Алматы облысы Білім басқармасының

Жамбыл ауданы бойынша Білім бөлімі мемлекеттік мекемесінің «Ұзынағаш ауылындағы N1 мектеп лицейі» мемлекеттік мекемесі

БУХАТОВА ГУЛЬФАЙРУЗ СОВЕТОВНА

«Мектепішілік бақылауды іске асыру»

Әдістемелік құрал

2025 жыл

Аңдатпа

Бұл әдістемелік ұсыныстар мектепішілік бақылауды тиімді ұйымдастыру және жүргізу жолдарын қарастырады. Әдістемелік құрал мектеп басшыларына, орынбасарларға, пән мұғалімдеріне, әдіскерлерге және қосымша білім беру педагогтеріне көмек көрсету мақсатында әзірленген. Ұсыныстар мектепішілік бақылаудың негізгі түрлерін, оны жүргізу кезеңдерін және алынған нәтижелерді талдау тәсілдерін қамтиды. Құрал білім беру стандарттарына, нормативтік құжаттарға және заманауи педагогикалық тәжірибелерге негізделген.

Түсінік хат

Білім беру сапасын арттыру және оқу-тәрбие үдерісінің тиімділігін қамтамасыз ету – әрбір мектептің басты міндеттерінің бірі. Осы мақсатта мектепішілік бақылау жүйесі ұйымдастырылып, білім беру мекемелерінің қызметін үнемі жетілдіріп отыруға бағытталады. Мектепішілік бақылау – бұл оқу процесін қадағалау, оқушылардың білім сапасын бағалау, мұғалімдердің кәсіби деңгейін саралау және жалпы мектеп жұмысының нәтижелілігін талдау құралы болып табылады.

Қазіргі заманғы білім беру жүйесінде мектепішілік бақылаудың рөлі артып келеді. Себебі бұл жүйе оқу процесінің сапасын ғана емес, сонымен қатар оқу орнындағы басқару қызметінің тиімділігін анықтауға мүмкіндік береді. Бақылау білім беру стандарттарына сәйкестікті бағалауға, оқыту әдістерінің тиімділігін талдауға және мұғалімдер мен оқушылардың өзара әрекеттесуін зерттеуге көмектеседі.

Мектепішілік бақылау – бұл тек тексеру мен бағалаудан тұратын процесс емес, сонымен қатар оны жетілдіруге бағытталған жүйелі жұмыс. Оның негізінде объективті талдау, деректерді жинау және оларды сараптау жатыр. Бұл үдеріс мектеп басшыларына, әдіскерлерге және мұғалімдерге оқытудың күшті және әлсіз жақтарын анықтауға, оқу процесін оңтайландыруға және оқушылардың білім сапасын жақсартуға мүмкіндік береді.

Бақылаудың тиімділігі оны дұрыс ұйымдастыру мен жоспарлауға тікелей байланысты. Бақылау жүйесі оқыту сапасын ғана емес, сонымен қатар мектептегі тәрбие жұмыстарын, мұғалімдердің кәсіби дамуын және жалпы оқу орнындағы ахуалды қамтуы тиіс. Бақылау барысында алынған мәліметтер негізінде білім беру ұйымдары өз қызметін жетілдіру үшін нақты шешімдер қабылдай алады.

Мектепішілік бақылауды ұйымдастыру кезінде оның негізгі қағидаттарын сақтау қажет. Бақылау объективті, жүйелі және үздіксіз болуы тиіс. Сонымен қатар, педагогикалық ұжым үшін оның нәтижелері ашық және түсінікті болуы маңызды. Мұғалімдер бақылаудың тексеру мақсатында ғана емес, оқу процесін жақсартуға бағытталғанын түсінген жағдайда, ол тиімді құралға айналады.

Қазіргі білім беру саласындағы өзгерістер мен жаңартылған оқу бағдарламалары мектепішілік бақылауға деген талаптарды күшейтуде. Бүгінде бақылау тек оқыту сапасын қадағалау құралы ғана емес, сонымен бірге мұғалімдер мен оқушылардың жетістіктерін бағалауға, оқу-тәрбие үдерісін жақсартуға мүмкіндік беретін кешенді жүйе болып отыр.

Бұл әдістемелік құрал мектепішілік бақылаудың теориялық және практикалық негіздерін қарастырады. Онда бақылаудың түрлері, оны ұйымдастырудың әдістері мен кезеңдері, алынған нәтижелерді талдау тәсілдері сипатталады. Құрал мектеп әкімшілігіне, әдіскерлерге және пән мұғалімдеріне арналған. Оның көмегімен білім беру мекемелері бақылау үдерісін тиімді ұйымдастырып, оқу-тәрбие сапасын арттыруға ықпал ете алады.

Мақсаты

Мектепішілік бақылау арқылы оқу-тәрбие үдерісінің сапасын арттыру, білім беру ұйымының басқару жүйесін жетілдіру, мұғалімдердің кәсіби дамуына ықпал ету және оқушылардың оқу жетістіктерін әділ бағалау.

Міндеттері

• Мектепішілік бақылауды жүйелі түрде жүргізу әдістерін әзірлеу;

• Білім беру сапасын бақылау құралдарын жетілдіру;

• Оқу үдерісінің тиімділігін арттыруға ықпал ету;

• Мұғалімдердің кәсіби өсуіне жағдай жасау;

• Бақылау нәтижелерін талдау арқылы білім беру сапасын арттыру шараларын анықтау.

Күтілетін нәтиже

• Білім беру сапасының артуы;

• Мұғалімдердің кәсіби деңгейінің көтерілуі;

• Оқушылардың үлгерімін объективті бағалау;

• Білім беру ұйымының басқару сапасын жақсарту;

• Мектепішілік бақылау жүйесін жетілдіру арқылы оқу үдерісінің тиімділігін арттыру.

Педагогтарды қолдауға бағыттау: Мектепішілік бақылауды жазалау құралы емес, керісінше, педагогтардың кәсіби өсуіне, олардың жұмысын жетілдіруге және оқушылардың білім сапасын арттыруға бағытталған қолдау құралы ретінде қарастыруға көмектесу. Кітапшада бақылау нәтижелерін педагогтармен талқылау, оларға кері байланыс беру, даму жоспарларын құру және кәсіби көмек көрсету жолдары қарастырылады.

Мектептің даму стратегиясына үлес қосу: Мектепішілік бақылауды мектептің жалпы даму стратегиясымен, оның ішінде білім беру сапасын арттыру, инновациялық өзгерістерді енгізу және оқушылардың жетістіктерін жақсарту мақсаттарымен үйлестіру қажеттілігін түсіндіру. Кітапшада мектепішілік бақылаудың мектептің даму жоспарымен байланысы, бақылау нәтижелерін мектептің стратегиялық мақсаттарына жету үшін пайдалану жолдары қарастырылады.

Өзектілігі

Бүгінгі таңда мектепішілік бақылау мәселесінің өзектілігі бірнеше фактормен түсіндіріледі:

Білім беру сапасына қойылатын талаптардың артуы: Қазіргі қоғам білім беру ұйымдарынан сапалы білім беруді, оқушылардың бәсекеге қабілеттілігін және білім беру нәтижелерінің жоғары болуын талап етеді. Мектепішілік бақылау білім беру процесінің сапасын тұрақты түрде бақылауға, кемшіліктерді анықтауға және оларды жоюға, оқыту әдістерін жетілдіруге және оқушылардың үлгерімін жақсартуға мүмкіндік береді.

Педагогтардың кәсіби дамуына қолдау көрсету қажеттілігі: Заманауи білім беру педагогтардан үнемі кәсіби өсуді, жаңа технологияларды меңгеруді, оқытудың инновациялық әдістерін қолдануды және өз тәжірибесін рефлексиялауды талап етеді. Мектепішілік бақылау педагогтардың кәсіби қызметін талдауға, олардың жетістіктерін анықтауға және қиындықтарды шешуге көмектесуге, оларға әдістемелік көмек көрсетуге және кәсіби өсу жолдарын анықтауға мүмкіндік береді.

Білім беру жүйесіндегі өзгерістер мен реформалар: Қазақстанның білім беру жүйесі үнемі реформаланып, жаңа бағдарламалар, стандарттар және талаптар енгізіліп отырады. Мектепішілік бақылау білім беру ұйымдарына осы өзгерістерге бейімделуге, жаңа талаптарды жүзеге асыруға және білім беру процесінің тиімділігін арттыруға көмектеседі.

