Пәні: Қазақ тілі

Мектеп: №21 жалпы білім беретін мектеп

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні: Мұрсал Ж.А.

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар:

Қатыспағандар:

Бөлім

Синтаксис. Отбасы және демографиялық өзгеріс

Сабақтың тақырыбы

Отбасы тәрбиесінің бала дамуында алатын орны. Кезектес салалас құрмалас сөйлем

Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаты

9.1.2.1 – қоғамдық-саяси, әлеуметтік-экономикалық, ғылыми тақырыптарға байланысты әртүрлі жанрдағы кең көлемді мәтіндердегі (пікірталас, дәріс) мақсатты аудитория мен көркемдегіш құралдардың рөлін талдау;

9.4.4.2 – салалас құрмалас сөйлемдердің мағыналық түрлерін ажырата білу, түрлендіріп қолдану.

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушы орындай алады: мәтінді түсініп оқып, басты мәселе бойынша мақсатты аудиторияны анықтап, кезектес салалас құрмалас сөйлем кейде, бірде, біресе шылаулары арқылы жасалатынын біледі;

Оқушылардың көпшілігі орындай алады: мәтіннің қандай аудиторияға арналғанын ажыратып, көркемдегіш сөздердің олданысын анықтап, кезектес салалас қрмалас сөйлемдердің жасалу жолын меңгеріп, сөйлем құрайды;

Кейбір оқушылар орындай алады: мәтіннің басты аудиториясын, көркемдегіш құралдарын анықтап, автордың көңіл күйін, сезімін білдіріетін сөздердің рөлін талдап, кезектес салалас құрмалас сөйлем құрап, синтаксистік талдау жасайды.

Ойлау дағдыларының деңгейі

Білу, түсіну, қолдану, талдау

Бағалау критерийлері

*мәтіннің мақсаты аудиториясы мен көркемдегіш құралдарын талдайды;

*салалас сөйлемнің жасалу жолдарын, түрлерін ажыратады

Дескрипторлар

-мәтінді зерттей оқиды;

-мәтіндег басты мәселені түсіеді;

-мәтіннің мақсаты аудиториясын анықтайды;

-мәтіндегі көркемдегіш құралдардың қызметін талдайды;

-салалас құрмалас сөйлемдерді таба алады;

-салалас құрмалас сөйлемдерді түрлерін ажырата алады;

-кезектес салалас құрмалас сөйлемнің жасалу жолын меңгереді;

-кезектес салалас сөйлем құрайды;

-сөйлемге синтаксистік талдау жасайды

Тілдік мақсат

Оқушылар орындай алады: мәтінмен жұмыс жасайды, салалас құрмалас сөйлем түрлерін ажыратады, кезектес салалас сөйлем құрайды, сөйлемге синтаксистік талдау жасайды

Пәнге қатысты сөздік қор мен терминдер: мәтін, мақсатты аудитория, көркемдегіш құралдар, кезектес салалас құрмалас сөйлем, синтаксис

Диалог құруға/ шығарма жазуға арналған пайдалы тіркестер: отбасы, бауырлар, уақыт, біресе, бірде, кейде

Талқылауға арналған сұрақтар:

• Бала тәрбиесіне ықпал ететін басты факторлар қандай?

• Бала тәрбиесіндегі отбасының рөлі қандай?

• Бала дамуы мен отбасы тәрбиесінің көрсеткіші неде деп ойлайсыңдар?

• Кезектес салалас құрмалас сөйлемдердегі іс-оқиға қалай жүзеге асады?

• Кезектес салалас құрмалас қалай жасалады?

Пәнаралық байланыс

Әдебиет, адам және қоғам, өзін-өзі тану

Құндылықтарға баулу

Тарихтың, мәдениет пен тілдің тұтастығы

Білім алушы «Мәңгілік Ел» жалпыұлттық идеясының тарихқа тағзым ету, ұлттық мәдениетті сіңіру, тілдің тұтастығын сақтау мақсатында жұмыстанады. Елдік мақсат-мүдде жолында тарихи сана қалыптастырып, мәдениетті, рухты, тіліне, діліне құрметпен қарайтын ұрпақтар сабақтастығын жалғастыру

Өмірмен байланыс

Отбасы құндылығы мен бала тәрбиесін ұштастырып, адамгершілікке баулу, үлкенді құрметтеу, кішіні сыйлау, отбасы мүшелеріне бауырмалдық сезім, ата-ананы ардақтау

Алдыңғы оқу

Қазақстандағы және әлемдегі демографиялық ахуал

Жоспар

Жоспарланған

уақыт

Жоспарланған жаттығу түрлері

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Тақырыпты болжау: «Еркін микрофон» әдісі арқылы сұрақтарға жауап беріп, асты сызылған сөзге мән беріп, сабақтың тақырыбын анықтайық.

*Баланың бас ұстазы кім?

*“Балапан ұяда не көрсе, ...........................................”

*Бала тәрбиесіне ықпал ететін бірнеше фактор бар. Солардың ішіндегі ең негізгісі қайдан және кімнен?

*Отан неден бастау алады?

*Ол біресе отбасымен уақыт өткізгенді қалайды, біресе ол достарымен сейіл құрғанды ұнатады.

Сұрақ-жауап: ата-ана, «ұшқанда соны іледі», отбасы, біресе – кезектесе орындалатын іс-әрекетті, ойды байланыстырып тұрған жалғаулық шылау.

