Күні: 12.04.219

Топ: 41 «б»

Пән: Қазақ тілін оқыту әдістемесі

Оқытушы: Турлыбаева Г.О.

Сабақтың тақырыбы:

Мазмұндама жұмыстары және оның түрлері

Сабақ мақсаты:

Білім алушылар мазмұндама жұмыстары туралы білімдерін толықтырады, мазмұндаманың түрлерін талдайды, мазмұндаманы ұйымдастыру жолдарын қарастырады және практикалық тұрғыда көрсете алады.

Бағалау критерийлері

• Мазмұндаманың түрлерін, ұйымдастырылуын біледі және практикалық тұрғыда қолдана алады;

• Бастауыш сыныпта мазмұндамаға үйретудің маңыздылығын түсіндіре алады;

• Мазмұндаманың мықты, әлсіз жақтарын, мүмкіндіктері мен қатерлерін талдай алады;

• Мазмұндама жұмыстарына қойылатын талаптарды орындай алады.

Тілдік мақсат

Пәндік терминология мен лексика: мазмұндама, мазмұндаманың түрлері: дайын әңгіме, сурет, кино, диафильм бойынша мазмұндама.

Ойлау дағдысының деңгейі

Қолдану

Құндылықтарды дарыту

Шығармашылық, ізденімпаздық, педагогикалық шеберлік

Денсаулық және техника қауіпсіздігінің сақталуы

Білім алушылар қауіпсіздік ережелерімен танысқан және оны сақтай алады

Пәнаралық байланыс

Педагогика, қазіргі қазақ тілі

АКТ-ны қолдану дағдысы

Интербелсенді тақта, компьютер, тақырыптық презентация

Сабақ барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақта жоспарланған іс-әрекет

Ресурстар

Сабақтың басы

1.Ұйымдастыру кезеңі.

Білім алушылармен сәлемдесу, топты түгелдеу. Сабаққа

дайындықтарын тексеру.

Сабақтың ортасы

ІІ.Жаңа сабақ. Сабақтың тақырыбы мен мақсатын хабарлау.

«Желпуіш» әдісі. Әр топқа төмендегі сұрақтар жазылған бір желпуіштен беріледі. Желпуіште берілген сұрақтарға жауап жазады. Топ алдында оқиды.

• Мазмұндама деген не?

• Мазмұндаманың қандай түрлерін білесіздер?

• Мазмұндама қалай ұйымдастырылады?

Топ құрамын «Мозаика» әдісі арқылы қайта жасақтау.

1-топ: мәтіндегі абзацтар бойынша;

2-топ: бір ертегінің суреттері бойынша;

3-топ: бір фильмнің кадрлары бойынша суреттерді таңдап алып, 3 шағын топ құрайды.

Жоспар:

1.Мазмұндама және оның түрлері

2.Мазмұндаманың ұйымдастырылуы

Мазмұндама дегеніміз – белгілі бір шығарманың (мәтіннің) мазмұнын ауызша немесе жазбаша түрде баяндап беру. Мақсаты: оқушылардың алған білімін тиянақтап, тілін дамыту.

Мазмұндама оқушылардың айтылым, тыңдалым, оқылым, жазылым дағдыларын дамытады.

Бастауыш сыныпта жаздыруға болатын мазмұндаманы топтай келгенде мынандай түрлерін көрсетуге болады: дайын әңгіме бойынша, сурет бойынша, кино, диафильм бойынша мазмұндама.

І.Дайын әңгіме бойынша мазмұндама белгілі бір алдын ала дайындалған әңгіме бойынша жаздырылады. Дайын әңгіме бойынша мазмұндама көлемі шағын, мазмұны жеңіл әңгімелер арқылы жүргізіледі.

Дайын әңгіме бойынша жазылатын мазмұндаманың І түрі сұрақтар арқылы жазу. Мәтін бойынша қойылатын сұрақтар мәтіннің құрылысын, тәртібін өзгертпей, тек ондағы сұраулардың орнына ғана бір-екі сөз қою мақсатпен қамтиды.

ІІ түрінде мәтіннің мазмұн тәртібі сақталады да, сыртқы түрі аз-кем өзгертіліп жазылады. Мазмұндаманың бұл түрінде балалар қойылған сұрақтардың кейбір сөздерін қайталайды да, негізінен сұрақтарға өз сөздерімен жауап қайтарады.

ІІІ түрі мәтін мазмұнын сақтай отырып, сыртқы түрін өзгертіп жазу. Мұнда оқушылар І жақпен баяндалған оқиғаны ІІІ жақпен немесе керісінше мазмұндап береді.