Ақпараттық технологиялардың қарқынды дамуы: Ақпараттық технологиялар білім беру процесіне терең еніп, оқытудың жаңа мүмкіндіктерін ашады, сонымен қатар бақылаудың жаңа әдістері мен құралдарын қолдануды талап етеді. Әдістемелік кітапшада ақпараттық технологияларды мектепішілік бақылау процесінде тиімді пайдалану, электрондық құжаттаманы жүргізу, деректерді талдау және ақпараттық жүйелерді қолдану мәселелері қарастырылады.

Мектеп басқарудың тиімділігін арттыру қажеттілігі: Заманауи мектеп – күрделі ұйым, оны тиімді басқару үшін басқарушылық шешімдерді қабылдауға негіз болатын нақты және объективті ақпарат қажет. Мектепішілік бақылау мектеп басшылығына білім беру процесінің жағдайы туралы ақпарат жинауға, проблемалық аймақтарды анықтауға және басқарушылық шешімдерді қабылдауға көмектеседі.

Кіріспе

Білім беру сапасын қамтамасыз етудің маңызды тетіктерінің бірі – мектепішілік бақылау жүйесі. Бұл үдеріс мектеп әкімшілігіне оқу бағдарламаларының орындалуын, мұғалімдердің кәсіби қызметін, оқушылардың білім сапасын және мектептің жалпы даму деңгейін бақылауға мүмкіндік береді. Жүйелі түрде жүргізілетін мектепішілік бақылау оқу үдерісінің тиімділігін арттырып, білім беру сапасын жетілдіруге бағытталған нақты шешімдер қабылдауға ықпал етеді.

Мектепішілік бақылау оқу-тәрбие жұмысының барлық аспектілерін қамтиды: оқу бағдарламасының орындалу деңгейін тексеру, мұғалімдердің әдістемелік шеберлігін бағалау, оқушылардың білім сапасын бақылау, сондай-ақ педагогикалық процесті жетілдіруге бағытталған ұсынымдар әзірлеу. Сонымен қатар, бұл үдеріс оқу орнының басқару жүйесін жетілдіруге, оқу сапасының объективті бағалануына және білім беру мазмұнын жаңартуға септігін тигізеді.

Заманауи білім беру жүйесінде мектепішілік бақылау инновациялық әдістермен, сандық технологиялармен және мониторинг жүйелерімен үйлесуі қажет. Ол оқыту сапасының мониторингін жүргізуге, педагогикалық қызметтің тиімділігін талдауға, оқушылардың оқу жетістіктерін бағалауға мүмкіндік береді. Бұл әдістемелік ұсынымдар мектепішілік бақылаудың құрылымы мен мазмұнын жан-жақты талқылайды, оны тиімді ұйымдастырудың негізгі кезеңдерін сипаттайды және оның нәтижелерін педагогикалық тәжірибеге енгізу жолдарын ұсынады.

Осы құжат мектепішілік бақылаудың мақсаттары мен міндеттерін, оның теориялық негіздерін, әдістерін, ұйымдастыру жолдарын, сондай-ақ бақылау нәтижелерін тиімді пайдаланудың негізгі қағидаттарын қамтиды. Әдістемелік ұсынымдар мектеп әкімшілігіне, мұғалімдерге және басқа да педагогикалық қызметкерлерге мектепішілік бақылауды тиімді жүргізуге көмектеседі. Нәтижесінде, оқу үдерісінің сапасы артып, білім беру жүйесінің тиімділігі жақсарады.

I.Мектепішілік бақылаудың теориялық негіздері

Мектепішілік бақылау – бұл білім беру мекемелерінде оқыту мен тәрбие сапасын қамтамасыз етуге бағытталған басқару жүйесінің маңызды компоненті. Ол мектеп басшылары мен педагогтерге оқу процесін тиімді ұйымдастыру, білім сапасын арттыру және оқушылардың жетістіктерін бағалау мүмкіндігін береді. Бұл әдістемелік нұсқаулық мектепішілік бақылаудың теориялық негіздерін, оның түрлері мен әдістерін, сондай-ақ педагогикалық басқарудағы рөлін талқылайды.

Мектепішілік бақылаудың анықтамасы

Мектепішілік бақылау – оқу-тәрбие процесінің сапасын арттыруға бағытталған жоспарлы және жүйелі бақылау шараларының кешені. Ол оқу бағдарламасының орындалуын, мұғалімдердің педагогикалық шеберлігін, оқушылардың білім деңгейін және тәрбие үрдісінің тиімділігін бағалауға бағытталады. Бақылау – басқару қызметінің негізгі компоненттерінің бірі. Бақылау теориясы басқару жүйесінде кері байланыс принциптеріне негізделеді. Ол жүйелі түрде мәлімет жинау, оларды талдау және тиісті шешімдер қабылдаудан тұрады.

Мектепішілік бақылаудың мақсаты:

• Оқу-тәрбие жұмыстарының сапасын арттыру;

• Мұғалімдердің кәсіби біліктілігін дамыту;

• Оқушылардың білім деңгейін объективті бағалау;

• Оқу процесін оңтайландыру;

• Басқару шешімдерін негіздеу.

Міндеттері:

• Оқу бағдарламалары мен стандарттарының орындалуын тексеру;

• Оқытушылардың әдістемелік жұмысын бақылау;

• Оқушылардың үлгерімін бағалау;

• Білім беру сапасын жақсарту үшін ұсыныстар әзірлеу;

• Тәрбие жұмысының тиімділігін анықтау.

Педагогикалық менеджменттегі бақылаудың орны

Педагогикалық менеджмент мектепішілік бақылауды сапаны басқару жүйесінің құрамдас бөлігі ретінде қарастырады. Бақылау нәтижелері негізінде мектеп әкімшілігі оқу бағдарламалары мен әдістерін жетілдіру, мұғалімдердің біліктілігін арттыру бойынша шаралар қабылдайды.

II.Мектепішілік бақылаудың түрлері

Бақылаудың анықтамасы

Бақылау – оқу-тәрбие процесін жүйелі бағалау, талдау және оны жетілдіру мақсатында жүргізілетін педагогикалық әрекет. Ол білім беру сапасын жақсартуға және оқыту үрдісін тиімді ұйымдастыруға ықпал етеді.

Бақылаудың негізгі мақсаттары

• Оқу-тәрбие процесінің тиімділігін арттыру;

• Мұғалімдердің кәсіби шеберлігін жетілдіру;

• Оқушылардың білім деңгейін объективті бағалау;

• Оқу стандарттарының орындалуын тексеру;

• Білім беру сапасын арттыруға бағытталған ұсыныстар әзірлеу.

Мектепішілік бақылау түрлері

Бақылау әдістері

• Тікелей бақылау (сабаққа қатысу, әңгімелесу, оқушылардың жазба жұмыстарын талдау);

• Жанама бақылау (оқу жетістіктерін тестілеу, сауалнама, статистикалық деректерді саралау);

• Диагностикалық бақылау (оқушылардың білімін терең талдау, тесттер мен емтихандар өткізу);

• Сараптамалық бақылау (мұғалімдердің кәсіби қызметіне талдау жасау).

Бақылауды жоспарлау

Мектепішілік бақылау тиімді болу үшін оны дұрыс жоспарлау қажет. Бақылау жоспары төмендегідей кезеңдерден тұрады:

1. Мақсаттар мен міндеттерді анықтау

2. Бақылау әдістерін таңдау

3. Күтілетін нәтижелерді белгілеу

4. Нәтижелерді талдау және қорытындылау

5. Қабылданған шешімдерді жүзеге асыру

Бақылау түрлері және оларды қолдану әдістері

Білім беру жүйесінде бақылау – оқу процесінің ажырамас бөлігі. Ол оқушылардың үлгерімін, мұғалімдердің кәсіби қызметін және білім беру сапасын бағалауға мүмкіндік береді. Бұл әдістемелік нұсқаулық мектепішілік бақылаудың негізгі түрлері мен оларды қолдану әдістерін талдап, мұғалімдерге тиімді әдістемелік көмек беруді көздейді.

