Журналистің медиа саласындағы этикасы

Журналистік этиканың мәні мен функцияларын қарастыру үшін алдымен кәсіби этиканың не екенін түсінгеніміз жөн. Оның мәні мен мағынасы,не себепті қажет екендігін қарастырайық. Кәсіби этика — бұл адамдардың еңбек қатынастарын, сондай-ақ адамның өзінің кәсіби міндеттері мен міндеттеріне қатынасын реттейтін нормалар болып саналады. Кәсіби этиканың мазмұны, маманның кәсіби қасиеттері, маман мен ол өзара әрекеттесетін адамдардың қарым-қатынасы, ұжым мен қоғамның қарым-қатынасы, ұжымішілік қатынастар, мамандарды оқытудың мақсаттары мен тәсілдері болып табылады. Моральдық этиканың мазмұны кәсіби этика мазмұнына байланысты, адамдар арасындағы қарым-қатынастың белгілі бір ережелерін белгілейтін нормаларды қамтиды. Егер жалпылай журналистика туралы айтатын болсақ, онда бұл кәсіби қасиеттер, ақпарат көздерімен, басқа журналистермен және қоршаған ортамен қарым-қатынастарда ерекшеліктері. Этикалық нормалар мәселелерінде әрдайым қиындықтар және әр түрлі сұрақтар туындайды. Бұл кәсіби журналистік этика заңды түрде тіркелмегендіктен, бірақ журналистердің моральдық мінез-құлқының принциптері, ережелері мен нормалары қоғамдық пікірде қабылданған және қолдау тапқанын айта кеткен жөн. Негізі — кәсіби қызметте қоғамның этикалық идеяларына сәйкес кәсіби борыштың орындалуы ең жақсы жол екендігі түсінік. Бұл жерде лайықты мінез-құлық, тыйым салу ережелері мен принциптерінің нақты жиынтығы бар. Бұл ережелердің сақталуын журналистің ішкі ар — ұжданы және кәсіби бірлестіктер-сырттан бақылайды. Сонымен қатар, журналистика тікелей халықпен байланысты жұмыс болғандықтан, қоғамдық тараптанда бақылау өте жоғары.Журналист билік пен халық арасындағы көпір.Екі жақтан жаңалық тасушы.Бейтарап бағытты ұстанған журналист қана ережелерді ұстанушының нысаны.

Кәсіби журналисттік этика принциптерінің ішінде әдетте алты негізгі бар. Атап өтсек, біріншісі әрине, әлеуметтік жауапкершілік — автордың аты-жөні жазылған ақпарат үшін қоғам алдында жауап беруге дайын болу. Объективтілік пен шынайылық — журналист ұсынған ақпарат шынайы, дәл, жан-жақты, барлық тараптардың мүдделерін білдіруі керек. Әділдік — фактілерді мұқият тексеру, оларды дәлдігін жасырмау. Адалдық — қызметтік жағдайды пайда табу немесе өз мақсатында пайдаланбау, ақпарат көздерін құпия ұстау. Жеке адамның ар-намысын, қадір-қасиетін құрметтеу тексерілмеген мәліметтерді таратпау, сондай-ақ жеке өмірге қол сұғуға тыйым салу болып табылады. Кәсіби ынтымақтастық кәсіптің беделіне қамқорлық жасаудан, әріптестер мен аудиторияның сеніміне ұқыпты қараудан тұрады.Журналистік этиканың бұзылуы күнделікті өмірде жиі кездеседі. Кодекстің кейбір нормалары міндетті болуы мүмкін, кейбіреулері пікірталас тудыруы мүмкін, кейбіреулері бұзылуы мүмкін. Бұл стандарттар шектелмейді, тек объективті шешімдер қабылдауға көмектеседі.

Әрине, кейде жоғарыда айтылғандай, этика бұзылуыда мүмкін. Іс жүзінде кодекстердің ұстанымдары бірнеше себептерге байланысты бұзылады. Көптеген этикалық кодекстер бұрыннан қабылданған және қазіргі уақытта олар өмірлік шындыққа сәйкес келмейді. Екіншіден, жағдайлар күрделі және аралас. Уақыт өте келе олар оңай болмайды. Осындай бұзушылықтардың басты төрт тобы бар. Журналист және аудитория, мысалы, сенсацияға ұмтылу кезінде олар шамадан тыс дүрбелең тудыратын жаңалықтар жариялайды.Журналист атақ,хайп артынан кетпеуі тиіс.Қаншалықты жылдам әрі лезде аты шыққан адамның,соншалықты тез аты сөнеді.Хайп артынан жас журналисттердің жүргенін көреміз.Бұл меніңше үлкен қателік.Журналист-айтылған сөзіне,имиджіне,этикасына жариялаған затына,қоршаған ортамен қарым-қатынасына тіпті киген киіміне аса мән беріп,жауапкершілікпен қарауы тиіс.

Сонымен қортындылай келе, сіздің беделіңізді және бүкіл кәсіби қоғамдастықтың беделін сақтау үшін Журналистік этика ережелерін сақтау маңызды.Ал ең бастысы бұл жеке өзіңіздің беделіңіздің мәртебесі. Егер БАҚ қызметкері қоғамның игілігі үшін әрекет етсе, оларды бұзу, елемеу өте қажет болған жағдайда ғана мүмкін болады. Әрине, нормаларды сақтау үшін журналистік этиканың мәні мен функцияларын білу қажет.