Отбасы және гендерлік рөлдер.

Гендерлік рөл қазіргі қоғамның басты мәселелерінің бірі. Әлеуметтік орта болсын, отбасы болсын, әр жерде осы мәселе конфликт тудырып жатады. Жалпы гендер дегеніміз – жыныс бойынша әйелдер мен еркектер арасындағы ерекшелік. Бұл оның анатомиялық мағынасы, әлеуметтік тұрғыдан түсіндірсек, гендер – ерлер мен әйелдердің мінез-құлқын, сондай-ақ, олардың арасындағы әлеуметтік және мәдени нормалары мен рөлдердің жиынтығы. Ал, гендерлік рөл дегеніміз – қоршаған адамдардың ұғымдарынан шығатын үміттер. Адамдардың ойынша, ерлер мен әйелдердің идеялары бір-біріне қарама-қарсы.

Көптеген ғалымдардың еңбектерінде ерлер мен әйелдердің құқықтары мәселелері қарастырылады, мұнда олардың құқықтық ережелеріне, құқықтарды іс жүзінде жүзеге асырудағы қиындықтарға басты назар аударылады. Отбасындағы жыныстардың құқықтары мен міндеттері туралы мәселе ерекше өзекті болып табылады, өйткені отбасы – қоғамдағы бар гендерлік тәртіптің шағын үлгісі.

Әсіресе соңғы кезде отбасы қарым -қатынас жүйесі ретінде елеулі өзгерістерге ұшырағанын атап өткен жөн. Мұндағы қарым -қатынас бұрыннан бар дәстүрлерге емес, артықшылыққа негізделген. Бүгінде неке мен отбасылық қатынастардың басым түрлері патриархалдық, матриархаттық немесе теңдік болып қала береді, бірақ бәрібір отбасылық қатынастардың негізі оның құқықтық реттелуі болып табылады, яғни ерлі -зайыптылардың құқықтары мен міндеттерінің құқықтық деңгейде шоғырлануы, олардың бұзылуы белгілі бір құқықтық салдарға әкеледі.

Ұзақ уақыт бойы отбасындағы ерлер мен әйелдердің мәртебесі біршама алыс болды, ал отбасының өзі «билікке бағыну» схемасы бойынша құрылды.

“Ұлдар ұл болуы керек», “Ұлдар жыламайды», “ Қыздар сезімтал». Бұл кішкентай ұлдар мен қыздардың күнде отбасында, мектепте немесе телелидарда еститін сөздердің тек бірнешеуін ғана. Балалардың өз-өзін қалай ұстауы, қандай киім кию немесе өз эмоциялық қалай көрсету, не көрсетпек керектігі туралы сөздері естуі олардың қалай оқитынын, дамуының, өздері туралы ойдың қалыптасуына әсерін тигізеді. Есею процесінде бұл айтылған сөздер олардың отбасындағы, жұмысындағы және жеке өміріндегі қарым-қатынасын қалыптастырады. Гендерлік рөл отбасында өте маңызды.

Қорыта келе отбасы – қоғамдағы ең маңызды институттардың бірі. Гендерлік рөл, отбасындағы ата-ананың бір-бірімен қарама-қатынасы олардың баламен ара-қатынасы, барлығы, баланың психологиясы мен әлеуметтенуіне, қоғам жайлы ойлардың қалыпьасуына, дамуына әсері өте үлкен. Бала кішкентай кезінде немесе ержеткен кезінде ата-анасынан үлгі алады, жасаған әрекеттерін қайталайды. Осыған байланысты бала тәрбиесіне үлкен жауапкершілік пен қарау керек.