Мұхтар әуезов
пьесалары
Орындаған: Ғабдығалымова Ажар ВT-201

ЖОСПАР
М.Әуезов жайлы
Пьесалары
Совет: Используйте ссылки для перехода на другую
страницу в вашей презентации. Ссылки лучше
всего работают для подобных страниц!
Как: Выделите текст, нажмите на символ ссылки на
панели инструментов и выберите страницу вашей
презентации, которую вы хотите подключить.

Пожалуйста, удалите эту запись после
редактирования страницы. Спасибо!

Еңлік-Кебек пьесасы, шығу
тарихы
Қорытынды

Әуезов Мұхтар Омарханұлы (1897, 28
қыркүйек – 1961, 27 маусым) - қазақ
әдебиетінің классигі, қоғам қайраткері,
филология ғылымының докторы,
профессор, Қазақ КСР ҒАның академигі
(1946), Қазақ КСРнің еңбек сіңірген
ғылым қайраткері (1957).

28 ҚЫРКҮЙЕКТЕ БҰРЫНҒЫ СЕМЕЙ УЕЗІ, ШЫҢҒЫС БОЛЫСЫНДАҒЫ
ҚАСҚАБҰЛАҚ ДЕГЕН ЖЕРДЕ ТУЫП, БАЛАЛЫҚ ШАҒЫ КӨШПЕНДІ АУЫЛДА
ӨТТІ. БОЛАШАҚ ЖАЗУШЫ ҰЛЫ АБАЙ ӨЗ ШЫҒАРМАЛАРЫНДА СОНША
ТЕРЕҢ ӘРІ ЖАНЖАҚТЫ СУРЕТТЕГЕН СОЛ КЕЗДЕГІ ҚАЗАҚ ҚОҒАМЫНЫҢ
СИПАТЫ МОЛ, ҚАЙШЫЛЫҚҚА ТОЛЫ ӨМІРТҰРМЫСЫН КӨЗІМЕН КӨРДІ.
СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНДА МЕДРЕСЕДЕ, ОНАН СОҢ БЕС КЛАСТЫҚ ОРЫС
МЕКТЕБІНДЕ, АЛ 1915–1919 ЖЖ. МҰҒАЛІМДЕР СЕМИНАРИЯСЫНДА БІЛІМ
АЛҒАН. 1917 ЖЫЛЫ СЕМИНАРИЯДА ОҚЫП ЖҮРГЕН КЕЗІНДЕ ХАЛЫҚ АҢЫЗЫ
БОЙЫНША «ЕҢЛІК–КЕБЕК» ПЬЕСАСЫН ЖАЗАДЫ. БҰЛ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ
ДРАМАСЫНЫҢ ҚАРЛЫҒАШЫ ЕДІ.

Еңлік — Кебек» — Мұхтар Омарханұлы
Әуезовтың трагедия жанрында жазған
шығармасы[1]. Шығарма 1922 жылы
жазылды және 1943 жылы жаңа
нұсқасымен жарық көрді. Бұл пьесаны
жазған кезде Әуезовтың жасы 21-де еді.

ТАРИХЫ
Еңлік пен Кебек оқиғасы туралы мәлімет баспасөз бетінде 1892 жылы «Дала
уалаяты газетінде» «Қазақтың естерінен кетпей жүрген бір сөз» деген атпен
жарияланды.
Кейіннен 1900 жылы тағы да осы газетте «Қазақ турасынан хикая» деген атпен
шықты.
Мағауия Абайұлы да «Еңлік — Кебек» дастанын жазған.
Еңлік пен Кебек оқиғасының сюжетіне Шәкәрім ақын поэма арнаған. «Еңлік —
Кебек» поэмасы Абайдың көзі тірісінде, оның ақылымен жазылған. Оқиғаны Абай
шәкірттеріне айтып беріп, поэма етіп жазуды ұсынады. Шығарманың негізгі
арқауы махаббат трагедиясы болғанмен, Шәкәрім замана кейпін нақтылау,
оқиғаның ескі күндерде өткенін, ендігі жерде ел арасында мұндай келеңсіз істер
болмауға тиісін дәлелдей түсу үшін хикаяның өмірлік фонына айрықша мән беріп,
шағын көлемді тарихи ақпар жасайды. Дастанның кіріспесі ел-жұрттың бұл жерге
келу тарихына барлау іспетті. Ақын осы тарихи процесс үстіндегі нақты
жағдайларды тәптіштеп баяндайды.

ҚЫСҚАША МАЗМҰНЫ
«Еңлік — Кебек» — екі жастың махаббатын жыр ететін шығарма.
Еңлік пен Кебек туралы хикаялар оқиға болған 18 ғасырдан
бастап ел арасына кең тараған. Алғашқы жазба дерек 1892 жылы
«Дала уалаяты» газетінің отыз бірінші және отыз тоғызыншы
сандарында жарияланған «Қазақтардың естерінен кетпей жүрген
бір сөз» деген мақалада келтіріледі. Бүгінгі күнде жыр түрінде
жеткен «Еңлік — Кебек» дастанының екі нұсқасы белгілі. Оның
біріншісі — 1912 жылы Семейдегі «Жәрдем» баспасынан жеке кітап
болып жарық көрген, Абай ұсынған тақырып бойынша Шәкәрім
жазған «Жолсыз жаза яки кез болған іс» деген шығарма да,
екіншісі — Мағауия Абайұлы жазған «Еңлік — Кебек» дастаны.
Шәкәрім нұсқасы 1988 жылы қайта жарық көрді. Бұл поэма 652
жолдан тұрады.

Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданында дастан кейіпкерлері Еңлік
пен Кебекке ескерткіш орнатылған. Құрылысқа жергілікті халық
шеберлері өңдеген қызыл, күрең және ақшыл сұр түсті гранит, цемент,
құм, алебастр, әк, жоса пайдаланылған. Ескерткіш қойылған тау
басындағы ескі зираттың үсті тегістеліп, алаң айналасы жалпақ
тақтатастармен көмкеріліп, ал оның үстіне әр жерден орнатылған
аласа сынтастар арасына жуан шынжыр арқанды бостау кермелеп
қоршау жасалған. Төрткіл алаңның ортасынан 4 қабырғалы күмбезтұғыр соғылып, оның үстіне орнатқан биікт. 6 метрлік мұнара мен
күмбез түйісетін дөдегені керегекөз өрнекпен әшекейлеген. Күмбездің 4
жағында шығыстық мәнермен ойып шығарылған 4 арка бар.

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA_%E2%80%
94_%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_(%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%8
1%D0%B0)

https://adebiportal.kz/kz/authors/view/709
https://adebiportal.kz/kz/characters/view/190

НАЗАРЛАРЫҢЫЗҒА
РАХМЕТ!