Мектептегі буллинг: Қорқынышты қалай жеңіп, достық орта құруға болады?

Мектептегі буллинг: Қорқынышты қалай жеңіп, достық орта құруға болады?

Мектеп — білім ордасы ғана емес, баланың алғашқы әлеуметтік ортасы. Бұл ортада әрбір бала өзін қауіпсіз, еркін әрі жайлы сезінуі тиіс. Алайда, соңғы уақытта әлемдік деңгейде де, отандық мектептерде де жиі сөз болып жүрген үлкен бір мәселе бар, ол — буллинг (қорқыту, шеттету, мазақтау).

Болашақ журналист ретінде мені қоғамдағы әділеттілік пен адам құқығы, әсіресе балалардың психологиялық тыныштығы қатты толғандырады. Мектептегі қысым баланың болашақ өмірге деген сеніміне, оқу үлгеріміне және өзін бағалауына үлкен нұқсан келтіреді. Олай болса, буллингтің алдын алу және мектепте шынайы достық атмосферасын қалыптастыру жолдарын талқылайық.

Буллинг — бұл жай ғана балалардың қалжыңы емес

Кейде ересектер балалар арасындағы келіспеушіліктерге «бұл жай ғана балалық қой, өздері шешіп алады» деп атүсті қарайды. Бірақ буллингтің жай қалжыңнан айырмашылығы — ол жүйелі түрде, әрі қасақана бір балаға бағытталады.

Буллингтің бірнеше түрі бар:

• Вербалды (сөзбен): Мазақтау, лақап аттар қою, баланың сыртынан өсек тарату.

• Физикалық: Күш көрсету, заттарын тартып алу немесе бүлдіру.

• Әлеуметтік: Баланы ойынға, топтық жұмыстарға қоспай, оқшаулау (бойкот жариялау).

«Біреуді төмендету арқылы ешқашан биіктей алмайсың. Нағыз күш — өзгелерді басып-жаншуда емес, әлсіздерге қол ұшын созып, қолдауда».

Буллингке қарсы тұрудың және достық орта құрудың 4 қадамы

Мектептегі қысымды тоқтату — тек зардап шеккен баланың емес, бүкіл мектеп ұжымының, сыныптың ортақ міндеті. Ол үшін мынадай жүйелі қадамдар жасалуы қажет:

1

Үнсіздікті бұзу және сенімділік

Егер сіз немесе сіздің досыңыз қысымға ұшыраса, бұл туралы үндемей қалуға болмайды. Бұл — «жала жабу» немесе «шағымдану» емес, бұл — өз құқығыңды қорғау. Мәселені міндетті түрде сынып жетекшісіне, мектеп психологына немесе ата-анаңызға айту керек.

2

Сырттан бақылаушы болмау

Буллинг кезінде ең қауіпті нәрсе — айналадағылардың бейжайлығы (бақылаушы әсері). Егер сыныпта бір баланы мазақтап жатқанда қалғандары үндемей тұрса немесе видеоға түсіріп күлсе, бұл қорлықты қолдағанмен тең. Көпшілік болып «мұнымыз дұрыс емес» деп тоқтату қажет.

3

Сынып ішінде эмпатияны дамыту

Ұстаздар қауымы сабақтан тыс уақытта тренингтер, «Мейірімділік сағаттарын» жиі өткізгені абзал. Балалар бір-бірінің ішкі әлемін танып, әр адамның өзінше ерекше әрі құнды екенін түсінгенде, ортадағы агрессия деңгейі өздігінен төмендейді.

4

Мектептің ортақ ережесін бекіту

Әр мектепте буллингке қарсы нақты ереже мен мәдениет қалыптасуы тиіс. «Біздің мектепте бір-бірін сыйлайды» деген ұстаным жай қағазда емес, күнделікті қарым-қатынаста көрініс табуы керек. Белсенді оқушылар бұл бағытта волонтерлік топтар құра алады.

Болашақ журналистің түйіні

Мен, болашақ журналист ретінде, мектептегі әрбір баланың күліп жүргенін, мектепке қорқынышпен емес, қуанышпен келгенін қалаймын. Сөз — үлкен күш. Сөзбен адамды жаралауға да, оған қанат бітіруге де болады. Біз, жастар, өз сөзімізді біреуді кемсітуге емес, қолдауға, достықты нығайтуға жұмсауымыз керек. Сонда ғана біз саналы, мәдениетті әрі мықты буын бола аламыз.

Қорытынды

Буллинг — бұл жеңуге болатын мәселе, егер біз бірлесіп әрекет етсек. Ust.kz порталының ардақты ұстаздары, аяулы ата-аналар мен қымбатты құрдастарым! Келіңіздер, мектебімізді қорқыныштан ада, мейірімділік пен достықтың мекеніне айналдырайық. Әрбір бала қолдауға лайықты, өйткені достық бар жерде ғана білім сапалы, болашақ жарқын болады!