«Қ.Бектаев жалпы орта мектебі

коммуналдық мемлекеттік мекемесі»

Педагог-логопедтің 2020-2021 оқу жылында атқарылған жұмыс

туралы есебі

Педагог-логопед:

2020-2021 оқу жылында «Қ.Бектаев жалпы орта мектебі коммуналдық мемлекеттік мекемесі»

Педагог логопед маманының жылдық жоспарына дамыту және тәрбиелеу жұмыстары жүргізілді.

Жүргізілген педагог логопед маманының түзете – дамыту төмендегідей кезеңдермен өтті.

1. Диагностикалық кезең:

1. баланың психо-физиологиялық қалпын үнемі және жан-жақты зерттеу.

2. сөйлеу тілі бұзылыстарының әр түрлі деңгей формаларын зерттеу.

3. таным әрекеттерінің бұзылу белгілерін, деңгейін анықтау.

2. Коррекциялық дамыту кезеңі:

1. баланың даму қалыпын ескере отырып қадамдылық бағытта оқыту процессін жүргізу.

2. түзете – дамыту жұмыстарына ата – аналарды енгізу, тығыз байланыста болу.

3. әр жас кезеңіне сәйкес танымдық әрекеттерін дамыту.

4. баланың сақталған компенсаторлық мүмкіншіліктерін зерттеп, анықтап, ескере отырып «Жеке Дамыту Бағдарламасын» құру.

3. Тәрбиелеу кезеңі:

Баланың отбасындағы, қоғамдық орындардағы мінез-құлқын, жеке тұлғаның қоршаған ортада өзін-өзі ұстауға, жаңа ортаға үйренуіне қажетті жағымды қасиеттерін тәрбиелеу.

2020-2021 оқу жылында педагог логопед көмегін 15 бала алды, олардың ішінде:

5 бала – дислалия

2 бала – дизартри

1 бала - замюния

3 бала—сложный дислолия

1 бала-ффн дислолия

1 бала -- ффн сложный дислолия

1 бала –Омр\\\ур

1 бала--ринафания

Балаларды бақылау нәтижесінде биылғы оқу жылында мектепішілік логопунктке бақылау жұмыстарының қорытындысы бойынша 15 бала тіркеуге алынды. Оның ішінде 3 бала мектепке дейінгі даярлық тобынан, 3 бала 1-ші сыныптан , 3 бала 3- ші сыныптан, 3 бала 7-ші сыныптан.1 бала 8-ші сыныптан 2 бала 2-ші сыныптан әр балаға жеке жұмыс жоспары құрылып, тіл кемістігі бар балалар тіркеуге алынып, түзету сабақтары жүргізілуде. Түзету сабағы аптасына 2 рет сөйлеу тілінде кемістігі бар балалармен жекелей және топтық сабақтар жүргізіледі. Оқушылардың барлығына жеке даму картасы толтырылған. Әр оқушыға сабақ жоспарлары құрылған. Ата-аналардың өтініші толтырылып, балаларының сабаққа қатысуына берді. Мұғалімдермен және ата-аналармен тығыз байланыста жұмыс істеймін.

Жалпы тілінің дамымауының әртүрлі деңгейіне байланысты құрылған жеке дамыту бағдарламасы бойынша қойылған төмендегідей мақсат- міндеттері:

- сөйлеу тілінің түсінуін қалыптастыру;

- енжар және белсенді сөздік қорларын дамыту;

- белсеңді сөйлеу тіліне ынталандыру дамыту;

- байланыстырып сөйлеу тілдерін дамыту, заттық және сюжеттік суреттер бойынша сөздер, сөйлемдер құрауға ынталандыру;

- сөйлеу тіліндегі қалыптасқан дыбыстарды толық анықтап, дыбыстарды қою және бекіту жұмыстарын жүргізу;

- сөйлеу тілінің лексикалық–грамматикалық құрылымын дұрыс қалыптастыру;

- фонематикалық қабылдау, есте сақтау, сараптау және талдау анализ синтез жүргізу;

Түзету сабақтарының нәтижесі тапсырмаларды түсініп орындау, өз бетімен орындау, артикуляциялық жаттығуларды игеріп, сөздік қорларын жаңа сөздерімен толықтыру, кеңейту сияқты жетістіктерге қол жеткізуде.

2020-2021 оқу жылында логопунктке тіркелген оқушылар тізімі:

Баланың сөйлеу тілін бұзылуын әртүрлі жаттығулар арқылы түзету жұмыстары логопедиялық сабақтарда жүргізілді. Логопедиялық тұзету сабақтарының мақсаты: сөйлеу тілі бұзылған бастауыш оқушыларын анықтап, диагностикалық бақылау жүргізу арқылы білім беру және түзету жұмыстарын жүргізу.

Сөйлеу тілі бұзылған балаларға, атап айтқанда логопад балаларға жекелей және топтық сабақ кестелері, сабақ жоспарлары құрылды.

Сөйлеу тілі бұзылған оқушыларға сабақ жоспарлары баланың даму қабілетіне қарай бағытталып құрылды.

