Өсімдіктер мен жануарлар

Кезеңдері

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушы іс-әрекеті

Ұйымдастыру кезеңі:

Үй тапсырмасы:

Жаңа сабақ:

Қорытынды:

• Сәлеметсіңдер ме балалар!

• Қалдарың қалай?

• Бүгін сыныпта кім жоқ?

• Өте жақсы балалар.

Психологиялық дайындық:

Қайырлы күн – табиғат

Жайқалып өссін – өсімдік

Жайнай берсін – орманымыз

Биік болсын – тауларымыз

Сәтті болсын – сабағымыз.

Үй тапсырмасын тексеру. (топ басшысын сайлау керек, топ басшылары топтың атын таңдайды)

1-топ. Топырақ. Топырақтың құрамы неден тұрады?

2-топ. Ағаштар. Топырақ құнарлы болу үшін не істейді?

3-топ. Бұталар. Топырақ түсінің қалыптасуы неге байланысты?

4-топ. Шөптектес өсімдіктер. Топырақты қалай қорғар едің?

5-топ. Өсімдіктер. Тесттік тапсырмалар:

1. Топырақ деп ... айтады?

а) жеміс беретін ағаштар мен бұталардың молдығын:

ә) өсімдік тамырларының шырмалуын;

б) жердің жануарлар ін қазатын қабатын;

в) жер бедернің беткі құнарлы қабатын.

2. Топырақтың негізгі қасиеті:

а) құнарлылығы;

ә) қарашірік;

б) қара қоңыр түс;

в) тыңайтқыш.

3. Топырақтың түсі:

а) оның құрамындағы ылғалға байланысты;

ә) құрамындағы қарашіріктің мөлшеріне байланысты;

б) егін шаруашылығына байланысты;

в) әр өсімдіктің тіршілігіне байланысты.

4. Жануарлардың қатысуымен:

а) жердің сыртқы келбеті жақсарады;

ә) топырақ құнарланады;

б) егістік жердің сапасы артады;

в) өсімдік гүл ашады;

5. Сор топыраққа айналады:

а) жауын-шашын аз жауатын, ауа температурасы қатты ыситын аймақ;

ә) топырақ түсі қара аймақ;

б) жауын-шашын көп түсетін аймақ;

в) үнемі жел соғып тұратын аймақ;

Жауаптары: 1-топ. Топырақтың құрамына ауа,су,шірінді,құм,саз енеді. Топырақ – өсімдіктер үшін қоректің көзі,жануарлар үшін баспана.

2-топ. Топырақ құнарлы болу үшін не істейді? Өсімдік тамыры арқылы қоректік заттарды бойына сіңіреді. Күн көзінің жылуы мен ауадағы көмір – қышқыл газын сіңіріп өсіп жетіледі. Жануарлардың денесінде қорытылып шыққан заттармен құстар, түрлі жәндіктер қоректенеді немесе олар шіріндіге айналады. Сонымен топырақтың беткі қабаты өсімдіктер мен жәндіктердің қалдығынан құнарлы топыраққа айналады.

3-топ. Топырақ түсінің қалыптасуы неге байланысты? Құрамындағы қарашіріктің мөлшеріне байланысты топырақтың түсі де түрліше болады. Қарашірік көп болса, топырақтың түсі қоңыр болады. Оңтүстікте топырақтың түсі бозғылт болады. Себебі селдір өсімдіктен қарашірік те аз қалады. Қар сияқты болып тұратын жер ол – сор. Ол жер тұзды жер. Сор топырақта өсімдік өте сирек өседі.

4-топ. Топырақты қалай қорғар едің? Орман,тоғайларды шабуға болмайды. Жақсы өнім алу үшін топырақты тыңайту қажет.

5-топ. Тесттік тапсырмалар:

1. В

2. А

3. Ә

4. Ә

5. А

«Шатасқан әріптер»

КІДМӨРІСЕТ ЕНМ

ЫУАҢРАЖНАЛРД

РӨІПЛКІҮГТІЛ

Жауабы: Өсімдіктер мен жануарлардың көптүрлілігі

Қызығушылықты ояту.

