Мәдени маргинализация: Тіл

Әл-ФарабиатындағыҚазақұлттықУниверситетініңФилософияжәне
ПолитологияфакультетініңМәдениеттанумамандығыныңстуденті
АмангелдіДанажәнежетекшісіАликбаеваМаржанБашановна
Мәденимаргинализация:Тіл
Қазіргіжаһанданудәуіріндемәденимаргинализациямәселесікүнтәртібінен
түспейтінмаңыздытақырыптардыңбіріболыпотыр.Әсіресе,тілмәселесі
мәдениеттеналшақтаудыңнемесеұлттыңөзіндікболмысынанайырылудың
негізгікөріністерініңбіріретіндеқарастырылады.
Мәденимаргинализацияұғымы
Мәденимаргинализация–бұлбелгілібіртоптыңөзмәдениетінен,
салт-дәстүріненжәнетіліненалыстауы,нәтижесіндемәдени
идентификациясынжоғалтуы.Бұлпроцесскөбінесебасқамәдениеттің,
әсіреседоминанттымәдениеттіңықпалынантуындайды.Мұндайжағдайлар
жаһандану,урбанизация,миграцияжәнемәдениассимиляциясалдарынан
жиікездеседі.
Тілдіңрөлі
Тіл–ұлттыңруханикоды,мәденимұрасыныңайнасы.Олтекқарым-қатынас
құралығанаемес,соныменбіргеұлттыңөзіндікболмысын,тарихын,
салт-дәстүрінсақтайтынмаңыздыфактор.Мәденимаргинализация
жағдайындатілеңалдымензардапшегетінэлементтердіңбіріболып
табылады.
Тілдіңәлсіреуібірнешеформадакөрінеді:
1.Тілденбастарту:Адамдарөзанатіліндесөйлеуденбастартып,
доминанттытілдіқолданудыартықкөреді.

2.Араластілдердіңпайдаболуы:Анатіліменбасқатілдердің
қосылуынанжаңатілдікформаларқалыптасып,бұланатілініңтазакүйінде
сақталуынакедергікелтіреді.
3.Тілгедегенқызығушылықтыңтөмендеуі:Жастарарасындаөзана
тілінүйренугедегенынтаазаяды,бұлұлттыңболашағынақауіптөндіреді.
Қазақстанжағдайы
Қазақстандадамәденимаргинализацияныңкейбірбелгілерібайқалады.
Қазақтілімемлекеттікмәртебегеиеболғанымен,орыстіліменағылшын
тілініңықпалыәлідекүшті.Қалалықжерлердеқазақтіліндесөйлеушілер
саныазайып,ресмиқұжаттарменіс-шаралардаорыстілініңбасымдылығы
байқалады.
Соныменқатар,жастарарасындаағылшынтілінүйренугедеген
қызығушылықөтежоғары.Бұл,әрине,заманталабынасайқажеттілік
болғанымен,қазақтілінұмытуқаупіндеарттырады.
Мәселенішешужолдары
1.Тілдіксаясаттынығайту:Мемлекеттікдеңгейдеқазақтілін
қолдаужәнеоныбарлықсаладақолданудықамтамасызету.
2.Білімберужүйесінреформалау:Қазақтілінмектептерде,
колледждердежәнежоғарыоқуорындарындасапалытүрдеоқыту.
3.Мәденишаралардыұйымдастыру:Тілдіңмаңыздылығын
насихаттайтынмәденижәнеқоғамдықіс-шаралардыжиіөткізу.
4.Медиажәнетехнологияныңықпалы:Қазақтіліндесапалы
контентжасап,оныжастарарасындатанымалету.
Қорытынды
Мәденимаргинализацияныңбастыкөріністерініңбірі–тілдіңәлсіреуі.Қазақ
тіліұлттыңруханинегізіретіндесақталуытиіс.Бұлтекмемлекеттік
органдардыңемес,әрбірқазақстандықтыңміндеті.Өзанатіліміздідәріптеу

арқылыбізұлттықболмысымыздысақтап,жаһанданузаманындаөз
орнымыздытабааламыз.
#мәдениеттану#казну#www.kaznu.kz