Математика және этнопедагогика жұмыс дәптері

Екі топ болып баршасы

Жүрді ойнап маймылдар,

1/8 -дің шаршысы

Шоқ орманда сайрандар,

Он екі маймыл безектеп,

Ауаны жарып айғайлар,

Айтып көрші есептеп,

Барлығы қанша маймыл бар?

Есеп. Теңдеуді шеш.

8х-24=3x-4

Теңдеуді «Әл-жебр» тәсілі бойынша шешу.

«Әл-Мукабала» тәсілі бойынша

Теңдеуді қазір былай шығарамыз:

Л.Ф.Магницкийдің «Арифметикасындағы» бір есеп.

Есеп. Біреу баламды оқуға берейін деп едім,класыңызда қанша оқушы бар екен деп сұрапты мұғалімнен. Сонда мұғалім былай жауап беріпті. Класымыздағы бала санына енді осындай, оның жартысындай, төрттен біріндей бала қосылып және сіздің балаңыз келсе, 100 болады. Мұғалімнің қанша оқушысы болған?

Магницкийдің «Арифметикасындағы» есеп.

2-ге бөлгенде қалдықта 1 беретін, 3-ке бөлгенде қалдықта 2 беретін, 4-ке бөлгенде қалдықта 3 беретін, 5-ке бөлгенде қалдықта 4 беретін санды табындар.

Эйлер есебі.

Есеп: 32399 санын жай көбейткіштерге жікте.

Есеп. «Көпестің жинақтаған азды-көпті ақшасы бар еді. Ол жыл сайын семьясының қажетіне 100 фунт ақша ұстап, қалған ақшасына оның үштен біріндей ақша қосып отыратын. Үш жыл өткеннен кейін ол қаражатының екі есе көбейгендігін байқады. Әуелде оның қанша ақшасы болған еді?»

• Есептер шығару

1) XVI ғасырдағы иран ғалымы Бехаэддиннің есебі: «10 санын айырмасы 5 болатын екі бөлікке бөлу керек».

2) 809999 санын жай көбейткіштерге жікте

3) Бақташы 70 өгіз айдап әкеліпті. Есепші бақташыдан : «Қанша малыңыз бар еді?» - деп сұрапты... Бақташы: « Мен малдың үштен бірінің үштен екісін айдап әкелдім, нешеуі барын өзіңіз табыңыз»-депті.

Шынында қанша малы болды?

4) Қосындысы олардың көбейтіндісіне тең болатын 2 бүтін санды табыңыздар.

5) Ұялы араның бестен бірі жасмин гүліне қоныпты, үштен бірі сүйрікке(су бетінде өсетін шөп), саны осы аралардың үш еселенген айырымындай аралар раушанға құмар. Қайда ұшарын білмей тағы бір ара қалыпты. Сонда барлығы неше ара бар болған?

4-сабақ

Тақырыбы: Ескілікті ермек есептер

Тақырыпқа байланысты есептер шығару

№1-есеп. Жұп сан ойлан, оны үшке көбейт, шыққан көбейтіндінің жартысын қайтадан үшке көбейт. Шыққан санда неше тоғыздық барын сұра. Ойлаған санды табу үшін әр тоғыздықты екілікпен ауыстыру керек.

№2-есеп. Бір таңбалы төрт сан ойлаймыз. Біріншісін 2-ге көбейтеміз де оған 5-ті қосамыз; шыққан санды 5-ке көбейтіп, оған 10 мен екінші санды қосамыз; шыққан нәтижені 10-ға көбейтіп, үшінші санды қосамыз; жаңа нәтижені қайтадан 10-ға көбейтіп, төртінші санды қосамыз. Соңғы нәтижеден 3500-ді шегереміз, сонда төрт цифрдан тұратын шыққан айырма рет-ретімен ойлаған сандарды көрсететін сан болады.

№3-есеп. Бір сан ойла, оны 2- ге көбейт , сонан кейін өзін қалаған санды оған қос, нәтижесін 2- ге бөл және бөліндіден ойлаған санды шегер. Осыдан кейін қосқан саныңның жартысын ата. Осы сан өзіңнің ойлаған саның болып шығады.

№4-есеп. Екі әке мен екі ұлға, әрқайсысынына бүтін алмадан тиетіндей етіп 3 алманы бөліп беру керек.

№5-есеп. 11 күміс жамбының салмағы қанша болса, 9 алтын жамбының салмағы сонша. Егер бір-бірден жамбыдан