
7-сынып
|
№ р/с |
Айлар |
Тақырыптың атауы |
Сағат саны |
|
1. |
қыркүйек |
Автокөліктің еліміздің экономикасындағы рөлі. |
1 |
|
2. |
қазан |
Көлік құралдарын пайдалану ережелері. |
1 |
|
3. |
қараша |
Көлік құралдарының аялдау және тұрақтау орындары. |
1 |
|
4. |
желтоқсан |
Интервал және арақашықтық. Қозғалыс жылдамдығы. |
1 |
|
5. |
қаңтар |
Қозғалыс жол жолағы. Басып озу. |
1 |
|
6. |
ақпан |
Жүргізушілердің жұмыс қабілеттілігі және олардың сенімділігі. |
1 |
|
7. |
наурыз |
Автокөлікте медициналық қобдишаның болуы. |
1 |
|
8. |
сәуір |
Темір жол қиылысынан өту. Қала сыртындағы жолдарда жүру ережелері. |
1 |
|
9. |
сәуір |
велосипедшілер, мопедшілердің жолда жүру ережелері. Велосипедпен, мотоциклмен жолаушыларды және жүкті тасымалдау ережелері. |
1 |
|
10. |
мамыр |
Қорытынды сабақ. |
1 |
|
|
Барлығы: |
10 |
|
-
Тақырыбы: Автокөліктің еліміздің эконимикасындағы рөлі
Мектеп:
Мұғалімнің есімі:
СЫНЫП:
Күні:
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар:
Сабақ мақсаттары
-
Елдің әлеуметтік-экономикалық дамуында көлік маңызды рөл атқаратының түсіндіру.
-
Көлік жүйесі экономикалық өсу, ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігін және халықтың өмір сүру сапасын арттыру үшін жағдайларды қамтамасыз етуін түсіндіру
Бағалау критерийі
Жеке, топтық тапсырмаларды орындай алады.
Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.
Ресурстар
Суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар және әртүрлі заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс.
Әдіс-тәсілдер
Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.
-
Сабақ барысы
-
Жоспарланған уақыт
Сабақ барысы
Ресурстар
Басталуы 3минут
Ұйымдастыру кезеңі:
1)Оқушылармен сәлемдесу.
2)Оқушыларды түгелдеу.
3)Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
4) Сабақтың тақырыбы, оқу мақсаты және бағалау критерийлерімен таныстыру.
«Комплимент» әдісі арқылы жағымды ахуал туғызу
Бір-біріне есімдерінің бас әріптерінен басталатын комплименттер айтады.
Топқа парта бойынша бөлу:
І топ «Бағдаршам»
ІІ топ «Жүргізуші»
ІІІ топ «Аялдама»
Осы уақытқа дейін сіз өндіріс саласының географиясын зерттедіңіз. Оған қоса материалдық өндіріс пен халыққа қызмет көрсететін өнеркәсіп салаларының үлкен тобы бар. Олар қызмет көрсету немесе инфрақұрылым кешенін құрайды.
Инфрақұрылымдық кешен екі бөліктен тұрады:
Балалар, дәптерлеріңе сызба сызыңдар:
1. Байланыс жүйесі (көлік және байланыс)
2. Қызмет көрсету саласы (мемлекеттік/әлеуметтік инфрақұрылым)
Әлеуметтік инфрақұрылымның негізгі салалары денсаулық сақтау, білім беру, сауда, халықтың демалысын ұйымдастыру және т.б.
Көлік – бүкіл экономиканың негізі. Негізгі міндет – ел ішінде жүк пен жолаушы тасымалдау. Оның Қазақстан сияқты алып мемлекетте алатын орны ерекше.
Суреттер, слайд
Бағалау

Ортасы 20 минут
Тасымалдау функциялары:
- өндіріс процесін қамтамасыз етеді;
- кәсіпорындарды, салалар мен аймақтарды байланыстырады
- сыртқы сауда жүктерін тасымалдайды
- халыққа қызмет көрсетеді.
Тасымалдауға көліктің 4 құрамдас бөлігі кіреді:
- көліктер
- жолдары
- ұйымдар
- тиеу-түсіру пункттері
Көлік өнімділігі екі көрсеткішпен өлшенеді:
1. Тасымалданған жүктер мен жолаушылар саны (т/км, адам/км)
2. Жолаушылар айналымы және жүк айналымы – уақыт бірлігінде (тәулігіне, айына, жылына) белгілі бір қашықтыққа тасымалданатын жүк көлемі
Жолаушылар айналымының өзіндік анықтамасын тұжырымдауға тырысыңыз.
Қазақстанда үлкен көлік кешені бар, бірақ оның шешілмеген мәселелері бар:
1. Қол жетімді байланыс құралдарының жеткіліксіздігі
2. Олардың сапасының төмендігі
3. Төмен өткізу қабілеттілігі
Қолданыстағы ескірген көліктер көп. Сондықтан қарқынды дамып келе жатқан экономика мен оған ілесе алмайтын көлік кешені арасында диспропорция туындады.
1-тапсырма. Көлік түрлеріне сипаттама беру. Оқушыларға А3 парағы таратылады.
1-топ. Теміржолға сипаттама береді
Темір жол Қазақстанның бүкіл көлік жүйесінің тірегі болып табылады. Сипаттамалары:
- қозғалыс жылдамдығы шамалы
- тасымалдау шығындары төмен
- алыс қашықтыққа тасымалдау
- ең жан-жақты
Темір жол көлігін дамыту үшін қажет нәрселерді оқушылар жазады:
- жаңа жолдар салу
- электрлендіру, өткізу қабілеттілігін арттыру
- жедел жолдарды құру (негізгі бағыт, негізгі байланыс желісі)
- тасымалдауды контейнерлеу.
2-топ. Автомобиль көлігіне сипаттама береді
Автомобиль көлігі көлік жүйесінің байланыстырушы буыны болып табылады.
Сипаттама:
- қысқа қашықтыққа тасымалдау
- жоғары жылдамдық
- ең маневрлі
- Қымбат
- экологиялық ластану.
Автомобиль көлігін дамыту үшін қажет нәрселерді оқушылар жазады:
- қолданыстағы автомобиль жолдарын қайта құру және жаңа магистральдарды салу, ауылдық жерлерде құрылыс қымбатқа түседі.
3-топ. Су көлігіне сипаттама береді
Су көлігі техникасы үшін үлкен шығынды қажет етпейтін табиғи бағыттар бойынша жұмыс істейді.
Сипаттама:
- төмен жылдамдық
- жиі маусымдық жұмыс
- жүк тасымалдау бағыттары әрқашан дұрыс бағытта бола бермейді
Теңіз көлігі сыртқы сауда байланыстарын жүзеге асырады. Ең жас және қарқынды дамып келе жатқан.
Еліміздің басты теңіз «қақпасы» - мұзсыз Ақтау сауда порты.
Өзен көлігі табиғи жағдайларға ең тәуелді.
2-тапсырма. Транспорт түрлерін ауызша айту
Әуе көлігі:
- ең жылдам және ең қымбат.
Негізгі мамандығы: жолаушыларды ұзақ қашықтыққа тасымалдау. Еліміздің басты әуе айлағы – Алматы (қазіргі әуежай).
Қазақстанда Бірыңғай көлік жүйесі құрылуда. Оның ең маңызды бөлігі - байланыс жолдарының барлық түрлері. Олар көлік тораптарымен (жүк бір көлік түрінен екінші көлік түріне өтетін жолдарды кесіп өтетін) байланысты.
Байланыс – байланыс жүйесінің буыны, оның ішінде пошта байланысы мен телекоммуникация.
Негізгі міндет - ақпаратты беру.
Пошта қызметі – бұл тізбектің ең көне саласы.
Талшықты-оптикалық желілерді құру біздің елімізді ғаламдық ғаламдық байланыс желісіне қосып, халықтың «телефония» деңгейін жоғарылатады. Оның кешігуі ішінара сымсыз байланыс арқылы өтеледі - пейджинг және ұялы байланыс. Елде қалалық телефондарға қарағанда ұялы телефондар көп. Спутниктік телевидение мен дүниежүзілік желіні – Интернетті пайдаланудың маңызы зор.
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
Аяқталуы 10 минут
Жаңа тақырыпты бекіту үшін сұрақтарға жауап берсек.
1. Ең жылдам тасымалдау бұл...
2. тасымалданатын жүк көлемі бойынша үлкен - ...
3. қымбатты - ...
4. тасымалданған жолаушылар саны бойынша үлкен - ...
5. жүк айналымы бойынша үлкен - ...
6. экологиялық «лас» - ...
7. арзан -…
8. табиғи жағдайларға ұшыраған - ...
9. әмбебап -…
10. көліктің барлық басқа түрлерінен айырмашылығы - ...
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділік
пен қатысқан топты басқа топ оқушылары бағалайды.

Сабақтың соңы
2 мин
Рефлекция « Аяқталмаған сөйлем» әдісі
Сабақ соңында оқушылар өз ойларын стикерлерге жазады:
- Мен бүгін ........білдім
- Маған .... қызықты болды
- Маған....қиын болды

«Аяқталмаған сөйлем» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
-
Тақырыбы: Көлік құралдарын пайдалану ережелері
Мектеп:
Мұғалімнің есімі:
СЫНЫП:
Күні:
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар:
Сабақ мақсаттары
Оқушыларды қоғамдық көлікпен жүруге және жолда өзін дұрыс ұстауға үйрету.
Бағалау критерийі
Жеке, топтық тапсырмаларды орындай алады.
Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.
Ресурстар
Суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар және әртүрлі заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс.
Әдіс-тәсілдер
Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.
Сабақ барысы
-
Жоспарланған уақыт
Сабақ барысы
Ресурстар
Басталуы 3минут
Ұйымдастыру кезеңі:
1)Оқушылармен сәлемдесу.
2)Оқушыларды түгелдеу.
3)Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
4) Сабақтың тақырыбы, оқу мақсаты және бағалау критерийлерімен таныстыру.
«Комплимент» әдісі арқылы жағымды ахуал туғызу
Бір-біріне есімдерінің бас әріптерінен басталатын комплименттер айтады.
Топқа парта бойынша бөлу:
І топ «Бағдаршам»
ІІ топ «Жүргізуші»
ІІІ топ «Аялдама»
Автокөлік қоғам дамуының ажырамас серігіне айналды, ол адамдарға экономикалық жүктерді тасымалдауда да, жолаушыларды тасымалдауда да баға жетпес көмек көрсетеді. Сонымен бірге көлік апатқа да себеп болды. Әрине, бала көліктен емес, жарақат алуы мүмкін - балалар далада ойын ойнаған кезде жиі құлап кетеді. Бірақ жол-көлік оқиғаларында алған жарақаттар өте қауіпті: негізінен кеуде және құрсақ мүшелерінің ауыр жарақаттарымен, аяқ-қолдардың сынуымен қосарланған бас-ми жарақаттары.
Адам қозғалып келе жатқан көліктің алдында қорғансыз, әсіресе ол бала болса. Өзіңізге қауіп төндіру керек пе, егер жолда қауіпсіз жүріс-тұрыстың сенімді құралдары болса, оларды пайдалану керек. Ал бұл құралдар қарапайым – терең білім және көшеде өзін ұстау мәдениеті.
Суреттер, слайд
Бағалау

Ортасы 20 минут
1-тапсырма. Сұрақ-жауап айдары
Қандай көлік түрлерін білесіңдер? Олардың мақсаты қандай?
Көлік құралдарының түрлері.
1. Жолаушылар көлігі: автомобильдер (әртүрлі маркаларды атаңыз).
2. Жүк көлігі және арнайы көліктер (самосвалдар, фургондар, тіркемелер, жаңбырлатқыштар, қар тазалағыштар, бульдозерлер).
3. Мотоциклдер, мотороллерлер, мопедтер, велосипедтер.
4. Қоғамдық көлік: автобустар, троллейбустар, трамвайлар, метро («маршруттық көлік» деп аталатын нәрсені есте сақтаңыз).
5. Ауыл шаруашылығы және өздігінен жүретін машиналар.
Жол жүру үшін автобус, троллейбус, трамвай, такси немесе басқа көлік құралдарын пайдаланатын адамдар жолаушылар деп аталады. Әрбір жолаушы жергілікті атқарушы органдар бекіткен Жол қозғалысы ережелерінде (5-бөлім) және Қоғамдық көлікті пайдалану ережесінде белгіленген өз міндеттерін мүлтіксіз орындауы керек. Бұл қандай ережелер?
Әдетте белгілермен белгіленген аялдамаларда көлікті күту керек. Жол бойындағы күту аймағы ақ түсті сызықпен белгіленген және қону алаңы деп аталады. Егер мұндай аймақ болмаса, онда сіз көлікті тротуарда немесе жолдың шетінде тоқтау белгісіне қарама-қарсы күтуіңіз керек. Бұл ретте жолға шығуға тыйым салынады.
Троллейбусқа, автобусқа, трамвайға және басқа көліктерге олар толығымен тоқтағаннан кейін ғана отыруға болады. Әдетте, отырғызу артқы есіктер арқылы жүзеге асырылады, ал түсіру алдыңғы есіктер арқылы жүзеге асырылады. Бірнеше есік болса, жолаушыларды бағыттайтын белгілер ілінеді: «Кіру», «Шығу». Ешбір жағдайда автобусқа немесе трамвайға қозғалыс кезінде секіруге немесе көліктің артқы жағына жабыспауға болады.
Қоғамдық көлікте жүргенде жолаушы кондуктордың немесе жүргізушінің нұсқауларын орындауға міндетті. Көліктен ол толық тоқтаған кезде ғана түсуге болады.
Автобустан түскен жолаушы жол бойында кідірмей дереу жаяу жүргіншілер жолағына шығуы керек.
Көптеген қалалар мен ауылдардың тұрғындары жеке көлігімен немесе таксимен жүреді. Мұндай көліктерге тротуардан немесе жолдың шетінен ғана кіріп-шығуға болады, өйткені оның сол жағында тоқтаған көліктің жанынан басқа көліктер өтіп жатыр. Отырғызу және түсіру көліктің сол жағында орындалса, бұл өтіп бара жатқан көліктерге кедергі келтіреді және жолаушыларға қауіп төндіреді.
12 жасқа толмаған балаларды жеңіл автокөліктің алдыңғы орындығында тасымалдауға тыйым салынады. Қауіпсіздік белдіктерімен жабдықталған автокөлікте жүру кезінде жүргізушілер мен жолаушылар оларды тағуы керек.
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
Аяқталуы 10 минут
Сабақты қорыту
«Жолаушы» викторинасы.
Жолаушы деп кімдерді атайды?Жолаушыларға жалпы міндеттер қандай? Көлікті күту орындары қалай аталады және олар қалай белгіленеді? Көлік құралы қозғалған кезде жолаушыға не істеуге тыйым салынады? Автобусқа, троллейбусқа, трамвайға отырғызу және түсіру тәртібі қандай? Тұрақты автобусты немесе троллейбусты айналып өтудің ең қауіпсіз жолы қандай? Тұрақты трамвайды қалай айналып өту керек? Көліктен қай жағынан шығу керек және неге? Неліктен жүк көліктері мен тіркемелерге ілінуге тыйым салынады?
Көлікті пайдалану ережелерін сақтамау салдарынан орын алған жол-көлік оқиғаларын талдау арқылы сабақты аяқтауға болады.
Жолаушыларға маршруттық көлік жүргізушісінің қозғалыс кезінде назарын аударуға рұқсат етілген бе?
Қоғамдық көлік жолаушыларына көлік жүргізу кезінде тұруға рұқсат етіле ме?
Қандай жағдайларда жолаушыларды жол жиегінен отырғызуға және түсіруге рұқсат етіледі?
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділік
пен қатысқан топты басқа топ оқушылары бағалайды.

Сабақтың соңы
2 мин
Рефлекция « Аяқталмаған сөйлем» әдісі
Сабақ соңында оқушылар өз ойларын стикерлерге жазады:
- Мен бүгін ........білдім
- Маған .... қызықты болды
- Маған....қиын болды

«Аяқталмаған сөйлем» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
-
Тақырыбы: Көлік құралдарының аялдау және тұрақтау
Мектеп:
Мұғалімнің есімі:
СЫНЫП:
Күні:
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар:
Сабақ мақсаттары
-
Оқу материалы негізінде оқушылардың іскерліктері мен дағдыларын қалыптастыру.
-
Танымдық белсенділікті дамыту, теория мен практиканың және одан әрі кәсіби іс-әрекеттің зерттеушілік байланысын қамтамасыз ету.
-
Оқушыларда жауапкершілік, тәртіптілік дағдыларын қалыптастыру, алған теориялық білімдерін практикалық тапсырмаларды орындауда қолдануды қамтамасыз ету.
Бағалау критерийі
Жеке, топтық тапсырмаларды орындай алады.
Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.
Ресурстар
Суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар және әртүрлі заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс.
Әдіс-тәсілдер
Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.
-
Сабақ барысы
-
Жоспарланған уақыт
Сабақ барысы
Ресурстар
Басталуы 3минут
Ұйымдастыру кезеңі:
1)Оқушылармен сәлемдесу.
2)Оқушыларды түгелдеу.
3)Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
4) Сабақтың тақырыбы, оқу мақсаты және бағалау критерийлерімен таныстыру.
«Комплимент» әдісі арқылы жағымды ахуал туғызу
Бір-біріне есімдерінің бас әріптерінен басталатын комплименттер айтады.
Топқа парта бойынша бөлу:
І топ «Бағдаршам»
ІІ топ «Жүргізуші»
ІІІ топ «Аялдама»
Суреттер, слайд
Бағалау

Ортасы 20 минут
1-тапсырма. Сурет арқылы сұраққа жауап беру
1) Белгі бойынша қандай максималды жылдамдықпен жүруге болады?
А) сағатына 20 к/м В) сағатына 30 к/м
С) сағатына 40 к/м Д) сағатына 60 к/м

2) Жолаушылар көлігінде сол жақ жолақпен елді мекеннен тысқары жүруді қандай жылдамдықпен жалғастыруға болады?
1. 50 км/сағ артық емес.
2. 50 км/сағ кем емес және 70 км/сағ артық емес.
3. 50 км/сағ кем емес және 90 км/сағ артық емес.