Бақылаудың негізгі түрлері

1. Жалпы бақылау – мектеп қызметінің барлық бағыттарын қамтитын кешенді бақылау.

2. Тақырыптық бақылау – оқу жоспарының белгілі бір бөлігін немесе оқу пәнін терең талдау.

3. Жедел бақылау – нақты уақыттағы қысқа мерзімді тексерулер.

4. Қорытынды бақылау – оқу жылының немесе тоқсанның соңында өткізілетін кешенді бағалау.

5. Өзіндік бақылау – мұғалімдердің өз жұмыстарын бағалауына бағытталған әдіс.

Жалпы бақылау

Жалпы бақылау мектептің барлық оқу-тәрбие процесін қамтиды. Ол мектеп әкімшілігі мен мұғалімдерге жалпы жағдайды бағалауға және білім беру жүйесін жетілдіруге көмектеседі.

Қолдану әдістері:

• Сабақтарға қатысу;

• Мұғалімдердің жұмыс жоспарларын талдау;

• Оқушылардың үлгерімін бақылау;

• Ата-аналармен кері байланыс ұйымдастыру.

Тақырыптық бақылау

Тақырыптық бақылау белгілі бір пәнге немесе оқу бағдарламасының нақты тақырыбына бағытталған. Ол мұғалімдердің пәнді оқыту сапасын анықтауға және жақсартуға көмектеседі.

Қолдану әдістері:

• Сабақ жоспарын талдау;

• Тақырыптық тестілеу өткізу;

• Мұғалімдермен және оқушылармен сұхбаттасу;

• Пән бойынша оқушылардың жетістіктерін салыстыру.

Жедел бақылау

Жедел бақылау оқу процесінде туындаған жедел мәселелерді шешу үшін қолданылады. Бұл қысқа мерзімді, нақты мақсатты көздейтін бақылау түрі.

Қолдану әдістері:

• Орын алған қиындықтарды жедел талдау;

• Мұғалімдер мен оқушылардан жылдам кері байланыс алу;

• Жедел тестілеу ұйымдастыру;

• Сабақ өткізу барысында кенеттен бақылау жасау.

Қорытынды бақылау

Қорытынды бақылау тоқсан немесе оқу жылы соңында өткізіледі. Ол оқушылардың жалпы жетістіктерін бағалауға бағытталған.

Қолдану әдістері:

• Қорытынды тестілеу;

• Емтихандар;

• Жазбаша жұмыстарды талдау;

• Оқушылардың жобаларын қорғау.

Өзіндік бақылау

Өзіндік бақылау мұғалімдердің өз қызметін бағалауына және жетілдіруіне көмектеседі. Бұл әдіс мұғалімдердің кәсіби дамуына оң әсер етеді.

Қолдану әдістері:

• Мұғалімнің өзін-өзі талдауы;

• Сабақ жазбаларын жүргізу;

• Кері байланыс арқылы рефлексия жасау;

• Тәжірибелік жұмыстар мен педагогикалық зерттеулер жүргізу.

Құжаттық бақылау

Құжаттық бақылау – оқу жоспарлары, есептер, сабақ жоспарлары, бағалау материалдарын сараптау арқылы жүргізілетін бақылау түрі.

Қолдану әдістері:

• Оқу жоспарлары мен бағдарламаларды сараптау;

• Оқушылардың үлгеріміне қатысты есептерді талдау;

• Мұғалімдердің есеп беру құжаттарын тексеру;

• Сабақ жоспарлары мен журналдарды қарастыру.

Мониторингтік бақылау

Мониторингтік бақылау – оқу үрдісіндегі өзгерістерді ұзақ мерзімді қадағалау және бағалау.

Қолдану әдістері:

• Ұзақ мерзімді статистикалық мәліметтер жинау;

• Талдау және салыстырмалы зерттеулер жүргізу;

• Динамикалық тестілеу және бағалау жүйесін қолдану;

• Электронды жүйелерді пайдалану арқылы деректерді өңдеу.

Сабақтарға қатысу арқылы бақылау

Мектеп әкімшілігі мен әдіскерлер мұғалімдердің сабақтарына қатысу арқылы оқу процесінің сапасын бағалайды. Бұл әдіс келесі аспектілерді қамтиды:

• Мұғалімнің сабақ өткізу әдістерін талдау;

• Оқушылардың белсенділігі мен пәнге қызығушылығын бағалау;

• Сабақ құрылымының тиімділігін анықтау;

• Мұғалімнің оқушылармен өзара әрекетін бақылау.

Оқушылардың білімін бақылау

Оқушылардың білім деңгейін бағалау үшін әртүрлі әдістер қолданылады:

• Тестілеу;

• Ауызша сұрау;

• Практикалық тапсырмалар орындау;

• Жазбаша бақылау жұмыстары.

Мұғалімдердің кәсіби қызметін бақылау

Мұғалімдердің кәсіби шеберлігін жетілдіру мақсатында келесі әдістер қолданылады:

• Портфолио талдау;

• Мұғалімнің өзіндік талдауы;

• Әдістемелік бірлестіктердегі талқылаулар;

• Біліктілікті арттыру курстарының нәтижелерін бақылау.

Құжаттық бақылау

Құжаттық бақылау оқу бағдарламаларының орындалуын және мұғалімдердің сабақ жоспарларын тексеруге бағытталған. Ол келесі материалдарды қамтиды:

• Журналдар;

• Сабақ жоспарлары;

• Оқу бағдарламалары;

• Мұғалімдердің есеп беру құжаттары.

III.Мектепішілік бақылауды жоспарлау және ұйымдастыру

Мектепішілік бақылау – білім беру мекемесінің басқару жүйесінің маңызды элементтерінің бірі. Оның негізгі мақсаты – білім беру сапасын қамтамасыз ету, оқу бағдарламаларының орындалуын бақылау, мұғалімдердің кәсіби деңгейін жетілдіру және оқушылардың үлгерімін бағалау. Бұл әдістемелік нұсқаулық мектепішілік бақылауды қалай дұрыс жоспарлау және ұйымдастыру керектігі туралы толыққанды ақпарат береді.

Жалпы алғанда, педагогикалық бақылау келесі элементтерден тұратын күрделі әрекеттер жүйесі: стандартты белгілеу, деректерді жинау және бағалау, әрекеттер. МІБ нәтижесі басқарушылық шешімдер қабылдау үшін жиналған деректерді педагогикалық талдау болып табылады.

Бақылауды жоспарлаудың принциптері

Мектепішілік бақылауды тиімді жоспарлау үшін келесі принциптерді сақтау қажет:

1. Жүйелілік – бақылау белгілі бір жоспарға сәйкес тұрақты түрде жүргізілуі тиіс.

2. Объективтілік – бағалау әділ және дәл болуы керек.

3. Ашықтық – бақылау нәтижелері барлық мүдделі тараптарға қолжетімді болуы қажет.

4. Диагностикалық сипат – бақылау нәтижелері оқу процесін жақсарту үшін қолданылуы тиіс.

5. Кері байланыс – мұғалімдер мен оқушыларға бақылау нәтижелері бойынша ұсыныстар берілуі тиіс.

Бақылау жоспарын әзірлеу

Мектепішілік бақылау жоспарын әзірлеу үшін келесі кезеңдер ескерілуі керек:

1. Мақсаттар мен міндеттерді анықтау – бақылаудың не үшін жүргізілетінін нақтылау.

2. Бақылау әдістерін таңдау – оқыту мен бағалаудың әртүрлі әдістерін ескеру.

3. Жауаптыларды анықтау – бақылауды жүргізетін тұлғаларды белгілеу.

4. Өткізу мерзімдерін белгілеу – бақылау кезеңдерін нақтылау.

5. Күтілетін нәтижелерді анықтау – бақылаудың қандай нәтижелер беруі тиіс екенін белгілеу.

Мектепішілік бақылау кезеңдері

1. Мектепішілік бақылау жоспары.

2. Бақылаудың дайындық кезеңі.

3. Бақылау жүргізу.

4. Бақылау нәтижелерін талдау, қорытындылау.

5. Түзету іс-шараларын жүргізу.