Дислалия бұзылыстары бар балалармен келесі жұмыстар жүргізілді: Фонетикалық есту қабілетін дамыту үшін лексикалық тақырыптары мен дыбыстар дағдыларына байланыстырып айтылуы бойынша ерекшеліктерімен таныстырылды. Оқушылар тілдік емес дыбыстардан әуенді ойыншықтар, тұрмыстық шулар дыбыстарын ажыратып үйренді.

Белсенді еліктеп сөйлеу әрекетін дамыту жұмыстары жүргізілуде сөйлеу тілінің белсенді сөздік қорын дамыту үшін арнайы сұрақтармен байланыстырып сөздік қорлары кеңейуде. Сөйлеу тілінде «етістіктер», «есімдіктер», «зат есім», «сын есім», «есімшелерді» дұрыс қолданып үйренуде. Сөйлеу тілінің қарым – қатынастық сөздік қорын дамытуға «Бауырсақ», «Шалқан» ертегілерінің кейіпкерлеріне бөлініп, дауыс ырғағын өзгертіп үйренді. Сюжетті суреттер бойынша екі, үш құрылымды сөйлем құрап, үш – төрт сериялы сюжетті суреттерден әңгіме құрастырады. Дыбыстану қатарына келетін болсақ дауысты дыбыстар қатарын дұрыс айтылуын қадағаланып, «еріндік» [П], [Б], «бұғақтық» [Қ], [Ғ], «ызың» [Ш],[Ж], «ысқырық»[С], [З] дыбыстарына түзету жұмыстары жүргізілді. Артикуляциялық аппараттың қимыл-қозғалысын ескере отырып, балаға логопедиялық емдік-уқалау жасалды.

Ринафания бұзылыстары бар балалармен келесі жұмыстар жүргізілді: жоғарыда айтылған логопедиялық түзете-дамыту жұмыстары толығымен қамтылып жатыр. Сөйлеу тілінің түсінуін дамытуға арнайы лексикалық тақырыптар алынды «Мектеп құралдары», «Жабайы аңдар» «Қыстайтын құстар», «Жәндіктер», «Тәуелсіздік күні», «Қанша мемлекеттік қор бар?», «Жыл мезгілдері» т.б. Бала тұрмыстық шуларды және жануарлардың дыбыстарын ажыратуға арналған жұмыс жүргізілді. Бет бұлшықеттеріне арналған емдік уқалау жоспарланып, жасалды. Артикуляциялық аппараттың қимыл-қозғалысын дамытуда бала мимикалық, ерінге және тілге арналған жаттығуларды жасап үйренуде. Сонымен бiрге дыбыстар қатары аныкталып, оларды қоюға арналған артикуляциялық жаттығулар қатарын игердi. «Р» дыбысын қою барысында тілдің алдыңғы бөлігін альвеолаға тигізу, ажырату жүзеге асады. Кішкене шар тәрізді зондтың орнына мақта таяқшаларын немесе саусағын пайдалануға болады. Алдымен саусақты логопедтің өзі қозғайды, кейін бала өздігінен жасайды. Жаттығу кезінде тілдің тиісті орынға оралуын, тіл мен альвеол арасында тар саңылау болуын бақылап отыру керек. Ақырында тілдің өздігінен тербелуіне альвеолдық Т немесе Д дыбыстарын фрикативтік Р дыбысымен тіркестірдің көмегі көп /др, дддр, тр, тттр/.

Бастапқы тілдің ұшы ғана тербелетін, тербеліс секундына 20 ретке жететін «ұсақ діріл» болып, қалыптастырылды.

Саусақтарының қимыл-қозғалыстарын дамыту мақсатында жаттығулар, ұсақ заттармен жұмыс, қарындашпен жұмыс түрлері кеңінен жүргізілді.

Дизартия бұзылыстары бар балалармен келесі жұмыстар жүргізілді: тілдің икемсіздігіне байланысты артикуляциялық жаттығулар қатары жасалды. Ол тілдің «қазықша» қалпын жасауға, оны жоғары күрек тіске тіреуге, бүйірден ауа жолын ашуға бағытталуға көмек берді. Артикуляциялық жаттығулар тілді кезекпен жалпайту немесе жіңішкерту, «күректей», «қазықтай» ұшымен төменгі, жоғарғы еріндерге тигізу, айналдыра жалау, тіс пен ерін арасын жалау, тілді тіс пен ерін арасында, жоғары-төмен жүгірту, тілді оң, сол ұрттарға кезек тигізіп ұстап үйренді.

Тұтықпа бұзылыстары бар баламен келесі жұмыстар жүргізілді: Тұтықпасы бар және ринолалик балалармен көбінесе сабақта тренингтер жүргізіп , рефлексия жасап тұлға туралы жалпы түсінік берілді, «Мен кіммін?» деген тақырыпта шығарма жазылды. Тұтықпасы бар балалармен сабақ барысында дұрыс тыныс алу, дем алу жаттығулары жасалды. Мысалы, «Көбелек ұшыру», «Мақта ұшыру», «Кеме», «Ат қалай шабады» ойыны, артикуляциялық жаттығулар жүргізілді.