3) Тіркемесі бар көлікті қандай максималды жылдамдықпен жүргізуді жалғастыруға болады?
1. 50 км/сағ.
2. 60 км/сағ.
3. 70 км/сағ.
4. 80 км/сағ.
5. 90 км/сағ.

Көлік құралдарын жолдың оң жағында жолдың шетінде, ал егер жоқ болса, оның шетіндегі жол бөлігінде тоқтатуға және қоюға рұқсат етіледі.

Ортасында трамвай жолы жоқ әр бағытқа бір жолақты жолдарда және бір жақты жолдарда (рұқсат етілген ең жоғары салмағы 3,5 тоннадан асатын жүк көліктері ғана) жолдың сол жағында тоқтауға және тұраққа рұқсат етіледі. тиеу немесе түсіру үшін тоқтайтын бір жақты жолдардың сол жағында рұқсат етіледі).

Конфигурациясы (жүріс бөлігін жергілікті кеңейту) көлік құралдарын басқаша орналастыруға мүмкіндік беретін орындарды қоспағанда, көлік құралын жолдың жүру бөлігінде жолдың жүріс бөлігінің шетіне параллель бір қатарда қоюға рұқсат етіледі. Бүйірлік тіркемесі жоқ екі доңғалақты көлік құралдарын екі қатарға қоюға болады.
Жаяу жүргіншілер жолымен шектесетін жаяу жүргіншілер жолының шетіне, оған толық немесе ішінара шығу мүмкіндігі бар тұрақ жаяу жүргіншілердің қозғалысына кедергі келтірмейтін болса, автокөліктерге, мотоциклдерге, мопедтерге және велосипедтерге ғана рұқсат етіледі.

Тоқтауға тыйым салынады:
1) егер бұл трамвайлардың қозғалысына кедергі келтіретін болса, трамвай жолдарына тікелей жақын жерде;
2) темір жол өткелдерінде, тоннельдерде;
3) эстакадаларда, көпірлерде, жол өтпелерінде (егер белгілі бір бағытта қозғалыс үшін үш жолақ кем болса) және олардың астында (жолақтар санына қарамастан);
4) тоқтап тұрған көлік құралы мен тұтас таңбалау сызығы (жүріс бөлігінің жиегін көрсетуді қоспағанда) немесе жүріс бөлігінің қарама-қарсы жиегі немесе жүріс бөлігінің қарама-қарсы шетінде тұрған көлік құралы арасындағы қашықтық үш метрден кем жерлерде; егер бұл көлік құралдарының қозғалысына кедергі келтірсе;
5) жаяу жүргіншілер өткелдерінде және олардың алдында бес метрден жақын жерде;
6) жолдың көрінуі кемінде бір бағытта жүз метрден аз болған кезде жолдың бойлық профиліндегі қауіпті бұрылыстар мен дөңес үзіктерге жақын жол бөлігінде;
7) үздіксіз таңбалау сызығы немесе бөлу жолағы бар үш жақты қиылыстардың (қиылыстардың) бүйірлік өтуіне қарама-қарсы жағын қоспағанда, автомобиль жолдарының қиылысында және қиылысатын жол бөлігінің шетінен отыз метрден жақын жерде; аялдама аймақтарында және оларға он бес метрден жақын, ал олар болмаған жағдайда – маршруттық көлік құралдарын немесе таксилерді тоқтату белгісінен он бес метрден жақын жерде;
8) көлік құралы басқа жүргізушілерден бағдаршамдарды, жол белгілерін жауып тастайтын немесе басқа көлік құралдарының қозғалысын (кіруін немесе шығуын) мүмкін етпейтін немесе басқа көлік құралдарының қозғалысына (кептеліс) және жаяу жүргіншілердің қозғалысына кедергі келтіретін жерлерде;
гүлзарларда, көгалдарда, ойын және спорт алаңдарында
Автотұраққа тыйым салынады:
1) аялдауға тыйым салынған жерлерде;
2) тиісті жол белгілерімен және көрсеткіштерімен белгіленген арнайы бөлінген орындарды қоспағанда, елді мекендердің жолдарында және көшелерінде;
3) эстакадаларда, көпірлерде, эстакадаларда;
4) 2.1 белгісімен белгіленген жолдардың жүру бөлігіндегі елді мекендерден тыс;
5) темір жол өткелдерінен елу метрден жақын;
6) егер бұл тұрғындарға қолайсыздықтар туғызатын болса, елді мекендерде қозғалтқышы жұмыс істейтін механикалық көлік құралдары;
7) гүлзарларда, көгалдарда, балалар және спорт алаңдарында.
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
Аяқталуы 10 минут
Тест
1. Жүргізуші көлікті белгіленген жерге қоюға рұқсат ете ме?
1. Иә
2. Жоқ

2. Рұқсат етілген максималды салмағы 3,5 тоннадан аспайтын жүк көлігінің жүргізушісі осы жағдайда тұрақ ережелерін бұзды ма?
1. Иә
2. Жоқ

3. Осы жерде жолаушыны алып кету үшін тоқтауға рұқсат ете ме?
1. Рұқсат етілген
2. Маршруттық көліктердің қозғалысына кедергі келтірмейтін болса, рұқсат етіледі
3. Тыйым салынған

4. Қай жүргізуші көлік қою ережесін бұзды?
1. Екеуі де бұзылды
2. Тек көлік жүргізушісі
3. Тек мотоцикл жүргізушісі
4. Ешкім бұзған жоқ

Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділік
пен қатысқан топты басқа топ оқушылары бағалайды.

Сабақтың соңы
2 мин
Рефлекция « Аяқталмаған сөйлем» әдісі
Сабақ соңында оқушылар өз ойларын стикерлерге жазады:
- Мен бүгін ........білдім
- Маған .... қызықты болды
- Маған....қиын болды

«Аяқталмаған сөйлем» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
-
Тақырыбы: Интервал және арақашықтық. Қозғалыс
Мектеп:
Мұғалімнің есімі:
СЫНЫП:
Күні:
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар:
Сабақ мақсаттары
-Оқушылардың логикалық ойлауы мен есте сақтау қабілетін дамыту, жылдамдық пен қашықтықтың әртүрлі түрлерін салыстыру арқылы ақыл-ой қабілеттерін дамыту.
Бағалау критерийі
Жеке, топтық тапсырмаларды орындай алады.
Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.
Ресурстар
Суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар және әртүрлі заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс.
Әдіс-тәсілдер
Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.
Сабақ барысы
-
Жоспарланған уақыт
Сабақ барысы
Ресурстар
Басталуы 3минут
Ұйымдастыру кезеңі:
1)Оқушылармен сәлемдесу.
2)Оқушыларды түгелдеу.
3)Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
4) Сабақтың тақырыбы, оқу мақсаты және бағалау критерийлерімен таныстыру.
«Комплимент» әдісі арқылы жағымды ахуал туғызу
Бір-біріне есімдерінің бас әріптерінен басталатын комплименттер айтады.
Топқа парта бойынша бөлу:
І топ «Бағдаршам»
ІІ топ «Жүргізуші»
ІІІ топ «Аялдама»
Әңгімелесу сауалнамасы:
1. Жол қозғалысы ережелері не үшін қажет?
2. Жол қозғалысы ережелері автомобильдің құрылғысымен қалай байланысты?
3. «Басты жол» дегеніміз не?
4. Жол қозғалысына қатысушы кім?
5. «Механикалық көлік» және жай көлік дегеніміз не?
6. «Елді мекен» дегеніміз не?
7. «Темір жол өткелі» дегеніміз не?
Суреттер, слайд
Бағалау

Ортасы 20 минут
Жаңа сабақ.
1. Қозғалыс жылдамдығы мен қашықтығының сипаттамасы;
2. Елді мекендерде жылдамдық пен қашықтықты тағайындау;
3. Елді мекендерден тыс жылдамдық пен қашықтықты қолдану.
Қозғалыс жылдамдығы мен қашықтығының сипаттамалары: Жүргізуші көлік құралын қозғалыс қарқындылығын, көлік құралының және жүктің сипаттамалары мен жағдайын, жол және метеорологиялық жағдайларды, атап айтқанда, көріну мен бағытын ескере отырып, белгіленген шектен аспайтын жылдамдықпен басқарады. қозғалыс. Жылдамдық жүргізушіге Қағидалардың талаптарын сақтау үшін көлік құралының қозғалысын үнемі бақылауға мүмкіндік береді.
Егер жүргізуші анықтай алатын жол қозғалысына кедергі және/немесе қауіп туындаса, ол көлік құралы тоқтағанға дейін жылдамдықты төмендету немесе жол қозғалысының басқа қатысушылары үшін қауіпсіз түрде кедергіні болдырмау шараларын қолданады.
Жүргізуші қозғалыс жылдамдығына қарай, соқтығысуды болдырмауға мүмкіндік беретін алға қарай қозғалатын көлік құралына дейінгі қашықтықты, сондай-ақ қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін қажетті бүйірлік интервалды сақтайды.
Елді мекендерде жылдамдық пен қашықтықты тағайындау: Елді мекендерде тиісті жол белгілерімен белгіленген, бірақ 90 км-ден аспайтын арнайы қозғалыс режимдерін қоспағанда, көлік құралдарына 60 км/сағ аспайтын жылдамдықпен жүруге рұқсат етіледі. /сағ, ал тұрғын үйлер мен аула аумақтарында - 20 км/сағ аспайды.
Елді мекендерден тыс жылдамдық пен қашықтықты қолдану: Елді мекендерден тыс жерде мыналарға рұқсат етіледі:
1) автомобильдер мен мотоциклдер автомобиль жолдарында - тиiстi 3.24 жол белгiсiмен белгiленген жылдамдықтан аспайтын, бiрақ 140 км/сағ-тан аспайтын жылдамдықпен, бөлу жолағы бар жолдарда - 110 км/сағ-тан аспайтын, басқа жолдарда - 100 км/сағ аспайды;
2) рұқсат етілген ең жоғары салмағы үш мың бес жүз килограмнан аспайтын жүк көліктері, қалааралық автобустар, шағын автобустар тас жолдарда – 110 км/сағ аспайтын, бөлу жолағы бар жолдарда – 100 км/сағ аспайтын, басқаларда жолдар - 90 км/сағ артық емес;
3) басқа да автобустар, оның ішінде балалар тобын ұйымдасқан тасымалдауды жүзеге асыратын, тіркеме сүйреу кезінде жеңіл автомобильдер, рұқсат етілген ең жоғары салмағы үш мың бес жүз килограмнан асатын жүк көліктері автомобиль жолдарында - 90 км/сағ аспайтын, жолдарда 80 км/сағ аспайтын бөлу жолағы, басқа жолдарда – 70 км/сағ.
4) Көлік құралының жылдамдығы мынадан аспауы керек:
1) 60 км/сағ – жүк көлігінің артқы жағында жолаушыларды тасымалдау кезінде;
2) 50 км/сағ – автокөлік құралын сүйреу кезінде;
3) белгіленген құн – қауіпті, ауыр салмақты және ірі көлемді жүктерді тасымалдау шарттарын келісу кезінде.
5) Жүргізушіге тыйым салынады:
1) белгiленген тәртiппен айқындалған ең жоғары жылдамдықты асыруға;
2) көлік құралының техникалық сипаттамаларымен айқындалатын ең жоғары жылдамдықты асыруға;
3) көлік құралында орнатылған «Жылдамдық шектеуі» сәйкестендіру белгісінде көрсетілген жылдамдықты асыруға;
4) басқа көлік құралдарына кедергі жасауға;
5) егер бұл жол-көлік оқиғасының алдын алу үшін қажет болмаса, күрт тежеу.
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
Аяқталуы 10 минут
Жаңа сабақты қорыту
1. Жүргізуші қандай қашықтықты сақтауы керек?
2. Елді мекенде қандай жылдамдықты сақтау керек?
3. Тұрғын аудандар мен аула аумақтарында қандай жылдамдықты сақтау керек?
4. Тарту жылдамдығы қандай?
5. Жүк көлігінің артқы жағында жолаушыларды тасымалдау кезіндегі жылдамдық қандай?
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділік
пен қатысқан топты басқа топ оқушылары бағалайды.

Сабақтың соңы
2 мин
Рефлекция « Аяқталмаған сөйлем» әдісі
Сабақ соңында оқушылар өз ойларын стикерлерге жазады:
- Мен бүгін ........білдім
- Маған .... қызықты болды
- Маған....қиын болды

«Аяқталмаған сөйлем» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
-
Тақырыбы: Қозғалыс жол жолағы. Басып озу
Мектеп:
Мұғалімнің есімі:
СЫНЫП:
Күні:
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар:
Сабақ мақсаттары
-Оқушылардың басып озу ережелері туралы білімдерін жетілдіру.
Бағалау критерийі
Жеке, топтық тапсырмаларды орындай алады.
Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.
Ресурстар
Суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар және әртүрлі заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс.
Әдіс-тәсілдер
Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.
Сабақ барысы
-
Жоспарланған уақыт
Сабақ барысы
Ресурстар
Басталуы 3минут
Ұйымдастыру кезеңі:
1)Оқушылармен сәлемдесу.
2)Оқушыларды түгелдеу.
3)Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
4) Сабақтың тақырыбы, оқу мақсаты және бағалау критерийлерімен таныстыру.
«Комплимент» әдісі арқылы жағымды ахуал туғызу
Бір-біріне есімдерінің бас әріптерінен басталатын комплименттер айтады.
Топқа парта бойынша бөлу:
І топ «Бағдаршам»
ІІ топ «Жүргізуші»
ІІІ топ «Аялдама»
«Басып озу - басып алынған жолақтан шығып, содан кейін бұрын басып алынған жолаққа оралумен байланысты бір немесе бірнеше көлік құралдарының алға жылжуы».
Суреттер, слайд
Бағалау

Ортасы 20 минут
Басып озу – басып алынған жолақтан шығып, содан кейін бұрын иеленген жолаққа қайта оралумен байланысты бір немесе бірнеше көлік құралдарының алға жылжуы. Озып бара жатқан көліктің траекториясының пішініне байланысты келесі басып озу үлгілері мүмкін:
- басып озу және сол жақтан өту жолағына кіру;
- басып озу және сол жақтағы қарсы жолаққа кіру;
- басып озу және оң жақтан өту жолағына кіру;
- қос басып озу.
Әдетте, басып озуға тек сол жақта рұқсат етіледі.
Оң жақтан басып озуға, ерекше жағдайда, басып озған көлік құралының жүргізушісі солға бұрылу туралы белгі беріп, оған өтуге көшкен жағдайда рұқсат етіледі.
Барлық жағдайда екі рет басып озуға тыйым салынады.
Жүргізушіге келесі жағдайларда басып озуға тыйым салынады:
А) алда келе жатқан көлік кедергіні басып озу немесе айналып өту (қос басып озу);
B) бір жолақпен алға келе жатқан көлік солға бұрылу белгісін берген;
С) оның артынан келе жатқан көлік басып озу бастады;
D) басып озу аяқталғаннан кейін ол қозғалысқа қауіп төндірмей және басып озған көлік құралына кедергі жасамай, бұрын басып алған жолаққа қайта алмайды.
Жалпы, басып озу үш кезеңнен тұрады:
- іргелес жолаққа кіру (I);
- осы жолақ бойынша алға жылжу (II);
- бұрын басып алынған жолаққа (III) оралу.
Жолақтарды ауыстырған кезде, әдеттегі жолақты өзгерту сияқты, тиісті бұрылыс туралы ескерту сигналын қосу керек.
Басып өтудің екінші кезеңін аяқтағаннан кейін – іргелес жолақта басып озған көлік құралының алдынан өту – үшінші кезеңге өту – бұрын басып алынған жолаққа қайта оралу – міндетті болып табылады.
Басып озуға өтуге тыйым салынады:
A) қарама-қарсы жолаққа шығатын бақыланатын қиылыстарда;
В) негізгі емес жолмен жүру кезінде бақыланбайтын қиылыстарда;
C) жаяу жүргіншілер өткелінде, егер оларда жаяу жүргіншілер болса
D) темір жол өткелдерінде және олардың алдында 100 метрден жақын жерде;
D) қос басып озу;
E) өрмелеудің соңында, қауіпті бұрылыстарда және көру мүмкіндігі шектеулі басқа аймақтарда.
1-тапсырма. Сұраққа жауап
Сұрақтар:
1. Тротуар дегеніміз не? (Жаяу жүргіншілерге арналған жол.)
2. Зебра дегеніміз не? (Жаяу жүргіншілер өткелін көрсететін жол белгілері).
3. Жаяу жүргінші деп кімдерді айтады? (Көліктен тыс, жолда орналасқан, бірақ онда жұмыс істемейтін адам.)
4. Трамвайды қалай дұрыс айналып өту керек? (Алдыңғы.)
5. Автобустар мен троллейбустарды қалай айналып өтуге болады? (Артында.)
6. Жүргізуші деп кімдерді атайды? (Көлік жүргізетін адам.)
7. Жаяу жүргіншілер қайда жүру керек? (Тротуарларда, оң жақта.)
8. Балалар далада қайда ойнай алады? (Ойындар үшін арнайы бөлінген жерлерде.)
9. Неше жастан бастап жолдарда велосипедпен жүруге рұқсат етілген? (14 жастан бастап.)
10. Мотоцикл жүргізуге рұқсатты неше жастан алуға болады? (16 жаста.)
11.Жаяу жүргіншілер тротуар жоқ жерлерде жолдың қай жиегімен жүру керек? (Сол жақта, қозғалыстағы қозғалысқа қарай.)
12.Темір жол өткелі дегеніміз не? (Темір жол мен жолдың қиылысы.)
«Бұзушылықтарды тап» тапсырмасы топпен жұмыс
Командаларға ереже бұзушылықтары бар сурет беріледі. Жігіттер оларды табу керек.
«Белгілерді тап» жұппен жұмыс
Бұл жол белгісі қандай атау және нені білдіреді? Жол белгілері көрсетіледі:
• велосипедпен жүруге тыйым салынады;
• Еркектер жұмыс кезінде;
• телефон;
• жаяу жүргіншілер жолы;
• Рұқсат жоқ;
• Қауіпті бұрылыс;
• басып озуға тыйым салынады;
• балалар.
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
Аяқталуы 10 минут
Топтық жұмыс
1. Қандай арнайы бағдаршамдарды білесіңдер? (Темір жол, екі түсті (қызыл және жасыл), жаяу жүргіншілерге арналған бағдаршам, велосипедші бағдаршам, бағыттаушы бағдаршам.)
2. Бағдаршамға өтуді аяқтап үлгермеген жаяу жүргінші не істеу керек? (Жолдың ортасына барып, сол жерде қалыңыз, бағдаршам жасыл жанғанда ғана жүре беріңіз.)
3. Жүгіру кезінде көшені кесіп өту неліктен қауіпті? (Жүгіріп келе жатқан адамға не болып жатқанын байқау қиынырақ. Ол қозғалып жатқан көлікті байқамауы мүмкін.)
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділік
пен қатысқан топты басқа топ оқушылары бағалайды.