МІБ жоспарлау кезінде әртүрлі тексерулердің мүдделерінің тоғысуын да, өткен жылы, ағымдағы жылдың алдыңғы тексеруінде қиындық тудырған мәселелерді қайта қарау мүмкіндігін де ескеру қажет. Мұнда сыртқы бақылаудың нәтижелерін де ескерген жөн.

Оқу жылына арналған мектепішілік бақылау жоспары "Орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарының педагогтері жүргізу үшін міндетті құжаттардың тізбесін және олардың нысандарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы 6 сәуірдегі №130 бұйрығының 17-қосымшасына сәйкес жасалады. Мектепішілік бақылау МЖМБС-ның, үлгілік оқу жоспарларының, үлгілік оқу бағдарламаларының, орта мерзімді, қысқа мерзімді жоспарлардың, білім алушылардың жеке істерінің және т.б. орындалуын тексеруді қамтиды

Мектепішілік бақылауды ұйымдастырудың құрылымы

Кез келген бақылау белгілі бір дәйектілікпен жүзеге асырылады, олар:

1. Бақылауды негіздеу.

2. Бақылау мақсатын тұжырымдау.

3. Бақылаудың алгоритмін, құрылымдық схемасын әзірлеу.

4. Әзірленген схема бойынша бақылау объектісінің жай-күйі туралы ақпаратты жинау және өңдеу.

5. Бақылау нәтижесі бойынша негізгі қорытынды жасау:

   • кемшіліктердің (жетістіктердің) негізгі себептері ашылады;

   • ұсыныстар анықталады (әдістемелік; қызметтік міндеттерді орындау бойынша және т.б.);

   • басқарушылық шешімдер қабылданады (кадрларды ауыстыру, озық тәжірибені тарату және т.б.);

   • келесі бақылаудың уақыты (қажет болған жағдайда) анықталады.

6. Бақылау нәтижесін тиісті деңгейде талқылау (педагогикалық кеңес, әдістемелік кеңес, кіші педагогикалық кеңес, кафедра отырысы, оқушылар, ата-аналар жиналысы және т.б.).

Мектептегі бақылау және оқу сапасын талдау

Сабақты бақылау және талдау мектепішілік бақылаудың маңызды әдістерінің бірі болып табылады. Білім беру саласындағы халықаралық зерттеулерге сүйенсек, сабақты бақылау мұғалімдердің кәсіби шеберлігі туралы объективті ақпарат алудың ең тиімді жолы саналады. «Оқытудың негізгі аспектілері мұғалім мен оқушылардың арасындағы өзара әрекеттесу барысында анық көрінеді» деген пікір білім беру процесінің маңызды ерекшеліктерін көрсетеді.

Мұғалімдердің сабақтарына қатысу, оларды бақылау және кері байланыс беру мектеп директорының қызметіндегі негізгі функциялардың бірі болып табылады, әрі бұл мектептегі білім сапасын арттырудың тиімді құралы болып табылады.

Мектеп өмірінің барлық аспектілерін басқаруда директор педагог, әкімші, жаттықтырушы және тәлімгер рөлдерін атқарады. Директордың рөлі мектепті қиын жағдайлардан алып шығатын күшті көшбасшыдан, өз ұжымын ынталандырып, мектеп мәдениетін дамытуға және инновациялар енгізуге ұмтылатын тиімді басшыға дейін өзгерді. Мектеп директорының оқытушылық көшбасшылығы — мектепті басқарудағы маңызды аспект болып табылады.

Директордың оқытушылық көшбасшылығы тек күнделікті басқару міндеттеріне ғана емес, сонымен қатар қауіпсіз әрі сенімді оқыту ортасын құруды, білім сапасын жақсартуға тиімді араласуды талап етеді. Басшылар оқу процесін ұйымдастыру мен сапасын бақылау мәселесіне баса назар аударуы тиіс. Сабақтарды бақылау және мұғалімдерге кері байланыс беру мектеп директорының халықаралық тәжірибесінде кеңінен қолданылатын тәсіл болып табылады.

Мектептің өзекті проблемалары мен мақсаттарына сәйкес мектеп басшысының, бақылау субъектілерінің сабақтарға қатысуы ұйымның мектепішілік бақылау жоспарына сәйкес жүргізіледі.

Сабаққа қатысудың мақсаты – оқу процесінің сапасын бақылау (мониторинг). Сабаққа қатысу барысында:

• сабақтың оқу бағдарламасының мазмұны мен оқу мақсаттарына сәйкестігіне;

• формативті бағалаудың өткізілуіне;

• педагогтің кері байланыс жасауына;

• білім алушылардың оқу процесіне белсенді қатысуына;

• әрбір білім алушыға жеке көңіл бөлуге;

• сабақта цифрлық білім беру ресурстарын тиімді қолдануға;

• оқыту процесінде белсенді әдіс-тәсілдер мен технологиялардың қолданылуына және т.б. назар аудару ұсынылады.

Сабақты бақылаудың негізгі кезеңдері:

1. Сабаққа қатысуға дайындық.

2. Сабақты тікелей бақылау.

3. Кері байланыс жасау (мұғалімнің өзін-өзі талдауы, бақылаушының сабақты талдауы және бағалауы).

4. Сабақты талдау нәтижелерін мектепті басқаруда қолдану.

Сабаққа кірер алдында бақылаушылар сынып туралы мәліметтермен, психологиялық ахуалмен, әлеуметтік жағдаймен, сынып журналымен және бағалау нәтижелерімен танысуы керек. Бұл сабақта оқушылардың мүмкіндіктері мен қажеттіліктерін түсінуге көмектеседі.

Мұғалім сабағын бақылаудың мақсаты айқын болуы қажет. Бақылау парақтары мақсатқа сай жасалып, сабақты немесе оның кезеңдерін бақылауға болады. Мектеп директоры үшін бір айда 8-10 сабаққа қатысу ұсынылады, ал әр сабақты бақылау уақыты 15-тен 40 минутқа дейін созылуы мүмкін.

Бақылаудан кейін мұғаліммен сабақты талқылау қажет. Талдау сабақты жақсартудың тиімді құралы болып табылады, оны нақты және сенімді ортада жүргізу керек. Мұғалімге бақылау кезінде алынған мәліметтерді талдап, оқыту мен сабақ беру әдістерін жетілдіруге бағытталған өзгерістер анықталуы тиіс.

Кері байланыс сындарлы әрі ынталандырушы болуы керек. Нақты мысалдармен сабақты жақсартуға бағытталған ұсыныстар беріледі, мұғалімнің жеке басына қатысты пікір айтылмайды. Сабақты бақылау мұғалімнің кәсіби дамуына және оқушылардың білім сапасын арттыруға ықпал етуі тиіс.

Сабақты аспектілі талдау – білім беру процесінің әртүрлі бағытын терең зерттеу үшін қолданылады. Бұл талдау сабақты бірнеше аспектілер бойынша бағалауды қамтиды: дидактикалық, психологиялық, білім беру, әдістемелік, ұйымдастырушылық.

Әрбір аспектіні жеке талдауға болады, мысалы, оқушылардың белсенділігін арттыру әдістері, тәрбиелік әсер ету тәсілдері, оқу материалының мазмұны, сабақ құрылымы және т.б. Бұл талдау элемент бойынша талдау деп аталады.

Дидактикалық талдау — сабақты негізгі дидактикалық категориялар бойынша талдауды қамтиды, мысалы: мақсаттар, принциптер, құрылым, сабақ түрі, мазмұн, оқу процесін ұйымдастыру әдістері мен формалары.

Психологиялық талдау — сабақты оқушылардың эмоционалды жағдайы, оқу-танымдық іс-әрекетке деген көзқарас, қарым-қатынас және оқушылардың психологиялық ерекшеліктері бойынша талдауды көздейді.

Қысқаша талдау — сабақтың сапасын бағалау, қойылған мақсаттардың орындалуын, материал мазмұнының және әдістердің сәйкес келуін анықтайды.

Кезеңмен талдау — сабақты оның негізгі кезеңдері бойынша, реттілігін сақтай отырып талдайды: мақсат қою, жаңа материалды түсіндіру, бекіту, қайталау және үй тапсырмасын беру.

Құрылымдық талдау — сабақтың барлық элементтерінің байланысын, олардың сабақтың мақсатына сәйкестігін талдауды көздейді. Бұл талдау сабақтың әрбір бөлігінің тиімділігін, олардың реттілігін анықтауға бағытталған.

