Жасанды интеллекттің білім беру жүйесіндегі рөлі

Тұран Университеті
Гуманитарлы заң факультеті
Журналистика









Жасанды интеллекттің білім беру жүйесіндегі рөлі








Орындаған:Тохан Ақерке Бақтықұлқызы
Тексерген:Әлміш Жадыра Талғатқызы

Аннотация

Мақалада жасанды интеллект (ЖИ) технологиясының білім беру саласындағы рөлі,
оның оқыту үдерісін жекешелендіру, білім сапасын арттыру және оқу үрдісін
автоматтандырудағы мүмкіндіктері талқыланады. Зерттеу барысында ЖИ
қолданудың артықшылықтары, білім беру жүйесіне енгізілу барысындағы
кедергілер мен олардың шешу жолдары қарастырылады. Қазақстанда ЖИ
технологияларын қолдану тәжірибесіне ерекше назар аударылады, сондай-ақ
болашақтағы даму перспективалары ұсынылады.

Кіріспе

Қазіргі жаһандық қоғамның дамуында жасанды интеллект технологиялары білім
беру саласына да ықпал етуде. Оқыту жүйесінде ЖИ-ды қолдану жеке оқу
бағдарламаларын құруға, мұғалімдердің жұмысын жеңілдетуге және оқушылардың
білім алу тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.

Қазақстанның білім беру жүйесі де бұл инновацияларды қабылдай бастады.
Мемлекеттік деңгейде цифрландыру стратегиялары, оның ішінде «Цифрлық
Қазақстан» бағдарламасы аясында ЖИ-ды білім беру саласына енгізу жұмыстары
қолға алынуда. Бұл мақалада ЖИ-дың оқытудағы негізгі рөлі, оның Қазақстан
жағдайында іске асырылу мысалдары мен әлеуеті жан-жақты талқыланады.

Негізгі бөлім

1. Жасанды интеллекттің білім беру процесіндегі мүмкіндіктері
Жасанды интеллект білім беру жүйесінде бірнеше маңызды артықшылықтар
береді:

Оқытуды автоматтандыру:
Мұғалімдер мен әкімшілік қызметкерлердің уақытын үнемдеу үшін ЖИ
тапсырмаларды тексеру, тесттерді бағалау және есептерді автоматты түрде құру
сияқты жұмыстарды орындайды. Бұл әсіресе қашықтықтан оқыту кезінде өзекті.

Жекешелендірілген оқыту:
ЖИ технологиялары әрбір оқушының білім деңгейін, қабілетін және оқу стилін
ескере отырып, жеке оқу бағдарламаларын құра алады. Мысалы, арнайы
платформалар оқушыларға олардың қажеттіліктеріне сай оқу материалдарын
ұсынады.

Кері байланыс пен оқу жетістіктерін талдау:
ЖИ оқушылардың үлгерімін, кемшіліктерін және оқу үрдісіндегі күшті жақтарын
нақты талдай алады. Бұл мәліметтер мұғалімдер мен ата-аналарға оқу процесін
жақсартуға мүмкіндік береді.

Мұғалімдердің жұмысын жеңілдету:
ЖИ мұғалімдерге оқу құралдарын дайындауда, оқу кестесін құруда және
оқушылардың қажеттіліктерін алдын ала болжауда көмек береді.

2. Жасанды интеллекттің қолдану мысалдары
ЖИ-дың білім беру жүйесінде қолданылуының нақты мысалдары:
Халықаралық тәжірибе:
Coursera және Khan Academy сияқты платформалар жасанды интеллект арқылы
оқушылардың білім алу үрдісін жекешелендіріп, әр оқушының қажеттіліктерін
қанағаттандырады.
Duolingo қосымшасы оқушылардың тілді меңгеру деңгейін бақылай отырып, жеке
ұсыныстар береді.

Қазақстан тәжірибесі:

BilimLand платформасы мұғалімдер мен оқушыларға бейне сабақтар, тесттер және
оқу материалдарын ұсынады.

Қазақстандағы EdTech компаниялары цифрлық құралдарды ЖИ
технологияларымен біріктіріп, оқу процесін жетілдіруде.

Назарбаев Университетінде ЖИ-ды қолдану арқылы білім беру сапасын
жақсартуға бағытталған ғылыми жобалар жүзеге асырылуда.

3. ЖИ-ды қолданудың қиындықтары мен шешу жолдары

ЖИ технологияларын білім беру жүйесіне енгізуде бірқатар қиындықтар кездеседі:

Деректерді қорғау:
Студенттердің жеке мәліметтері ЖИ платформалары арқылы өңделеді, бұл
деректер қауіпсіздігі мәселесін тудырады. Бұл мәселені шешу үшін деректерді
шифрлау технологияларын қолдану және құқықтық реттеу шараларын күшейту
қажет.
Инфрақұрылым тапшылығы:
Қазақстанның кейбір өңірлерінде интернет пен компьютерлік техникаға
қолжетімділік шектеулі. Бұл мәселені шешу үшін ауылдық жерлерде цифрлық
инфрақұрылымды жақсарту бойынша мемлекеттік қолдау қажет.
Құзыретті кадрлар тапшылығы:
ЖИ технологияларын қолдануға қабілетті мамандардың жетіспеушілігі – өзекті
проблема. Осыған байланысты университеттерде ЖИ мамандарын даярлау
бағдарламаларын көбейту қажет.
Қаржылық шығындар:
ЖИ енгізу жоғары қаржылық ресурстарды қажет етеді. Бұл мәселені мемлекеттік-
жекеменшік серіктестік және халықаралық гранттар арқылы шешуге болады.
Этикалық мәселелер:
ЖИ-дың мұғалімдердің рөлін төмендетуі немесе адамдық қарым-қатынасты
шектеуі мүмкін деген алаңдаушылықтар бар. ЖИ технологиялары адамның орнын
баспай, тек көмекші құрал ретінде қолданылуы тиіс.

Қорытынды

Жасанды интеллект білім беру жүйесін тиімдірек әрі қолжетімді етуге үлкен
мүмкіндік береді. Ол оқыту процесін жекешелендіруге, студенттердің
қажеттіліктерін қанағаттандыруға және оқу сапасын жақсартуға мүмкіндік береді.
Қазақстандағы ЖИ технологияларын енгізу жұмыстары басталғанымен, оның
толыққанды дамуы үшін инфрақұрылымды жетілдіру, мамандарды даярлау және
заңнамалық базаны нығайту қажет. Болашақта жасанды интеллект білім беру
жүйесінің ажырамас бөлігіне айналып, сапалы және тең қолжетімді білім беру
үрдісін қалыптастыруға көмектеседі.

Әдебиеттер тізімі

1. Smith, J. (2022). Artificial Intelligence in Education: Opportunities and
Challenges.

2. Назарбаев Университеті (2023). Қазақстандағы EdTech саласының жағдайы.

3. Көкенова, А. (2024). Цифрлық Қазақстан бағдарламасы: нәтижелері мен
болашағы.

4. Lee, C. (2021). The Future of Education: How AI Will Shape the Learning Process.

5. Эриксон, Р. (2023). Білім беру саласындағы жасанды интеллект:
халықаралық тәжірибе.