Сабақтың тақырыбы: Өсімдік – өмір кілті.

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: Оқушылардың өсімдіктер бөлімі тарауы бойынша алған білімдерін қорытындылау, пысықтау.

Дамытушылық: Экологиялық, эстетикалық және киіз үй құру арқылы ұлттық тәрбие беру. Отанға деген махаббатын ояту.

Тәрбиелік: Сөзжұмбақ, бейнефильм, слайд көрсетілімдерін пайдаланып оқушылардың үйірме жұмысына деген қызығушылығын дамыту, ұжымдағы бірлікті арттыру.

Сабақтың көрнекіліктері: Сөзжұмбақ сызылған плакаттар, слайд көрсетілімі, бейнефильм, киіз үйдің макеті.

Сабақтың түрі: қорытындылау.

Сабақтың әдісі : ойын-жарыс (киіз үй құру)

Жоспар: Киіз үй жабдықтарын жинақтау арқылы білімін тексеру.

1. Керегені керу.

2. Шаңырақ көтеру.

3. Уық байлау.

4. Туырлықты байлау.

5. Үзікті жабу.

6. Түндікті жабу.

Сабақтың барысы: І Ұйымдастыру бөлімі: Оқушыларды сабақтың мақсатымен таныстыру.

ІІ Киіз үй құру. Ойын-жарыс түрінде өтеді. Бүгінгі сабақта киіз үй жабдықтарын жинақтаймыз. Жарысқа екі топ қатысады (қазтамақ, долана), әрқайсысында 6 оқушыдан барлығы 12. Соңында жеңімпаз топ анықталады.

1. Керегені керу. (Саяхат ойыны «Сандар сыры»)

1. Жылына бір адам тыныс алу үшін қанша оттегін қабылдайды? (173000 л)

2. Біздің ғаламшардағы өсімдіктер ауа қабатына жылына қандай мөлшерде оттегін бөліп шығарады? (400 млн т)

3. Қазақстанда өсімдіктің қанша түрі өседі? (6000-дай түрі)

4. Қанша түрі эндемик өсімдіктерге жатады? (760-тан астамы)

5. Эндемик өсімдіктер дегеніміз не? (Бір жерде ғана өсетін, басқа аймақта кездеспейтін өсімдіктер)

6. Қазақстанның өсімдіктер тіркелген тұңғыш Қызыл кітабы қашан шықты? (1981ж)

7. Қазақстанда өсімдік дүниесінің қанша түрі Қызыл кітапқа енген? (308 түрі)

8. Қазақстанда ормандар қанша жерді алып жатыр? (11,4 млн га, 4,2%)

9. Ғаламшарымызда өсімдіктердің қанша түрі жойылып кеткен? (30000-ға жуық)

10. Қазақстанда сирек кездесетін өсімдіктердің қанша түрі бар? (530-дай түрі)

2. Шаңырақ көтеру. (Сөзжұмбақ шешу)

А

С

П

А

Р

А

Г

У

С

1. Үндістанда діңінен флейта жасаған бөлме өсімдігі (пальма)

2. Әдемі жапырақтарына байланысты нағыз мекеме гүлі деп атайды (фикус)

3. Жапырақтары әдемі, ала, ірі болып келетін, шырмалып өсетін бөлме өсімдігі (сциндапсус)

4. Жапырағының әдемілігіне байланысты үйде өсіреді, суқұйғыштардың гүлі деп есептеледі (калеус)

5. Биіктігі 2,5м-ге жететін, Вьетнам, Жапония, Австралияда кең тараған бөлме өсімдігі (шеффлера)

6. Адамның ашуын басып, сабырға шақыратын бөлме өсімдігі (герань)

7. Қысы-жазы ұсақ гүл шашатын бөлме өсімдігі (бегония)

8. Доллор ағашының ғылыми атауы (замиокулькас)

9. Ағайынды саяхатшылар ашқан бөлме өсімдігі (традесканция)

А

Д

Ы

Р

А

С

П

а А

Н

1.Асқорыту қызметі бұзылғанда, іш өткенде, қан кысымын төмендету

үшін, таспа құртты түсіру үшін қолданылатын дәрілік өсімдік. (долана)

2. Тісті құрт жегенде, бөртік қышымаға, құлақ қабынғанда қолданылатын дәрілік өсімдік. (меңдуана)

3. Тыныс, асқазан, ішек жолдары ауырғанда қолданылатын дәрілік өсімдік. (жалбыз)

4. Асқазан жарасына, бауырды емдеуге, несеп айдауға қолданылатын дәрілік өсімдік (итмұрын)

5. Қышымаға қолданылатын дәрілік өсімдік (қарандыз)

6. Тұмау, жөтелге ішетін дәрілік өсімдік (тасжарған)

7. Бүйрек ауруына, зәрді айдауға қолданылатын дәрілік өсімдік. (иманжапырақ)

8. Құрамында қатерлі ісік жасушаларын өлтіретін «бетаситостерин» бар дәрілік өсімдік (қалақай)

9. Тамаққа тәбетті арттырып, көздің көргіштігін сақтайтын дәрілік өсімдік (ермен)

3.Уық байлау. (Тест жұмысы)

1. Жол бойында өседі, жас жапырағының шырынын асқазан ауырғанда ішеді.