«Өсімдік» тақырыбына бес жолды өлең құрау

1.Өсімдік

2.Әдемі, әсем

3.Өседі, қуантады, қоректенеді 4.Өсімдік – адамға тіршілік береді. 5.Гүл немесе ағаш т.б. Электронды оқулықпен жұмыс

Оқулықпен жұмыс (түсіндіру)

(берілген мәтін бойынша оқушыларға түсіндіру)

Сергіту сәті

1-топ: Өсімдіктердің сыртқы орта жағдайларына бейімділігін ата?

1. Ылғал сүйгіш өсімдіктер: бақбақ, қоңырбас, жоңышқа.

2. Құрғақшылыққа төзімді өсімдіктер: жантақ, сүттіген.

3. Жылу сүйгіш өсімдіктер: мақта, асқабақ, күріш, жүгері.

4. Суыққа төзімді өсімдіктер: бидай, арпа, сұлы.

5. Жарық сүйгіш өсімдіктер: мақта, жолжелкен, өгейшөп, қоңыраубас.

2-топ: Өсімдіктің адам өміріндегі маңызы қандай? Пікіріңді дәлелде.

1. Әр түрлі тағамдар, қорек: жеміс – жидектер, көкөністер. Бізге дәрумендер жеткізеді.

2. Дәрі–дәрмек: шөптен дәрілер. Шөптен жасалған дәрі – дәрмектер адамдарды емдейді.

3. Құрылыс материалын аламыз немесе үй жиһаздарын пайдаланамыз: есік, терезе, сандық, сөрелер жасалады.

4. Әдемілікке гүлдер өсіреміз. Өсірген гүліміз бөлме ауасын тазартады.

5. Мал азығы болады. Отын, жылу береді.

3-топ: Өсімдіктердің табиғаттағы маңызы қандай?

1. Су буландырып, ауаны ылғалдандырады.

2. Ыстықты қайтарады, суықты бәсеңдетеді.

3. Жел жылдамдығын азайтып, желден қорғайды.

4. Қарды тоқтатады.

4-топ. Өздеріңе таныс өсімдіктердің суретін сал! Ненің суреті екенін айтып түсіндір! Салған өсімдіктің адамға пайдалы жағы қандай?

5-топ. Өсімдіктер құрлықтан басқа қай жерлерде өседі? Балдырмен нелер қоректенеді?

Өсімдіктер құрлықта ғана емес, суда да өседі. Өзен, көл, теңіз, мұхитта балдыр тіршілік етеді. Олардың көлемдері және формалары әртүрлі болады. Балдырмен су жануарлары қоректенеді. Балдыр суға толық батып тұрады, сондықтан суды қанша қажет болса, сонша бойына тартады. Судың түбіне бекіну үшін төменгі жағында бірнеше жіпше болады. Кейбір балдырдың жіпшесі болмайды. Олар суда жүзіп жүреді.

Ойын: «Менен сұрақ, сенен жауап!»

1. Өсімдік мүшелерін ата? (Тамыр, тұқым, сабақ, гүл, жеміс, жапырақ)

2. Біздің жерімізде қандай өсімдіктер өседі? (Қара тал, жоңышқа, жусан, жыңғыл, адыраспан, бәйшешек)

3. Ағаштар бүршікті қай мезгілде жарады немесе гүлдейді? (Көктем)

4. Біздің елімізде өсімдіктердің неше түрі бар? (6000 астам түрі бар)

Бағалау. Әр топтан топ басшысы өз тобындағы балаларды бағалайды.

Рефлексия

Бүгінгі сабақ бойынша ойларын сұрау.

- Сабақ ұнады ма?

- Қандай тапсырма орындаған ұнады?

- Қандай тапсырманы орындауға қиындық келтірді? (пікірлерін айту)

Үйге тапсырма: Оқулықтағы өсімдіктердің суретін салу. Өсімдіктер туралы мақал – мәтелдер жазып келу. Мазмұндау

• Сәлеметсізбе апай?!

• Жақсы

Қайырлы күн – табиғат

Жайқалып өссін – өсімдік

Жайнай берсін – орманымыз

Биік болсын – тауларымыз

Сәтті болсын – сабағымыз.

Өсімдіктер мен жануарлардың көптүрлілігі