Сабақтың соңы
2 мин
Рефлекция « Аяқталмаған сөйлем» әдісі
Сабақ соңында оқушылар өз ойларын стикерлерге жазады:
- Мен бүгін ........білдім
- Маған .... қызықты болды
- Маған....қиын болды

«Аяқталмаған сөйлем» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
-
Тақырыбы: Қозғалыс жол жолағы. Басып озу
Мектеп:
Мұғалімнің есімі:
СЫНЫП:
Күні:
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар:
Сабақ мақсаттары
-Оқушылардың басып озу ережелері туралы білімдерін жетілдіру.
Бағалау критерийі
Жеке, топтық тапсырмаларды орындай алады.
Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.
Ресурстар
Суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар және әртүрлі заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс.
Әдіс-тәсілдер
Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.
Сабақ барысы
-
Жоспарланған уақыт
Сабақ барысы
Ресурстар
Басталуы 3минут
Ұйымдастыру кезеңі:
1)Оқушылармен сәлемдесу.
2)Оқушыларды түгелдеу.
3)Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
4) Сабақтың тақырыбы, оқу мақсаты және бағалау критерийлерімен таныстыру.
«Комплимент» әдісі арқылы жағымды ахуал туғызу
Бір-біріне есімдерінің бас әріптерінен басталатын комплименттер айтады.
Топқа парта бойынша бөлу:
І топ «Бағдаршам»
ІІ топ «Жүргізуші»
ІІІ топ «Аялдама»
«Басып озу - басып алынған жолақтан шығып, содан кейін бұрын басып алынған жолаққа оралумен байланысты бір немесе бірнеше көлік құралдарының алға жылжуы».
Суреттер, слайд
Бағалау

Ортасы 20 минут
Басып озу – басып алынған жолақтан шығып, содан кейін бұрын иеленген жолаққа қайта оралумен байланысты бір немесе бірнеше көлік құралдарының алға жылжуы. Озып бара жатқан көліктің траекториясының пішініне байланысты келесі басып озу үлгілері мүмкін:
- басып озу және сол жақтан өту жолағына кіру;
- басып озу және сол жақтағы қарсы жолаққа кіру;
- басып озу және оң жақтан өту жолағына кіру;
- қос басып озу.
Әдетте, басып озуға тек сол жақта рұқсат етіледі.
Оң жақтан басып озуға, ерекше жағдайда, басып озған көлік құралының жүргізушісі солға бұрылу туралы белгі беріп, оған өтуге көшкен жағдайда рұқсат етіледі.
Барлық жағдайда екі рет басып озуға тыйым салынады.
Жүргізушіге келесі жағдайларда басып озуға тыйым салынады:
А) алда келе жатқан көлік кедергіні басып озу немесе айналып өту (қос басып озу);
B) бір жолақпен алға келе жатқан көлік солға бұрылу белгісін берген;
С) оның артынан келе жатқан көлік басып озу бастады;
D) басып озу аяқталғаннан кейін ол қозғалысқа қауіп төндірмей және басып озған көлік құралына кедергі жасамай, бұрын басып алған жолаққа қайта алмайды.
Жалпы, басып озу үш кезеңнен тұрады:
- іргелес жолаққа кіру (I);
- осы жолақ бойынша алға жылжу (II);
- бұрын басып алынған жолаққа (III) оралу.
Жолақтарды ауыстырған кезде, әдеттегі жолақты өзгерту сияқты, тиісті бұрылыс туралы ескерту сигналын қосу керек.
Басып өтудің екінші кезеңін аяқтағаннан кейін – іргелес жолақта басып озған көлік құралының алдынан өту – үшінші кезеңге өту – бұрын басып алынған жолаққа қайта оралу – міндетті болып табылады.
Басып озуға өтуге тыйым салынады:
A) қарама-қарсы жолаққа шығатын бақыланатын қиылыстарда;
В) негізгі емес жолмен жүру кезінде бақыланбайтын қиылыстарда;
C) жаяу жүргіншілер өткелінде, егер оларда жаяу жүргіншілер болса
D) темір жол өткелдерінде және олардың алдында 100 метрден жақын жерде;
D) қос басып озу;
E) өрмелеудің соңында, қауіпті бұрылыстарда және көру мүмкіндігі шектеулі басқа аймақтарда.
1-тапсырма. Сұраққа жауап
Сұрақтар:
1. Тротуар дегеніміз не? (Жаяу жүргіншілерге арналған жол.)
2. Зебра дегеніміз не? (Жаяу жүргіншілер өткелін көрсететін жол белгілері).
3. Жаяу жүргінші деп кімдерді айтады? (Көліктен тыс, жолда орналасқан, бірақ онда жұмыс істемейтін адам.)
4. Трамвайды қалай дұрыс айналып өту керек? (Алдыңғы.)
5. Автобустар мен троллейбустарды қалай айналып өтуге болады? (Артында.)
6. Жүргізуші деп кімдерді атайды? (Көлік жүргізетін адам.)
7. Жаяу жүргіншілер қайда жүру керек? (Тротуарларда, оң жақта.)
8. Балалар далада қайда ойнай алады? (Ойындар үшін арнайы бөлінген жерлерде.)
9. Неше жастан бастап жолдарда велосипедпен жүруге рұқсат етілген? (14 жастан бастап.)
10. Мотоцикл жүргізуге рұқсатты неше жастан алуға болады? (16 жаста.)
11.Жаяу жүргіншілер тротуар жоқ жерлерде жолдың қай жиегімен жүру керек? (Сол жақта, қозғалыстағы қозғалысқа қарай.)
12.Темір жол өткелі дегеніміз не? (Темір жол мен жолдың қиылысы.)
«Бұзушылықтарды тап» тапсырмасы топпен жұмыс
Командаларға ереже бұзушылықтары бар сурет беріледі. Жігіттер оларды табу керек.
«Белгілерді тап» жұппен жұмыс
Бұл жол белгісі қандай атау және нені білдіреді? Жол белгілері көрсетіледі:
• велосипедпен жүруге тыйым салынады;
• Еркектер жұмыс кезінде;
• телефон;
• жаяу жүргіншілер жолы;
• Рұқсат жоқ;
• Қауіпті бұрылыс;
• басып озуға тыйым салынады;
• балалар.
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
Аяқталуы 10 минут
Топтық жұмыс
1. Қандай арнайы бағдаршамдарды білесіңдер? (Темір жол, екі түсті (қызыл және жасыл), жаяу жүргіншілерге арналған бағдаршам, велосипедші бағдаршам, бағыттаушы бағдаршам.)
2. Бағдаршамға өтуді аяқтап үлгермеген жаяу жүргінші не істеу керек? (Жолдың ортасына барып, сол жерде қалыңыз, бағдаршам жасыл жанғанда ғана жүре беріңіз.)
3. Жүгіру кезінде көшені кесіп өту неліктен қауіпті? (Жүгіріп келе жатқан адамға не болып жатқанын байқау қиынырақ. Ол қозғалып жатқан көлікті байқамауы мүмкін.)
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділік
пен қатысқан топты басқа топ оқушылары бағалайды.

Сабақтың соңы
2 мин
Рефлекция « Аяқталмаған сөйлем» әдісі
Сабақ соңында оқушылар өз ойларын стикерлерге жазады:
- Мен бүгін ........білдім
- Маған .... қызықты болды
- Маған....қиын болды

«Аяқталмаған сөйлем» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
-
Тақырыбы: Жүргізушілердің жұмыс қабілеттілігі және олардың сенімділігі
Мектеп:
Мұғалімнің есімі:
СЫНЫП:
Күні:
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар:
Сабақ мақсаттары
Бағалау критерийі
Жеке, топтық тапсырмаларды орындай алады.
Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.
Ресурстар
Суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар және әртүрлі заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс.
Әдіс-тәсілдер
Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.
Сабақ барысы
-
Жоспарланған уақыт
Сабақ барысы
Ресурстар
Басталуы 3минут
Ұйымдастыру кезеңі:
1)Оқушылармен сәлемдесу.
2)Оқушыларды түгелдеу.
3)Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
4) Сабақтың тақырыбы, оқу мақсаты және бағалау критерийлерімен таныстыру.
«Комплимент» әдісі арқылы жағымды ахуал туғызу
Бір-біріне есімдерінің бас әріптерінен басталатын комплименттер айтады.
Топқа парта бойынша бөлу:
І топ «Бағдаршам»
ІІ топ «Жүргізуші»
ІІІ топ «Аялдама»
Жүргізушінің физиологиялық сенімділігі оның ағзалары мен жүйелерінің қалыпты жұмыс істеуімен анықталатын денсаулық жағдайына және жалпы физикалық жағдайына байланысты. Физиологиялық функциялар барысындағы бұзылулар өнімділіктің төмендеуіне әкеледі. Төмен өнімділік жағдайында жүргізу кезінде жүргізушілер қателіктер жібереді, бұл көбінесе жол-көлік оқиғаларына әкеледі. Жүргізушілердің жұмысының төмендеуінің жиі кездесетін себептері - шаршау және шамадан тыс жұмыс, ауыр жағдайлар, алкогольді тұтыну және темекі шегу.
Жүргізуші шаршауының дамуына көптеген факторлар ықпал етеді, соның ішінде:
-
жолдың қанағаттанарлықсыз жағдайы және қозғалысты нашар ұйымдастыру;
-
көлік ағынының жоғары қарқындылығы;
-
көлікті жоғары жылдамдықпен жүргізу;
-
нашар көріну және жарықтандырудың жиі өзгеруі;
-
ыңғайсыз отыру және нашар көріну;
-
жоғары және төмен ауа температурасы;
-
автомобиль салонындағы температураның жиі өзгеруі;
-
ауаның жоғары ылғалдылығы;
-
барометрлік қысымның өзгеруі;
-
шу және діріл;
-
кабинаға түсетін бензин булары мен пайдаланылған газдар.
Суреттер, слайд
Бағалау

Ортасы 20 минут
Шаршау жүргізушінің белгілі бір психофизиологиялық және жеке ерекшеліктерімен (эмоционалдылықтың жоғарылауы, әсерленушілік, холерик темперамент), сондай-ақ жұмыс күні қарсаңында және маршрутта қатты жүйке және физикалық шамадан тыс жүктемелер ықпал етеді.
Дегенмен, жүргізушілердің қатты шаршауына жиі әкелетін ең маңызды фактор - 8 сағаттан астам жұмыс күні.
Шаршау әдетте шаршау сезімінен бұрын пайда болады. Шаршау - адамның субъективті шаршау тәжірибесі. Шамадан тыс шаршау стресстің созылмалы салдары ретінде пайда болады, бұл кезде алдыңғы күндегі шаршау кетпейді, бірақ жинақталады. Бұл күйде көлікті жүргізу өте қауіпті, өйткені өнімділіктің күрт төмендеуі қателіктерге, рульде ұйықтап кетуге және апатқа әкелуі мүмкін.
1-тапсырма. Жағдаяттан шығу
«Жол қозғалысы жағдайы»
Командаларға жолда жиі кездесетін жағдайлары бар карталар ұсынылады. Үш минуттық дайындықтан кейін студенттер нақты жағдайға негізделген іс-әрекет жоспарын ұсынуы керек.
Жағдайлар:
1. Сіз көліктің артқы орындығында отырдыңыз. Көлікті жол бойында тоқтатқаннан кейін көліктен шығу керек. Сен не істейсің?
2. Сіз аялдамада тұрып, автобусты күтіп тұрсыз. Автобус кешігіп, аялдамадағы жолаушылар көбейіп барады. Сосын автобус келеді. Бұл жағдайда сіз не істейсіз?
3. Автобуста келе жатып, кенеттен өрт шықты. Сен не істейсің?
4. Велосипедпен келе жатып, сіз жолға жақындадыңыз. Жолдың екінші жағына өту керек. Мұны қалай істейсіз?
2-тапсырма. Мәселелер
1. Өзіңізді троллейбус жүргізушісі деп елестетіңіз. Бірінші аялдамада бос кабинаға 5 адам кірді. Екінші аялдамада екеуі мініп, біреуі түсті, үшіншіде 4 жолаушы мініп, екеуі түсті. Троллейбус жүргізушісі неше жаста? (бұл сұрақ қойылған адамның жасы сияқты)
2. Бала велосипедпен қалаға келе жатты. Оған 5 әйел отырған көлік келе жатты. Әрқайсысы бір тауық пен киіз етік алып жүрді. Қалаға қанша тірі жан саяхаттаған? (1 – ұл)
3. Жолдың түзу бөлігінде екі доңғалақты велосипедтің әрбір дөңгелегі 5 км жол жүреді. Велосипед неше километр жол жүрді? (5 км)
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
Аяқталуы 10 минут
Жұмыс режимін дұрыс ұйымдастыру, көлік жүргізушілерінің жолда уақтылы және жеткілікті тынығуы мен тамақтануы үшін жағдай жасау, жолдарды жақсарту және қозғалысты ұйымдастыру – бұл кешенді шешімсіз төмендеумен байланысты жазатайым оқиғалардың алдын алу мүмкін болмайтын шаралар. жүргізушілердің жұмысында олардың шаршауы мен шамадан тыс жұмыс істеуі нәтижесінде.
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділік
пен қатысқан топты басқа топ оқушылары бағалайды.

