ДЕНЕ ШЫНЫҚТЫРУ САБАҒЫНДА ИНКЛЮЗИВТІ БІЛІМ БЕРУДІ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ

Аннотация.

Бұл мақалада жалпы білім беретін мектептердегі дене шынықтыру сабағында инклюзивті білім беруді жүзеге асырудың әдістемелік ерекшеліктері қарастырылады. Әр оқушының физикалық мүмкіндіктерін ескере отырып, қолжетімді жаттығуларды ұйымдастыру жолдары сипатталады. Инклюзивті тәсілдің оқушылардың қозғалыс белсенділігіне, әлеуметтік бейімделуіне және психологиялық жай-күйіне тигізетін оң әсері айқындалады.

Кілт сөздер:

инклюзивті білім беру, дене шынықтыру сабағы, қолжетімді жаттығулар, ерекше білім беру қажеттіліктері, қозғалыс белсенділігі.

Қазіргі білім беру жүйесінде инклюзивті білім беру – барлық оқушыға тең мүмкіндік беруге бағытталған маңызды басымдықтардың бірі. Инклюзияның негізгі мақсаты – ерекше білім беру қажеттіліктері бар оқушыларды жалпы білім беру ортасына кіріктіріп, олардың әлеуетін толық ашу. Осы тұрғыда дене шынықтыру сабағы оқушылардың физикалық дамуын қамтамасыз етумен қатар, олардың әлеуметтік және психологиялық дамуына да ықпал ететін маңызды пән болып табылады.

Дене шынықтыру сабағында инклюзивті білім беруді жүзеге асыру әр оқушының жеке мүмкіндіктерін ескеруді талап етеді. Сабақ барысында барлық оқушы бірдей қарқынмен немесе бірдей деңгейде жаттығу орындай алмауы мүмкін. Сондықтан мұғалім бір жаттығудың бірнеше нұсқасын ұсынып, оны оқушылардың мүмкіндігіне қарай бейімдеуі қажет. Мысалы, жүгіре алмайтын немесе қимыл-қозғалысы шектеулі оқушы үшін жылдам жүріс, орнында қозғалу немесе жеңілдетілген қимылдар ұсынылады. Бұл тәсіл оқушыны шеттетпей, сабаққа толыққанды қатыстыруға мүмкіндік береді.

Инклюзивті дене шынықтыру сабағында құрал-жабдықтарды тиімді қолданудың да маңызы зор. Доптың салмағын жеңілдету, көлемін өзгерту немесе жұмсақ құралдарды пайдалану оқушылардың қозғалыс әрекетін жеңілдетеді. Мұндай әдістер оқушылардың жаттығуларды қауіпсіз әрі сенімді орындауына жағдай жасайды. Сонымен қатар, топтық және жұптық жұмыстарды ұйымдастыру арқылы оқушылар арасында өзара көмек пен қолдау қалыптасады. Бұл өз кезегінде әлеуметтік қарым-қатынасты дамытып, сыныптағы жағымды психологиялық ахуалды нығайтады.

Қауіпсіздік талаптарын сақтау инклюзивті сабақтың ажырамас бөлігі болып табылады. Мұғалім жаттығулардың орындалу техникасын мұқият бақылап, оқушылардың физикалық жағдайын ескеруі тиіс. Сабақ барысында жарыс нәтижесінен гөрі, оқушының қатысу белсенділігі мен жеке жетістігі бағалануы қажет. Мұғалімнің қолдауы мен ынталандыруы оқушылардың өзіне деген сенімін арттырып, дене шынықтыру сабағына деген қызығушылығын күшейтеді.

Қорытындылай келе, дене шынықтыру сабағында инклюзивті білім беруді тиімді жүзеге асыру – заманауи педагогтің кәсіби жауапкершілігі. Әр оқушыға қолжетімді жаттығуларды дұрыс ұйымдастыру арқылы мектепте тең мүмкіндікке негізделген, қауіпсіз әрі қолайлы білім беру ортасын қалыптастыруға болады. Инклюзивті дене шынықтыру – дені сау, өзіне сенімді және қоғамға бейім тұлға тәрбиелеудің маңызды тетігі.

Батыс Қазақстан облысы, Орал қаласы

Ахмет Байтұрсынов атындағы №10 ЖОББМ

Дене шынықтыру пәні мұғалімі:

Мухтар Ақжол Сәкенұлы