Тақырыбы: Металл мен бейметалдың айырмашылығы неде?
Сабақтың мақсаты: 5.3.2.5 – заттарды ерігіштігі бойынша металдар және бейметалдарға жіктеу
|
Міндеттері: |
|
|
|
|
|
Пәндік нәтижелер |
Білімдер мен дағдыларды қалыптастыру: |
|
|
металдар мен бейметалдар арасындағы айырмашылықты, |
|
|
олардың қасиеттерін анықтау. |
|
Жүйелік-әрекеттік |
Дағдыларды қалыптастыру: |
|
|
танымдық білігін дамыту(бастысын анықтай білу, |
|
|
салыстыру, тұжырымдау, тәжірибе жасау, тәжірибе нәтиже- |
|
|
сін түсіндіру). |
|
Жеке нәтижелер |
топ ұжымында тиімді ортақ шешім қабылдау үшін,бірлесе |
|
|
әрекет ету; |
|
|
өз ойын анық тұжырымдай білу,өз әрекетін сыныптаста- |
|
|
рымен үйлестіре білу. |
Ресурстар мен құрал-жабдықтар: алюминий сым немесе тілімі, графит (жай
|
қарындаштың |
өзегі); 5-сыныпқа арналған «Жаратылыстану» оқулығы. |
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Сабақкезеңдері |
|
Жоспарланған іс-әрекет |
|
Ресурстар |
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Жағымдыэмоциялық |
көңілкүйорнату |
Сабаққа ынталандыру үшін, мынандай сөздермен |
|
|
|
|
|
жәрдемдеседі». |
|
|
|
|||
|
|
|
жағымды көңіл күй тудыруға болады: |
|
|
|
|
|
|
|
«Бүгінгі сабақ бәрімізге қарым-қатынас қуанышын |
|
|
|
|
|
|
|
әкелсін. Бүгінгі сабақта, балалар, сендерді көптеген |
|
|
|
|
|
|
|
қызықты тапсырмалар, жаңа жаңалықтар күтіп тұр, |
|
|
|
|
|
|
|
ал сендерге мұқияттылық, тапқырлық, зеректіктерің |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
тәжірибенібелсендіру. |
Мақсатқою |
Білімді белсендіру үшін, мұғалім оқушыларға тарихи |
|
|
|
|
|
оқиғаны айтып беріп, алдарына мәселе қояды, соған |
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
орай сабақ тақырыбы анықталып, оқушылар сабақ мін- |
|
|
|
|
|
|
|
деттерін анықтайды. |
|
|
|
|
|
|
|
1910 жылы ағылшын поляр зерттеушісі Роберт Скотт |
|
|
|
|
|
|
|
Оңтүстік полюске жету мақсатында экспедиция жаб- |
|
|
|
|
|
|
|
дықтады. Ержүрек саяхатшылар Антарктида матери- |
|
|
|
|
|
Өмірлік |
|
гінің ұшы-қиырсыз қарлы даласымен талай ауыр күн- |
|
|
|
|
|
|
дерді жүріп өтті, қайтар жолдарына қор болуы үшін, |
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
олар жол бойында азық-түлік пен керосин бар кіші- |
|
|
|
|
|
|
|
гірім қойма қалдырып кетті. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

|
Өмірлік тәжірибені белсендіру. Мақсат қою |
|
Сабақ тақырыбы бойынша жұмыс |
Алайда қайтар жолында Р. Скотт одан да ауыр қиын-шылыққа тап болды. Олар қалдырып кеткен қойма-да бір тамшы керосин қалмапты, бәрі ағып кеткен. 1912 ж. басында Роберт Скоттың Оңтүстік полюске экспедиция жасаған адамдары түгелдей қаза тапты.

– Керосин неліктен жоқ болып кетті? Неге аса мұқият дайындалған экспедиция қайғылы аяқталды? Біз осы сұрақтарға жауап таба аламыз ба?
Мәселе. Бұл сұраққа біз осы сабақ соңында жауап бере аламыз. Ол үшін біз … (сабақ мақсатын) оқып-үйре-нуіміз керек.
Әр адам өмірінде бір рет те болса металдар туралы естиді. Біз құрамында металл бар көптеген заттарды атай аламыз. Бірақ біз металл туралы не білеміз? Бұл сұраққа сендер өз беттеріңмен жауап беруге тиіссіңдер, шешім қабылдау үшін, өз білімдерің мен сенімдеріңе сүйеніңдер. Бүгінге дейін ғалымдар 90-нан астам ме-талл түрлерін зерттеген. Алайда ертеде олардың 7 түрі ғана белгілі болатын және олардың әрқайсысы бір ға-ламшарға сәйкес келетін еді:
Алтын Au – Күн;
Күміс Ag – Ай;
Мыс Cu – Шолпан;
Темір Fe – Марс;
Қалайы Sn – Юпитер;
Қорғасын Pl – Сатурн;
Сынап Hg – Меркурий.

