ҚР ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ ЖОҒАРҒЫ БІЛІМ МИНИСТРЛІГІ

Ш.Уалиханов атындағы КУ КеАҚ

Мақала

Тақырыбы: ЖИ мүмкіндіктерін қолдана отырып комикс жасау технологиясының әдістемесі

6В01511-ФИЗИКА МҰҒАЛІМДЕРІН ДАЯРЛАУ

Орындаған: Муратхан Арланбек

Тексерген: АЙДАРХАНОВА АЙНАШ КАЗЫБЕКОВНА

Көкшетау қ. 2026 ж

Аңдатпа

Бұл мақалада заманауи білім беру кеңістігіндегі жаңашыл бағыттардың бірі – жасанды интеллект (ЖИ) мүмкіндіктерін пайдалана отырып, бастауыш сыныптарда комикс жасау технологиясының әдістемесі қарастырылады. Автор білім беру үдерісін цифрландыру жағдайында оқушылардың танымдық белсенділігін арттырудағы визуалды контенттің, соның ішінде комикстердің атқаратын рөлін негіздейді. Мақалада Adobe Firefly, AI Comic Generator Factory, Gemini және Canva сияқты ЖИ платформаларына сипаттама беріліп, оларды әдебиеттік оқу сабақтарында қолданудың тиімді жолдары мен алгоритмдері ұсынылған.

Зерттеу барысында комикс форматының күрделі мәтіндерді қабылдауды жеңілдетудегі, сюжеттік желіні есте сақтаудағы және кейіпкерлердің эмоционалды күйін түсінудегі артықшылықтары сараланған. ЖИ құралдарын қолдану мұғалімнің жұмысын жеңілдетіп қана қоймай, әр оқушының ерекшелігіне қарай жекеленген (индивидуалды) оқу материалдарын дайындауға мүмкіндік береді. Мақаланың қорытынды бөлімінде ЖИ негізіндегі комикстерді сабаққа енгізу оқушылардың шығармашылық ойлау қабілетін дамытып, оқу мотивациясын айтарлықтай көтеретіні дәлелденген. Жұмыс болашақ физика және бастауыш сынып мұғалімдеріне, сондай-ақ заманауи технологияларды оқу үдерісіне енгізуге қызығушылық танытатын мамандарға арналған.

Кілт сөздер: жасанды интеллект, комикс жасау технологиясы, Adobe Firefly, визуалды оқыту, бастауыш сынып, әдебиеттік оқу, цифрлық білім беру, промпт-инжиниринг, инновациялық әдістеме, Canva.

Кіріспе

Қазіргі таңда білім жас буынның болашағын айқындайтын қоғамның негізгі құндылығына айналды. Ғылымның сан саласы даму мен жаңашылдыққа қадам басқан сайын, білім беру жүйесінің де технологиялық мүмкіндіктерді кеңінен қолдануы табиғи жағдай. Осындай жаңашылдықтардың бірі – жасанды интеллект. Жасанды интеллект (ЖИ) – бұл информатиканың жаңа бағыты, оны зерттеу пəні алдын ала белгілі заңдарға бағынышты адамның кез келген зияткерлік қызметі болып табылады[1]. Жасанды интеллект білім беру саласына енгізілген соң, визуалды және мәтіндік материалдарды өңдеу мүмкіндігі бұрын-соңды болмаған деңгейге жетті. Бірнеше секунд ішінде бейнелерді құрастыру, кейіпкерлерді сомдау, мәтін мазмұнын жеңілдету немесе күрделендіру сияқты мүмкіндіктер мұғалімнің де, оқушының да жұмысын түрлендіріп, шығармашылық процесті қолжетімді етеді. Әсіресе комикс форматы бастауыш буындағы балаларға жақын, себебі оқиға байланыстарын сурет арқылы көру түсінікті әрі қызық. Комикстегі кадрлар оқушының назарын ұстап, мәтіндегі негізгі ойды жіберіп алмауға көмектеседі. ЖИ бұл процесті жылдамдатып қана қоймай, көркем бейнелерді шынайы, тіпті стильдік әртүрлілікпен беруге мүмкіндік береді.

