Эссе:Lesson study тиімді ,себебі…

Білім беру жүйесіндегі жаңашылдықтар мен педагогикалық ізденістердің басты мақсаты – оқыту сапасын арттыру, оқушының білім алуына қолайлы жағдай жасау және мұғалімдердің кәсіби өсіміне нақты мүмкіндік тудыру. Осы тұрғыдан қарағанда Lesson Study әдісі соңғы жылдары Қазақстан мектептерінде кеңінен қолданылып, нәтижелі әдістердің бірі ретінде танылуда. «Lesson Study тиімді, себебі…» деген ойды дәлелдеу үшін бұл тәсілдің мәнін, құрылымын, артықшылықтарын және білім беру үдерісіне әкелетін нақты өзгерістерін жан-жақты қарастыру қажет.

Lesson Study ұғымы және оның негізі

Lesson Study – Жапонияда бастау алған, мұғалімдердің бірлесіп сабақ зерттеу мәдениетіне негізделген тәсіл. Оның басты ерекшелігі – мұғалімнің өз тәжірибесін сырттай бақылау емес, керісінше, тікелей сабақ үстінде зерттеу жүргізіп, оқушының оқу әрекетін талдау арқылы кәсіби дамуына қол жеткізуі. Lesson Study мұғалімдер қауымын бірлесе жоспарлауға, сабақты бірге өткізуге, зерттеу жүргізуге, алынған мәліметтерді талдауға және нәтижесін ары қарай жетілдіруге бағыттайды. Сондықтан бұл тәсіл оқытудың жеке емес, ұжымдық жауапкершілігі мен ынтымақтастық мәдениетіне сүйенеді.

Lesson Study тиімді, себебі ол оқушыны орталыққа қояды

Қазіргі педагогиканың басты қағидаты – оқушының белсенділігін, дербестігін, қызығушылығын, танымдық қабілетін дамыту. Lesson Study дәл осы мақсатқа қызмет етеді. Сабақ зерттеу барысында мұғалімдер назарын тек «мұғалім қалай оқытады?» деген сұраққа емес, «оқушы қалай оқиды?», «қандай қиындық көреді?», «қалай ойлайды?» деген мәселелерге аударады. Нақты оқушыларды (әдетте А, В, С деңгейлі үш оқушы) бақылау – әдістің ерекше қыры. Бұл зерттеу оқушылардың оқу стилін, қабілетін, ойлау стратегиясын және тапсырмаларға реакциясын нақты дерекпен көруге мүмкіндік береді. Демек, Lesson Study оқушыны шынайы зерттеу объектісіне айналдырады, бұл өз кезегінде оқыту сапасын арттыруға ықпал етеді.

Lesson Study тиімді, себебі ол мұғалімдердің кәсіби дамуына жағдай жасайды

Көптеген дәстүрлі курстар мен тренингтер уақытша әсер береді, ал сабаққа тікелей енгізілмеген теория мұғалім тәжірибесінде толық орнықпайды. Lesson Study мұғалімнің кәсіби дамуын жұмыс орнында, күнделікті тәжірибесінде жүзеге асырады. Мұғалімдер:

• бірлесе жоспар құрады,

• зерттеу сабағын өткізеді,

• бір-бірін бақылайды және қолдайды,

• сабақты талдап, қорытынды жасайды,

• келесі сабаққа өзгеріс енгізеді.

Бұл үздіксіз цикл мұғалімнің рефлексия дағдысын дамытады. Сонымен қатар әріптестік атмосфера қалыптасады: тәжірибелі мұғалім жас маманға көмектеседі, ал жас мұғалім жаңа идея алып келеді. Осылайша Lesson Study ұжымдық кәсіби мәдениетті нығайтады.

Lesson Study тиімді, себебі ол дәлелге негізделген шешім қабылдауға үйретеді

Көп жағдайда мұғалімдер сабақтағы өзгерістерді сезімге, болжамға, субъективті бағаға сүйеніп жасайды. Lesson Study бұған балама ретінде нақты бақылау, жазба алу, бейнежазба, оқушы жұмысы сияқты дәлелдерге сүйенуге мүмкіндік береді. Мұғалімдер:

• дерек жинайды,

• оны талдайды,

• талқылайды,

• фактіге негізделген қорытынды жасайды.

Бұл ғылыми зерттеу мәдениетін қалыптастырады, педагогикалық шешімдердің сапасын арттырады және кәсіби пікірталастың мазмұнын күшейтеді.

Lesson Study тиімді, себебі ол инклюзивті және дифференциалды оқытуды жақсартады

Сабақ зерттеудегі фокус-оқушылардың әртүрлі деңгейін бақылау мұғалімге:

• тапсырмаларды бейімдеуге,

• қолдаудың тиімді түрлерін таңдауға,

• қиналатын тұстарды анықтауға,

• талантты оқушыларға күрделілеу бағыт ұсынуға мүмкіндік береді.

Яғни Lesson Study барлық оқушының оқуына жағдай жасауды қамтамасыз етеді. Бұл – инклюзивті білім берудің негізгі шарты.

Lesson Study тиімді, себебі ол мектеп мәдениетін өзгертеді

Бұл тәсіл енгізілген мектептерде:

• ашықтық,

• серіктестік,

• рефлексия,

• тәжірибе алмасу,

• үздіксіз даму мәдениеті қалыптасады.

Мұғалімдер бір-бірінің сабағына қорықпай кіреді, қателіктен үйрену табиғи және құнды деп танылады. Бұл – сапалы мектептің басты көрсеткіші.

Lesson Study тиімділігін көрсететін нақты нәтижелер

Зерттеулер мен практикалық байқаулар Lesson Study енгізілген мектептерде мынадай өзгерістер байқалатынын көрсетеді:

✅ оқушылардың белсенділігі артады

✅ оқу жетістіктері жақсарады

✅ сұрақ қою және ойлау дағдылары күшейеді

✅ мұғалімдер арасында сенім пайда болады

✅ кәсіби оқыту қауымдастықтары құрылады

✅ әдістемелік инновациялар тұрақтанады

Бұл – тәсілдің уақытша емес, ұзақ мерзімді әсерін дәлелдейді.

Қорытынды

«Lesson Study тиімді, себебі…» деген тезис көптеген дәлелдермен расталады. Бұл тәсіл оқушыны орталыққа қоя отырып, оның оқу ерекшелігін түсінуге мүмкіндік береді; мұғалімдердің кәсіби дамуын табиғи, жүйелі және ұжымдық сипатқа келтіреді; оқыту үдерісін дәлелге негіздейді; инклюзивті және дифференциалды оқытуды күшейтеді; мектептің кәсіби мәдениетін өзгертеді. Lesson Study – жай ғана әдіс емес, білім сапасын арттыруға бағытталған өзгеріс философиясы. Сондықтан оны жүйелі қолдану Қазақстандағы білім берудің жаңғыруына маңызды үлес қосады.