Кешенді талдау — бір немесе бірнеше сабақтың жүйелі талдауы. Бұл талдау оқыту мазмұнын, әдістерін және ұйымдастыру формаларын зерттейді, мұғалімнің оқытуды даралау мен саралау процесін қалай жүзеге асырғанын анықтайды.

IV. Бақылау нәтижелерін талдау және жетілдіру жолдары

Бақылау нәтижелерін талдау

Бақылау нәтижелерін талдау төмендегі әдістер арқылы жүзеге асырылады:

• Сандық және сапалық талдау;

• Диагностикалық карталар;

• Салыстырмалы бағалау;

• Педагогикалық кеңестер мен талқылаулар.

Бақылауды жетілдіру жолдары

• Оқу процесін жақсарту бойынша ұсыныстар әзірлеу;

• Мұғалімдермен кері байланыс орнату;

• Оқыту әдістерін жаңарту;

• Инновациялық технологияларды енгізу.

Мектепішілік бақылау – білім беру сапасын арттыруға бағытталған маңызды басқару құралы. Оны тиімді жоспарлау мен ұйымдастыру оқу процесінің сапасын жақсартуға және мұғалімдердің кәсіби шеберлігін арттыруға көмектеседі. Бақылау нәтижелерін жүйелі түрде талдап, жетілдіру арқылы мектеп жұмысының тиімділігін арттыруға болады.

Бақылау нәтижелерін талдаудың рөлі

Бақылау нәтижелерін талдау оқу процесін басқару мен жақсартудың маңызды құралы болып табылады. Бұл әдіс арқылы мектеп әкімшілігі мен мұғалімдер келесі аспектілерді анықтай алады:

• Оқу үрдісіндегі негізгі қиындықтар;

• Оқушылардың үлгерім деңгейі;

• Мұғалімдердің кәсіби жетілдіру қажеттіліктері;

• Оқыту әдістемесіндегі кемшіліктер мен артықшылықтар.

Талдаудың негізгі мақсаттары

• Оқу үрдісінің сапасын арттыру;

• Мұғалімдердің педагогикалық әдіс-тәсілдерін жетілдіру;

• Оқушылардың білім деңгейін объективті бағалау;

• Білім беру стандарттарына сәйкестікті бақылау;

• Мектеп басқару жүйесін оңтайландыру.

Бақылау нәтижелерін талдау әдістері

Сандық талдау

Сандық талдау – бақылау барысында алынған мәліметтерді сандық көрсеткіштер арқылы өңдеу. Бұл әдіс келесі көрсеткіштерді қолдануды қамтиды:

• Оқушылардың үлгерім деңгейін пайыздық есептеу;

• Тест қорытындылары бойынша орташа баллды анықтау;

• Мұғалімдердің сабақ өткізу тиімділігін бағалау;

• Оқу үлгерімінің динамикасын зерттеу.

Сапалық талдау

Сапалық талдау бақылау деректерін терең зерттеп, олардың себептерін анықтауға бағытталған. Бұл әдіс:

• Мұғалімдер мен оқушылардан алынған сауалнама нәтижелерін талдау;

• Сабақ құрылымын бағалау;

• Мұғалімдер мен оқушылардың кері байланысын қарастыру;

• Педагогикалық әдістердің тиімділігін зерттеу.

Диагностикалық карталар

Диагностикалық карталар – бақылау нәтижелерін жүйелі түрде бағалауға мүмкіндік беретін құрал. Олар:

• Оқушылардың білім деңгейін жеке-жеке бағалау;

• Мұғалімдердің кәсіби шеберлігін анықтау;

• Оқыту үрдісіндегі проблемаларды саралау.

Салыстырмалы талдау

Бұл әдіс бақылау нәтижелерін әртүрлі кезеңдердегі көрсеткіштермен салыстыруға мүмкіндік береді. Оған мыналар жатады:

• Бір оқу жылындағы бірнеше тоқсанның нәтижелерін салыстыру;

• Әртүрлі сыныптардың білім көрсеткіштерін талдау;

• Мұғалімдердің жұмыс сапасын бағалау.

IV Бақылау нәтижелерін педагогикалық тәжірибеге енгізу

Бақылау нәтижелерін талдау және оны педагогикалық тәжірибеге енгізу

Бақылау нәтижелерін талдау – мектепішілік бақылаудың маңызды кезеңі. Бұл процесс арқылы оқу процесінің тиімділігін анықтауға, мұғалімдердің жұмысын жақсартуға және білім сапасын арттыруға мүмкіндік туады. Бақылау нәтижелерін дұрыс сараптау және оны педагогикалық тәжірибеге енгізу мектеп басқару жүйесінің тиімділігін арттырады. Осы әдістемелік нұсқаулық мұғалімдерге бақылау нәтижелерін талдаудың жолдары мен оны тәжірибеге енгізу тәсілдері туралы ақпарат береді.

Оқытуды жетілдіру бойынша ұсыныстар

Бақылау нәтижелері оқыту әдістемесін жетілдіру үшін қолданылуы тиіс. Бұл ретте:

• Мұғалімдерге әдістемелік ұсыныстар беру;

• Сабақ құрылымын жақсарту;

• Интерактивті оқыту технологияларын енгізу;

• Оқушылардың жеке ерекшеліктерін ескеру.

. Мұғалімдердің кәсіби дамуын қолдау

Бақылау нәтижелеріне сүйене отырып, мұғалімдерге кәсіби даму жоспарын құру қажет. Бұл:

• Мұғалімдерді қайта даярлау курстарына жіберу;

• Тәжірибе алмасу сабақтарын ұйымдастыру;

• Педагогикалық кеңестер өткізу;

• Жетекші мұғалімдерден менторлық көмек алу.

Оқу бағдарламасын бейімдеу

Егер бақылау нәтижелері оқу бағдарламасында өзгеріс қажет екенін көрсетсе, онда:

• Оқу жоспарларына түзетулер енгізу;

• Қосымша оқыту материалдарын әзірлеу;

• Жеке оқу траекторияларын әзірлеу;

• Оқушылардың қиындықтарын жоюға бағытталған арнайы курстар ұйымдастыру қажет.

Бақылау нәтижелерін мектеп басқару жүйесіне енгізу

Бақылау нәтижелері мектеп басқару жүйесін оңтайландыруға көмектеседі. Бұл:

• Мектепішілік бақылау жүйесін жетілдіру;

• Білім сапасын басқаруда инновациялық әдістерді қолдану;

• Оқу процесін автоматтандыру;

• Цифрлық бақылау құралдарын пайдалану.

4. Бақылау нәтижелерін енгізу бойынша іс-шаралар

Педагогикалық кеңестер

Бақылау нәтижелерін мұғалімдер арасында талқылау үшін педагогикалық кеңестер ұйымдастырылады. Кеңес барысында:

• Жетістіктер мен проблемалар қарастырылады;

• Оқыту әдістемесі жетілдіріледі;

• Мұғалімдерге әдістемелік қолдау көрсетіледі.

Оқушылармен және ата-аналармен кері байланыс

Бақылау нәтижелерін оқушылар мен ата-аналарға жеткізу маңызды. Бұл:

• Ата-аналар жиналыстары арқылы;

• Оқушылармен жеке жұмыс жүргізу;

• Оқу жетістіктерін дамытуға арналған кеңестер беру арқылы жүзеге асырылады.

. Білім сапасын арттыру стратегияларын енгізу

Бақылау нәтижелері білім сапасын жақсарту үшін ұзақ мерзімді стратегияларды әзірлеуге көмектеседі. Бұл:

• Мектепішілік мониторинг жүйесін құру;

• Білім беру сапасын бағалау механизмдерін енгізу;

• Оқушылардың оқу жетістіктерін арттыруға бағытталған арнайы бағдарламаларды әзірлеу.

Бақылау нәтижелерін талдау және оны педагогикалық тәжірибеге енгізу мектептің білім беру сапасын жақсартуға және мұғалімдердің кәсіби деңгейін көтеруге ықпал етеді. Нәтижелерді жүйелі түрде талдап, оқу үрдісіне енгізу білім беру мекемесінің тиімділігін арттырады.

