Мұғалімнің аты-жөні:

Мамытбекова Ж.Б

Пән/Сынып:

қазақ әдебиеті, 8 а сынып

Күні:

11.01.2024

Тарау немесе бөлім атауы:

Махаббат және абырой

Сабақтың тақырыбы:

М. Дулатов «Бақытсыз Жамал»

Оқу мақсаттары:

8.1.1.1 -әдеби шығарманың жанрына байланысты сюжеттік желілерін, эпилог, прологтарды анықтау

Сабақ мақсаты:

Әдеби шығарманың жанрына байланысты сюжеттік желілерін, эпилог, прологтарды анықтау

Сабақтың брысы

Сабақ кезеңдері

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

бағалау

Ресурс

тар

Ұйым

дастыру

5мин

Ұйымдастыру кезеңі

«Досыма тілек»

Кезекші мәлімдемесі

Өз досына тілек айтады

Жаңа сабақ

7мин

Өткен сабақты пысықтау, еске түсіру.

-Автор шығарманың идеясы арқылы қандай ой айтқысы келді?

• -Романда қай тарихи кезең суреттелген?

-Не себепті автор романды «Бақытсыз Жамал» деп атаған?

Эпилог пен прологтің анықтамасын есімізге түсірсек.

Берілген сұрақтарға өз ойларын айтады.

Эпилог – көркем шығарманы қорытындылайтын компонент. Эпилог негізгі оқиға желісінен бөлек тұрса да авторлық идеяны толықтыра түсіп, шығарманың басты кейіпкерлері жайында қысқаша мәлімет береді, олардың кейінгі іс-әрекеттерінің жалғасын көрсетеді.

Пролог (гр. prologos - кірісі көркем шығарманың оқиға мазмұнымен мәнін оқырманға таныстыратын кіріспе бөлімі. Ол шығарма  идеясын  дұрыс түсіндіру.

Дескриптор:

2 балл

-сұрақтарға жауап береді;

-эпилог пен прологтің анықтамасын еске түсіріп мысал келтіреді.

М.Дулатов «Бақытыз Жамал» https://kitap.kz/audiobooks/baqytsyz_zhamal

Сабақ ортасы

20 минут

2-тапсырма.Шығарма прологінде айтылған ойды өз

көзқарасыңыңызбен жазыңыз.

Ықтимал жауап

Қазақ қыздарының сүймеген адамға айттырылып, ұзатылуы ата дәстүрімізде болғаны анық. Осы тақырыпты яғни «әйел теңсіздігі» мәселесін алғаш рет қалам тартып, романға арқау еткен қаламгер жазушы - Міржақып Дулатұлы еді.

Прологта «Бақытсыз Жамал» романының жазылу мақсаты – халықтың санасын ояту арқылы, Жамал сияқты мыңдаған қыздардың тағдырын түзеу үшін жазылғанын аңғардым.

Қыз балалардың құқығын сақтау арқылы надандықтан айырылу - романның прологінде айтылған ой.

Дескриптор:

4. балл

-Прологтің анықтамасын біледі

-Көркем шығармада ажыратып анықтайды

-Өзіндік сыни көзқарасын білдіреді

6 мин

3- тапсырма .Шығарма эпилогі екенін дәлелдеп жазыңыз. Мына сұрақтарға

жауап беріңіз.

-Шығарма кейіпкері Жамалдың тағдырының соңы немен бітті?

-Жамал өз басының теңдігі үшін күресе алды ма, оқырманына нендей ой салып кетті?

Оқушылар сұрақ бойынша өз ойларын айтып берілген үзінді бойынша эпилог екенін дәлелдейді.

«Бақытсыз Жамал» романының соңы Жамалдың боранды түнде, далада үсіп өлуімен аяқталды. Трагедиямен. Жамал сияқты қаншама қыздардың тағдыры осы трагедиямен аяқталған шығар деп ойлаймын. Жарық күнді аңсаған Жамалдың үмітін даланың суық аязды бораны өзімен бірге ұшырып әкеткендей. Романның аты айтып тұрғандай «бақытсыз» жандардың құрбаны болған надан саяси өмірдің құрбандары болған жандар қаншама?

Жамал - өз махаббаты үшін күресе білген жан. Ғали екеуінің пәк сезімін сақтай біліп, оны өзімен бірге әкете барды.

Ол - жаңа заманның өмірін, бостандықты аңсаған адам. Оның білімге деген құлшынысы, зеректігі соған дәлел.

Автор Жамалдың бейнесі арқылы болашақта қыз баланың құқығы қорғалып, ер азаматпен тең дәрежеде тұра алатын қыздардың образын ашқысы келді деп санаймын.

Дескриптор:

3. балл

-Эпилогтің теориялық анықтамасын біледі;

-Көркем шығармадан эпилогті тауып ажыратады;

7мин

Сабақты қорытындылау.

Рефлексия «3-2-1»

Сабақтағы 3 маңызды ақпарат;

Қиындық тудырған 2 мәселе;

Сабақта ұнаған 1 аспект.

Оқушылар бүгінгі сабақ бойынша алған білімдерін пысықтайды бойынша

1-10 дейінгі бағалау жүйесі бойынша бағаланады.

Шығармадан үзінді

Сюжет

тақырыбы

1. Сәрсенбай бағзы уақытта ѳзі де һәм жаны ашитын жақындарының сѳзімен де бала үшін бір тоқал алуды ойласа да, Қалампырдан аса алмай, әне-міне деп жүруші еді.

Қалампырдың

келісімі

2. Бір күні бір мәжілісте отырған уақытта бір құрдасының қымыз ішіп қызып отырып, әзілмен болсада, шынымен болса да сѳз арасында: «Әй, қубас! Сонша малды айдап жүріп, дұрыстап зекет бермейсің, қажыға бармайсың, кім үшін жинап жүрсің? Ақырында Қалампырдан қорқып, тоқал да алмадың», - деген сѳзін естіп, ол күні үйіне бек мұңайып келіп, қатынымен сѳйлеспестен жатып қалып еді.

Тоқал алуда Қалампырдан аса алмады.

3. He қылсаңдар ықтияр. Әуелінде де мен тоқал алма деген жерім жоқ, маған несін айтасыңдар?!-деп түсі бұзылып, үйден шығып кетті.

Сарсенбайдың Шолпанды айттыруы

4. Мұнан кейін кѳп уақыт ѳткізбей, Сәрсенбай бір қыз айттырды. Сәрсенбайдың айттырғаны осы молланың қызы Шолпан еді. Шолпанның жасы он тѳртке жетіп тұрған соң, Сәрсенбай малын түгел беріп, келер жылында алып та қойды

Сарсенбайдың Шолпанды айттыруы

5. Қалампыр әр уақыт Шолпанды күндестікпен сѳзімен де, қолымен де ренжітіп жүрді.

Жамалдың дүниеге келуі

6. Шолпан он жеті жасқа келгенде, манағы Сәрсенбайдан топ ішінде сүйінші сұраған қыз бала тауып, Сәрсенбай қырық беске келгенде ғұмырында кѳрген 5 баласы осы еді.

Күндестік