Сабақтың соңы
2 мин
Рефлекция « Аяқталмаған сөйлем» әдісі
Сабақ соңында оқушылар өз ойларын стикерлерге жазады:
- Мен бүгін ........білдім
- Маған .... қызықты болды
- Маған....қиын болды

«Аяқталмаған сөйлем» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
-
-
Тақырыбы: Автокөлікте медициналық қобдишаның болуы
Мектеп:
Мұғалімнің есімі:
СЫНЫП:
Күні:
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар:
Сабақ мақсаттары
- оқушыларды жол-көлік оқиғасы кезіндегі алғашқы медициналық көмек көрсету ережелерімен таныстыру;
- төтенше жағдайларда алғашқы көмек көрсету шараларын, қобдишаны пайдалана білуді дамыту.
Бағалау критерийі
Жеке, топтық тапсырмаларды орындай алады.
Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.
Ресурстар
Суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар және әртүрлі заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс.
Әдіс-тәсілдер
Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.
Сабақ барысы
-
Жоспарланған уақыт
Сабақ барысы
Ресурстар
Басталуы 3минут
Ұйымдастыру кезеңі:
1)Оқушылармен сәлемдесу.
2)Оқушыларды түгелдеу.
3)Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
4) Сабақтың тақырыбы, оқу мақсаты және бағалау критерийлерімен таныстыру.
«Комплимент» әдісі арқылы жағымды ахуал туғызу
Бір-біріне есімдерінің бас әріптерінен басталатын комплименттер айтады.
Топқа парта бойынша бөлу:
І топ «Бағдаршам»
ІІ топ «Жүргізуші»
ІІІ топ «Аялдама»
– Алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсетудің негізгі принциптерін атаңыз?
(Оқиға болған жерді қарау, зақымдаушы факторды жою, жәбірленушіні қарау және оған көмек көрсету, жәбірленушінің жағдайын бақылау. БІЗІЛ, САБЫР, СЕНІМДІ. Жедел медициналық көмекті шақыруды ұмытпаңыз!)
– Адамның денсаулығы мен өміріне қауіп төндіретін қандай зиянды факторлар әсер етуі мүмкін?
(Температура +/-, өрт, су, электр тогы, химиялық заттар, механизмдер және т.б.)
– Қандай жағдайлар адам өміріне қауіп төндіреді?
(Жүректің тоқтауы, өздігінен тыныс алудың болмауы, көп қан жоғалту.)
1-тапсырма. Жағдаятқа жауап беру
Жол бойымен қозғалып келе жатқанда (әрине, жол ережесіне сәйкес) арықта аударылған көлікті байқайсыз. Апат екені анық. Көлік ішінде есінен танып қалған адам бар. Сіздің әрекеттеріңіз?
Жауап келесі схемаға сәйкес келеді:
1. Оқиға болған жерді қарау, зақымдаушы факторды жою, жазатайым оқиға болған жағдайда бұл көбінесе өрт болып табылады - өрт сөндіргішті қолданыңыз (жол бойы пайдалану ережелерін еске түсіреміз, практикалық жаттығу - дабыл қағу. және өрт сөндіргішті пайдалану).
Сонымен бірге жедел жәрдем шақырыңыз.
2. Жәбірленушіні куәландыру және оған тиісті көмек көрсету:
NMS, механикалық желдету (практикалық жаттығулар - диагностика, қажет болған жағдайда - реанимациялық шаралар), қан кетуді тоқтату (қан кету түрлерін есте сақтаңыз, практикалық жаттығулар - гемостатикалық турникетті қолдану).
3. Зардап шегушінің жағдайын бақылау.
МСАК-ты ҚҰЗЫРТТЫ, САБЫРЛЫ, СЕНІМДІ қамтамасыз етіңіз.
4. Келгенше күтіңіз және EMS-пен танысыңыз.
Біздің жағдайда жедел жәрдем уақытылы келді, зардап шегушіні дәрігерлерге тапсырдық, қазір оған қауіп төніп тұрған жоқ.
________________________________________________
Бірақ жолда мұндай қиын жағдайлардан басқа, жүргізушінің немесе жолаушылардың денсаулығының нашарлауына байланысты басқа да қиындықтар туындауы мүмкін. Оларды «жою» үшін көлік құралының бортында алғашқы медициналық көмек қобдишасы болуы керек (Жол қозғалысы ережелері, көлік құралын пайдалануға тыйым салынған ақаулар мен жағдайлардың тізбесі, 7.7 тармақ).
Алғашқы көмек қобдишасының құрамы (автокөлік)
1. Ауырсынуды басатын, қабынуға қарсы және жарақатқа (көгерген, сынған, орнынан түскен), жараларды емдеуге арналған дәрілер:
анальгин, гипотермиялық пакет, аспирин.
2. Қан кетуді тоқтату, жараларды емдеу және таңу құралдары:
гемостатикалық жгут, зарарсыздандырылған және стерильді емес таңғыштар, лас жараларды таңуға арналған атравматикалық таңғыш, бактерицидті жабысқақ сылақ, фурагинмен капиллярлық және веноздық қан кетуді тоқтатуға арналған стерильді майлықтар, алкогольді немесе алмаз жасыл йод ерітіндісі, жабысқақ гипс, серпімді түтікшелі емес медициналық таңғыш, мақта жүн.
3. Жүрек ауруын емдейтін дәрілер:
нитроглицерин, валидол.
4. Клиникалық өлім кезінде жүрек-өкпе реанимациясына арналған құралдар:
«ауыз-аппарат-ауыз» жасанды тыныс алу аппараты.
5. Естен тану (коллапс) кезіндегі дәрілер:
аммиак (аммиак).
6. Тамақтан улану кезіндегі детоксикация құралдары және т.б.:
энтеродез немесе белсендірілген көмір таблеткалары.
7. Стресстік реакцияларды емдеу құралдары:
Корвалол немесе валериандық тұнбалар.
8. Қайшы.
9. Өзіне және өзара көмек көрсету ережелері.
10. Қорапша
Суреттер, слайд
Бағалау

Ортасы 20 минут
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
Аяқталуы 10 минут
Сабақты қорытындылау
– Жол-көлік оқиғалары кезінде алғашқы медициналық көмек көрсетудің ерекшеліктері қандай?
– Қалай шұғыл тоқтатуға болады, мысалы, артериялық қан кетуді?
– Зардап шегушіге алғашқы көмек көрсеткенде не істеуге БОЛМАЙДЫ?
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділік
пен қатысқан топты басқа топ оқушылары бағалайды.

Сабақтың соңы
2 мин
Рефлекция « Аяқталмаған сөйлем» әдісі
Сабақ соңында оқушылар өз ойларын стикерлерге жазады:
- Мен бүгін ........білдім
- Маған .... қызықты болды
- Маған....қиын болды

«Аяқталмаған сөйлем» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
-
Тақырыбы: Теміржол қиылысынан өту. Қала сыртыңдағы жолдарда жүру ережелері
Мектеп:
Мұғалімнің есімі:
СЫНЫП:
Күні:
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар:
Сабақ мақсаттары
-
Теміржол көлігі объектілерінде заңсыз әрекеттердің алдын алу;
-
Қауіпсіздікті қамтамасыз ету және адамдардың өмірін сақтау мақсатында жол белгілерін тану.
Бағалау критерийі
Жеке, топтық тапсырмаларды орындай алады.
Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.
Ресурстар
Суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар және әртүрлі заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс.
Әдіс-тәсілдер
Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.
-
Сабақ барысы
-
Жоспарланған уақыт
Сабақ барысы
Ресурстар
Басталуы 3минут
Ұйымдастыру кезеңі:
1)Оқушылармен сәлемдесу.
2)Оқушыларды түгелдеу.
3)Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
4) Сабақтың тақырыбы, оқу мақсаты және бағалау критерийлерімен таныстыру.
«Комплимент» әдісі арқылы жағымды ахуал туғызу
Бір-біріне есімдерінің бас әріптерінен басталатын комплименттер айтады.
Топқа парта бойынша бөлу:
І топ «Бағдаршам»
ІІ топ «Жүргізуші»
ІІІ топ «Аялдама»
Темір жол өткелі – темір жолдар мен тас жолдың немесе велосипед немесе жаяу жүргіншілер жолы қиылысатын жер. Өткелдердегі қауіпсіздік
Ешқашан ұмытпа:
• Өткелде қауіпсіздік ережелерін сақтамау сіздің өміріңізге қауіп төндіруі мүмкін!
• Жабық немесе жабылатын шлагбаумы және/немесе белсенді дыбыстық сигналы мен бағдаршамы бар өткелден өтуге тыйым салу барлық жол қозғалысына қатысушыларға, соның ішінде жаяу жүргіншілер мен велосипедшілерге де қатысты!
• Өткелде шлагбаумнан 5 метрден жақын емес, ал шлагбаум болмаған жағдайда - ең жақын рельстен 10 метр қашықтықта тұру керек!
Суреттер, слайд
Бағалау

Ортасы 20 минут
1-тапсырма. Теміржол белгілерін суретке қарап айту

Шлагбаумы бар темір жол өткелі

Кедергісіз темір жол өткелі
Темір жол өткелдерінде бағдаршамдар, шлагбаумдар, палубалар орнатылады.
Тосқауыл – жылжымалы арқалық. Түсірсе жол жабылады, көтерілсе ашық.
Темір жолды кесіп өту кезінде рельстерді басып кетпес үшін, рельстермен бірдей деңгейде ағаш қаңылтыр төселеді.
2-тапсырма. Теміржолдан өту ережесін айту
1. Темір жолға барыңыз, зейініңізді жинаңыз және өзіңізге ойша айтыңыз: «Абайлаңыз».
2. Жан-жағына қарап, жақындап келе жатқан пойыздың дыбысын ести аласыз ба, соны тыңдаңыз, вагондар бар-жоғын білу үшін артыңызға қараңыз, содан кейін қайтадан солға және оңға, содан кейін ғана темір жолдарды кесіп өтіңіз.
Темір жол ойын алаңы емес, қауіпті аймақ! Өзіңіздің және балаларыңыздың өміріне қамқор болыңыз!
Темір жол көлігі объектілеріндегі заңсыз әрекеттердің алдын алу
Назарсыздық

Алкоголь

Наушникта болу

Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
Аяқталуы 10 минут
Темір жол көлігінің жұмысына заңсыз араласу
Рельстерге бөгде заттарды қою, пойыздарға тас лақтыру және басқа да заңсыз әрекеттер адам өліміне әкеп соғуы мүмкін.
Оған қатаң тыйым салынады:
• темір жол көлігінің инфрақұрылымын зақымдау;
• темір жол жылжымалы құрамының зақымдануы;
• темір жолдарға бөгде заттарды қоюға;
• жылжымалы құрамға заттарды лақтыру;
• темір жол көлігі нысандарында террористік шабуылдар болуы мүмкін туралы жалған хабарламалар қалдыру.
Темір жол көлігінің қызметіне кез келген бөгде араласу заңсыз болып табылады, ол заңмен қудаланады және қылмыстық және әкімшілік жауапкершілікке әкеп соғады.
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділік
пен қатысқан топты басқа топ оқушылары бағалайды.

Сабақтың соңы
2 мин
Рефлекция « Аяқталмаған сөйлем» әдісі
Сабақ соңында оқушылар өз ойларын стикерлерге жазады:
- Мен бүгін ........білдім
- Маған .... қызықты болды
- Маған....қиын болды

«Аяқталмаған сөйлем» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
-
Тақырыбы: Велосипедшілер, мопедшілердің жолда жүру ережелері. Велосипедпен, мотоциклмен жолаушыларды және жүкті тасымалдау
Мектеп:
Мұғалімнің есімі:
СЫНЫП:
Күні:
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар:
Сабақ мақсаттары
Жол қозғалысы ережелерін, жол белгілерін қарау; жолда жүру ережелерін білімін күнделікті өмірде қолдануға үйрету.
Бағалау критерийі
Жеке, топтық тапсырмаларды орындай алады.
Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.
Ресурстар
Суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар және әртүрлі заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс.
Әдіс-тәсілдер
Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.
Сабақ барысы
-
Жоспарланған уақыт
Сабақ барысы
Ресурстар
Басталуы 3минут
Ұйымдастыру кезеңі:
1)Оқушылармен сәлемдесу.
2)Оқушыларды түгелдеу.
3)Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
4) Сабақтың тақырыбы, оқу мақсаты және бағалау критерийлерімен таныстыру.
«Комплимент» әдісі арқылы жағымды ахуал туғызу
Бір-біріне есімдерінің бас әріптерінен басталатын комплименттер айтады.
Топқа парта бойынша бөлу:
І топ «Бағдаршам»
ІІ топ «Жүргізуші»
ІІІ топ «Аялдама»
СҰРАҚТАР
Жолда неше жаста велосипедпен жүруге болады?
-Туғаннан бері
- 14 жастан бастап
- Лицензия алған кезде
- Зейнеткерлікке шыққанда
Жұмбақ:
Мен жай ғана жүремін,
Ал мен болсам, құлап қаламын. (велосипед)
Велосипедшілерге арналған ережелер
- велосипедке мінгенде руль дөңгелегі мен тежегіштерін тексеріңіз;
- 14 жастан бастап жолда тек велосипедпен, ал 16 жастан бастап мопедпен жүруге болады;
- велосипед жолы бар болса, жол бөлігінде жүруге тыйым салынады;
- егер сізге жолды кесіп өту керек болса, бұл жаяу, велосипедті рульден ұстау,
- жаяу жүргіншілер үшін әдеттегі ережелер бойынша;
- велосипедпен келе жатқанда рульді жібермеңіз.
Суреттер, слайд
Бағалау

Ортасы 20 минут
«Викторина»
1. Көшеде өзін-өзі ұстау ережелерімен оқушыға не тыйым салынады?
2. Қандай бағдаршамдарды білесіңдер? Олардың мағынасын түсіндіріңіз.
3. Велосипед жүргізушілерінің негізгі ережелері қандай? (Жүргізуге 14 жастан бастап, ал мотормен – 16 жастан бастап рұқсат етіледі. Жылдамдығы 20 км/сағ аспайды. Тротуарлармен, жаяу жүргіншілер жолдарымен жүруге, рульден ұстамай жүруге тыйым салынады. екі қол, көліктерге жабысу және т.б.)
Велосипедтің пайда болу тарихы
– 1791 жылы орыс өнертапқышы Кулибин арба жасап, оның екі дөңгелегін арбаның артында тұрған жүргізуші аяқ рычагтарының көмегімен айналдырған.
- 1839 жылы шотландық Макмиллан педальдармен басқарылатын екі доңғалақты көлік құрастырды.
- 1855 жылы француз механигі Пьер Мишо арбаның алдыңғы дөңгелегіне педальдар жұбын бекітті, дәл қазір балаларға арналған үш велосипедтерге педальдар орнатылады.
– 1920 жылға қарай велосипед жұмысшылар, кеңсе қызметкерлері, шаруалар, пошташылар мен дәрігерлердің негізгі көлік құралына айналды.
- Велосипед – «жылдам»
Тест
1. Велосипедтің басқа көліктерден ерекшелігі неде?
1. Дөңгелектер саны.
2. Кез келген қозғалтқыштың болмауы
3. Салмақ
2. Жолдармен жүру кезінде велосипедпен жүруге кем дегенде мына адамдарға рұқсат етіледі:
1. 12 жыл
2. 14 жаста
38 жаста
4. 16 жаста
3. Велосипедті жолда келе жатқан адам жаяу жүргінші ме?
1. Иә
2. Жоқ, ол жүргізуші.
4. Егер бағдаршамның сигналы велосипедшінің сұлбасы түрінде жасалса, онда оның әсері:
1. Тек велосипедшілерге арналған
2. Тек велосипедшілер мен жаяу жүргіншілерге арналған
3. Тек велосипедшілер мен маршруттық көліктерге арналған.
5. Жолаушыларды велосипедпен тасымалдауға болады ма?
1. иә
2. Жоқ
3. Иә, тек 7 жасқа дейінгі балаға қауіпсіз аяқ тіреуіштерімен жабдықталған күшейткіш орындықта.
6. Велосипедшінің оңға бұрылу сигналы мынаған сәйкес келеді:
1. Оң қолды көтеру
2. Оң қолды бүйірге созу немесе сол қолды бүйірге созу және шынтақтан жоғары тік бұрышпен бүгілген.
7. Велосипедшінің тежеу сигналы мынаған сәйкес келеді:
1. Оң қолды бүйірге созу
2. Сол қолды бүйірге созу
3. сол немесе оң қолды көтеру.
Жауабы: 1-2; 2-2; 3-1; 4-1; 5-3; 6-2; 7-3.
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
Аяқталуы 10 минут
Сұрақ-жауап
1)Велосипедшілерге арналған жол қозғалысы ережелері - неліктен білу керек?
Жолдың біршама аласапыран жер екенінен бастайық, өйткені көп тонналық металл машиналар ол жерге әртүрлі жылдамдықпен жүгіреді, ал ондағы велосипедші, жұмсақ тілмен айтқанда, жиі орынсыз. Қозғалыс үшін ең жақсы орын - бұл велосипед жолдары, бұл жол қозғалысы ережелерінде де айтылған, бірақ олар барлық жерде жоқ, ал тротуар әрдайым көңілі толмайтын өтіп бара жатқандар мен жылдам велосипедшілерге мүмкіндік бермейді. Сондықтан, кейбір батылдар жолға шығады, бірақ олардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін сіз велосипедшінің жолдағы мінез-құлық ережелерін өте жақсы түсініп, барлық қажетті жабдықтар мен құралдарды алуыңыз керек.
2) Жолдағы велосипедшінің ережелері - қалай қозғалу керек?
Велосипедшінің жолда қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін қандай жол қозғалысы ережелері кеңес беретінін талдап көрейік. Алдымен, велосипедші велосипед жолынан басқа барлық жерде қонақ екенін хабарлаймыз, сондықтан тротуарда ол жаяу жүргіншілерді маневрлерімен, ал жол бойындағы автокөлік жүргізушілерін мазаламауы керек. Сондықтан, жолда шек қойылады - 1 м шектен тыс оң жақ жолақта, кедергіні болдырмауды қоспағанда, осы мәннен ары қарай көрінбеу керек. Сонымен қатар, ниетіңізді барлық мүмкін түрде көрсетуді ұмытпаңыз (қол белгісі).
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділік
пен қатысқан топты басқа топ оқушылары бағалайды.