IV түрі – ықшамдап жазу. Бұл кейде әдістемелік әдебиеттерді қысқаша түрде мазмұндау деп те қолданылады. Мұнда оқушылар мәтінді емін-еркін игеріп, қажетті жерін алып, өз ыңғайына икемдеп, қажетсіздерін қалдырады.

V түрі – толықтырып мазмұндау. Бұл ықшамдап мазмұндауға керісінше, аз сөзден көп мағына тудыру, берілген сөйлемдердің төңірегінде жаңа ойлар тапқызу мақсатында жүргізіледі.

ІІ. Сурет бойынша мазмұндама. Мұнда балалар суреттің мазмұнын түсінуге үйренеді. Мазмұндаманың бұл түрін де бірнеше топқа бөліп қарастыруға болады:

1.Дайын сурет бойынша мазмұндама. Мұғалім алдын ала дайындалған сурет береді, ал оқушылар сол сурет бойынша мәтін құрайды. Мазмұндаманың түрі бастауыш сыныптарда бір сюжетті бейнелейтін бір сурет арқылы да жаздырылады.

Сурет бойынша мазмұндаманың ІІ түрі оқылған мәтінді бейнелейтін суреттер арқылы ұйымдастырылады. Бұл үшін алдымен мұғалім мәтін таңдап алады. Мазмұндаманың бұл түрі – балаларды мәтіннің жігін ажырата білуге, алдағы уақытта мәтінге жоспар жасауға дағдыландырады.

Бастауыш сыныпта сурет бойынша жазылатын мазмұндаманың мынадай түрлерін қолдануға болады:

1. Орын ауыстырылып берілген сөйлемдерді сурет бойынша түзету;

2. Орны ауыстырылып берілген суреттерді мәтін бойынша түзету;

3. Орны ауыстырылып берілген суреттерді де, мәтіндерді де оқиғаның ретіне қарай түзету.

ІІІ. Кино, диафильм бойынша мазмұндама. Кино оқушылар арасында оқу-тәрбие жұмысын жақсарту жолындағы күшті құралдың біріне айналып отыр. Кино баланың көру, есту сезімдеріне бірдей әсер етеді.

Фильмдер бойынша сабақ ұйымдастыру:

1.Кіріспе әңгіме айту

2.Экран материалдарын игертуге үйрету (фильм көрген соң біраз уақыттан соң мазмұнын сұрау)

3.Фильм мазмұнын сұрақ-жауап арқылы талқылау

4.Қажет болса әр кадрына жеке тоқталып, мазмұнын ашып, кеңірек түсіндіру

5.Фильмді оқулықтағы материалмен байланыстырып, алдын ала мәтін құрап алу

6.Әуелі кино көрсетіп, кейін мәтінмен бірге талдау

7.Қиын сөздерді түсіндіру

8.Фильм бойынша мазмұндату

Практикалық тапсырмалар.

1.«Постер» әдісі.

1-топ: Дайын әңгіме бойынша мазмұндама;

2-топ: Сурет бойынша мазмұндама;

3-топ: Кино, диафильм бойынша мазмұндама;

2.Деңгейлік тапсырма.

С деңгей (жоғары) – мазмұндамаға бағалау критерийі мен дескриптор құру;

В деңгей (орта) – берілген мәтіннің мазмұнын талдайтын сұрақтар дайындау, мәтінге жоспар құру.

А деңгей (ортадан төмен) – мәтінді бөліктерге бөліп ат қою, қиын сөздерге түсінік беру.

3.Оқиға картасы. Әр топ өздері қалаған ертегіні алып, кестеге түсіреді.

Қима қағаздар

Интерактивті тақта, компьютер, тақырыптық презентация

С.Рахметова «Қазақ тілін оқыту әдістемесі», 2005 ж

119-124 бет

2-сынып «Әдебиеттік оқу» оқулығы

Таратпа материалдар

Кесте сызылған парақтар

Сабақтың соңы

Рефлексия.

Бағалау

Үйге тапсырма

4.SWOT талдау. Мазмұндама және оны ұйымдастыру

«Табыс сатысы» бойынша сабаққа кері байланыс жүргізу.

Студенттерді еңбегіне, жауабына, белсенділігіне қарай бағалау.

1.Рахметова С. Қазақ тілін оқыту әдістемесі. Алматы: «Өлке», 2005. 119-124 бет оқу, конспектілеу

2.Дайын әңгіме бойынша мазмұндаманың мәтіндерін құрастыру, жинақтау.

3. Сурет бойынша мазмұндамаға суреттер жинақтау.

4.Мазмұндаманың бір түріне ҚМЖ құрастыру.

А 3 парағы, маркер