Мектепішілік бақылау – білім сапасын қамтамасыз етуге және оқу процесінің тиімділігін арттыруға бағытталған маңызды құрал. Бақылаудың әртүрлі түрлері (жалпы, тақырыптық, жедел, қорытынды, өзіндік, құжаттық, мониторингтік) мұғалімдер мен мектеп әкімшілігіне оқу бағдарламаларының орындалуын, мұғалімдердің кәсіби деңгейін және оқушылардың үлгерімін бақылауға мүмкіндік береді.

Бақылау нәтижелерін талдау арқылы оқу үрдісіндегі кемшіліктер анықталып, оларды жою жолдары ұсынылады. Сандық және сапалық талдау әдістері, диагностикалық карталар және салыстырмалы зерттеулер арқылы бақылау тиімділігін арттыруға болады. Бұл әдістер мұғалімдердің кәсіби дамуына, оқыту әдістемелерін жетілдіруге және білім беру сапасын арттыруға ықпал етеді.

Бақылау нәтижелерін педагогикалық тәжірибеге енгізу оқыту сапасын жақсарту, мұғалімдердің кәсіби шеберлігін арттыру және оқу бағдарламаларын бейімдеу үшін маңызды. Бұл бағытта педагогикалық кеңестер, оқушылар мен ата-аналармен кері байланыс және ұзақ мерзімді стратегиялар енгізу арқылы білім сапасын жүйелі түрде арттыруға болады.

Жалпы, мектепішілік бақылауды дұрыс ұйымдастыру, нәтижелерді тиімді талдау және оларды білім беру тәжірибесіне енгізу – оқыту процесінің сапасын жақсартуға мүмкіндік береді. Сондықтан, бұл жұмыстар кешенді түрде жүргізіліп, заманауи педагогикалық әдістермен ұштастырылуы қажет.

Қорытынды

Мектепішілік бақылау – білім беру сапасын арттырудың маңызды құралы. Ол оқу-тәрбие үдерісін тиімді ұйымдастыруға, мұғалімдердің кәсіби шеберлігін арттыруға және оқушылардың білім деңгейін көтеруге мүмкіндік береді. Бақылау тек тексеру құралы емес, оқу сапасын жақсартуға бағытталған жүйелі процесс болуы тиіс.

Бақылаудың тиімділігі оның дұрыс жоспарлануы мен ұйымдастырылуына байланысты. Алынған мәліметтерді талдап, оларды оқу үдерісін жетілдіруге пайдалану аса маңызды. Сонымен қатар, мұғалімдерге берілетін кері байланыс олардың кәсіби дамуына ықпал етуі керек.

Қазіргі білім беру саласындағы өзгерістер мектепішілік бақылау жүйесіне жаңа талаптар қояды. Бақылау үдерісі оқу бағдарламаларының жаңартылуына, педагогикалық әдістердің тиімділігіне және білім алушылардың қажеттіліктеріне бейімделуі тиіс. Осыған байланысты, бақылаудың заманауи әдістері мен технологияларын қолдану өзекті болып отыр.

Жалпы, мектепішілік бақылау сапалы білім берудің және мектептің тұрақты дамуының кепілі бола алады. Оның нәтижелері нақты шешімдер қабылдауға және білім беру мекемесінің қызметін үздіксіз жетілдіруге ықпал етуі тиіс.

Мониторинг білім беру ұйымын заманауи басқарудың құрамдас бөлігі болып табылады. Мониторинг барысында жиналған ақпарат басқарушылық шешімдер қабылдауға негіз болуы керек.

Әрбір басшы мектепішілік бақылаудың оның тікелей міндеті екенін түсінеді, және бұл бақылау білім беру қызметі туралы нормативтік-құқықтық құжаттармен реттеледі. Бақылаудың мәні мен нысандары білім беру туралы заңнамамен және білім беру ұйымының жарғысымен анықталады. Мектеп басшысы бақылауды өз құзыреті мен жауапкершілігіне сай белгілейді.

Бақылаудың мәнін түсіну негізінде кез келген ұйымның қызметін бақылау келесі сұрақтарға жауап алу мүмкіндігін қамтамасыз етуі керек:

• Қандай нәтижелерге қол жеткізілді? Олар қаншалықты маңызды?

• Бұл нәтижелерге жетуге кім үлес қосты?

• Жоспарланған іс-шаралар осы нәтижелерге қол жеткізу үшін қаншалықты тиімді болды?

• Басқарушылық қызмет қаншалықты сәтті жүзеге асырылды?

• Бақылау нәтижелері бойынша қандай шаралар қабылдау қажет, соның ішінде жағдайды тұрақтандыру және қызметкерлерді ынталандыру үшін?

Бұл сұрақтарға жауап табу мектепішілік бақылау саласында маңызды болып табылады. Мониторинг осы үдерісті қолдап, ақпараттың бірізді жиналуын және өзгерістердің динамикасын анықтау мақсатында көрсеткіштер бойынша жинауды қамтамасыз етеді.

Мазмұны

Кіріспе

1.Мектепішілік бақылаудың теориялық негіздері

2.Бақылау түрлері және оларды қолдану әдістері

3.Мектепішілік бақылауды жоспарлау және ұйымдастыру

4.Бақылау нәтижелерін талдау және оны педагогикалық тәжірибеге енгізу

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

Қосымша материалдар (бақылау карталары, үлгі құжаттар, әдістемелік нұсқаулықтар

Пайдаланылған және ұсынылған әдебиеттер тізімі

1. Әбенов С. Білім сапасын басқару жүйесі. – Алматы: Ғылым, 2015.

2. Әбілқасымова А. Қ., Құдайқұлов М. Педагогикалық бақылау және бағалау. – Алматы: Қазақ университеті, 2018.

3. Жанпеисова М. Мектепішілік бақылауды ұйымдастырудың ғылыми-әдістемелік негіздері. – Нұр-Сұлтан: Фолиант, 2020.

4. Ильясова Қ. Оқу үдерісін бақылау мен бағалау әдістері. – Шымкент: Университет, 2016.

5. Құдайбергенова К. Қазіргі білім беру жүйесіндегі мониторингтің рөлі. – Қарағанды: Болашақ, 2017.

6. Мұханбетжанова Ә. Мектепті басқару жүйесіндегі инновациялық технологиялар. – Алматы: Рауан, 2019.

7. Нұрғазиева А. Педагогикалық процесті басқарудағы бақылау жүйесі. – Павлодар: ЭКО, 2021.

8. Сейітқұлова А. Білім беру ұйымдарындағы ішкі бақылау жүйесі. – Өскемен: Шығыс, 2022.

9. Сәтімбекова Л. Мектепішілік бақылауды жүргізудің тиімді әдістері. – Ақтөбе: Ақбұлақ, 2015.

10. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі. "Білім беру ұйымдарында ішкі бақылауды ұйымдастыру ережелері". – Нұр-Сұлтан, 2021.

11. Білім туралы Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 27 шілдедегі № 319-III Заңы.

12. Білім беру қызметіне қойылатын біліктілік талаптарын және оларға сәйкестікті растайтын құжаттардың тізбесін бекіту туралы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2015 жылғы 17 маусымдағы №391 бұйрығы.

13. Білім беру ұйымдарын бағалау өлшемшарттарын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2016 жылғы 2 ақпандағы №124 бұйрығы.

14. "Білім беру қызметімен айналысуға лицензия беру" мемлекеттік қызметін көрсету Қағидаларын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы 17 тамыздағы № 351 бұйрығы https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2000021102.

15. Сабақты бақылау. Шарлотт Даниельсон. Білім берудегі көшбасшылық. қараша, 2012 ж., 70 том, №3, 32-37 бб. Мұғалімнің эволюциясы: Не жақсы? Не тиімді?

ҚОСЫМША

1. кесте. Мектепішілік бақылау жоспары

оқу жылы

Кестені толтыру кезінде келесі шартты белгілерді қолдануға болады:

Бақылау түрі - Т - тақырыптық, Ф - фронталды

Бақылау формасы: СЖ-сыныптық-жалпылаушы, Д-дербес, ПЖ-пәндік-жалпылаушы, ТЖ- тақырыптық-жалпылаушы, Ш – шолу, КЖ-кешенді-жалпылаушы

Бақылау әдісі: Б - байқау, Ә - әңгімелесу, ҚЖ - құжаттаманы зерттеу, АС - ауызша сұрау, БЖ – бақылау жұмысы, Т - тестілеу, БК – бақылау кесіндісі, АС – ашық сауалнама, ЖС - жабық сауалнама, ЖТ – жедел талдау, РТ - ретроспективті талдау, ХМ - хронометрлеу.