Сабақтың соңы
2 мин
Рефлекция « Аяқталмаған сөйлем» әдісі
Сабақ соңында оқушылар өз ойларын стикерлерге жазады:
- Мен бүгін ........білдім
- Маған .... қызықты болды
- Маған....қиын болды

«Аяқталмаған сөйлем» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз
Жолда жүру ережелері 7 сыныпқа арналған қмжлары

7-сынып
|
№ р/с |
Айлар |
Тақырыптың атауы |
Сағат саны |
|
1. |
қыркүйек |
Автокөліктің еліміздің экономикасындағы рөлі. |
1 |
|
2. |
қазан |
Көлік құралдарын пайдалану ережелері. |
1 |
|
3. |
қараша |
Көлік құралдарының аялдау және тұрақтау орындары. |
1 |
|
4. |
желтоқсан |
Интервал және арақашықтық. Қозғалыс жылдамдығы. |
1 |
|
5. |
қаңтар |
Қозғалыс жол жолағы. Басып озу. |
1 |
|
6. |
ақпан |
Жүргізушілердің жұмыс қабілеттілігі және олардың сенімділігі. |
1 |
|
7. |
наурыз |
Автокөлікте медициналық қобдишаның болуы. |
1 |
|
8. |
сәуір |
Темір жол қиылысынан өту. Қала сыртындағы жолдарда жүру ережелері. |
1 |
|
9. |
сәуір |
велосипедшілер, мопедшілердің жолда жүру ережелері. Велосипедпен, мотоциклмен жолаушыларды және жүкті тасымалдау ережелері. |
1 |
|
10. |
мамыр |
Қорытынды сабақ. |
1 |
|
|
Барлығы: |
10 |
|
-
Тақырыбы: Автокөліктің еліміздің эконимикасындағы рөлі
Мектеп:
Мұғалімнің есімі:
СЫНЫП:
Күні:
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар:
Сабақ мақсаттары
-
Елдің әлеуметтік-экономикалық дамуында көлік маңызды рөл атқаратының түсіндіру.
-
Көлік жүйесі экономикалық өсу, ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігін және халықтың өмір сүру сапасын арттыру үшін жағдайларды қамтамасыз етуін түсіндіру
Бағалау критерийі
Жеке, топтық тапсырмаларды орындай алады.
Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.
Ресурстар
Суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар және әртүрлі заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс.
Әдіс-тәсілдер
Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.
-
Сабақ барысы
-
Жоспарланған уақыт
Сабақ барысы
Ресурстар
Басталуы 3минут
Ұйымдастыру кезеңі:
1)Оқушылармен сәлемдесу.
2)Оқушыларды түгелдеу.
3)Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
4) Сабақтың тақырыбы, оқу мақсаты және бағалау критерийлерімен таныстыру.
«Комплимент» әдісі арқылы жағымды ахуал туғызу
Бір-біріне есімдерінің бас әріптерінен басталатын комплименттер айтады.
Топқа парта бойынша бөлу:
І топ «Бағдаршам»
ІІ топ «Жүргізуші»
ІІІ топ «Аялдама»
Осы уақытқа дейін сіз өндіріс саласының географиясын зерттедіңіз. Оған қоса материалдық өндіріс пен халыққа қызмет көрсететін өнеркәсіп салаларының үлкен тобы бар. Олар қызмет көрсету немесе инфрақұрылым кешенін құрайды.
Инфрақұрылымдық кешен екі бөліктен тұрады:
Балалар, дәптерлеріңе сызба сызыңдар:
1. Байланыс жүйесі (көлік және байланыс)
2. Қызмет көрсету саласы (мемлекеттік/әлеуметтік инфрақұрылым)
Әлеуметтік инфрақұрылымның негізгі салалары денсаулық сақтау, білім беру, сауда, халықтың демалысын ұйымдастыру және т.б.
Көлік – бүкіл экономиканың негізі. Негізгі міндет – ел ішінде жүк пен жолаушы тасымалдау. Оның Қазақстан сияқты алып мемлекетте алатын орны ерекше.
Суреттер, слайд
Бағалау

Ортасы 20 минут
Тасымалдау функциялары:
- өндіріс процесін қамтамасыз етеді;
- кәсіпорындарды, салалар мен аймақтарды байланыстырады
- сыртқы сауда жүктерін тасымалдайды
- халыққа қызмет көрсетеді.
Тасымалдауға көліктің 4 құрамдас бөлігі кіреді:
- көліктер
- жолдары
- ұйымдар
- тиеу-түсіру пункттері
Көлік өнімділігі екі көрсеткішпен өлшенеді:
1. Тасымалданған жүктер мен жолаушылар саны (т/км, адам/км)
2. Жолаушылар айналымы және жүк айналымы – уақыт бірлігінде (тәулігіне, айына, жылына) белгілі бір қашықтыққа тасымалданатын жүк көлемі
Жолаушылар айналымының өзіндік анықтамасын тұжырымдауға тырысыңыз.
Қазақстанда үлкен көлік кешені бар, бірақ оның шешілмеген мәселелері бар:
1. Қол жетімді байланыс құралдарының жеткіліксіздігі
2. Олардың сапасының төмендігі
3. Төмен өткізу қабілеттілігі
Қолданыстағы ескірген көліктер көп. Сондықтан қарқынды дамып келе жатқан экономика мен оған ілесе алмайтын көлік кешені арасында диспропорция туындады.
1-тапсырма. Көлік түрлеріне сипаттама беру. Оқушыларға А3 парағы таратылады.
1-топ. Теміржолға сипаттама береді
Темір жол Қазақстанның бүкіл көлік жүйесінің тірегі болып табылады. Сипаттамалары:
- қозғалыс жылдамдығы шамалы
- тасымалдау шығындары төмен
- алыс қашықтыққа тасымалдау
- ең жан-жақты
Темір жол көлігін дамыту үшін қажет нәрселерді оқушылар жазады:
- жаңа жолдар салу
- электрлендіру, өткізу қабілеттілігін арттыру
- жедел жолдарды құру (негізгі бағыт, негізгі байланыс желісі)
- тасымалдауды контейнерлеу.
2-топ. Автомобиль көлігіне сипаттама береді
Автомобиль көлігі көлік жүйесінің байланыстырушы буыны болып табылады.
Сипаттама:
- қысқа қашықтыққа тасымалдау
- жоғары жылдамдық
- ең маневрлі
- Қымбат
- экологиялық ластану.
Автомобиль көлігін дамыту үшін қажет нәрселерді оқушылар жазады:
- қолданыстағы автомобиль жолдарын қайта құру және жаңа магистральдарды салу, ауылдық жерлерде құрылыс қымбатқа түседі.
3-топ. Су көлігіне сипаттама береді
Су көлігі техникасы үшін үлкен шығынды қажет етпейтін табиғи бағыттар бойынша жұмыс істейді.
Сипаттама:
- төмен жылдамдық
- жиі маусымдық жұмыс
- жүк тасымалдау бағыттары әрқашан дұрыс бағытта бола бермейді
Теңіз көлігі сыртқы сауда байланыстарын жүзеге асырады. Ең жас және қарқынды дамып келе жатқан.
Еліміздің басты теңіз «қақпасы» - мұзсыз Ақтау сауда порты.
Өзен көлігі табиғи жағдайларға ең тәуелді.
2-тапсырма. Транспорт түрлерін ауызша айту
Әуе көлігі:
- ең жылдам және ең қымбат.
Негізгі мамандығы: жолаушыларды ұзақ қашықтыққа тасымалдау. Еліміздің басты әуе айлағы – Алматы (қазіргі әуежай).
Қазақстанда Бірыңғай көлік жүйесі құрылуда. Оның ең маңызды бөлігі - байланыс жолдарының барлық түрлері. Олар көлік тораптарымен (жүк бір көлік түрінен екінші көлік түріне өтетін жолдарды кесіп өтетін) байланысты.
Байланыс – байланыс жүйесінің буыны, оның ішінде пошта байланысы мен телекоммуникация.
Негізгі міндет - ақпаратты беру.
Пошта қызметі – бұл тізбектің ең көне саласы.
Талшықты-оптикалық желілерді құру біздің елімізді ғаламдық ғаламдық байланыс желісіне қосып, халықтың «телефония» деңгейін жоғарылатады. Оның кешігуі ішінара сымсыз байланыс арқылы өтеледі - пейджинг және ұялы байланыс. Елде қалалық телефондарға қарағанда ұялы телефондар көп. Спутниктік телевидение мен дүниежүзілік желіні – Интернетті пайдаланудың маңызы зор.
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
Аяқталуы 10 минут
Жаңа тақырыпты бекіту үшін сұрақтарға жауап берсек.
1. Ең жылдам тасымалдау бұл...
2. тасымалданатын жүк көлемі бойынша үлкен - ...
3. қымбатты - ...
4. тасымалданған жолаушылар саны бойынша үлкен - ...
5. жүк айналымы бойынша үлкен - ...
6. экологиялық «лас» - ...
7. арзан -…
8. табиғи жағдайларға ұшыраған - ...
9. әмбебап -…
10. көліктің барлық басқа түрлерінен айырмашылығы - ...
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділік
пен қатысқан топты басқа топ оқушылары бағалайды.

Сабақтың соңы
2 мин
Рефлекция « Аяқталмаған сөйлем» әдісі
Сабақ соңында оқушылар өз ойларын стикерлерге жазады:
- Мен бүгін ........білдім
- Маған .... қызықты болды
- Маған....қиын болды

«Аяқталмаған сөйлем» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
-
Тақырыбы: Көлік құралдарын пайдалану ережелері
Мектеп:
Мұғалімнің есімі:
СЫНЫП:
Күні:
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар:
Сабақ мақсаттары
Оқушыларды қоғамдық көлікпен жүруге және жолда өзін дұрыс ұстауға үйрету.
Бағалау критерийі
Жеке, топтық тапсырмаларды орындай алады.
Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.
Ресурстар
Суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар және әртүрлі заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс.
Әдіс-тәсілдер
Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.
Сабақ барысы
-
Жоспарланған уақыт
Сабақ барысы
Ресурстар
Басталуы 3минут
Ұйымдастыру кезеңі:
1)Оқушылармен сәлемдесу.
2)Оқушыларды түгелдеу.
3)Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
4) Сабақтың тақырыбы, оқу мақсаты және бағалау критерийлерімен таныстыру.
«Комплимент» әдісі арқылы жағымды ахуал туғызу
Бір-біріне есімдерінің бас әріптерінен басталатын комплименттер айтады.
Топқа парта бойынша бөлу:
І топ «Бағдаршам»
ІІ топ «Жүргізуші»
ІІІ топ «Аялдама»
Автокөлік қоғам дамуының ажырамас серігіне айналды, ол адамдарға экономикалық жүктерді тасымалдауда да, жолаушыларды тасымалдауда да баға жетпес көмек көрсетеді. Сонымен бірге көлік апатқа да себеп болды. Әрине, бала көліктен емес, жарақат алуы мүмкін - балалар далада ойын ойнаған кезде жиі құлап кетеді. Бірақ жол-көлік оқиғаларында алған жарақаттар өте қауіпті: негізінен кеуде және құрсақ мүшелерінің ауыр жарақаттарымен, аяқ-қолдардың сынуымен қосарланған бас-ми жарақаттары.
Адам қозғалып келе жатқан көліктің алдында қорғансыз, әсіресе ол бала болса. Өзіңізге қауіп төндіру керек пе, егер жолда қауіпсіз жүріс-тұрыстың сенімді құралдары болса, оларды пайдалану керек. Ал бұл құралдар қарапайым – терең білім және көшеде өзін ұстау мәдениеті.
Суреттер, слайд
Бағалау

Ортасы 20 минут
1-тапсырма. Сұрақ-жауап айдары
Қандай көлік түрлерін білесіңдер? Олардың мақсаты қандай?
Көлік құралдарының түрлері.
1. Жолаушылар көлігі: автомобильдер (әртүрлі маркаларды атаңыз).
2. Жүк көлігі және арнайы көліктер (самосвалдар, фургондар, тіркемелер, жаңбырлатқыштар, қар тазалағыштар, бульдозерлер).
3. Мотоциклдер, мотороллерлер, мопедтер, велосипедтер.
4. Қоғамдық көлік: автобустар, троллейбустар, трамвайлар, метро («маршруттық көлік» деп аталатын нәрсені есте сақтаңыз).
5. Ауыл шаруашылығы және өздігінен жүретін машиналар.
Жол жүру үшін автобус, троллейбус, трамвай, такси немесе басқа көлік құралдарын пайдаланатын адамдар жолаушылар деп аталады. Әрбір жолаушы жергілікті атқарушы органдар бекіткен Жол қозғалысы ережелерінде (5-бөлім) және Қоғамдық көлікті пайдалану ережесінде белгіленген өз міндеттерін мүлтіксіз орындауы керек. Бұл қандай ережелер?
Әдетте белгілермен белгіленген аялдамаларда көлікті күту керек. Жол бойындағы күту аймағы ақ түсті сызықпен белгіленген және қону алаңы деп аталады. Егер мұндай аймақ болмаса, онда сіз көлікті тротуарда немесе жолдың шетінде тоқтау белгісіне қарама-қарсы күтуіңіз керек. Бұл ретте жолға шығуға тыйым салынады.
Троллейбусқа, автобусқа, трамвайға және басқа көліктерге олар толығымен тоқтағаннан кейін ғана отыруға болады. Әдетте, отырғызу артқы есіктер арқылы жүзеге асырылады, ал түсіру алдыңғы есіктер арқылы жүзеге асырылады. Бірнеше есік болса, жолаушыларды бағыттайтын белгілер ілінеді: «Кіру», «Шығу». Ешбір жағдайда автобусқа немесе трамвайға қозғалыс кезінде секіруге немесе көліктің артқы жағына жабыспауға болады.
Қоғамдық көлікте жүргенде жолаушы кондуктордың немесе жүргізушінің нұсқауларын орындауға міндетті. Көліктен ол толық тоқтаған кезде ғана түсуге болады.
Автобустан түскен жолаушы жол бойында кідірмей дереу жаяу жүргіншілер жолағына шығуы керек.
Көптеген қалалар мен ауылдардың тұрғындары жеке көлігімен немесе таксимен жүреді. Мұндай көліктерге тротуардан немесе жолдың шетінен ғана кіріп-шығуға болады, өйткені оның сол жағында тоқтаған көліктің жанынан басқа көліктер өтіп жатыр. Отырғызу және түсіру көліктің сол жағында орындалса, бұл өтіп бара жатқан көліктерге кедергі келтіреді және жолаушыларға қауіп төндіреді.
12 жасқа толмаған балаларды жеңіл автокөліктің алдыңғы орындығында тасымалдауға тыйым салынады. Қауіпсіздік белдіктерімен жабдықталған автокөлікте жүру кезінде жүргізушілер мен жолаушылар оларды тағуы керек.
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
Аяқталуы 10 минут
Сабақты қорыту
«Жолаушы» викторинасы.
Жолаушы деп кімдерді атайды?Жолаушыларға жалпы міндеттер қандай? Көлікті күту орындары қалай аталады және олар қалай белгіленеді? Көлік құралы қозғалған кезде жолаушыға не істеуге тыйым салынады? Автобусқа, троллейбусқа, трамвайға отырғызу және түсіру тәртібі қандай? Тұрақты автобусты немесе троллейбусты айналып өтудің ең қауіпсіз жолы қандай? Тұрақты трамвайды қалай айналып өту керек? Көліктен қай жағынан шығу керек және неге? Неліктен жүк көліктері мен тіркемелерге ілінуге тыйым салынады?
Көлікті пайдалану ережелерін сақтамау салдарынан орын алған жол-көлік оқиғаларын талдау арқылы сабақты аяқтауға болады.
Жолаушыларға маршруттық көлік жүргізушісінің қозғалыс кезінде назарын аударуға рұқсат етілген бе?
Қоғамдық көлік жолаушыларына көлік жүргізу кезінде тұруға рұқсат етіле ме?
Қандай жағдайларда жолаушыларды жол жиегінен отырғызуға және түсіруге рұқсат етіледі?
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділік
пен қатысқан топты басқа топ оқушылары бағалайды.

Сабақтың соңы
2 мин
Рефлекция « Аяқталмаған сөйлем» әдісі
Сабақ соңында оқушылар өз ойларын стикерлерге жазады:
- Мен бүгін ........білдім
- Маған .... қызықты болды
- Маған....қиын болды

«Аяқталмаған сөйлем» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
-
Тақырыбы: Көлік құралдарының аялдау және тұрақтау
Мектеп:
Мұғалімнің есімі:
СЫНЫП:
Күні:
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар:
Сабақ мақсаттары
-
Оқу материалы негізінде оқушылардың іскерліктері мен дағдыларын қалыптастыру.
-
Танымдық белсенділікті дамыту, теория мен практиканың және одан әрі кәсіби іс-әрекеттің зерттеушілік байланысын қамтамасыз ету.
-
Оқушыларда жауапкершілік, тәртіптілік дағдыларын қалыптастыру, алған теориялық білімдерін практикалық тапсырмаларды орындауда қолдануды қамтамасыз ету.
Бағалау критерийі
Жеке, топтық тапсырмаларды орындай алады.
Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.
Ресурстар
Суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар және әртүрлі заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс.
Әдіс-тәсілдер
Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.
-
Сабақ барысы
-
Жоспарланған уақыт
Сабақ барысы
Ресурстар
Басталуы 3минут
Ұйымдастыру кезеңі:
1)Оқушылармен сәлемдесу.
2)Оқушыларды түгелдеу.
3)Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
4) Сабақтың тақырыбы, оқу мақсаты және бағалау критерийлерімен таныстыру.
«Комплимент» әдісі арқылы жағымды ахуал туғызу
Бір-біріне есімдерінің бас әріптерінен басталатын комплименттер айтады.
Топқа парта бойынша бөлу:
І топ «Бағдаршам»
ІІ топ «Жүргізуші»
ІІІ топ «Аялдама»
Суреттер, слайд
Бағалау

Ортасы 20 минут
1-тапсырма. Сурет арқылы сұраққа жауап беру
1) Белгі бойынша қандай максималды жылдамдықпен жүруге болады?
А) сағатына 20 к/м В) сағатына 30 к/м
С) сағатына 40 к/м Д) сағатына 60 к/м

2) Жолаушылар көлігінде сол жақ жолақпен елді мекеннен тысқары жүруді қандай жылдамдықпен жалғастыруға болады?
1. 50 км/сағ артық емес.
2. 50 км/сағ кем емес және 70 км/сағ артық емес.
3. 50 км/сағ кем емес және 90 км/сағ артық емес.

