Бөлім:

7.2 Отарлау және ұлт-азаттық күрес

Педагогтің аты-жөні:

Байтенова Г

Күні:

12 12 2025ж

Сынып: 7

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс.

Зерттеу сұрағы: Кенесары хан бастаған ұлт-азаттық күрес неліктен жалпы ұлттық сипатқа ие болды?

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:

7.3.1.6 ұлт-азаттық көтеріліс басшыларының рөліне баға беру

Сабақтың мақсаты

ұлт-азаттық көтеріліс басшыларының қызметін талдап, олардың тарихи рөліне дәлелдер арқылы баға береді.

Құндылықтар

Кенесары хан бастаған ұлт-азаттық күрестің жалпыұлттық сипаты және бүгінгі жас ұрпаққа үлгі болатын адалдық құндылығы

Бағалау критерийі

Оқушы ұлт-азаттық көтеріліс басшыларының (Исатай, Махамбет, Кенесары, т.б.) рөлін анықтап, олардың тарихи қызметіне дәлелдер келтіре отырып баға береді.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі//уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Ұйымдастыру

2 минут

Өзін-өзі тексеру

Өткен білімді еске түсіру

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Оқушылар түгенделіп, сабаққа назары аударылады.

М Сабақ тақырыбы мен оқу мақсаттары таныстырылғаннан кейін бағалау критерийлеріне, зерттеу сұрағына назар аударылады.

Өткен материалды еске түсіру

Сұрақтар:

1. 1837–1847 жылдардағы Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық көтеріліс қай жылдары болды?
   – 1837–1847 жж.

2. Көтерілістің негізгі себептері қандай болды?
   – Патша үкіметінің жерді тартып алуы, алым-салықтың күшеюі, хандық биліктің жойылуы, әскери бекіністердің салынуы, ауылдарға шабуылдар жасалуы.

Оқушылар сұрақтарға жауап береді,

өз ойларын айтады

Сабақтың мақсатымен танысады,талқылайды,күтілетін нәтижені анықтайды

Оқушылар сұрақтарға жауап береді,

«Мадақтау сөз» әдісі арқылы бағалайды:

http://www.nlrk.kz (Қазақстан республикасының ұлттық кітапханасы).

Жаңа білім

5 минут

8 минут

Жаңа сабақпен байланыс (Кіріспе сөз)

Өткен материалды еске түсіріп болған соң мұғалім төмендегідей қорытынды жасайды:

«Балалар, біз өткен сабақта Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық көтерілістің себептері, барысы мен тарихи маңызын талдадық. Бүгінгі жаңа сабақ — сол тақырыптың жалғасы. Біз көтерілістің тек себеп-салдарын ғана емес, оның жетекшісі Кенесары ханның тұлғалық болмысына, батырлығына, қолбасшылық қабілетіне және көтерілістегі рөліне баға береміз. Сабақ барысында мәтінмен зерттеу жұмыстарын жүргізіп, Кенесарының қазақ тарихындағы орнын айқындаймыз.»

1-тапсырма.

ЖҰПТЫҚ ТАПСЫРМА

Тақырып:

Ұлт-азаттық көтеріліс басшыларының рөліне баға беру
(Кенесары, Ағыбай, Наурызбай, Иман, Жанайдар, Сұраншы, Байзақ, Сыпатай т.б.)

Әдіс-тәсіл:

«Екі жұлдыз – бір ұсыныс» + «Тарихи рөл картасы» әдісі

Жұптар мәтіннен бір батырды таңдап, оның рөлін талдайды, бағалайды.

ЖҰПТЫҚ ТАПСЫРМА МӘТІНІ

1-Қадам: Бір батырды/көтеріліс басшысын таңдау (жұппен):

Мәтіннен келесі тұлғалардың бірін таңдаңыз:

• Кенесары, Наурызбай, Ағыбай, Иман, Жанайдар, Сұраншы, Байзақ, Сыпатай, Жоламан
  (Барлық деректер:

2-Қадам: «Тарихи рөл картасын» толтыру (жұппен)

3-Қадам: «Екі жұлдыз – бір ұсыныс»

Жұптар бір-бірінің жасаған картасын қарап:

• 2 күшті тұсын (жұлдыз)

• 1 ұсынысын жазады.

Оқушы әрекеті

• Мәтінді жұппен оқиды, қажетті ақпаратты бөліп алады.

• Бір тұлғаны таңдап, оның рөлін талдайды.

• Дәлелдерді мәтіннен жинақтайды.

• «Тарихи рөл картасын» толтырады.

