КӘСІБИ БАҒДАР БЕРУ ЖҰМЫСЫНЫҢ ОҚУШЫНЫҢ САНАЛЫ МАМАНДЫҚ ТАҢДАУЫНДАҒЫ РӨЛІ

Автор: Насимуллина Назым Нуртаевна
Лауазымы: Кәсібибағдар беру педагогі
Білім беру ұйымы: М –С. Бабажанов атындағы ЖОББМ
Өңірі: Батыс Қазақстан облысы, Бөкей ордасы ауданы,Сайқын ауылы
E-mail: nazym.nasimullina@mail.ru

Аннотация

Мақалада жалпы білім беретін мектеп жағдайында кәсіби бағдар беру жұмысын ұйымдастырудың ғылыми-әдістемелік негіздері қарастырылады. Автордың сынып жетекші ретіндегі тәжірибесіне сүйене отырып, кәсіби бағдар беру жұмысының оқушылардың мамандықты саналы таңдауына тигізетін ықпалы талданады. Зерттеу барысында сауалнама, бақылау және салыстырмалы талдау әдістері қолданылып, нақты пайыздық көрсеткіштер арқылы жұмыс нәтижелері көрсетіледі. Мақала материалдары педагогикалық журналдарда жариялауға және ғылыми-тәжірибелік конференцияларда қолдануға ұсынылады.

Кілт сөздер: кәсіби бағдар, мамандық таңдау, сынып жетекші, оқушы, еңбек нарығы, тұлғалық даму.

Кіріспе

Қазіргі қоғамдағы әлеуметтік-экономикалық өзгерістер мен еңбек нарығындағы бәсекелестіктің артуы оқушылардан болашақ мамандығын саналы әрі жауапкершілікпен таңдауды талап етеді. Оқушының жеке қабілеті мен қызығушылығына сай мамандық таңдауы оның тұлғалық дамуы мен кәсіби табыстылығының маңызды алғышарты болып табылады. Осы тұрғыдан алғанда, мектептегі кәсіби бағдар беру жұмысы білім беру жүйесінің басым бағыттарының бірі ретінде қарастырылады.

Кәсіби бағдар берудің ғылыми-әдістемелік негіздері

Кәсіби бағдар беру – оқушыларды мамандықтар әлемімен таныстыруға, өзін-өзі тануына және еңбек қызметіне саналы көзқарас қалыптастыруға бағытталған педагогикалық үдеріс. Ғылыми еңбектерде кәсіби бағдар беру жұмысының жүйелі, кезең-кезеңімен және үздіксіз жүргізілуі оның тиімділігін арттыратыны көрсетілген.

Зерттеу мақсаты мен әдістері

Зерттеу мақсаты:
Сынып жетекші ұйымдастырған кәсіби бағдар беру жұмысының оқушылардың мамандықты саналы таңдау деңгейіне әсерін анықтау.

Зерттеу әдістері:
– сауалнама;
– бақылау;
– әңгімелесу;
– салыстырмалы талдау;
– диаграммалық деректерді талдау.

Зерттеу базасы және жұмыс мазмұны

Зерттеу 7-8 сынып оқушылары арасында (оқушылар саны – 38 ) 2022–2025 оқу жылдары аралығында жүргізілді.
Кәсіби бағдар беру жұмысы төмендегі іс-шаралар арқылы жүзеге асырылды:
– «Мамандықтар әлемі», «Менің болашақ мамандығым» тақырыбындағы сынып сағаттары;
– кәсіби қызығушылықты анықтауға арналған сауалнамалар;
– әртүрлі сала мамандарымен кездесулер;
– ата-аналармен бірлескен кәсіби кеңес беру;
– колледждер мен жоғары оқу орындары туралы ақпараттандыру.

Зерттеу нәтижелері

Алғашқы сауалнама (2022 ж.) нәтижелері:

• оқушылардың 45%-ы мамандық таңдау барысында нақты шешім қабылдамаған;

• 35%-ы ата-ана ықпалымен таңдау жасаған;

• 20%-ы өз қызығушылығына сай мамандық таңдаған.

Қорытынды сауалнама (2025 ж.) нәтижелері:

• оқушылардың 100%-ы болашақ мамандығын анықтаған;

• 78%-ы таңдаған мамандығы жеке қызығушылығы мен қабілетіне сәйкес екенін көрсеткен;

• 22%-ы еңбек нарығындағы сұранысқа сүйене отырып таңдау жасаған.

1-сурет. Оқушылардың мамандық таңдау деңгейінің динамикасы (%)

Талқылау

Алынған нәтижелер кәсіби бағдар беру жұмысының жүйелі түрде ұйымдастырылуы оқушылардың болашақ мамандыққа деген сенімділігі мен жауапкершілігін арттыратынын көрсетті. Сынып жетекшінің бағыттаушы, кеңесші ретіндегі қызметі оқушылардың өзін-өзі тануына және өмірлік мақсат қоюына ықпал етті.

Қорытынды

Қорытындылай келе, кәсіби бағдар беру жұмысы – оқушының тұлғалық және кәсіби дамуына тікелей әсер ететін маңызды педагогикалық қызмет. Зерттеу нәтижелері сынып жетекші тарапынан мақсатты әрі жүйелі жүргізілген кәсіби бағдар беру жұмысы оқушылардың мамандықты саналы таңдау деңгейін айтарлықтай арттыратынын дәлелдейді. Бұл тәжірибені мектеп тәжірибесінде кеңінен қолдану ұсынылады

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы.

2. Қазақстан Республикасында тәрбиенің тұжырымдамалық негіздері.

3. Педагогика: оқу құралы.

4. Психология және кәсіби бағдар беру мәселелері.