а)итмұрын в)жолжелкен с)жалбызтікен

2. Ауаны формальдегид пен улы газдан жақсы тазартатын бөлме гүлі.

a) традесканция в)диффенбахия с)хлорофитум

3. Ағаштардың бойлары шайқалғанда бұлттарды іліп кетердей болып

тұратын ормандар.

а)қайыңды в)қарағайлы с)аралас

4. Бұл орманда шуақты да көлеңкелі жерлер алмасып отырады.

а)қайыңды в)аралас с)еменді

5. Күзде бұл орманның іші әдейі суретші келіп бояп кеткендей болып

өзгереді.

а)қайыңды в)аралас с)еменді

6. Жүз жылда бір рет гүлдейді.

а)сциндапсус в)алоэ с)спатифиллум

7. Мәртөк ауданында өсетін мұз басу дәуірінде жойылып кеткен өсімдік.

а)долана в)плаун с)папоротник

8. Ревматизмді, құяңды, бас ауруларын емдеуге қолданылатын дәрілік

өсімдік. а)түймешетен в)шайшөп с)қазоты

Жауаптары: 1в, 2с, 3в, 4с, 5в, 6в, 7с, 8а.

3.Туырлықты байлау. (Білгенге маржан)

1-топқа берілетін сұрақтар:

1. Біреу сізге бөлме гүлін құмырасымен сыйға тартса не істеу керек? (Ол адамға тиын-тебен беру керек, сол кезде мен бағалады деп одан әрі жайқалып өседі)

2. Кактус туралы аңыз әңгіме білесіңдер ме?

(Ертеде кактус таулы жерде өскен,тікенектері болмаған, жауынан қорғану үшін тікенектер пайда болған)

3. Бөлме өсімдігін қалай, қандай сумен суарады?(Бөлме өсімдігін әбден құрғаған кезде, бөлме температурасындай сумен суарады)

4. Дәрілік өсімдіктердің гүлдерін қай кезде, қалай жинайды? (Жаңадан гүлдей бастаған кезде, ауа райы ашық күні жинап алып, қағаздың үстіне 2-3 см қалыңдықта, көлеңкеде кептіру керек. Күн сәулесінде кептіруге болмайды, себебі гүлдің түсі бірден өзгеріп, химиялық құрамы бұзылады. Оны шатыр ішінде кептірген өте дұрыс. Кептірілген гүлдерді шыны банкада, не қаңылтыр жәшіктерде сақтағайды).

5. Фитонцидтер дегеніміз не? (Бөлме өсімдіктері өзінен бөліп шығаратын ауадағы зиянды микробтарды жоятын заттар. Яғни, өсімдік өскен бөлмеде ауа үздіксіз тазартылып отырады)

2-топқа берілетін сұрақтар:

1. Бөлме өсімдігіне дұрыс қарамасаң, ол қалай жауап қайтарады? (Ол ренжіп, адам ағзасына зиянды улы химиялық заттарды бөліп шығарады)

2. Алоэнің маңызы туралы не білесіңдер? (Үйге ауру бактерияларының енуіне төтеп береді, бөлменің энергетикалық қалпын жақсартады, бақытсыз жағдайдан қорғайды)

3. Бөлме өсімдігін топыраққа қалай отырғызады? (Әуелі түбекке тас салып, оның үстіне аздап топырақ саламыз, сосын тамырланған қалемшені орналастырып тағы топырақ салып нығыздаймыз, үстіне су құямыз, 2-3 күндей көлеңке жерге қою керек)

4. Дәрілік өсімдіктердің жапырақтарын қай кезде, қалай жинайды? (Гүлдеп тұрған кезінде сабағымен қоса жұлып, жылы жерге бумалап қойып кептіреді. Кепкен соң жапырақтарын жинап алып, ағаш жәшікте, не банкіде сақтайды. Дұрыс сақталған жапырақ өз түсін, иісін жоғалтпау керек)

5. Фитотерапия дегеніміз не? (Дәрілік өсімдіктермен емдеу)

5. Үзікті жабу. (Жалғасын тап) Оқушылар мақалдардың жалғасын тауып, дәптерлеріне жазады.

1. Атаңнан мал қалғанша, ..... (тал қалсын)

2. Ер елдің көркі, ..... (орман-тоғай жердің көркі)

3. Дәрі - шөптен шығады, ..... (дана - көптен шығады)

4. Бір тал кессең, ..... (он тал ек)

5. Бағбан болсаң бақ өсір, ..... (балама деп тағы өсір)

6. Бабалар еккен шынарды, ..... (балалар саялайды)

7. Қораңда малың болсын, ..... (көшеңде талың болсын)

8. Дала көркі мал, ..... (өзен көркі тал)

9. Тау-бұлағымен көрікті, ..... (бұлақ-құрағымен көрікті)

10. Ер елінде қадірлі, ..... (гүл жерінде қадірлі)

6. Түндікті жабу. (Ой-толғаныс)

«Өсімдіктердің адам өміріндегі маңызы және оларды қорғау» тақырыбында ой толғау.