400 000+ дайын материалды шексіз жүктеңіз

ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, презентациялар, көрнекіліктер және авторлық материалдар - 690 тг-ден бастап

Тақырып бойынша 11 материал табылды

Кездейсоқ шамалар. Дискретті кездейсоқ шамалар.

Математика Сабақ жоспары Басқа

Материал туралы қысқаша түсінік

Техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білімнің білім беру ұйымдарына арналған сабақ жоспары

Материалдың қысқаша нұсқасы

ЖШС Каспий өңірі «Болашақ» колледжі

(білім беру ұйымының атауы)

Оқу сабағының жоспары (теориялық немесе өндірістік оқыту)

Кездейсоқ шамалар. Дискретті кездейсоқ шамалар. Үзіліссіз кездейсоқ шамалар. Дискертті кездейсоқ шаманың үлестірім заңы.

(сабақ тақырыбы)

Модуль/пән атауы: ЖБП 06 Математика

Педагог: Бегниязова Г.С. дайындады

2023 жылғы « » қараша

1. Жалпы мәліметтер

Курс, топ: 1 курс - А-23-1,2, БҚ-23-1,2, БББ-23,Қ-23-1

Сабақтың түрі: Практикалық

2. Мақсаты: Кездейсоқ шама. Таңдау әдістерінің элементтері туралы мағлұмат беру.

Міндеттері: Кездейсоқ шама ұғымын түсінеді және кездейсоқ шамаларға мысал келтіреді.

3. Оқу-жаттығу процесінде білім алушылар меңгеретін күтілетін нәтижелер және (немесе) кәсіби дағдылар тізбесі:

- Кездейсоқ шаманың сандық мәндеріне есептер шығаруды, полигон жиілігі мен салыстырмалы жиілікті салуды үйренеді.

4. Қажетті ресурстар: Кітаптар, тақта, үлестірмелі материалдар.

5. Сабақтың барысы:

5.1 Ұйымдастыру кезеңі: Топтың сабаққа дайындығын тексеру. Түгендеу.

5.2 Үй тапсырмасын тексеру: Берілген тапсырманың орындалуын тексеру, бағалау. Жалпылау сұрақтары мен үй жұмысын қорытындылау.

5.3 Жаңа материалды түсіндіру:

Жоспар:

1. Кездейсоқ шама.

2. Математикалық күтім, дисперсия, ауытқу.

3. Есептер шығару

Х кездейсоқ шамасының мәндері шекті жиын құрайтын болсын: х₁,х₂,...,х₃. Х кездейсоқ шамасын анықтау үшін бұл мәндерді білу жеткіліксіз. Мұнымен қоса бұл мәндерді қандай ықтималдармен қабылдайтындығын айқындау керек. Дискреттік кездейсоқ шаманың мәндерін көрсетуді және бұл мәндерді қандай ықтималдықтармен қабылдайтындығын анықтауды шаманың үйлестірім заңы дейді. Сөйтіп, Х кездейсоқ шамасының үлестірім заңын мынадай кесте түрінде жазуға болады.

Х	Х₁	Х₂	Х₃	...	Х_n-2	X_n-1	Х_n
p	P₁	P₂	P₃	…	P_n-2	P_n-1	Р_n

Бұл кесте екі жолдан тұрады: бірінші жолда Х-тің мәндері, ал екінші жолда сол мәндерді қандай ықтималдықтармен қабылдайтындығы жазылады. Оқығанда: Х кездейсоқ шамасы; мәнін р ықтималдығымен қабылдайтын. Жазғанда: Р(х=х_і)=р_і; і=1,2,...,n. Мұндай кестені Х кездейсоқ шамасының үлестірім кестесі депи аталады.

Үлестірім кестесінің мынадай қасиеттері бар:

Біріншіден, екінші қатардағы сандардың бәрі де теріс емес, яғни

Р_і≥0, і=1,2,...,n

Екіншіден, екінші қатардағы тұрғансандардың қосындысы 1-ге тең, яғни

р₁+р₂+...+р_n=1.

Жалпы алғанда, осындай екі қасиет бар кез келген кесте әйтеуір бір кездейсоқ шаманың үлестірім кестесі бола алады.

Мысал: Ойын суйегін лақтырғанда пайда болатын ұпайдын үлестірім заңын табыңдар.