Лауазымдық тұлға:Д-директор,ОІЖО-оқу ісі жөніндегі орынбасар, ТІЖО-тәрбие ісі жөніндегі орынбасары,ӘБЖ-әдістемелік бірлестік жетекшісі,СЖ-сынып жетекшісі,ӘП-әлеуметтік педагог,К-кітапханашы,П-психолог.

Қорытынды(тыңдалатын жері):ДЖ-директордың қатысуымен жиналыс,ОЖ-орынбасардың қатысуымен жиналыс,ӘБЖ-әдістемелік бірлестік жиналысы,С-семинар,К-конференция., т.б

2-кесте

Оқу пәндерін меңгертудегі мектепішілік бақылаудың перспективті жоспары

3-кесте

Мектеп құжаттарының жүргізу жағдайын тексеру 2023-2024 оқу жылы

4-кесте

III –ші тоқсан бойынша жиынтық бағалау өткізу кестесі.

10.01.2024 г. – 31.01.2024 ж. (БЖБ)

05.03.2024 .- 19.03.2024 ж. (ТЖБ)

Бұйрық шығаруға арналған нұсқаулар

Мектепте негізгі қызмет,жеке құрам және оқушылар қозғалысына байланысты бұйрықтар шығарылады.Негізгі қызмет бойынша бұйрықтарда оқу-тәрбие үдерісі мәселелері жөніндегі жарлықтар мен қаулылар рәсімделеді.Бұйрықтың мәтіні екі бөліктен тұрады, тұрақты жән әкімгерлік.Тұрақты бөлігінде бұйрықтың шығарылу себептері,оның шығуына негіз болған нормативтік құжатқа сілтеме көрсетіледі.Бұйрықтың тұрақты бөлігі «БҰЙЫРАМЫН» сөзімен аяқталады.Жеке құрам бойынша бұйрықтар «Қабылдансын», «Тағайындалсын», «Көшірілсін», «Шығарылсын» т.с.с етістіктермен аяқталады.Оқушылардың қозғалысы бойынша бұйрықтарда оқу-жылы басталғанда оқушылардың сыныптар бойынша жеке құрамы, оқушыларды қабылдау және шығару, сыныптан сыныпқа көшіру туралы, оқушыларды қорытынды аттестацияға жіберу туралы т.с.с. мәліметтері рәсімделеді.

Бұйрық үлгілері

Шығарылған орны

№ ________________

Күні

Тақырыптама

Бұйрықтың мәні

Директор _________________

БҰЙРЫҚ № 4

Биология пәнінің оқытылу деңгейін және мектепішілік бақылаудың ұйымдастырылуын зерделеу мақсатында БҰЙЫРАМЫН:

2024-2025 оқу жылында 2 – тоқсанның қорытындысы бойынша 8ә,в,г сыныптарында биология пәнінің оқытылу деңгейін және мектепішілік бақылаудың ұйымдастырылуын зерделеу үшін комиссия төмендегі құрамда құрылсын:

1. Аты-жөні. – комиссия төрайымы

2. Аты-жөні. - директордың ОІ жөіндегі орынбасары

3. Аты-жөні – директордың ОІ жөіндегі орынбасары

4. Аты-жөні . – директордың бейіндік істері жөіндегі орынбасары

5. Аты-жөні. – кафедра жетекшісі

1. Оқу үрдісін зерделеп қарау үшін 8 ә,в,г сыныптарына сабақ беретін мұғалімдердің ҰМЖ, ҚМЖ тексеру, дәптерлердің талапқа сай толтырылуын, сынып журналдарының жүргізілуі тексеріліп, білім сапасын саралау мақсатында тест жұмыстары алынсын;

2. 8ә,в,г,9ә,б,г сыныптарының сабақтарына қатысу ұйымдастырылсын және бағдарлама бойынша күнтізбелік-тақырыптық жоспарлары және күнделікті сабақ жоспарларының сәйкестігі, стандарттың міндетті деңгейінің орындалу сапасын бақылау жүргізілсін;

3. Биология пәнінің оқытылу деңгейін және мектепішілік бақылаудың ұйымдастырылуын зерделеу комиссиясының жадынамасы мен іс-шаралар жоспарын құру директордың оқу ісі жөніндегі орынбасары (Аты-жөні) жүктелсін.

4. Комиссия мүшелері 2025 жылдың 10 ақпанына дейін бақылау барысындағы тиісті құжаттарды әзірлесін: Жауапты кафедра жетекшілері: (Аты-жөні )

5. Директордың оқу ісі жөніндегі орынбасары (Аты-жөні ) 2025 жылдың ақпан айындағы директор жанындағы кеңесте талқылау үшін бақылау қорытындысы бойынша сараптамалық анықтаманы дайындасын.

6. Осы бұйрықтың орындалу барысын қадағалауды өзіме қалдырамын

Мектеп директоры: (Аты-жөні )

БҰЙРЫҚ № 5

«Химия пәнінің оқытылуы туралы»

ҚР «Білім туралы заңы негізінде» ҚР Ғылым және Білім министрлігінің 2020 жылғы 6 сәуірдегі №130 бұйрығына өзертулер мен толытырулар енгізу туралы 27.08. 2022ж күнгі №382 бұйрығына сәйкес бекітілген «Жалпы білім беретін мектептерде мектепішілік құжаттарды жүргізу жөніндегі нұсқаулық» негізіне сәйкес № мектеп-лицейінің мектепішілік бақылау жоспарын жүзеге асыруда 7-8 сынып оқушыларының химия пәнінен ББД сапасын бақылау мақсатында

БҰЙЫРАМЫН:

1. 07.10.24ж-11.10.24ж күндері аралығында химия пәнінен оқушылардың ББД сапасы зерделенсін.

2. Эксперттік топтың құрамы бекітілсін:

1. Аты-жөні – ДОТІЖО, комиссия төрағасы;

2. Аты-жөні- ӘБ жетекшісі.

3. Аты-жөні - биология пәнінің мұғалімі.

3. 07.10.2024ж күні эксперттерге инструктаж жүргізу, іс-шара жоспарын құру мектеп директорының оқу-тәрбие ісі жөніндегі орынбасары (Аты-жөні) жүктелсін.

4. Химия пәнінен оқушылардың ББД сапасын бақылау жұмыстарының қорытындысын жасау және анықтама жазу эксперттік топ құрамына міндеттелінсін.

5. Химия пәнінен оқушылардың ББД сапасын бақылау жұмыстарының қорытындысы 23.10.24ж күнгі директор жанындағы №3 кеңесте қаралсын.

6. Бұйрықтың орындалуына бақылау жасауды өз құзырыма қалдырамын.

№ мектеп-лицей директоры Аты-жөні.

Бұйрықпен таныстым:

Бұйрық №

« »__________ 2024ж

«Химия пәнінің оқытылу қорытындысы туралы»

ҚР «Білім туралы заңы негізінде» ҚР Ғылым және Білім министрлігінің 2020 жылғы 6 сәуірдегі №130 бұйрығына өзертулер мен толытырулар енгізу туралы 27.08. 2022ж күнгі №382 бұйрығына сәйкес бекітілген «Жалпы білім беретін мектептерде мектепішілік құжаттарды жүргізу жөніндегі нұсқаулық» негізіне сәйкес № мектеп-лицейінің мектепішілік бақылау жоспарын жүзеге асыруда 7-8 сынып оқушыларының химия пәнінен ББД сапасы бақыланды. Анықтамада көрсетілген кемшіліктерді басшылыққа ала отырып,

БҰЙЫРАМЫН:

1. 2024 жылдың 07-11.10 күндері аралығында жүргізілген 7-8 сынып оқушыларының химия пәнінен ББД сапасын бақылау қорытындысы қанағаттанарлық деп саналсын.

2. Анықтамада көрсетілген ұсыныстар бойынша жұмыс жүргізу химия пәнінің мұғалімдеріне міндеттелсін.