Металдар бұдан көп болуы мүмкін емес деп есептелді, өйткені Жерден жақсы көрінетін аспан денелері осы-лар ғана еді. Ал сурьма ашылған кезде алхимиктер ұзақ уақыт оны металл деп есептеуден бас тартты – өйткені оған лайық аспанда ғаламшар жоқ еді.
«Металл» ұғымы нені білдіреді? Оқушылар оқулық тағы осы ұғыммен танысады. Ұғымнан металдардың негізгі қасиеттерін бөліп көрсетеді. Неге сынапты ерекше металл деп атайтынын түсіндіреді.
Металдар мен бейметалдар арасындағы айырмашы лықты анықтау үшін, оқушыларға параграф мәтінінде берілген тәжірибені топта орындауды ұсынады, осыған орай олар осы заттардың айырмашылығы туралы қо-рытынды жасай алады. «Салыстыру сызығы» кестесі толтырылады.
Осы тәжірибелерді орындау барысында мұғалім өтіліп жатқан материалды оқушылардың түсіну деңгейін анықтауға көмектесетін әңгімелесу жүргізеді.


-
Сабақ тақырыбы бойынша жұмыс
-
.
|
Рефлексия қорытындысы Сабақ |
|
Келесі сұрақтар ұсынылады: |
|
|
|
1-тәжірибе. Алюминий тілімін балғамен ұрғанда, оған |
|
|
|
не болды? Графитті ұрғанда, қандай күйге ұшырады? |
|
|
|
Металға қандай қасиет тән, бейметалға ше? |
|
|
|
2-тәжірибе. Осы тәжірибені орындау кезінде нені |
|
|
|
аңғардыңдар? Қандай нысан өзгеріссіз қалды? Графит |
|
|
|
қандай күйге ұшырады? Графитті қатты деп айта ала- |
|
|
|
мыз ба? |
|
|
|
Металдар мен бейметалдардың қаттылығы бойынша |
|
|
|
қорытынды жасаңдар. |
|
|
|
Оқушылар оқулық мәтінімен танысып, металдар- |
|
|
|
дың қасиеті – электрөткізгіштігі туралы қорытынды |
|
|
|
жасайды. |
|
|
|
Қалай ойлайсыңдар, неге адамдар электр кабельдерін |
|
|
|
жасауда күміс пен алтынды пайдаланбайды? |
|
|
|
Металдардың «электрөткізгіштігі» қайда қолда |
|
|
|
нылады? |
|
|
|
3-тәжірибе. Алюминий күн сәулесін қайтарады деп |
|
|
|
айта аламыз ба? Неліктен? Бұл тәжірибе металдың қан- |
|
|
|
дай қасиетін дәлелдейді? |
|
|
|
Осы тәжірибелерді жасағаннан кейін металдың қаси- |
|
|
|
еттері бейметалдардан өзгеше екендігі туралы қоры- |
|
|
|
тынды жасалып, «бейметалдар» ұғымына анықтама |
|
|
|
беріледі. |
|
|
|
Сабақ материалын бекіту мақсатында параграфта |
|
|
|
берілген тапсырмалар ұсынылады. |
|
|
|
Сабақта өзін-өзі бағалау үшін, «Адам» тәсілін ұсы- |
|
|
|
нуға болады. Егер сен сабақты толық меңгерсең, |
|
|
|
адамды толық боя; егер жартылай болса, адамның жар- |
«Адам» сызбасы |
|
|
тысын, жеткіліксіз болса, тек аяғын боя. Өз жұмысыңа |
|
|
|
талдау жаса. Келешекте үлкен табысқа жету үшін саған |
|
|
|
үйде нені қайталау керек? |
|
|

жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз
Металл мен бейметалдың айырмашылығы неде?
Металл мен бейметалдың айырмашылығы неде?
Тақырыбы: Металл мен бейметалдың айырмашылығы неде?
Сабақтың мақсаты: 5.3.2.5 – заттарды ерігіштігі бойынша металдар және бейметалдарға жіктеу
|
Міндеттері: |
|
|
|
|
|
Пәндік нәтижелер |
Білімдер мен дағдыларды қалыптастыру: |
|
|
металдар мен бейметалдар арасындағы айырмашылықты, |
|
|
олардың қасиеттерін анықтау. |
|
Жүйелік-әрекеттік |
Дағдыларды қалыптастыру: |
|
|
танымдық білігін дамыту(бастысын анықтай білу, |
|
|
салыстыру, тұжырымдау, тәжірибе жасау, тәжірибе нәтиже- |
|
|
сін түсіндіру). |
|
Жеке нәтижелер |
топ ұжымында тиімді ортақ шешім қабылдау үшін,бірлесе |
|
|
әрекет ету; |
|
|
өз ойын анық тұжырымдай білу,өз әрекетін сыныптаста- |
|
|
рымен үйлестіре білу. |
Ресурстар мен құрал-жабдықтар: алюминий сым немесе тілімі, графит (жай
|
қарындаштың |
өзегі); 5-сыныпқа арналған «Жаратылыстану» оқулығы. |
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Сабақкезеңдері |
|
Жоспарланған іс-әрекет |
|
Ресурстар |
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Жағымдыэмоциялық |
көңілкүйорнату |
Сабаққа ынталандыру үшін, мынандай сөздермен |
|
|
|
|
|
жәрдемдеседі». |
|
|
|
|||
|
|
|
жағымды көңіл күй тудыруға болады: |
|
|
|
|
|
|
|
«Бүгінгі сабақ бәрімізге қарым-қатынас қуанышын |
|
|
|
|
|
|
|
әкелсін. Бүгінгі сабақта, балалар, сендерді көптеген |
|
|
|
|
|
|
|
қызықты тапсырмалар, жаңа жаңалықтар күтіп тұр, |
|
|
|
|
|
|
|
ал сендерге мұқияттылық, тапқырлық, зеректіктерің |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
тәжірибенібелсендіру. |
Мақсатқою |
Білімді белсендіру үшін, мұғалім оқушыларға тарихи |
|
|
|
|
|
оқиғаны айтып беріп, алдарына мәселе қояды, соған |
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
орай сабақ тақырыбы анықталып, оқушылар сабақ мін- |
|
|
|
|
|
|
|
деттерін анықтайды. |
|
|
|
|
|
|
|
1910 жылы ағылшын поляр зерттеушісі Роберт Скотт |
|
|
|
|
|
|
|
Оңтүстік полюске жету мақсатында экспедиция жаб- |
|
|
|
|
|
|
|
дықтады. Ержүрек саяхатшылар Антарктида матери- |
|
|
|
|
|
Өмірлік |
|
гінің ұшы-қиырсыз қарлы даласымен талай ауыр күн- |
|
|
|
|
|
|
дерді жүріп өтті, қайтар жолдарына қор болуы үшін, |
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
олар жол бойында азық-түлік пен керосин бар кіші- |
|
|
|
|
|
|
|
гірім қойма қалдырып кетті. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

|
Өмірлік тәжірибені белсендіру. Мақсат қою |
|
Сабақ тақырыбы бойынша жұмыс |
Алайда қайтар жолында Р. Скотт одан да ауыр қиын-шылыққа тап болды. Олар қалдырып кеткен қойма-да бір тамшы керосин қалмапты, бәрі ағып кеткен. 1912 ж. басында Роберт Скоттың Оңтүстік полюске экспедиция жасаған адамдары түгелдей қаза тапты.

