ОҚУШЫЛАРДЫҢ ЗЕРТТЕУШІЛІК ҚАБІЛЕТІН ДАМЫТУДА ТАРИХИ ЖОБАЛАРДЫҢ РӨЛІ

Аңдатпа

Мақалада тарих пәнін оқыту үдерісінде тарихи жобаларды қолданудың ғылыми-әдістемелік негіздері қарастырылады. Оқушылардың зерттеушілік қабілетін қалыптастыруда жобалық оқытудың маңызы айқындалып, оның танымдық белсенділікті арттырудағы, сыни ойлауды дамытудағы және дереккөздермен жұмыс істеу дағдыларын жетілдірудегі рөлі талданады.

Кіріспе

Қазіргі білім беру жүйесінде оқушының тек білімді меңгеруі ғана емес, оны талдай алуы, салыстыра білуі, дәлелдей алуы және тәжірибеде қолдана алуы негізгі талаптардың біріне айналды. Осы тұрғыдан алғанда, зерттеушілік оқыту – білім сапасын арттырудың тиімді жолдарының бірі. Тарих пәні мазмұнының ерекшелігіне байланысты зерттеу элементтерін кіріктіруге барынша қолайлы. Себебі тарихи білім деректерді талдау, салыстыру, интерпретация жасау және қорытынды шығару әрекеттеріне негізделеді.

Негізгі бөлім

1. Зерттеушілік қабілеттің мәні

Зерттеушілік қабілет – мәселені анықтау, болжам жасау, дерек жинау, талдау және ғылыми қорытынды шығару дағдыларының жиынтығы. Бұл қабілет оқушының дербестігін, танымдық белсенділігін және сыни ойлауын дамытады.

2. Тарихи жобалардың педагогикалық мүмкіндіктері

Тарихи жобалар оқушыларды ізденіс әрекетіне тартып, теориялық білімді практикамен ұштастыруға мүмкіндік береді. Жоба барысында білім алушылар:

тарихи дереккөздермен жұмыс істейді;

архив материалдарын, карталар мен статистикалық мәліметтерді талдайды;

салыстырмалы талдау жүргізеді;

өз көзқарасын дәлелдейді;

зерттеу нәтижесін көпшілік алдында қорғайды.

Мұндай әрекеттер зерттеушілік мәдениетті қалыптастырып, ғылыми ойлау дағдыларын дамытады.

3. Тарихи жобалардың түрлері

Тарих сабағында жобалардың бірнеше түрін қолдануға болады:

ақпараттық жобалар (тарихи тұлғалар, оқиғалар бойынша);

зерттеу жобалары (тарихи мәселені талдау, себеп-салдарлық байланыстарды анықтау);

шығармашылық жобалар (бейнефильм, презентация, макет жасау);

өлкетану жобалары (туған өлке тарихын зерттеу).

Әсіресе өлкетану бағытындағы жобалар оқушылардың тарихи санасын қалыптастырып, ұлттық құндылықтарға құрметін арттырады.

4. Тиімді ұйымдастыру шарттары

Тарихи жобалардың нәтижелі болуы үшін:

зерттеу мәселесі нақты әрі өзекті болуы;

кезеңдері (мақсат қою, жоспарлау, дерек жинау, талдау, қорғау) жүйелі ұйымдастырылуы;

мұғалімнің бағыттаушы және кеңесші рөл атқаруы;

бағалау критерийлерінің айқын болуы қажет.

Жобаны қорғау барысында оқушылардың коммуникативтік дағдылары, дәлелдеу мәдениеті және өзіндік пікірі қалыптасады.

Қорытынды

Тарихи жобалар – оқушылардың зерттеушілік қабілетін дамытудың тиімді құралы. Олар білім алушылардың танымдық белсенділігін арттырып, дербес ізденуіне жағдай жасайды, сыни ойлауын қалыптастырады және функционалдық сауаттылығын жетілдіреді. Жобалық оқыту тарих сабағының мазмұнын тереңдетіп, білімді өмірлік тәжірибемен байланыстыруға мүмкіндік береді.

Осылайша, тарихи жобаларды жүйелі қолдану оқушыларды ғылыми ізденіске бейім, тарихи санасы қалыптасқан, ойлау мәдениеті жоғары тұлға ретінде тәрбиелеуге ықпал етеді.