Шешуі: Х - ойын сүйегін лақтырғанда түскен ұпай саны. Оның қабылдайтын мәндері: 1, 2, 3, 4, 5, 6. Енді ықтималдықтарды есептесек: Р₁=Р(Х=1)=1/6. Бұларды кестеге жинастырсақ:

Р	1	2	3	4	5	6
Х	1/6	1/6	1/6	1/6	1/6	1/6

Төменде іс жүзінде жиі кездесетін кездейсоқ шамалардың үлестірім заңдарын анықтаймыз.

Анықтама: Егер Х кездейсоқ шамасының үлестірім кестесі

Х	0	1	2	...	к	...	n
p	P₀	P₁	P₂	…	P_к	...	Р_n

түрінде берілсе және р_к=Р(Х=х_к)=С^к_ар^кq^n-к; р>0, q=i-р болса, Х кездейсоқ шамасын Бернулли заңы бойынша үлестірімді деп атайды.

Бернулли заңына А оқиғасының бір-біріне тәуелсіз жүргізілген тәжірибелердегі пайда болу саны бағынады, мұнда n – тәжірибе саны, р=Р(А), q = Р(Ā)=1-р, С^к_n – терулер саны.

Мысал: Атқыш нысанаға үш рет оқ атқан. Оның әрбір атқанда нысанаға тигізу ықтималдылығы – 0,8 және әрбір тигізгенде бес ұпай алады. Атқыштың жинаған ұпай санының үлестірім кестесін жасаңдар.

Шешуі: Х- атқыштың жинаған ұпайлар саны. Оның қабылдайтын мәндері: 0, 5, 10, 15. Атқыш нысанаға тигізеді не тигізбейді. Демек, бұл тәжірибе Бернулли схемасына жатады. Ықтималдықдықтарды есептелік:

Р₀=Р(Х=0)= С³₀·(0,8)⁰·(0,2)³= 0,008.

Р₁=Р(Х=5)= С¹₃·(0,8)¹·(0,2)²= 0,096.

Р₂=Р(Х=10)= С²₃·(0,8)²·(0,2)¹= 0,384.

Р₃=Р(Х=15)= С³₃·(0,8)³·(0,2)⁰= 0,512.

Сонымен, Х-тің үлестірім кестесі мынадай:

Х	0	5	10	15
р	0,008	0,096	0,384	0,512

Егер р₀, р₁, р₂, р₃ сандарын қоссақ, ол 1-ге тең болады.

Жалпы алғанда, Бернулли үлестіріміндегі барлық ықтималдықтардың қосындысы 1-ге тең болады:

Анықтама. Егер Х кездейсоқ шамасының үлестірім кестесі мына түтде берілсе:

Х	0	1	2	...	n	...
p	P₀	P₁	P₂	…	Р_n	...

Мұндағы онда Х кездейсоқ шамасы Пуассон заңы бойынша үлестірімді деп аталады.

Дискреттік кездейсоқ шаманың математикалық күтімі

Айталық Х кездейсоқ шамасының үлестірім кестесі берілген болсын:

Х	Х₁	Х₂	Х₃	...	Х_к	...	Х_n
p	P₁	P₂	P₃	…	P_к	...	Р_n

Сонда Х кездейсоқ шамасының матеметикалық күтімі деп, х₁р₁+ х₂р₂+ ... х_nр_n қосындысын айтады.

Математикалық күтімді М(Х) таңбасымен белгілейді.

Ал, егер Х-тің үлестірім кестесі

Материалды Word форматында жүктеп аласыз

Тарифке кіреді

0 ұстаз жүктеп алған

21.12.2023

440

Бұл материалды қолданушы жариялаған. UstazTilegi материалдың мазмұны мен авторлық құқықтарына жауап бермейді. Авторлық құқық бұзылған жағдайда шағым қалдыра аласыз

"Ұстаз" платформасында тіркелген пәндік олимпиадалар

Аттестацияға жарамды екенін көру үшін "Ұстаз" платформасында "Жарыстар, олимпиадалар тізімінен "Ustaz tilegi" деп іздесеңіз шығады

Ұстаздарға арналған олимпиадалар

Оқушыларға арналған олимпиадалар

Тәрбиешілерге арналған олимпиадалар

Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу

Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз

Осы тақырыпта
көрнекілік керек па?

10 000 астам көрнекіліктерді жинап қойдық.

Көрнекілік бөліміне өтіп тақырыбын жазып жүктеп алыңыз!