Түзету коррекциялық сабақтың барысында оқушылар дұрыс тыныс алуға, сөздің грамматикалық құрлымын түсінуге, сөз бен сөзді , сөйлем мен сөйлемді байланыстыруға (ЖТК бар бала) үйренді. Ал тұтықпасы бар оқушылардың сөйлеу кезіндегі тұтығулары бәсеңдеген, тек қобалжыса, асықса ғана тұтығып қалады.

Бірінші жарты жылдық бойынша логопунтке тіркелген, логопад балалардың жалпы саны- 15. олардың ішінде сөйлеу тілі түзетілген логопедтің көмегін қажет етпейтін оқушылар саны – 5, ал сөлеу тілі бастапқыға қарағанда жақсыарған бірақ әлі де логопедтің қадағалауын қажет ететін балалар саны - 10. Ал тізімде тұрған қалған оқушылармен түзету сабақтары келесі жылы жалғастырылады.

Мұғалім-логопед:

2020-2021 жылдығында инклюзивті оқыту бойынша тізімде тұрған оқушылармен жүргізілген жұмысқа

ЕСЕП

2020-2021 оқу жылында инклюзивті білім беру бойынша 10 оқушы логопдиялық сабаққа тіркеуге алынды. Бұл оқушылар әр түрлі диагноздарына байланысты ОПМПК-да тіркеуде тұрады. Соның ішінде 2-ші сынып оқушы бастауыш сынып оқушысы. ОПМПК-дан тексеруден өтіп, мамандар қорытындысы бойынша тіркеуден алынды, сол себепті логопедиялық сабақтан босатылды.

Жыл басындағы инклюзивті білім алатын оқушылардың тізімі

Осы балаларға жыл бойы коррекциялық сабақ өткізілді. Коррекциялық сабақ кестесіне сай тізімде тұрған оқушыларға жеке дамыту бағдарламасы құрылып сол бойынша аптасына екі рет жекелей сабақтар жүргізілді.

Жеке дамыту бағдарламасында көрсетілгендей бұл оқушылармен түзету жұмыстары келесі бағыттар бойынша жүргізілді:

І. Сөйлеу мүшелерінің қозғалысын дамыту:

-статикалық және динамикалық артикуляциялық жаттығуларды логопед үлгісі бойынша және өз бетімен орындауға үйрету;

ІІ.Тұлғаның жеке психикалық даму деңгейімен жұмыс:

-оқу процессінде өзін-өзі емін-еркін ұстауға дағдыландыру;

IIІ. Физиологиялық дұрыс тыныс алу дағдысын қалыптастыру:

- дұрыс тыныс алу дағдысын қалыптастыру, яғни сөйлегенде дем шығарған кезде сөйлеу керектігін түсіндіру;

- ауыздық тыныс шығаруын дамыту;

- бір тыныста буындар, сөздер, сөйлемдер қатарын айтуға үйрету;

- жекелеген мұрынмен және ауызбен тыныс алуды қалыптастыру;

- тыныс жаттығуларын орындауға үйрету;

- бір тыныста дауыс күшін әлсізден қаттыға және керісінше өзгертуге үйрету;

VІ. Логоритмика :

• Саусақ жаттығуларын өлең жолдарыарқылы байланыстырып орындату;

- қимылды әуендерді қайталау;

- әуенді ритмиканы қажет дыбысты

бекітуге қолдану .

Тұтықпасы бар және ринолалик балалармен көбінесе сабақта тренингтер жүргізіп , рефлексия жасап тұлға туралы жалпы түсінік берілді, «Мен кіммін?» деген тақырыпта шығарма жазылды. Тұтықпасы бар балалармен сабақ барысында дұрыс тыныс алу, дем алу жаттығулары жасалды. Мысалы, «Көбелек ұшыру», «Мақта ұшыру», «Кеме», «Ат қалай шабады» ойыны, артикуляциялық жаттығулар жүргізілді.

Түзету коррекциялық сабақтың барысында оқушылар дұрыс тыныс алуға, сөздің грамматикалық құрлымын түсінуге, сөз бен сөзді , сөйлем мен сөйлемді байланыстыруға (ЖТК бар бала) үйренді. Ал тұтықпасы бар оқушылардың сөйлеу кезіндегі тұтығулары бәсеңдеген, тек қобалжыса, асықса ғана тұтығып қалады.

Ұсыныс: 2020-2021 оқу жылында бекітілген 10 оқушының 3 оқушысы педагог логопедтің түзету сабақтарының кестесіне алынсын;

Сөйлеу тіліндегі қалыптасқан дыбыстарды толық анықтап, дыбыстарды қою және бекіту жұмыстарын жүргізілсін;

Тұтықпа және ротацизм бұзылыстары бар оқушыларға емдік-уқалау жасалсын.