3. Бұйрықтың орындалуына бақылау жасау (аты-жөні) міндеттелсін.

Мектеп директоры: (аты-жөні)

АНЫҚТАМА ЖАЗУДЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЛАРЫ

Мектепішілік барлық тексерулердің нәтижелері анықтама түрінде жазылып, барлық деңгейдегі мәжілістерде талқыланады, әрі жоғары тұрған ұйымдарға тапсырылады. Анықтама – бақылау мен тексерудің нәтижелерін баяндайтын жазбаша құжат болып табылады.

Анықтама – басқару әкімшілігінің қызметкерінің бақылаушылық қызметінің қорытындысын көрсететін құжат.

Анықтама тақырыбы: Бұл анықтаманың негізгі мақсатын анықтайды, мысалы: «5-ші сыныптардағы математиканың оқытылу деңгейін бақылау қорытындысы», «7-ші сынып жетекшілерінің оқушылармен жұмыс жасау барысындағы нәтижелері» т.б.

Бақылау мақсаты: Анықтамада тексеру жүргізілген мақсат пен міндеттер нақты көрсетіледі.

Бақылауды өткізу уақыты: Бақылау жүргізілген нақты мерзім көрсетіледі.

Бақылауға қатысушылар: Анықтамада тексеруге қатысқан тұлғалар мен олардың рөлдері аталады.

Бақылау барысында анықталған жағдайлар: Тексеру нәтижесінде анықталған негізгі мәселелер мен жағдайлар сипатталады.

Ұсыныстар: Тексеру нәтижесінде ұсынылған шаралар мен шешімдер көрсетіледі.

Анықтаманы жазу барысында төмендегі әдістемелік нұсқауларды ұстануға болады:

Анықтама мазмұны:

Кіріспе бөлімі:

Зерттеу нысаны

Зерттеу мерзімі

Тексеру тақырыбы

Тексеру мақсаты және бағдарламасы

Тексерушілер

Орындау жұмысының көлемі

Негізгі бөлім:

Тексеру барысында зерттелген мәселенің жалпы сипаттамасы

Мәселені шешудің жетістіктері мен кемшіліктері

Оңтайлы және жағымсыз жақтар, олардың пайда болу себептері

Негізгі бөлімде тексерілген мәселе бойынша нақты жауаптар берілуі қажет. Жетістіктер мен кемшіліктерді анықтап, себептерін талдап, оңтайлы және жағымсыз жақтардың пайда болуына әсер еткен жағдайлар анықталады.

Қорытынды бөлім:

Талдау нәтижесін жалпылап, қорытынды жасау

Орындау мерзімін нақты көрсету және ұсыныстарды анықтау

Қорытындылаудың формасы мен мерзімін көрсету

Қорытынды бөлім:

Мектепте көбінесе анықтамаларды директор орынбасарлары әзірлейді. Анықтама мектеп директорының қарауына тапсырылады, ал директор оның негізінде шешім қабылдайды. Бұл шешімдердің түрлері:

Анықтама авторларымен және анықтамада аталған мұғалімдермен әңгімелесу.

Бақылау нәтижелерінің мектеп үшін маңыздылығына қарай анықтаманы төмендегі орындарда талқылау:

Әдістемелік бірлестік отырысы;

Директор жанындағы мәжіліс;

Педагогикалық кеңес;

Әдістемелік кеңес;

Ата-аналар жиналысы.

Анықтама авторы, анықтаманы директорға тапсырып кетпес бұрын, мұғалімдермен оның мәтінімен танысып, пікірлерін тыңдауы тиіс. Қажет болған жағдайда түзетулер енгізу керек.

Талқылаудан кейін анықтаманың қорытындылары бойынша міндетті түрде директордың бұйрығы шығарылады.

Анықтама үлгілері

Мектепішілік бақылау нәтижелері бойынша анықтама.

Жоспарлауды тексеру

Бақылау негізі: 2023-2024 оқу жылына арналған КТЖ жоспары
Бақылаудың мақсаты: оқу жұмысы бағдарламаларының қолжетімділігін, олардың іске асырылатын білім беру бағдарламаларының деңгейі мен бағытына сәйкестігін, құрылымына, мазмұнына, ресімделуіне, оқу жұмыс жоспарларын қабылдау және бекіту тәртібіне қойылатын талаптарға сәйкестігін бақылау. .
Бақылау объектілері: пәндер бойынша күнтізбелік-тақырыптық жоспарлау
Тексеру мерзімі: 2023 жылғы 2-5 қыркүйек.

Бақылау нәтижелері:
Мектепішілік бақылау іс-шараларын жүзеге асыру шеңберінде, сондай-ақ 2023-2024 оқу жылының басталуын ұйымдастыру мақсатында 2023 жылғы 2 қыркүйек пен 5 қыркүйек аралығында пәндер бойынша күнтізбелік-тақырыптық жоспарларға тексеру жүргізілді.
Бұған дейін пән мұғалімдеріне күнтізбелік-тақырыптық жоспарлауға қойылатын талаптар туралы ұсыныстар берілген. Күнтізбелік-тақырыптық жоспарда мыналар көрсетілуі керек: пән, сынып, сағат саны (жылдық, апталық, тоқсандық, сабақ саны, оқушылардың білімін бақылау сабақтарының саны және олардың түрлері:
бақылау жұмысы, бақылау диктанты, бақылау алдау, сөздік диктанты, есептер, рефераттар, практикалық және зертханалық жұмыстар, бақылау жұмыстары, бақылау жұмыстары, пайдаланылған әдістемелік әдебиеттер.Күнтізбелік – тақырыптық жоспарлау мектептің барлық мұғалімдерімен түсіндірме жазбаларымен құрастырылады.

Тексеру кезінде мұғалімдердің барлық күнтізбелік және тақырыптық жоспарлауы қамтамасыз етілді.
Тексеру көрсеткендей, жоспарлауды құру кезінде мұғалімдер мыналарды пайдаланды:
- Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі ұсынған оқу бағдарламалары;
- тиісті пән бойынша тақырыптық жоспарлау;
- 2023-2024 оқу жылына арналған мектеп бағдарламасы;
Барлық пән мұғалімдері негізгі аталған талаптарды қанағаттандыратын вариативті бөлімнің сағаттарының тақырыптық кестелері мен жұмыс бағдарламаларын тексерді. Барлық күнтізбелік-тақырыптық жоспарларда түсіндірме жазба, бақылау бөлімдерін өткізудің болжамды мерзімдері болады. Түсіндірме жазбалар субъект жұмысының өзектілігін көрсетеді, алдағы жұмыстың мақсаттары мен міндеттері нақты тұжырымдалған. Күнтізбелік-тақырыптық жоспарлау оқу бағдарламасына сәйкес, әдістемелік жағынан дұрыс құрастырылған,

Бақылау нәтижелері бойынша қорытындылар:
1. Барлық мұғалімдер жұмыс бағдарламаларын уақытылы тексеруге тапсырды.
2. Негізінен мұғалімдер жұмыс бағдарламаларының құрылымына, мазмұнына, ресімделуіне, қабылдау және бекіту тәртібіне, күнтізбелік және тақырыптық жоспарлауды дайындауға қойылатын талаптарды сақтайды. Оқу-тақырыптық жоспарлауда мұғалімдер бағдарламаның тараулары мен тақырыптарын оқу ретін ашып көрсетеді, оқу сағаттарын тараулар мен тақырыптар бойынша бөлу оқу жүктемесінің максималды көлеміне қарай жүзеге асырылады.
Мұғалімдердің жұмысы бойынша тәжірибе алмасу мақсатында жыл бойына ашық тақырыптық сабақтарды ойластырып, жоспарлау.
Ұсыныстар:
1. Жұмыс бағдарламалары бойынша түсініктеме алған мұғалімдер кемшіліктерді түзетеді.
2. «Күнделік» ЭЖ қатаң түрде тақырыптық жоспарлауға сәйкес толтырылсын.
3. Қажет болған жағдайда жұмыс бағдарламаларында күнтізбелік-тақырыптық жоспарлауды бағдарламада міндетті белгі қою арқылы түзетуді жүзеге асыру.

Бақылауды жүргізген: директордың оқу-тәрбие ісі жөніндегі орынбасары