КОНСТИТУЦИЯҒА ӨЗГЕРІС

ЕНГІЗУ – МЕМЛЕКЕТ

НЕГІЗІНЕ ЖӘНЕ ҚОҒАМДЫҚ

КЕЛІСІМГЕ БАЙЛАНЫСТЫ

«Біз, біртұтас Қазақстан халқы, байырғы қазақ жерінде

мемлекеттілікті нығайта отырып, Ұлы Даланың мыңжылдық

тарихының сабақтастығын сақтап,

мемлекеттің унитарлы сипатын, оның шекарасы мен

аумағының тұтастығына қол сұғуға болмайтынын нақтылап,

Әділетті Қазақстан идеясын және Заң мен Тәртіп қағидатын

ұстанып, азаматтардың құқықтары мен бостандықтары мүлтіксіз

сақталатынын мәлімдеп, бірлік пен ынтымақ, этносаралық және

конфессияаралық татулық қағидаттарына сүйеніп, мәдениет пен

білім, ғылым мен инновация құндылықтарын бағдарға алып,

табиғатты аялау қажеттігін мойындап, бейбітшілікке және барлық

елмен достыққа ұмтылып, келешек ұрпақ алдындағы аса жоғары

жауапкершілікті сезініп, Қазақстан Республикасының Ата Заңын –

осы Конституцияны қабылдаймыз» деген заңымыздың жобасында

Еліміздің шекарасы мен Тәуелсізідігіне ешқандай мемлекеттің

қандай да бір жағдайда қол сұғуға болмайтыныны айқын көрсетіп

отыр.

Конституцияға өзгеріс енгізу – мемлекет негізіне және қоғамдық

келісімге байланысты. Бұл бір күнде бірнеше адам шешетін

мәселе емес. Мемлекетіміздің басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы

Тоқаевтың жарлығымен құрылған Конституциялық комиссияның

құрамына әр саланың мамандары және Парламентте өкілділігі бар

партиялардың (Аманат, Ақ жол, Ауыл, Республика) өкілдерінен

130 адам кірді. Ұсынылып отырған жоба 11 тарау, 95 баптан

тұрады. 77 бапқа толықтырулар енгізіліп, конституция мәтіннің 84

пайызы өзгермек. Конституцияға өзгерістер енгізудің нүктесі бір

палаталы Парламент құру бастамасы болды. Мемлекет Басшысы

Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев бұл идеяны 2025 жылы 8

қыркүйектегі халқына арналған жолдауында айтқан еді.

Тәуелсіз Қазақстанның алғашқы конституциясы алғаш

рет 1993 жыы 28 қаңтарда қабылданып, Жоғары Кеңестің

(Парламент) пен президенттің тепе-теңдігі көрсетілсе, 1995

жылғы Конституцияда президенттің өкілеті күшейді. 1995 жылғы

Конституция қазірге уақытта бірнеше өзгерістермен қолданыста.

Жобаның 3 бабы 1 тармағында Қазақстан Республикасы

қызметінің негіз құраушы қағидаттары: Егемендік пен

Тәуелсіздікті қорғау; адам құқықтары мен бостандықтарын сақтау;

заң мен тәртіп үстемдігін қамтамасыз ету; жалпыұлттық бірлікті

бекемдеу; халықтың әл-ауқатын арттыру; жауапты әрі жасампаз

отаншылдық идеясын орнықтыру; қоғамдық диалогты дамыту;

еңбексүйгіштік, прогресс, білім құндылықтарын бекіту; жоғары

экологиялық мәдениет қалыптастыру; тарихи-мәдени мұраны

сақтау; төл мәдениетті қолдау. Яғни, Егемендік пен Тәуелсіздікті

қорғай отырып, адам құқықтарын сақтау арқылы бірлікте өмір

сүру және Еліміздің төл мәдениеті мен тарихи мұрасын дамыту.

Өткен тарихы бар елдің болашақ ұрпаққа қалдыратын мәдениеті,

тарихы болады. Әлемде өзіміздің ежелден бері келе жатқан

мемлекет екенімізді дәлелдейтін бірден бір жолы тарихи-мәдени

мұра мен ата-бабамыз қалдырып кеткен төл мәдениеті. Бұны

сақтау, дамыту және болашақ ұрпаққа жеткізу бүгінгі қоғамның

мақсатына айналуы керек екені айтылған.

Жобаның 3 бабы 2 тармағында «Қазақстан Республикасы

адам капиталын, білімді, ғылымды, инновацияны дамытуды

мемлекет қызметінің стратегиялық бағыты деп таниды» деп

көрсетілген. Нақтырақ айтқанда, адам капиталы білім мен ғылым

екені айтылады. Қазіргі уақытта жастардың Колледж, бакалавр,

магистратура, докторантурада білім алуына барлық жағдай

жасалынған. Мемлекет тарапынан гранттар бөлініп Қазақстанда

және Шетелде білімін жалғастыруға мүмкіндіктер қарастырылған.

Елмізде қазіргі таңда көптеген жобалар іске асырылып, Әлемдік

университеттердің бөлімшелері ашылуда. Бұл бапта Қазақстанның

болашағы тек білім және ғылым екені айтылған.

Қорыта айтарымыз, Әлемде болып жатқан жағдайлар,

Еліміздің қарқынды дамуы, халқымыздың құндылықтары мен

талаптарының өзгеруі, Ата заңымызға өзгерістер алып келуіне

түрткі болуда. Конституциямызға енгізілетін өзгерістерді бірнеше

адамнан тұратын топ ғана емес, қоғамның талаптары мен ойлары

ескеріліп, талдауға ұсынылғаны дұрыс шешім деп ойлаймыз