3) Тіркемесі бар көлікті қандай максималды жылдамдықпен жүргізуді жалғастыруға болады?
1. 50 км/сағ.
2. 60 км/сағ.
3. 70 км/сағ.
4. 80 км/сағ.
5. 90 км/сағ.

Көлік құралдарын жолдың оң жағында жолдың шетінде, ал егер жоқ болса, оның шетіндегі жол бөлігінде тоқтатуға және қоюға рұқсат етіледі.

Ортасында трамвай жолы жоқ әр бағытқа бір жолақты жолдарда және бір жақты жолдарда (рұқсат етілген ең жоғары салмағы 3,5 тоннадан асатын жүк көліктері ғана) жолдың сол жағында тоқтауға және тұраққа рұқсат етіледі. тиеу немесе түсіру үшін тоқтайтын бір жақты жолдардың сол жағында рұқсат етіледі).

Конфигурациясы (жүріс бөлігін жергілікті кеңейту) көлік құралдарын басқаша орналастыруға мүмкіндік беретін орындарды қоспағанда, көлік құралын жолдың жүру бөлігінде жолдың жүріс бөлігінің шетіне параллель бір қатарда қоюға рұқсат етіледі. Бүйірлік тіркемесі жоқ екі доңғалақты көлік құралдарын екі қатарға қоюға болады.
Жаяу жүргіншілер жолымен шектесетін жаяу жүргіншілер жолының шетіне, оған толық немесе ішінара шығу мүмкіндігі бар тұрақ жаяу жүргіншілердің қозғалысына кедергі келтірмейтін болса, автокөліктерге, мотоциклдерге, мопедтерге және велосипедтерге ғана рұқсат етіледі.

Тоқтауға тыйым салынады:
1) егер бұл трамвайлардың қозғалысына кедергі келтіретін болса, трамвай жолдарына тікелей жақын жерде;
2) темір жол өткелдерінде, тоннельдерде;
3) эстакадаларда, көпірлерде, жол өтпелерінде (егер белгілі бір бағытта қозғалыс үшін үш жолақ кем болса) және олардың астында (жолақтар санына қарамастан);
4) тоқтап тұрған көлік құралы мен тұтас таңбалау сызығы (жүріс бөлігінің жиегін көрсетуді қоспағанда) немесе жүріс бөлігінің қарама-қарсы жиегі немесе жүріс бөлігінің қарама-қарсы шетінде тұрған көлік құралы арасындағы қашықтық үш метрден кем жерлерде; егер бұл көлік құралдарының қозғалысына кедергі келтірсе;
5) жаяу жүргіншілер өткелдерінде және олардың алдында бес метрден жақын жерде;
6) жолдың көрінуі кемінде бір бағытта жүз метрден аз болған кезде жолдың бойлық профиліндегі қауіпті бұрылыстар мен дөңес үзіктерге жақын жол бөлігінде;
7) үздіксіз таңбалау сызығы немесе бөлу жолағы бар үш жақты қиылыстардың (қиылыстардың) бүйірлік өтуіне қарама-қарсы жағын қоспағанда, автомобиль жолдарының қиылысында және қиылысатын жол бөлігінің шетінен отыз метрден жақын жерде; аялдама аймақтарында және оларға он бес метрден жақын, ал олар болмаған жағдайда – маршруттық көлік құралдарын немесе таксилерді тоқтату белгісінен он бес метрден жақын жерде;
8) көлік құралы басқа жүргізушілерден бағдаршамдарды, жол белгілерін жауып тастайтын немесе басқа көлік құралдарының қозғалысын (кіруін немесе шығуын) мүмкін етпейтін немесе басқа көлік құралдарының қозғалысына (кептеліс) және жаяу жүргіншілердің қозғалысына кедергі келтіретін жерлерде;
гүлзарларда, көгалдарда, ойын және спорт алаңдарында
Автотұраққа тыйым салынады:
1) аялдауға тыйым салынған жерлерде;
2) тиісті жол белгілерімен және көрсеткіштерімен белгіленген арнайы бөлінген орындарды қоспағанда, елді мекендердің жолдарында және көшелерінде;
3) эстакадаларда, көпірлерде, эстакадаларда;
4) 2.1 белгісімен белгіленген жолдардың жүру бөлігіндегі елді мекендерден тыс;
5) темір жол өткелдерінен елу метрден жақын;
6) егер бұл тұрғындарға қолайсыздықтар туғызатын болса, елді мекендерде қозғалтқышы жұмыс істейтін механикалық көлік құралдары;
7) гүлзарларда, көгалдарда, балалар және спорт алаңдарында.
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
Аяқталуы 10 минут
Тест
1. Жүргізуші көлікті белгіленген жерге қоюға рұқсат ете ме?
1. Иә
2. Жоқ

2. Рұқсат етілген максималды салмағы 3,5 тоннадан аспайтын жүк көлігінің жүргізушісі осы жағдайда тұрақ ережелерін бұзды ма?
1. Иә
2. Жоқ

3. Осы жерде жолаушыны алып кету үшін тоқтауға рұқсат ете ме?
1. Рұқсат етілген
2. Маршруттық көліктердің қозғалысына кедергі келтірмейтін болса, рұқсат етіледі
3. Тыйым салынған

4. Қай жүргізуші көлік қою ережесін бұзды?
1. Екеуі де бұзылды
2. Тек көлік жүргізушісі
3. Тек мотоцикл жүргізушісі
4. Ешкім бұзған жоқ

Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділік
пен қатысқан топты басқа топ оқушылары бағалайды.

Сабақтың соңы
2 мин
Рефлекция « Аяқталмаған сөйлем» әдісі
Сабақ соңында оқушылар өз ойларын стикерлерге жазады:
- Мен бүгін ........білдім
- Маған .... қызықты болды
- Маған....қиын болды

«Аяқталмаған сөйлем» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
-
Тақырыбы: Интервал және арақашықтық. Қозғалыс
Мектеп:
Мұғалімнің есімі:
СЫНЫП:
Күні:
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар:
Сабақ мақсаттары
-Оқушылардың логикалық ойлауы мен есте сақтау қабілетін дамыту, жылдамдық пен қашықтықтың әртүрлі түрлерін салыстыру арқылы ақыл-ой қабілеттерін дамыту.
Бағалау критерийі
Жеке, топтық тапсырмаларды орындай алады.
Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.
Ресурстар
Суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар және әртүрлі заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс.
Әдіс-тәсілдер
Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.
Сабақ барысы
-
Жоспарланған уақыт
Сабақ барысы
Ресурстар
Басталуы 3минут
Ұйымдастыру кезеңі:
1)Оқушылармен сәлемдесу.
2)Оқушыларды түгелдеу.
3)Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
4) Сабақтың тақырыбы, оқу мақсаты және бағалау критерийлерімен таныстыру.
«Комплимент» әдісі арқылы жағымды ахуал туғызу
Бір-біріне есімдерінің бас әріптерінен басталатын комплименттер айтады.
Топқа парта бойынша бөлу:
І топ «Бағдаршам»
ІІ топ «Жүргізуші»
ІІІ топ «Аялдама»
Әңгімелесу сауалнамасы:
1. Жол қозғалысы ережелері не үшін қажет?
2. Жол қозғалысы ережелері автомобильдің құрылғысымен қалай байланысты?
3. «Басты жол» дегеніміз не?
4. Жол қозғалысына қатысушы кім?
5. «Механикалық көлік» және жай көлік дегеніміз не?
6. «Елді мекен» дегеніміз не?
7. «Темір жол өткелі» дегеніміз не?
Суреттер, слайд
Бағалау

Ортасы 20 минут
Жаңа сабақ.
1. Қозғалыс жылдамдығы мен қашықтығының сипаттамасы;
2. Елді мекендерде жылдамдық пен қашықтықты тағайындау;
3. Елді мекендерден тыс жылдамдық пен қашықтықты қолдану.
Қозғалыс жылдамдығы мен қашықтығының сипаттамалары: Жүргізуші көлік құралын қозғалыс қарқындылығын, көлік құралының және жүктің сипаттамалары мен жағдайын, жол және метеорологиялық жағдайларды, атап айтқанда, көріну мен бағытын ескере отырып, белгіленген шектен аспайтын жылдамдықпен басқарады. қозғалыс. Жылдамдық жүргізушіге Қағидалардың талаптарын сақтау үшін көлік құралының қозғалысын үнемі бақылауға мүмкіндік береді.
Егер жүргізуші анықтай алатын жол қозғалысына кедергі және/немесе қауіп туындаса, ол көлік құралы тоқтағанға дейін жылдамдықты төмендету немесе жол қозғалысының басқа қатысушылары үшін қауіпсіз түрде кедергіні болдырмау шараларын қолданады.
Жүргізуші қозғалыс жылдамдығына қарай, соқтығысуды болдырмауға мүмкіндік беретін алға қарай қозғалатын көлік құралына дейінгі қашықтықты, сондай-ақ қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін қажетті бүйірлік интервалды сақтайды.
Елді мекендерде жылдамдық пен қашықтықты тағайындау: Елді мекендерде тиісті жол белгілерімен белгіленген, бірақ 90 км-ден аспайтын арнайы қозғалыс режимдерін қоспағанда, көлік құралдарына 60 км/сағ аспайтын жылдамдықпен жүруге рұқсат етіледі. /сағ, ал тұрғын үйлер мен аула аумақтарында - 20 км/сағ аспайды.
Елді мекендерден тыс жылдамдық пен қашықтықты қолдану: Елді мекендерден тыс жерде мыналарға рұқсат етіледі:
1) автомобильдер мен мотоциклдер автомобиль жолдарында - тиiстi 3.24 жол белгiсiмен белгiленген жылдамдықтан аспайтын, бiрақ 140 км/сағ-тан аспайтын жылдамдықпен, бөлу жолағы бар жолдарда - 110 км/сағ-тан аспайтын, басқа жолдарда - 100 км/сағ аспайды;
2) рұқсат етілген ең жоғары салмағы үш мың бес жүз килограмнан аспайтын жүк көліктері, қалааралық автобустар, шағын автобустар тас жолдарда – 110 км/сағ аспайтын, бөлу жолағы бар жолдарда – 100 км/сағ аспайтын, басқаларда жолдар - 90 км/сағ артық емес;
3) басқа да автобустар, оның ішінде балалар тобын ұйымдасқан тасымалдауды жүзеге асыратын, тіркеме сүйреу кезінде жеңіл автомобильдер, рұқсат етілген ең жоғары салмағы үш мың бес жүз килограмнан асатын жүк көліктері автомобиль жолдарында - 90 км/сағ аспайтын, жолдарда 80 км/сағ аспайтын бөлу жолағы, басқа жолдарда – 70 км/сағ.
4) Көлік құралының жылдамдығы мынадан аспауы керек:
1) 60 км/сағ – жүк көлігінің артқы жағында жолаушыларды тасымалдау кезінде;
2) 50 км/сағ – автокөлік құралын сүйреу кезінде;
3) белгіленген құн – қауіпті, ауыр салмақты және ірі көлемді жүктерді тасымалдау шарттарын келісу кезінде.
5) Жүргізушіге тыйым салынады:
1) белгiленген тәртiппен айқындалған ең жоғары жылдамдықты асыруға;
2) көлік құралының техникалық сипаттамаларымен айқындалатын ең жоғары жылдамдықты асыруға;
3) көлік құралында орнатылған «Жылдамдық шектеуі» сәйкестендіру белгісінде көрсетілген жылдамдықты асыруға;
4) басқа көлік құралдарына кедергі жасауға;
5) егер бұл жол-көлік оқиғасының алдын алу үшін қажет болмаса, күрт тежеу.
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
Аяқталуы 10 минут
Жаңа сабақты қорыту
1. Жүргізуші қандай қашықтықты сақтауы керек?
2. Елді мекенде қандай жылдамдықты сақтау керек?
3. Тұрғын аудандар мен аула аумақтарында қандай жылдамдықты сақтау керек?
4. Тарту жылдамдығы қандай?
5. Жүк көлігінің артқы жағында жолаушыларды тасымалдау кезіндегі жылдамдық қандай?
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділік
пен қатысқан топты басқа топ оқушылары бағалайды.

Сабақтың соңы
2 мин
Рефлекция « Аяқталмаған сөйлем» әдісі
Сабақ соңында оқушылар өз ойларын стикерлерге жазады:
- Мен бүгін ........білдім
- Маған .... қызықты болды
- Маған....қиын болды

«Аяқталмаған сөйлем» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
-
Тақырыбы: Қозғалыс жол жолағы. Басып озу
Мектеп:
Мұғалімнің есімі:
СЫНЫП:
Күні:
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар:
Сабақ мақсаттары
-Оқушылардың басып озу ережелері туралы білімдерін жетілдіру.
Бағалау критерийі
Жеке, топтық тапсырмаларды орындай алады.
Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.
Ресурстар
Суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар және әртүрлі заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс.
Әдіс-тәсілдер
Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.
Сабақ барысы
-
Жоспарланған уақыт
Сабақ барысы
Ресурстар
Басталуы 3минут
Ұйымдастыру кезеңі:
1)Оқушылармен сәлемдесу.
2)Оқушыларды түгелдеу.
3)Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
4) Сабақтың тақырыбы, оқу мақсаты және бағалау критерийлерімен таныстыру.
«Комплимент» әдісі арқылы жағымды ахуал туғызу
Бір-біріне есімдерінің бас әріптерінен басталатын комплименттер айтады.
Топқа парта бойынша бөлу:
І топ «Бағдаршам»
ІІ топ «Жүргізуші»
ІІІ топ «Аялдама»
«Басып озу - басып алынған жолақтан шығып, содан кейін бұрын басып алынған жолаққа оралумен байланысты бір немесе бірнеше көлік құралдарының алға жылжуы».
Суреттер, слайд
Бағалау

Ортасы 20 минут
Басып озу – басып алынған жолақтан шығып, содан кейін бұрын иеленген жолаққа қайта оралумен байланысты бір немесе бірнеше көлік құралдарының алға жылжуы. Озып бара жатқан көліктің траекториясының пішініне байланысты келесі басып озу үлгілері мүмкін:
- басып озу және сол жақтан өту жолағына кіру;
- басып озу және сол жақтағы қарсы жолаққа кіру;
- басып озу және оң жақтан өту жолағына кіру;
- қос басып озу.
Әдетте, басып озуға тек сол жақта рұқсат етіледі.
Оң жақтан басып озуға, ерекше жағдайда, басып озған көлік құралының жүргізушісі солға бұрылу туралы белгі беріп, оған өтуге көшкен жағдайда рұқсат етіледі.
Барлық жағдайда екі рет басып озуға тыйым салынады.
Жүргізушіге келесі жағдайларда басып озуға тыйым салынады:
А) алда келе жатқан көлік кедергіні басып озу немесе айналып өту (қос басып озу);
B) бір жолақпен алға келе жатқан көлік солға бұрылу белгісін берген;
С) оның артынан келе жатқан көлік басып озу бастады;
D) басып озу аяқталғаннан кейін ол қозғалысқа қауіп төндірмей және басып озған көлік құралына кедергі жасамай, бұрын басып алған жолаққа қайта алмайды.
Жалпы, басып озу үш кезеңнен тұрады:
- іргелес жолаққа кіру (I);
- осы жолақ бойынша алға жылжу (II);
- бұрын басып алынған жолаққа (III) оралу.
Жолақтарды ауыстырған кезде, әдеттегі жолақты өзгерту сияқты, тиісті бұрылыс туралы ескерту сигналын қосу керек.
Басып өтудің екінші кезеңін аяқтағаннан кейін – іргелес жолақта басып озған көлік құралының алдынан өту – үшінші кезеңге өту – бұрын басып алынған жолаққа қайта оралу – міндетті болып табылады.
Басып озуға өтуге тыйым салынады:
A) қарама-қарсы жолаққа шығатын бақыланатын қиылыстарда;
В) негізгі емес жолмен жүру кезінде бақыланбайтын қиылыстарда;
C) жаяу жүргіншілер өткелінде, егер оларда жаяу жүргіншілер болса
D) темір жол өткелдерінде және олардың алдында 100 метрден жақын жерде;
D) қос басып озу;
E) өрмелеудің соңында, қауіпті бұрылыстарда және көру мүмкіндігі шектеулі басқа аймақтарда.
1-тапсырма. Сұраққа жауап
Сұрақтар:
1. Тротуар дегеніміз не? (Жаяу жүргіншілерге арналған жол.)
2. Зебра дегеніміз не? (Жаяу жүргіншілер өткелін көрсететін жол белгілері).
3. Жаяу жүргінші деп кімдерді айтады? (Көліктен тыс, жолда орналасқан, бірақ онда жұмыс істемейтін адам.)
4. Трамвайды қалай дұрыс айналып өту керек? (Алдыңғы.)
5. Автобустар мен троллейбустарды қалай айналып өтуге болады? (Артында.)
6. Жүргізуші деп кімдерді атайды? (Көлік жүргізетін адам.)
7. Жаяу жүргіншілер қайда жүру керек? (Тротуарларда, оң жақта.)
8. Балалар далада қайда ойнай алады? (Ойындар үшін арнайы бөлінген жерлерде.)
9. Неше жастан бастап жолдарда велосипедпен жүруге рұқсат етілген? (14 жастан бастап.)
10. Мотоцикл жүргізуге рұқсатты неше жастан алуға болады? (16 жаста.)
11.Жаяу жүргіншілер тротуар жоқ жерлерде жолдың қай жиегімен жүру керек? (Сол жақта, қозғалыстағы қозғалысқа қарай.)
12.Темір жол өткелі дегеніміз не? (Темір жол мен жолдың қиылысы.)
«Бұзушылықтарды тап» тапсырмасы топпен жұмыс
Командаларға ереже бұзушылықтары бар сурет беріледі. Жігіттер оларды табу керек.
«Белгілерді тап» жұппен жұмыс
Бұл жол белгісі қандай атау және нені білдіреді? Жол белгілері көрсетіледі:
• велосипедпен жүруге тыйым салынады;
• Еркектер жұмыс кезінде;
• телефон;
• жаяу жүргіншілер жолы;
• Рұқсат жоқ;
• Қауіпті бұрылыс;
• басып озуға тыйым салынады;
• балалар.
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
Аяқталуы 10 минут
Топтық жұмыс
1. Қандай арнайы бағдаршамдарды білесіңдер? (Темір жол, екі түсті (қызыл және жасыл), жаяу жүргіншілерге арналған бағдаршам, велосипедші бағдаршам, бағыттаушы бағдаршам.)
2. Бағдаршамға өтуді аяқтап үлгермеген жаяу жүргінші не істеу керек? (Жолдың ортасына барып, сол жерде қалыңыз, бағдаршам жасыл жанғанда ғана жүре беріңіз.)
3. Жүгіру кезінде көшені кесіп өту неліктен қауіпті? (Жүгіріп келе жатқан адамға не болып жатқанын байқау қиынырақ. Ол қозғалып жатқан көлікті байқамауы мүмкін.)
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділік
пен қатысқан топты басқа топ оқушылары бағалайды.