Комикстің бала танымына әсері ерекше. Сурет арқылы берілген оқиға көрнекілікке сүйенетін қабылдау механизмдерін іске қосып, күрделі көркем мәтінді түсіндіруді жеңілдетеді. Оқушы кейіпкер әрекетін оқып қана қоймай, оны көзбен көріп отырады, бұл оқиғаны тереңірек есте сақтауға ықпал етеді. Қазіргі балалар үшін визуалды материалдың мәні өте жоғары болғандықтан, комикс әдебиеттік оқу мазмұнын жеткізудің табиғи әрі заманауи жолына айналып отыр. Ал жасанды интеллекттің көмегі бұл форматқа жаңа мүмкіндіктер ашады: түстерді таңдаудан бастап, кадрларды композициялау, оқиғаны динамикалық түрде көрсету сияқты жұмыстарда көп уақыт үнемделеді.[3]

Бастауыш сыныптағы сабақ тек білім беру үдерісі емес, баланың эмоционалды әлемімен тығыз байланысты кеңістік. Сабақ қызықты, бейнелі және баланың табиғи қызығушылығына сай болғанда ғана оқу белсенділігі артады. Комикс форматы мен ЖИ мүмкіндіктерінің үйлесуі осы талаптарды қанағаттандырып, баланы мәтінге жақындатады. Мәтіннің көлеміне қарамастан, оның мағынасы визуалды жолмен ашылады, бұл — кітап оқу дағдысы қалыптасып келе жатқан балалар үшін маңызды қолдау.[2] Сонымен бірге ЖИ көмегімен жасалған комикстер мұғалімге әр оқушыға бейімделген тапсырмалар дайындауға мүмкіндік береді: бір балаға күрделірек сюжет, екіншісіне жеңілдетілген нұсқа ұсынылуы мүмкін. Әдебиеттік оқуда комикс жасауға арналған ЖИ құралдары:

Негізгі бөлім

1.Adobe Firefly - мәтіндік сипаттама арқылы жоғары сапалы комикстік суреттер жасауға мүмкіндік беретін генеративті ЖИ платформасы. Firefly-дің ерекше мүмкіндігі — стильді нақты таңдай алу: классикалық комикс, манга, акварельдік стиль, мультфильм форматы. Бұл әдебиеттік мәтінді көркемдік тұрғыдан қолайлы түрде визуалдауға жағдай жасайды.Firefly-де кадрларды бір стильде ұстап тұруға болады, бұл көп беттен тұратын комикстерде өте маңызды. Диалог мәтіндерін қосу немесе кадр өлшемін өзгерту де оңай. Мұғалім Firefly-ді қолдана отырып, мысалы, ертегідегі орман көрінісін, батырдың қатысуымен болатын динамикалық сәтті немесе кейіпкердің сезімін көрсететін кадрды нақты генерациялай алады.

Firefly интерфейсі дәстүрлі фоторедакторға өте ұқсас. Басты экранда мәтіндік сұраныс теретін өріс, дайын суреттер галереясы және өзгерту құралдары орналасқан. Алдымен жүйе мәтіндік сипаттама негізінде алғашқы сурет нұсқаларын генерациялайды, содан кейін пайда болған эскизді қажетті бағытқа жақындату үшін қосымша ползуноктар, стиль баптаулары және визуалды түзету құралдары қолданылады. Adobe Firefly бағдарламасының ерекшеліктері:

• Қарапайым интерфейс: Интерфейс классикалық фоторедакторға ұқсас, сондықтан жаңа қолданушыларға тез үйренуге оңай.

• Жоғары сапалы генерация: Басқа генеративті жүйелерге қарағанда дайын нәтижелерді қайта өңдеуге аз уақыт кетеді

• Комикс жасауға бейімделген құралдар:Суретті толық композициялық ретке келтіруге, фонды ауыстыруға және қажет болған жағдайда объектілерді қосу немесе алып тастауға болады.

Қолдану жолы:

• Adobe Firefly сайтына тіркеліп, басты экранға кіру;

• Промпт жазу;

• Сурет генерациялау;

• Комикс панельдерін жасау;

2. AI Comic Generator Factory – жасанды интеллект негізінде жұмыс істейтін комикс жасау платформаларының бірі. Бастауыш сынып оқушыларының оқу процесін қызықты әрі тартымды етіп ұйымдастыру – мұғалім үшін күрделі әрі жауапты міндет. Оқушылардың оқу материалын оңай қабылдауы үшін ақпаратты түсінікті әрі олардың жас ерекшеліктеріне сай етіп ұсыну қажет. Әдебиет пәнінде маңыздысы – тек мәтіндерді оқу ғана емес, оларды қызықты әрі түсінікті түрде жеткізу. Осы тұрғыда комикстер – оқушылардың әдеби шығарманы қабылдауын жеңілдететін, сабақ үдерісін тартымды ететін тиімді құрал. Мысалы, «Қазақ ертегілеріндегі кейіпкерлердің әрекеттері мен сезімдері» тақырыбында оқушыларға ЖИ көмегімен жасалған комикстерді көрсетуге болады. Мұндай әдіс кейіпкерлердің әрекетін, сюжет желісін және эмоционалды күйін оңай түсінуге мүмкіндік береді. AI Comic Generator платформасының ерекшеліктері:

• Қарапайым интерфейс – интуитивті басқару жүйесі арқасында кез келген адам комикс жасай алады.