• Жұптар бір-бірін бағалайды («Екі жұлдыз — бір ұсыныс»).

• Қорытынды пікір айтады.

ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады

Дескрипторлар

Оқушы:

Мәтіннен көтеріліс басшыларының рөлін анықтайды.

Таңдалған тұлғаның ең кемі 3 әрекетін/ерлігін нақтылайды.

Мәтін ішіндегі дәлелдерді (фактілерді, оқиғаларды) дұрыс пайдаланады.

Тұлғаның тарихи рөліне өз бағасын береді (дәлелді пікір).

Жұппен бірлесіп жұмыс жасайды, рефлексия жасайды (Екі жұлдыз – бір ұсыныс).

Таратпа-мәтіндер

Бекмаханов Е. «Қазақстан ХІХ ғасырдың 20-40 жылдарында». Алматы 1994 жыл

https://kk.wikipedia.org/wiki/Кенесары_хан

XVIII-ХІХ ғғ Қазақстан картасы

5 минут

2 минут

2 минут

4 минут

3 минут

ЖЕКЕ ТАПСЫРМА

Ұлт-азаттық көтеріліс басшыларының рөліне баға беру
(Кенесары, Ағыбай, Наурызбай, Иман, Жанайдар, Сұраншы, Байзақ, Сыпатай, Жоламан)

Әдіс-тәсіл:

«INSERT + Тарихи тұлғаның рөлін бағалау парағы» әдісі

1-Қадам: INSERT тәсілімен мәтінді оқу

Оқушы мәтінді жеке оқиды және белгілейді:

• V – бұрын білетін ақпарат

• + – жаңа ақпарат

• ! – маңызды дерек

• ? – түсініксіз, зерттеуді қажет ететін ақпарат

2-Қадам: Бір батырды таңдау

Төмендегі тұлғалардың біреуін жеке таңдайды:

• Кенесары, Наурызбай, Ағыбай, Иман, Жанайдар, Сұраншы, Байзақ, Сыпатай, Жоламан
  (Мәліметтер:

3-Қадам: «Тарихи тұлғаның рөлін бағалау парағын» толтыру

4-Қадам: Жеке қорытынды жазу

5–7 сөйлеммен төмендегі сұраққа жауап береді:

«Мен таңдаған батырдың Кенесары көтерілісіндегі рөлі қандай және оның ерліктері қазіргі ұрпаққа қандай үлгі береді?»

Оқушы әрекеті

• Мәтінді жеке оқиды, INSERT белгілерін қояды.

• Батырды жеке таңдап алады.

• Мәтіннен нақты фактілер мен дәйексөздерді анықтайды.

• Бағалау парағын толтырады.

• Тарихи рөлге жеке пікірін білдіреді.

Дескрипторлар

Оқушы:

Мәтіннен тұлғаға қатысты кемінде 3 нақты дерек табады.

Батырдың рөлін тарихи фактілермен дәлелдейді.

Тұлға әрекетінің себеп-салдарын түсіндіреді.

Өзіндік баға береді (5–7 сөйлем).

Мәтіннен 2 немесе одан да көп дәйексөзді дұрыс қолданады.

Қабылдинов З.Е.

8 сынып. Қазақстан тарихы. Хрестоматия. Атамұра, 2012

Көмекші сөздер үлгісі

Бекіту

4 минут

Сабақты қорытындылау

«Кенесары – қазақтың соңғы ханы» ой түйін

Кенесары Қасымұлы – қазақ халқының тәуелсіздік жолындағы соңғы хандық дәуірінің символы.
Ол патша үкіметінің отаршыл саясаты күшейген, елдің бостандығы мен жерінің тұтастығы қауіпке түскен шақта Үш жүздің басын қосып, жоғалуға шақ тұрған мемлекеттілікті қайта қалпына келтіруге тырысқан тұлға болды.

Үйге тапсырма Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс

Сабақтың тақырыбын қорытындылау

«Ең үздік жауап»

Ақпараттық карточка

Кері байланыс

5 минут

Бүгінгі сабақта алған ақпараттың алдағы өміріңізде пайдасы бар ма?

Сабақта қай тапсырманы орындау қиындық туғызды?

Сізге қиындықты жеңу үшін не істеу керек деп ойлайсыз?

Оқушылармен кері байланыс жасалған соң, сабақ барысында қиындық туғызған тапсырмаларды қалай жеңіл орындауға болатын жолдары талқыланады.

Тақырып бойынша не білетінін, не білгісі келетінін, не білгенін жазады

Оқушылар бағалай критерийлерімен өз деңгейлерін бағалайды

А4, конспект