Сабақтың соңы
2 мин
Рефлекция « Аяқталмаған сөйлем» әдісі
Сабақ соңында оқушылар өз ойларын стикерлерге жазады:
- Мен бүгін ........білдім
- Маған .... қызықты болды
- Маған....қиын болды

«Аяқталмаған сөйлем» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
-
Тақырыбы: Қозғалыс жол жолағы. Басып озу
Мектеп:
Мұғалімнің есімі:
СЫНЫП:
Күні:
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар:
Сабақ мақсаттары
-Оқушылардың басып озу ережелері туралы білімдерін жетілдіру.
Бағалау критерийі
Жеке, топтық тапсырмаларды орындай алады.
Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.
Ресурстар
Суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар және әртүрлі заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс.
Әдіс-тәсілдер
Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.
Сабақ барысы
-
Жоспарланған уақыт
Сабақ барысы
Ресурстар
Басталуы 3минут
Ұйымдастыру кезеңі:
1)Оқушылармен сәлемдесу.
2)Оқушыларды түгелдеу.
3)Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
4) Сабақтың тақырыбы, оқу мақсаты және бағалау критерийлерімен таныстыру.
«Комплимент» әдісі арқылы жағымды ахуал туғызу
Бір-біріне есімдерінің бас әріптерінен басталатын комплименттер айтады.
Топқа парта бойынша бөлу:
І топ «Бағдаршам»
ІІ топ «Жүргізуші»
ІІІ топ «Аялдама»
«Басып озу - басып алынған жолақтан шығып, содан кейін бұрын басып алынған жолаққа оралумен байланысты бір немесе бірнеше көлік құралдарының алға жылжуы».
Суреттер, слайд
Бағалау

Ортасы 20 минут
Басып озу – басып алынған жолақтан шығып, содан кейін бұрын иеленген жолаққа қайта оралумен байланысты бір немесе бірнеше көлік құралдарының алға жылжуы. Озып бара жатқан көліктің траекториясының пішініне байланысты келесі басып озу үлгілері мүмкін:
- басып озу және сол жақтан өту жолағына кіру;
- басып озу және сол жақтағы қарсы жолаққа кіру;
- басып озу және оң жақтан өту жолағына кіру;
- қос басып озу.
Әдетте, басып озуға тек сол жақта рұқсат етіледі.
Оң жақтан басып озуға, ерекше жағдайда, басып озған көлік құралының жүргізушісі солға бұрылу туралы белгі беріп, оған өтуге көшкен жағдайда рұқсат етіледі.
Барлық жағдайда екі рет басып озуға тыйым салынады.
Жүргізушіге келесі жағдайларда басып озуға тыйым салынады:
А) алда келе жатқан көлік кедергіні басып озу немесе айналып өту (қос басып озу);
B) бір жолақпен алға келе жатқан көлік солға бұрылу белгісін берген;
С) оның артынан келе жатқан көлік басып озу бастады;
D) басып озу аяқталғаннан кейін ол қозғалысқа қауіп төндірмей және басып озған көлік құралына кедергі жасамай, бұрын басып алған жолаққа қайта алмайды.
Жалпы, басып озу үш кезеңнен тұрады:
- іргелес жолаққа кіру (I);
- осы жолақ бойынша алға жылжу (II);
- бұрын басып алынған жолаққа (III) оралу.
Жолақтарды ауыстырған кезде, әдеттегі жолақты өзгерту сияқты, тиісті бұрылыс туралы ескерту сигналын қосу керек.
Басып өтудің екінші кезеңін аяқтағаннан кейін – іргелес жолақта басып озған көлік құралының алдынан өту – үшінші кезеңге өту – бұрын басып алынған жолаққа қайта оралу – міндетті болып табылады.
Басып озуға өтуге тыйым салынады:
A) қарама-қарсы жолаққа шығатын бақыланатын қиылыстарда;
В) негізгі емес жолмен жүру кезінде бақыланбайтын қиылыстарда;
C) жаяу жүргіншілер өткелінде, егер оларда жаяу жүргіншілер болса
D) темір жол өткелдерінде және олардың алдында 100 метрден жақын жерде;
D) қос басып озу;
E) өрмелеудің соңында, қауіпті бұрылыстарда және көру мүмкіндігі шектеулі басқа аймақтарда.
1-тапсырма. Сұраққа жауап
Сұрақтар:
1. Тротуар дегеніміз не? (Жаяу жүргіншілерге арналған жол.)
2. Зебра дегеніміз не? (Жаяу жүргіншілер өткелін көрсететін жол белгілері).
3. Жаяу жүргінші деп кімдерді айтады? (Көліктен тыс, жолда орналасқан, бірақ онда жұмыс істемейтін адам.)
4. Трамвайды қалай дұрыс айналып өту керек? (Алдыңғы.)
5. Автобустар мен троллейбустарды қалай айналып өтуге болады? (Артында.)
6. Жүргізуші деп кімдерді атайды? (Көлік жүргізетін адам.)
7. Жаяу жүргіншілер қайда жүру керек? (Тротуарларда, оң жақта.)
8. Балалар далада қайда ойнай алады? (Ойындар үшін арнайы бөлінген жерлерде.)
9. Неше жастан бастап жолдарда велосипедпен жүруге рұқсат етілген? (14 жастан бастап.)
10. Мотоцикл жүргізуге рұқсатты неше жастан алуға болады? (16 жаста.)
11.Жаяу жүргіншілер тротуар жоқ жерлерде жолдың қай жиегімен жүру керек? (Сол жақта, қозғалыстағы қозғалысқа қарай.)
12.Темір жол өткелі дегеніміз не? (Темір жол мен жолдың қиылысы.)
«Бұзушылықтарды тап» тапсырмасы топпен жұмыс
Командаларға ереже бұзушылықтары бар сурет беріледі. Жігіттер оларды табу керек.
«Белгілерді тап» жұппен жұмыс
Бұл жол белгісі қандай атау және нені білдіреді? Жол белгілері көрсетіледі:
• велосипедпен жүруге тыйым салынады;
• Еркектер жұмыс кезінде;
• телефон;
• жаяу жүргіншілер жолы;
• Рұқсат жоқ;
• Қауіпті бұрылыс;
• басып озуға тыйым салынады;
• балалар.
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
Аяқталуы 10 минут
Топтық жұмыс
1. Қандай арнайы бағдаршамдарды білесіңдер? (Темір жол, екі түсті (қызыл және жасыл), жаяу жүргіншілерге арналған бағдаршам, велосипедші бағдаршам, бағыттаушы бағдаршам.)
2. Бағдаршамға өтуді аяқтап үлгермеген жаяу жүргінші не істеу керек? (Жолдың ортасына барып, сол жерде қалыңыз, бағдаршам жасыл жанғанда ғана жүре беріңіз.)
3. Жүгіру кезінде көшені кесіп өту неліктен қауіпті? (Жүгіріп келе жатқан адамға не болып жатқанын байқау қиынырақ. Ол қозғалып жатқан көлікті байқамауы мүмкін.)
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділік
пен қатысқан топты басқа топ оқушылары бағалайды.

Сабақтың соңы
2 мин
Рефлекция « Аяқталмаған сөйлем» әдісі
Сабақ соңында оқушылар өз ойларын стикерлерге жазады:
- Мен бүгін ........білдім
- Маған .... қызықты болды
- Маған....қиын болды

«Аяқталмаған сөйлем» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
-
Тақырыбы: Жүргізушілердің жұмыс қабілеттілігі және олардың сенімділігі
Мектеп:
Мұғалімнің есімі:
СЫНЫП:
Күні:
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар:
Сабақ мақсаттары
Бағалау критерийі
Жеке, топтық тапсырмаларды орындай алады.
Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.
Ресурстар
Суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар және әртүрлі заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс.
Әдіс-тәсілдер
Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.
Сабақ барысы
-
Жоспарланған уақыт
Сабақ барысы
Ресурстар
Басталуы 3минут
Ұйымдастыру кезеңі:
1)Оқушылармен сәлемдесу.
2)Оқушыларды түгелдеу.
3)Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
4) Сабақтың тақырыбы, оқу мақсаты және бағалау критерийлерімен таныстыру.
«Комплимент» әдісі арқылы жағымды ахуал туғызу
Бір-біріне есімдерінің бас әріптерінен басталатын комплименттер айтады.
Топқа парта бойынша бөлу:
І топ «Бағдаршам»
ІІ топ «Жүргізуші»
ІІІ топ «Аялдама»
Жүргізушінің физиологиялық сенімділігі оның ағзалары мен жүйелерінің қалыпты жұмыс істеуімен анықталатын денсаулық жағдайына және жалпы физикалық жағдайына байланысты. Физиологиялық функциялар барысындағы бұзылулар өнімділіктің төмендеуіне әкеледі. Төмен өнімділік жағдайында жүргізу кезінде жүргізушілер қателіктер жібереді, бұл көбінесе жол-көлік оқиғаларына әкеледі. Жүргізушілердің жұмысының төмендеуінің жиі кездесетін себептері - шаршау және шамадан тыс жұмыс, ауыр жағдайлар, алкогольді тұтыну және темекі шегу.
Жүргізуші шаршауының дамуына көптеген факторлар ықпал етеді, соның ішінде:
-
жолдың қанағаттанарлықсыз жағдайы және қозғалысты нашар ұйымдастыру;
-
көлік ағынының жоғары қарқындылығы;
-
көлікті жоғары жылдамдықпен жүргізу;
-
нашар көріну және жарықтандырудың жиі өзгеруі;
-
ыңғайсыз отыру және нашар көріну;
-
жоғары және төмен ауа температурасы;
-
автомобиль салонындағы температураның жиі өзгеруі;
-
ауаның жоғары ылғалдылығы;
-
барометрлік қысымның өзгеруі;
-
шу және діріл;
-
кабинаға түсетін бензин булары мен пайдаланылған газдар.
Суреттер, слайд
Бағалау

Ортасы 20 минут
Шаршау жүргізушінің белгілі бір психофизиологиялық және жеке ерекшеліктерімен (эмоционалдылықтың жоғарылауы, әсерленушілік, холерик темперамент), сондай-ақ жұмыс күні қарсаңында және маршрутта қатты жүйке және физикалық шамадан тыс жүктемелер ықпал етеді.
Дегенмен, жүргізушілердің қатты шаршауына жиі әкелетін ең маңызды фактор - 8 сағаттан астам жұмыс күні.
Шаршау әдетте шаршау сезімінен бұрын пайда болады. Шаршау - адамның субъективті шаршау тәжірибесі. Шамадан тыс шаршау стресстің созылмалы салдары ретінде пайда болады, бұл кезде алдыңғы күндегі шаршау кетпейді, бірақ жинақталады. Бұл күйде көлікті жүргізу өте қауіпті, өйткені өнімділіктің күрт төмендеуі қателіктерге, рульде ұйықтап кетуге және апатқа әкелуі мүмкін.
1-тапсырма. Жағдаяттан шығу
«Жол қозғалысы жағдайы»
Командаларға жолда жиі кездесетін жағдайлары бар карталар ұсынылады. Үш минуттық дайындықтан кейін студенттер нақты жағдайға негізделген іс-әрекет жоспарын ұсынуы керек.
Жағдайлар:
1. Сіз көліктің артқы орындығында отырдыңыз. Көлікті жол бойында тоқтатқаннан кейін көліктен шығу керек. Сен не істейсің?
2. Сіз аялдамада тұрып, автобусты күтіп тұрсыз. Автобус кешігіп, аялдамадағы жолаушылар көбейіп барады. Сосын автобус келеді. Бұл жағдайда сіз не істейсіз?
3. Автобуста келе жатып, кенеттен өрт шықты. Сен не істейсің?
4. Велосипедпен келе жатып, сіз жолға жақындадыңыз. Жолдың екінші жағына өту керек. Мұны қалай істейсіз?
2-тапсырма. Мәселелер
1. Өзіңізді троллейбус жүргізушісі деп елестетіңіз. Бірінші аялдамада бос кабинаға 5 адам кірді. Екінші аялдамада екеуі мініп, біреуі түсті, үшіншіде 4 жолаушы мініп, екеуі түсті. Троллейбус жүргізушісі неше жаста? (бұл сұрақ қойылған адамның жасы сияқты)
2. Бала велосипедпен қалаға келе жатты. Оған 5 әйел отырған көлік келе жатты. Әрқайсысы бір тауық пен киіз етік алып жүрді. Қалаға қанша тірі жан саяхаттаған? (1 – ұл)
3. Жолдың түзу бөлігінде екі доңғалақты велосипедтің әрбір дөңгелегі 5 км жол жүреді. Велосипед неше километр жол жүрді? (5 км)
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
Аяқталуы 10 минут
Жұмыс режимін дұрыс ұйымдастыру, көлік жүргізушілерінің жолда уақтылы және жеткілікті тынығуы мен тамақтануы үшін жағдай жасау, жолдарды жақсарту және қозғалысты ұйымдастыру – бұл кешенді шешімсіз төмендеумен байланысты жазатайым оқиғалардың алдын алу мүмкін болмайтын шаралар. жүргізушілердің жұмысында олардың шаршауы мен шамадан тыс жұмыс істеуі нәтижесінде.
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділік
пен қатысқан топты басқа топ оқушылары бағалайды.

