|
-Шаруалар көтерілісінің шығу
себептері?
-Көтеріліс басшысы кім,ол
туралы не білеміз?
-Махамбеттің балалық,жастық
шағы туралы не білеміз?
-Ақынның Өтемістен туған он
едік деу себебі?
-Махамбет ақын өлеңдерінің
тақырыбын қалай жіктеуге болады?
-Өлеңдерінің негізгі түйіні
?
- Махамбет орыстың қандай
ғалымымен таныс болды?
-Хан емессің қасқырсың,-деп
басталатын өлең кімге арналған,тарихи тұлға туралы не
білеміз?
-Ақынның қандай күйлерін
білеміз?
Сөзжұмбақ
«МАХАМБЕТ»
1.Махамбеттің Исатай батыр
өліміне арналған классикалық шығармаларының бірі қалай
аталады? (МҰНАР
КҮН
2.Ақын зираты қай
облыста? (
АТЫРАУ)
3.Көтеріліс жеңіліске
ұшырағаннан кейін ақын әскер жинау мақсатында қайда барды?
(ХИУАҒА )
4. Бай-сұлтандарға жағыну үшін
Махамбетті өлтірген досы кім? (ЫҚЫЛАС
)
5.Ханның 12 биінің бірі
болып,хан ордасында болған ақынның ағасы кім?
(
БЕКМАҒАМБЕТ )
6.Ақынның руы
қандай? (БЕРІШ
)
7.Гекке басқарған әскермен
болған қанды шайқас қай
жеде болды?
(БЕКЕТАЙ ҚҰМЫ )
8.Көтеріліс басшысы
кім (ИСАТАЙ
)
Ақын өлеңдерінен үзінділер
оқу:
-Қызғыш
құс
-Ереуіл атқа ер
салмай
-Хан емессің,
қасқырсың
Керемет,балалар,ақынның тағы
қандай өлеңдерін білеміз? Ендеше, Махамбет ақынның толғаулары:
«Баймағамбет сұлтанға айтқаны», «Мен, мен едім,мен
едім»
І топ
:
«Кластер »әдісі бойынша «Баймағамбет сұлтанға
айтқаны» өлеңін оқып,өлеңнің
жанрын,өлеңнің шығу тарихын және Баймағамбет бейнесін сипаттай
отырып, ақын Махамбет бейнесінің ерекше қасиеттерін,батырлығын
ашады.
ІІ топ: «Мен,мен едім, мен
едім» өлеңін оқи отырып,ақын
бейнесін,ерлігін,өрлігін,бай-сұлтандар алдында бас имейтін кескекті
ердің сойы екенін дәлелдейді
ІІІ топ Баймағамбет пен
Махамбет бейнесін «ВЕНН диаграммасы» арқылы
салыстырады.
І топ
-«МЕН»-нің мағынасын ашу,
ақын образын жинақтау
МЕН
---
мақсаты
анық, мұраты айқын, ойы нық болмыс.
МЕН---
елімді
Еділдің бойы ен тоғайға ел қондырсам деген асыл арман
иесі.
МЕН---
кескілеспей басылмайтын, боз ағаштан биік
батыр.
МЕН ---ойшыл, дана. Елі мен жері үшін
мазаланған тұлға.
ІІ
топ- Өлеңге сатылай
кешенді талдау
-Тақырыбы: Баймағамбет сұлтанға
айтқаны
-Жанры:
толғау,шешендік
арнау
-Идеясы: кек пен жалынға,арман мен үмітке толы рухты жыр.Ол үстем
тап өкілдерінің озбырлығына,жасаған қысымына шыдай алмай, «бас
кеспек болса да ,тіл кеспек жоқ»-, деп олардың жиркенішті,жексұрын
бейнесін бетіне баса отырып,қайсарлық,өрлік
танытады..
-Түрі: 7-8 буынды
шұбыртпалы ұйқас
-Теңеу: атандай даусын
ақыртып
күшіктей даусын
қыңсылатып
аш күзендей
бүгілтіп
- Метафораның ұлғайған
түрі:екі тарлан бөрі
едім
Мен кескекті ердің
сойымын
Шамдансам ,жығар
асаумын,
Шамырқансам,сынар
болатпын
Тартынбай сөйлер
асылмын
-Мақал:Ежелгі дұшпан ел
болмас,
Етектен кесіп жең
болмас
-Эпитеттер: ақ орда, сары
бал
ІІІ топ-Семантикалық кесте
арқылы ақын өлеңдерін
сәйкестендіру
|
Махамбеттің
өлеңдері
|
Исатайға
арналған
|
Өзі
туралы
|
Елі, жері
туралы
|
Үстем тап өкілдері
хан-сұлтан дарға айтқан өлеңдері
|
Батырлық,ерлік
туралы
|
|
«Менің атым -
Махамбет»
|
|
+
|
|
|
|
|
«Атадан ардақты ер
туса»
|
|
|
|
|
+
|
|
«Баймағанбетке
аитқаны»
|
|
|
|
+
|
|
|
«Мен, мен едім, мен
едім»
|
|
+
|
|
|
|
|
«Соғыс»
|
|
|
|
|
+
|
|
«Мен құстан туған
құмаймын
|
|
+
|
|
|
|
|
«Тарланым»
|
+
|
|
|
|
|
|
«Мен Өтемістің
баласы»
|
|
+
|
|
|
|
|
«Еділдің бойы ен
тоғай»
|
|
|
+
|
|
|
|
«Нарын»
|
|
|
+
|
|
|
|
«Жәнгірге
айтқаны»
|
|
|
|
+
|
|
|
«Мұнар күн»
|
+
|
|
|
|
|
|
«Ереуіл атқа ер
салмай,
|
|
|
|
|
+
|
|
«Исатай деген ағам
бар»
|
+
|
|
|
|
|
|
«Қызғыш құс»
|
+
|
|
|
|
|
|
«Тайманның ұлы
Исатай»
|
+
|
|
|
|
|
|