– Керосин неліктен жоқ болып кетті? Неге аса мұқият дайындалған экспедиция қайғылы аяқталды? Біз осы сұрақтарға жауап таба аламыз ба?
Мәселе. Бұл сұраққа біз осы сабақ соңында жауап бере аламыз. Ол үшін біз … (сабақ мақсатын) оқып-үйре-нуіміз керек.
Әр адам өмірінде бір рет те болса металдар туралы естиді. Біз құрамында металл бар көптеген заттарды атай аламыз. Бірақ біз металл туралы не білеміз? Бұл сұраққа сендер өз беттеріңмен жауап беруге тиіссіңдер, шешім қабылдау үшін, өз білімдерің мен сенімдеріңе сүйеніңдер. Бүгінге дейін ғалымдар 90-нан астам ме-талл түрлерін зерттеген. Алайда ертеде олардың 7 түрі ғана белгілі болатын және олардың әрқайсысы бір ға-ламшарға сәйкес келетін еді:
Алтын Au – Күн;
Күміс Ag – Ай;
Мыс Cu – Шолпан;
Темір Fe – Марс;
Қалайы Sn – Юпитер;
Қорғасын Pl – Сатурн;
Сынап Hg – Меркурий.

Металдар бұдан көп болуы мүмкін емес деп есептелді, өйткені Жерден жақсы көрінетін аспан денелері осы-лар ғана еді. Ал сурьма ашылған кезде алхимиктер ұзақ уақыт оны металл деп есептеуден бас тартты – өйткені оған лайық аспанда ғаламшар жоқ еді.
«Металл» ұғымы нені білдіреді? Оқушылар оқулық тағы осы ұғыммен танысады. Ұғымнан металдардың негізгі қасиеттерін бөліп көрсетеді. Неге сынапты ерекше металл деп атайтынын түсіндіреді.
Металдар мен бейметалдар арасындағы айырмашы лықты анықтау үшін, оқушыларға параграф мәтінінде берілген тәжірибені топта орындауды ұсынады, осыған орай олар осы заттардың айырмашылығы туралы қо-рытынды жасай алады. «Салыстыру сызығы» кестесі толтырылады.
Осы тәжірибелерді орындау барысында мұғалім өтіліп жатқан материалды оқушылардың түсіну деңгейін анықтауға көмектесетін әңгімелесу жүргізеді.


-
Сабақ тақырыбы бойынша жұмыс
-
.
|
Рефлексия қорытындысы Сабақ |
|
Келесі сұрақтар ұсынылады: |
|
|
|
1-тәжірибе. Алюминий тілімін балғамен ұрғанда, оған |
|
|
|
не болды? Графитті ұрғанда, қандай күйге ұшырады? |
|
|
|
Металға қандай қасиет тән, бейметалға ше? |
|
|
|
2-тәжірибе. Осы тәжірибені орындау кезінде нені |
|
|
|
аңғардыңдар? Қандай нысан өзгеріссіз қалды? Графит |
|
|
|
қандай күйге ұшырады? Графитті қатты деп айта ала- |
|
|
|
мыз ба? |
|
|
|
Металдар мен бейметалдардың қаттылығы бойынша |
|
|
|
қорытынды жасаңдар. |
|
|
|
Оқушылар оқулық мәтінімен танысып, металдар- |
|
|
|
дың қасиеті – электрөткізгіштігі туралы қорытынды |
|
|
|
жасайды. |
|
|
|
Қалай ойлайсыңдар, неге адамдар электр кабельдерін |
|
|
|
жасауда күміс пен алтынды пайдаланбайды? |
|
|
|
Металдардың «электрөткізгіштігі» қайда қолда |
|
|
|
нылады? |
|
|
|
3-тәжірибе. Алюминий күн сәулесін қайтарады деп |
|
|
|
айта аламыз ба? Неліктен? Бұл тәжірибе металдың қан- |
|
|
|
дай қасиетін дәлелдейді? |
|
|
|
Осы тәжірибелерді жасағаннан кейін металдың қаси- |
|
|
|
еттері бейметалдардан өзгеше екендігі туралы қоры- |
|
|
|
тынды жасалып, «бейметалдар» ұғымына анықтама |
|
|
|
беріледі. |
|
|
|
Сабақ материалын бекіту мақсатында параграфта |
|
|
|
берілген тапсырмалар ұсынылады. |
|
|
|
Сабақта өзін-өзі бағалау үшін, «Адам» тәсілін ұсы- |
|
|
|
нуға болады. Егер сен сабақты толық меңгерсең, |
|
|
|
адамды толық боя; егер жартылай болса, адамның жар- |
«Адам» сызбасы |
|
|
тысын, жеткіліксіз болса, тек аяғын боя. Өз жұмысыңа |
|
|
|
талдау жаса. Келешекте үлкен табысқа жету үшін саған |
|
|
|
үйде нені қайталау керек? |
|
|

шағым қалдыра аласыз