Сабақтың соңы
2 мин
Рефлекция « Аяқталмаған сөйлем» әдісі
Сабақ соңында оқушылар өз ойларын стикерлерге жазады:
- Мен бүгін ........білдім
- Маған .... қызықты болды
- Маған....қиын болды

«Аяқталмаған сөйлем» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
-
-
Тақырыбы: Автокөлікте медициналық қобдишаның болуы
Мектеп:
Мұғалімнің есімі:
СЫНЫП:
Күні:
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар:
Сабақ мақсаттары
- оқушыларды жол-көлік оқиғасы кезіндегі алғашқы медициналық көмек көрсету ережелерімен таныстыру;
- төтенше жағдайларда алғашқы көмек көрсету шараларын, қобдишаны пайдалана білуді дамыту.
Бағалау критерийі
Жеке, топтық тапсырмаларды орындай алады.
Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.
Ресурстар
Суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар және әртүрлі заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс.
Әдіс-тәсілдер
Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.
Сабақ барысы
-
Жоспарланған уақыт
Сабақ барысы
Ресурстар
Басталуы 3минут
Ұйымдастыру кезеңі:
1)Оқушылармен сәлемдесу.
2)Оқушыларды түгелдеу.
3)Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
4) Сабақтың тақырыбы, оқу мақсаты және бағалау критерийлерімен таныстыру.
«Комплимент» әдісі арқылы жағымды ахуал туғызу
Бір-біріне есімдерінің бас әріптерінен басталатын комплименттер айтады.
Топқа парта бойынша бөлу:
І топ «Бағдаршам»
ІІ топ «Жүргізуші»
ІІІ топ «Аялдама»
– Алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсетудің негізгі принциптерін атаңыз?
(Оқиға болған жерді қарау, зақымдаушы факторды жою, жәбірленушіні қарау және оған көмек көрсету, жәбірленушінің жағдайын бақылау. БІЗІЛ, САБЫР, СЕНІМДІ. Жедел медициналық көмекті шақыруды ұмытпаңыз!)
– Адамның денсаулығы мен өміріне қауіп төндіретін қандай зиянды факторлар әсер етуі мүмкін?
(Температура +/-, өрт, су, электр тогы, химиялық заттар, механизмдер және т.б.)
– Қандай жағдайлар адам өміріне қауіп төндіреді?
(Жүректің тоқтауы, өздігінен тыныс алудың болмауы, көп қан жоғалту.)
1-тапсырма. Жағдаятқа жауап беру
Жол бойымен қозғалып келе жатқанда (әрине, жол ережесіне сәйкес) арықта аударылған көлікті байқайсыз. Апат екені анық. Көлік ішінде есінен танып қалған адам бар. Сіздің әрекеттеріңіз?
Жауап келесі схемаға сәйкес келеді:
1. Оқиға болған жерді қарау, зақымдаушы факторды жою, жазатайым оқиға болған жағдайда бұл көбінесе өрт болып табылады - өрт сөндіргішті қолданыңыз (жол бойы пайдалану ережелерін еске түсіреміз, практикалық жаттығу - дабыл қағу. және өрт сөндіргішті пайдалану).
Сонымен бірге жедел жәрдем шақырыңыз.
2. Жәбірленушіні куәландыру және оған тиісті көмек көрсету:
NMS, механикалық желдету (практикалық жаттығулар - диагностика, қажет болған жағдайда - реанимациялық шаралар), қан кетуді тоқтату (қан кету түрлерін есте сақтаңыз, практикалық жаттығулар - гемостатикалық турникетті қолдану).
3. Зардап шегушінің жағдайын бақылау.
МСАК-ты ҚҰЗЫРТТЫ, САБЫРЛЫ, СЕНІМДІ қамтамасыз етіңіз.
4. Келгенше күтіңіз және EMS-пен танысыңыз.
Біздің жағдайда жедел жәрдем уақытылы келді, зардап шегушіні дәрігерлерге тапсырдық, қазір оған қауіп төніп тұрған жоқ.
________________________________________________
Бірақ жолда мұндай қиын жағдайлардан басқа, жүргізушінің немесе жолаушылардың денсаулығының нашарлауына байланысты басқа да қиындықтар туындауы мүмкін. Оларды «жою» үшін көлік құралының бортында алғашқы медициналық көмек қобдишасы болуы керек (Жол қозғалысы ережелері, көлік құралын пайдалануға тыйым салынған ақаулар мен жағдайлардың тізбесі, 7.7 тармақ).
Алғашқы көмек қобдишасының құрамы (автокөлік)
1. Ауырсынуды басатын, қабынуға қарсы және жарақатқа (көгерген, сынған, орнынан түскен), жараларды емдеуге арналған дәрілер:
анальгин, гипотермиялық пакет, аспирин.
2. Қан кетуді тоқтату, жараларды емдеу және таңу құралдары:
гемостатикалық жгут, зарарсыздандырылған және стерильді емес таңғыштар, лас жараларды таңуға арналған атравматикалық таңғыш, бактерицидті жабысқақ сылақ, фурагинмен капиллярлық және веноздық қан кетуді тоқтатуға арналған стерильді майлықтар, алкогольді немесе алмаз жасыл йод ерітіндісі, жабысқақ гипс, серпімді түтікшелі емес медициналық таңғыш, мақта жүн.
3. Жүрек ауруын емдейтін дәрілер:
нитроглицерин, валидол.
4. Клиникалық өлім кезінде жүрек-өкпе реанимациясына арналған құралдар:
«ауыз-аппарат-ауыз» жасанды тыныс алу аппараты.
5. Естен тану (коллапс) кезіндегі дәрілер:
аммиак (аммиак).
6. Тамақтан улану кезіндегі детоксикация құралдары және т.б.:
энтеродез немесе белсендірілген көмір таблеткалары.
7. Стресстік реакцияларды емдеу құралдары:
Корвалол немесе валериандық тұнбалар.
8. Қайшы.
9. Өзіне және өзара көмек көрсету ережелері.
10. Қорапша
Суреттер, слайд
Бағалау

Ортасы 20 минут
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
Аяқталуы 10 минут
Сабақты қорытындылау
– Жол-көлік оқиғалары кезінде алғашқы медициналық көмек көрсетудің ерекшеліктері қандай?
– Қалай шұғыл тоқтатуға болады, мысалы, артериялық қан кетуді?
– Зардап шегушіге алғашқы көмек көрсеткенде не істеуге БОЛМАЙДЫ?
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділік
пен қатысқан топты басқа топ оқушылары бағалайды.

Сабақтың соңы
2 мин
Рефлекция « Аяқталмаған сөйлем» әдісі
Сабақ соңында оқушылар өз ойларын стикерлерге жазады:
- Мен бүгін ........білдім
- Маған .... қызықты болды
- Маған....қиын болды

«Аяқталмаған сөйлем» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
-
Тақырыбы: Теміржол қиылысынан өту. Қала сыртыңдағы жолдарда жүру ережелері
Мектеп:
Мұғалімнің есімі:
СЫНЫП:
Күні:
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар:
Сабақ мақсаттары
-
Теміржол көлігі объектілерінде заңсыз әрекеттердің алдын алу;
-
Қауіпсіздікті қамтамасыз ету және адамдардың өмірін сақтау мақсатында жол белгілерін тану.
Бағалау критерийі
Жеке, топтық тапсырмаларды орындай алады.
Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.
Ресурстар
Суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар және әртүрлі заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс.
Әдіс-тәсілдер
Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.
-
Сабақ барысы
-
Жоспарланған уақыт
Сабақ барысы
Ресурстар
Басталуы 3минут
Ұйымдастыру кезеңі:
1)Оқушылармен сәлемдесу.
2)Оқушыларды түгелдеу.
3)Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
4) Сабақтың тақырыбы, оқу мақсаты және бағалау критерийлерімен таныстыру.
«Комплимент» әдісі арқылы жағымды ахуал туғызу
Бір-біріне есімдерінің бас әріптерінен басталатын комплименттер айтады.
Топқа парта бойынша бөлу:
І топ «Бағдаршам»
ІІ топ «Жүргізуші»
ІІІ топ «Аялдама»
Темір жол өткелі – темір жолдар мен тас жолдың немесе велосипед немесе жаяу жүргіншілер жолы қиылысатын жер. Өткелдердегі қауіпсіздік
Ешқашан ұмытпа:
• Өткелде қауіпсіздік ережелерін сақтамау сіздің өміріңізге қауіп төндіруі мүмкін!
• Жабық немесе жабылатын шлагбаумы және/немесе белсенді дыбыстық сигналы мен бағдаршамы бар өткелден өтуге тыйым салу барлық жол қозғалысына қатысушыларға, соның ішінде жаяу жүргіншілер мен велосипедшілерге де қатысты!
• Өткелде шлагбаумнан 5 метрден жақын емес, ал шлагбаум болмаған жағдайда - ең жақын рельстен 10 метр қашықтықта тұру керек!
Суреттер, слайд
Бағалау

Ортасы 20 минут
1-тапсырма. Теміржол белгілерін суретке қарап айту

Шлагбаумы бар темір жол өткелі

Кедергісіз темір жол өткелі
Темір жол өткелдерінде бағдаршамдар, шлагбаумдар, палубалар орнатылады.
Тосқауыл – жылжымалы арқалық. Түсірсе жол жабылады, көтерілсе ашық.
Темір жолды кесіп өту кезінде рельстерді басып кетпес үшін, рельстермен бірдей деңгейде ағаш қаңылтыр төселеді.
2-тапсырма. Теміржолдан өту ережесін айту
1. Темір жолға барыңыз, зейініңізді жинаңыз және өзіңізге ойша айтыңыз: «Абайлаңыз».
2. Жан-жағына қарап, жақындап келе жатқан пойыздың дыбысын ести аласыз ба, соны тыңдаңыз, вагондар бар-жоғын білу үшін артыңызға қараңыз, содан кейін қайтадан солға және оңға, содан кейін ғана темір жолдарды кесіп өтіңіз.
Темір жол ойын алаңы емес, қауіпті аймақ! Өзіңіздің және балаларыңыздың өміріне қамқор болыңыз!
Темір жол көлігі объектілеріндегі заңсыз әрекеттердің алдын алу
Назарсыздық

Алкоголь

Наушникта болу

Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
Аяқталуы 10 минут
Темір жол көлігінің жұмысына заңсыз араласу
Рельстерге бөгде заттарды қою, пойыздарға тас лақтыру және басқа да заңсыз әрекеттер адам өліміне әкеп соғуы мүмкін.
Оған қатаң тыйым салынады:
• темір жол көлігінің инфрақұрылымын зақымдау;
• темір жол жылжымалы құрамының зақымдануы;
• темір жолдарға бөгде заттарды қоюға;
• жылжымалы құрамға заттарды лақтыру;
• темір жол көлігі нысандарында террористік шабуылдар болуы мүмкін туралы жалған хабарламалар қалдыру.
Темір жол көлігінің қызметіне кез келген бөгде араласу заңсыз болып табылады, ол заңмен қудаланады және қылмыстық және әкімшілік жауапкершілікке әкеп соғады.
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділік
пен қатысқан топты басқа топ оқушылары бағалайды.

Сабақтың соңы
2 мин
Рефлекция « Аяқталмаған сөйлем» әдісі
Сабақ соңында оқушылар өз ойларын стикерлерге жазады:
- Мен бүгін ........білдім
- Маған .... қызықты болды
- Маған....қиын болды

«Аяқталмаған сөйлем» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
-
Тақырыбы: Велосипедшілер, мопедшілердің жолда жүру ережелері. Велосипедпен, мотоциклмен жолаушыларды және жүкті тасымалдау
Мектеп:
Мұғалімнің есімі:
СЫНЫП:
Күні:
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар:
Сабақ мақсаттары
Жол қозғалысы ережелерін, жол белгілерін қарау; жолда жүру ережелерін білімін күнделікті өмірде қолдануға үйрету.
Бағалау критерийі
Жеке, топтық тапсырмаларды орындай алады.
Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.
Ресурстар
Суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар және әртүрлі заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс.
Әдіс-тәсілдер
Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.
Сабақ барысы
-
Жоспарланған уақыт
Сабақ барысы
Ресурстар
Басталуы 3минут
Ұйымдастыру кезеңі:
1)Оқушылармен сәлемдесу.
2)Оқушыларды түгелдеу.
3)Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
4) Сабақтың тақырыбы, оқу мақсаты және бағалау критерийлерімен таныстыру.
«Комплимент» әдісі арқылы жағымды ахуал туғызу
Бір-біріне есімдерінің бас әріптерінен басталатын комплименттер айтады.
Топқа парта бойынша бөлу:
І топ «Бағдаршам»
ІІ топ «Жүргізуші»
ІІІ топ «Аялдама»
СҰРАҚТАР
Жолда неше жаста велосипедпен жүруге болады?
-Туғаннан бері
- 14 жастан бастап
- Лицензия алған кезде
- Зейнеткерлікке шыққанда
Жұмбақ:
Мен жай ғана жүремін,
Ал мен болсам, құлап қаламын. (велосипед)
Велосипедшілерге арналған ережелер
- велосипедке мінгенде руль дөңгелегі мен тежегіштерін тексеріңіз;
- 14 жастан бастап жолда тек велосипедпен, ал 16 жастан бастап мопедпен жүруге болады;
- велосипед жолы бар болса, жол бөлігінде жүруге тыйым салынады;
- егер сізге жолды кесіп өту керек болса, бұл жаяу, велосипедті рульден ұстау,
- жаяу жүргіншілер үшін әдеттегі ережелер бойынша;
- велосипедпен келе жатқанда рульді жібермеңіз.
Суреттер, слайд
Бағалау

Ортасы 20 минут
«Викторина»
1. Көшеде өзін-өзі ұстау ережелерімен оқушыға не тыйым салынады?
2. Қандай бағдаршамдарды білесіңдер? Олардың мағынасын түсіндіріңіз.
3. Велосипед жүргізушілерінің негізгі ережелері қандай? (Жүргізуге 14 жастан бастап, ал мотормен – 16 жастан бастап рұқсат етіледі. Жылдамдығы 20 км/сағ аспайды. Тротуарлармен, жаяу жүргіншілер жолдарымен жүруге, рульден ұстамай жүруге тыйым салынады. екі қол, көліктерге жабысу және т.б.)
Велосипедтің пайда болу тарихы
– 1791 жылы орыс өнертапқышы Кулибин арба жасап, оның екі дөңгелегін арбаның артында тұрған жүргізуші аяқ рычагтарының көмегімен айналдырған.
- 1839 жылы шотландық Макмиллан педальдармен басқарылатын екі доңғалақты көлік құрастырды.
- 1855 жылы француз механигі Пьер Мишо арбаның алдыңғы дөңгелегіне педальдар жұбын бекітті, дәл қазір балаларға арналған үш велосипедтерге педальдар орнатылады.
– 1920 жылға қарай велосипед жұмысшылар, кеңсе қызметкерлері, шаруалар, пошташылар мен дәрігерлердің негізгі көлік құралына айналды.
- Велосипед – «жылдам»
Тест
1. Велосипедтің басқа көліктерден ерекшелігі неде?
1. Дөңгелектер саны.
2. Кез келген қозғалтқыштың болмауы
3. Салмақ
2. Жолдармен жүру кезінде велосипедпен жүруге кем дегенде мына адамдарға рұқсат етіледі:
1. 12 жыл
2. 14 жаста
38 жаста
4. 16 жаста
3. Велосипедті жолда келе жатқан адам жаяу жүргінші ме?
1. Иә
2. Жоқ, ол жүргізуші.
4. Егер бағдаршамның сигналы велосипедшінің сұлбасы түрінде жасалса, онда оның әсері:
1. Тек велосипедшілерге арналған
2. Тек велосипедшілер мен жаяу жүргіншілерге арналған
3. Тек велосипедшілер мен маршруттық көліктерге арналған.
5. Жолаушыларды велосипедпен тасымалдауға болады ма?
1. иә
2. Жоқ
3. Иә, тек 7 жасқа дейінгі балаға қауіпсіз аяқ тіреуіштерімен жабдықталған күшейткіш орындықта.
6. Велосипедшінің оңға бұрылу сигналы мынаған сәйкес келеді:
1. Оң қолды көтеру
2. Оң қолды бүйірге созу немесе сол қолды бүйірге созу және шынтақтан жоғары тік бұрышпен бүгілген.
7. Велосипедшінің тежеу сигналы мынаған сәйкес келеді:
1. Оң қолды бүйірге созу
2. Сол қолды бүйірге созу
3. сол немесе оң қолды көтеру.
Жауабы: 1-2; 2-2; 3-1; 4-1; 5-3; 6-2; 7-3.
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.
Аяқталуы 10 минут
Сұрақ-жауап
1)Велосипедшілерге арналған жол қозғалысы ережелері - неліктен білу керек?
Жолдың біршама аласапыран жер екенінен бастайық, өйткені көп тонналық металл машиналар ол жерге әртүрлі жылдамдықпен жүгіреді, ал ондағы велосипедші, жұмсақ тілмен айтқанда, жиі орынсыз. Қозғалыс үшін ең жақсы орын - бұл велосипед жолдары, бұл жол қозғалысы ережелерінде де айтылған, бірақ олар барлық жерде жоқ, ал тротуар әрдайым көңілі толмайтын өтіп бара жатқандар мен жылдам велосипедшілерге мүмкіндік бермейді. Сондықтан, кейбір батылдар жолға шығады, бірақ олардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін сіз велосипедшінің жолдағы мінез-құлық ережелерін өте жақсы түсініп, барлық қажетті жабдықтар мен құралдарды алуыңыз керек.
2) Жолдағы велосипедшінің ережелері - қалай қозғалу керек?
Велосипедшінің жолда қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін қандай жол қозғалысы ережелері кеңес беретінін талдап көрейік. Алдымен, велосипедші велосипед жолынан басқа барлық жерде қонақ екенін хабарлаймыз, сондықтан тротуарда ол жаяу жүргіншілерді маневрлерімен, ал жол бойындағы автокөлік жүргізушілерін мазаламауы керек. Сондықтан, жолда шек қойылады - 1 м шектен тыс оң жақ жолақта, кедергіні болдырмауды қоспағанда, осы мәннен ары қарай көрінбеу керек. Сонымен қатар, ниетіңізді барлық мүмкін түрде көрсетуді ұмытпаңыз (қол белгісі).
Қалыптастырушы бағалау: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділік
пен қатысқан топты басқа топ оқушылары бағалайды.

Сабақтың соңы
2 мин
Рефлекция « Аяқталмаған сөйлем» әдісі
Сабақ соңында оқушылар өз ойларын стикерлерге жазады:
- Мен бүгін ........білдім
- Маған .... қызықты болды
- Маған....қиын болды

«Аяқталмаған сөйлем» әдісі.
Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды.
шағым қалдыра аласыз