• Жеке стиль параметрлері – аниме, манга, классикалық немесе заманауи стильдегі комикстер жасауға болады.

• Жоғары сапалы нәтиже – оқушыларға көрсетілетін комикстер түсінікті, тартымды және визуалды сапасы жоғары болады.

Қолдану жолы:

• AI Comic Generator Factory ресми сайтына кіру және тіркелу;

• Жасанды интеллект генераторына комикс сюжетінің сипаттамасын енгізу;

• Кейіпкерлердің сөздерін енгізіңіз немесе AI көмегімен автоматты диалогтар жасатыңыз;

3. Gemini – мәтіннен сурет жасауға арналған жасанды интеллект платформасы. Әдебиеттік сабақта оны комикстер немесе иллюстрациялар жасау үшін қолдануға болады. Gemini ЖИ платформасының ерекшеліктері:

• Қарапайым мәтіндік промпт: кейіпкерді, сюжет желісін немесе көріністі сипаттау арқылы сурет генерациялауға мүмкіндік береді.

• Стильдерді таңдау – классикалық комикс, мультфильм немесе анимациялық стильдер арқылы әдеби кейіпкерлерді визуалды көрсетуге болады.

Қолдану жолы:

• Әдеби мәтінді бірнеше сценаға бөліп, әр сценаға жеке промпт енгізу;

• Gemini әр кадрды генерациялап, бір стильде сақтап, соңында комикс панельдеріне біріктіруге болады;

4. Canva – визуалды контент жасауға арналған көпфункциялы онлайн құрал. Әдебиет сабағында оны комикс, иллюстрация немесе презентация жасау үшін қолдануға болады. Canva бағдарламасының ерекшеліктері:

• Шаблондар мен графикалық элементтер: Canva-де комикс панельдері, диалог терезелері, фондар, стикерлер және түрлі иллюстрациялық элементтер бар.

• AI генерациялау мүмкіндігі:Canva AI Image генераторы мәтіндік сипаттама арқылы сурет жасайды.

Қолдану жолы:

• Шаблон таңдау;

• Сурет пен фон қосу;

• Комикс панельдерін біріктіру;

Қорытынды

Қорытындылай келе, білім беру үдерісінде жасанды интеллекті қолдану мәселесі қазіргі таңда өзекті. «Сабақ беру – үйреншікті жай ғана шеберлік емес, ол – жаңадан жаңаны табатын өнер», – деп Жүсіпбек Аймауытов айтқандай, бүгінде оқушыларға саналы тәрбие мен сапалы білім беру ісін жаңа талап тұрғысынан өзгертіп, оқыту тәсілдерін үнемі жетілдіріп отыру қажет. Жасанды интеллект технологияларын әдебиеттік оқу сабағында пайдалану бастауыш сынып оқушыларының ойлау, талдау және шығармашылық қабілеттерін дамытуға үлкен мүмкіндік береді. ЖИ білім берудің инновациялық тәсілдерін ұсынып, оқушылардың әдеби мәтіндерді қызықты әрі тиімді қабылдауына және кейіпкерлердің әрекеті мен сюжет желісін терең түсінуіне негіз болады. Бастауыш сынып кезеңі – баланың танымдық және шығармашылық әлеуетінің негізін қалатын маңызды уақыт[4]. Қорытынды нәтижелерге сүйене отырып, ЖИ арқылы жасалған комикстерді әдебиет сабағына енгізудің тиімділігі күмәнсіз екені айқындалды. Визуализация оқу мотивациясын арттырып қана қоймай, әдеби мәтіннің мазмұнын терең түсінуге ықпал етеді. ЖИ құралдары еңбекті жеңілдетіп, сабақ құрылымын байытып, оқушының танымдық белсенділігін өсіреді. Ал алынған тәжірибе болашақта сандық ресурстарға негізделген оқыту үлгілерін дамытуға пайдалы бағыт бола алады.

Пайдаланылған әдебиеттер:

1.Стюарт Рассел, Питер Норвиг. Искусственный интеллект. Современный подход. // Учебник, второе издание, Санкт-Петербург, 2016. – 258 с.

2.What Are AI-Generated Comics? — EdTech Journal. — URL: https://edtechjournal.ai/comics

3. Olson, J. C. (2008). The comic strip as a medium for promoting science literacy. Northridge: California State University Press.

4. Khurriyat Nishonova. (2024). THE POWER OF COMICS: FOSTERING PRIMARY SCHOOL PUPILS’ INTEREST IN ENGLISH LESSONS. The American Journal of Social Science and Education Innovations, 6(09), 80–83. https://doi.org/10.37547/tajssei/Volume06Issue09-08

5. Eisner, W. (1974). Comic books in thelibrary. School Library Journal, 21(2), 75-79