МҰҒАЛІМДЕРДІҢ КӘСІБИ ДАМУЫН БАСҚАРУДАҒЫ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТӘСІЛДЕР

АБЕНОВА Турсынай Телгараевна

Абай атындағы №5 жалпы білім беретін мектеп директорының инновация ісі жөніндегі орынбасары

Түркістан облысы, Кентау қаласы

Қазіргі білім беру жүйесінің басты міндеті – жаһандық өзгерістерге икемделе алатын, кәсіби шеберлігі жоғары, құзыретті мұғалімдерді даярлау. Бұл міндетті жүзеге асыруда мектеп деңгейінде мұғалімдердің кәсіби дамуын басқарудың рөлі айрықша. Әсіресе, инновация ісі жөніндегі директордың орынбасары – педагогтардың даму траекториясын жобалап, кәсіби әлеуетін ашуға бағыт беретін стратегиялық тұлға. Осы орайда мұғалімдердің кәсіби дамуын басқаруда дәстүрлі әдістермен қатар инновациялық тәсілдерді қолдану қажеттілігі туындайды.

Мұғалімнің кәсіби дамуы – бұл үздіксіз, бағытталған, саналы өзгеріс процесі. Заманауи мұғалім өз саласының маманы болумен қатар, білім беру кеңістігіндегі жаңа технологиялар мен әдістерді меңгеруге, оларды тиімді қолдануға қабілетті болуы тиіс. Осыған байланысты педагогтың дамуын қолдау – мектептің даму бағдарламасындағы басым бағыттардың бірі.

Кәсіби дамуды басқару – бұл кездейсоқ емес, жоспарлы, дерекке негізделген және нәтижеге бағытталған процесс. Оның тиімділігі – басқару тәсілдерінде жатыр.

Инновациялық тәсілдердің түрлері

1. Lesson Study әдісі мұғалімдердің бірлесіп сабақ жоспарлау, бақылау, талдау арқылы тәжірибе алмасуына мүмкіндік береді. Lesson Study мұғалімнің кәсіби рефлексиясын дамытып, оқыту сапасын жақсартады.

2. Коучинг пен менторинг жүйесі – мұғалімнің әлеуетін ашу мақсатындағы сұрақтар арқылы жүргізілетін кәсіби қолдау. Менторинг – тәжірибелі мұғалімдердің жас мамандарға бағыт-бағдар беру жүйесі. Екеуі де мұғалімдердің жеке қажеттілігіне сай келетін, дербестендірілген қолдау тәсілдері.

3. Action Research (Іс-әрекеттегі зерттеу) әдіс арқылы мұғалім өзінің сабағында туындаған мәселені зерттеп, тәжірибеде шешім қабылдайды. Бұл тәсіл зерттеуші-педагог бейнесін қалыптастырады.

4. Цифрлық платформалар арқылы даму (Online PD) педагогтар қазір түрлі онлайн курс, вебинар, микрокурс арқылы білімдерін жетілдіре алады. Мұнда мұғалім өзінің даму бағытын өзі таңдайды. Google Classroom, Moodle, Coursera, Ustaz, BilimLand, OpenU сияқты платформалар мұғалімдердің кәсіби дамуына мүмкіндік береді.

Мектепте кәсіби даму жүйесі жоспарлы түрде ұйымдастырылуы қажет. Инновациялық тәсілдерді енгізу үшін келесі қадамдарды жүзеге асыру маңызды:

• Мұғалімдердің қажеттіліктерін анықтау (сауалнама, сұхбат, деректер талдауы арқылы);

• Кәсіби даму картасын құру (әр мұғалімнің даму мақсатын, бағыттарын, құралдарын көрсету);

• Ішкі мектептік курстар, шеберлік сыныптары, әдістемелік апталар өткізу;

• Білім беру платформаларын интеграциялау;

• Жас мұғалімдерге менторлық қолдау ұйымдастыру;

• Нәтижелерді бағалау және рефлексия жүргізу.

Қорытындылай келе, мұғалімдердің кәсіби дамуын басқарудағы инновациялық тәсілдер – бұл педагогтардың қажеттілігін ескеретін, заманауи білім беру трендтеріне сәйкес келетін, шығармашылық пен рефлексияға негізделген амалдар. Lesson Study, коучинг, іс-әрекеттегі зерттеу, цифрлық курстар сынды тәсілдер – мұғалімдердің кәсіби өсуіне нақты жол. Инновация ісі жөніндегі орынбасар осы үдерістердің ұйымдастырушысы, үйлестірушісі және бағалаушысы ретінде шешуші рөл атқарады.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. Fullan M. (2011). The New Meaning of Educational Change.

2. ҚР «Білім туралы» Заңы.

3. Мұғалімнің кәсіби дамуы бойынша UNESCO ұсынымдары.

4. Қазбекова А., «Lesson Study – мұғалімнің кәсіби өсу алаңы», Білім журналы, 2023.

5. www.bilimland.kz, www.ustaz.kz – цифрлық даму ресурстары.