Сілтеме арқылы видеожазбаны тыңдау /2 минут/

3 D экран

Презентция

Бейнежазба

Кезектес салалас:

https://www.youtube.com/watch?v=zpxok_z46KE

Сабақтың ортасы

30 минут

7 минут

Білу, түсіну

10 минут

Қолдану

10 минут

Қолдану, талдау

3 минут

Ширату жаттығуы

Мәтіннен жұмыс

6-тапсырма. «Саралау» әдісі арқылы мәтінді түсініп оқып, талдау жасаңыз

*Мақсатты аудитория: .............................................

*Кейіпкерлердің көңіл күйін, сезімін білдіретін сөздер: ...................................................................

*Көркемдегіш құралдар: ...........................................

Қалыптастырушы бағалау:

Ауызша (қабілетті, дарынды оқушыларға «жарайсың, бәрекелді, мәтіндегі басты ойды түсіндің, мақсатты аудитория дұрыс анықтады, көркемдегіш құралдардың мәнін түсініп отырсың, тамаша жауап»; Орта деңгейлі оқушыларға «мақсатты аудиторияны дұрыс таптың, өте жақсы! Көркемдегіш құралдардың бірқатарын тапты, қалып қойғандар жоқ па, мәтінді мұқият шолып шығайық»;. Қолдауды қажет ететін оқушыларға «Дұрыс-ақ, осындай көркем тіркестерге мән берсең, таба аласың.Мақсатты аудиториясын орынды айтып отырсың, жақсы, мәтінді көркемдеп тұрған сөздер мен тіркестерді нақтылап қарай ғой)

Графикалық: жасыл, сары, қызыл жұлдызшалар

10-тапсырма. Мәтіндегі ақпаратты пайдаланып, кезектес салалас сөйлем құраңдар.

1.Аңғардың ортасындағы дөңгелек сазда біресе қаз қаңқылдайды, біресе .........................................................

2.Олар бірде кешкі асқа қомағайлана кіреседі, бірде ............................................................................................

3.Біресе бауырлардың бастары қосыла қалады, біресе .....

...........................................................................................

4.Бибіш біресе әнмен бірге күлмең қағады, біресе ............. ...........................................................................................

8-тапсырма (ауызша). Салалас құрмалас сөйлемдерді тауып, түрлерін ажыратыңдар

Бағалау коитерийі:

-cалалас құрмалас сөйлемдердің түрлерін ажыратады;

-салалас құрмалас сөйлемдерді түрлендіріп қолданады

Дескриптор:

-салалас құрмалас сөйлемдерді таба алады;

-салалас құрмаластың түрлерін ажырата алады;

-кезектес салалас құрмаластың ерекшелігін, жасалу жолын меңгереді;

-салалас құрмалас сөйлемдерді түрлендіреді;

-кезектес салалас құрмалас сөйлем құрайды

Қалыптастырушы бағалау:

Ауызша (Бәрекелді, салалас құрмалас сөйлемдердің түрлерін жақсы меңгеріпсің, жақсы, салалас сөйлемдердің бірінші жай сөйлемінің баяндауышы тиянақты болатынын ұмытпа, кезектес салас құрмаластың жасалу жолын дұрыс түсініп отырсың, мәтіндегі ойды негізге алып, кезектес салалас сөйлем жасай алғаныңа қуаныштымын)

Шығармашылық тапсырма: Берілген сөздермен кезектес салалас құрмалас сөйлем құрап, синтаксистік талдау жасау: отбасы, бауырлар, уақыт

Бағалау критерийі:

--cалалас құрмалас сөйлемдердің түрлерін ажыратады;

-салалас құрмалас сөйлемдерді түрлендіріп қолданады

Дескриптор:

-салалас құрмалас сөйлем баяндауыштарының тиянақтылығын, өзара тең дәрежеде байланысатынын түсінеді;

-кезектес салалас құрмалас сөйлем құрай алады;

-берілген сөздерді кезектес құрмалас сөйлем жасаушы 3 жалғаулықпен қолдана біледі;

-синтаксистік талдау жасайды

Қалыптастырушы бағалау:

Графикалық («Өте жақсы!», «Жақсы!», «Талпын!» деген сөздер жазулы мөр қойылады)

«Артығын алып таста» әдісі арқылы оқушыларға сөздер тізбегі беріледі, солардың ішінен артығы алынып, негізгі тақырып қорытындыланады

Сөздер тізбегі: бала, ата-ана, тәлім, үміт, ертегі, жаңбыр, бақыт, отбасы, ошақ, ою, көктем, жұмбақ, бауырмалдық, бесік, бұзау, сыйлық

Қазақ тілі, 9-сыныпқа арналған оқулық,

М. Мамаева,

Ж. Мұқашова

«Мектеп» баспасы 2019 ж., 61-63 бет

Сабақ тиімділігін арттыратын 370 әдіс: әдістемелік нұсқаулық/ Б.К.Умиралиева, З.А.Сапарбаева. Шымкент – «Нұрдана-LTD» баспасы, 2017ж. – 22-бет

3Д экранмен жұмыс, талдау

Үлестірме материал, 14-күн, 1-сабақ.

№3 үлестірме материал

Сабақтың соңы

5 минут

Рефлексия: «Білім гүлі» әдісі арқылы оқушылар сабақтан не түсінгенін, не қызық болғанын, тақырып бойынша нені іздену керегін ортаға салады

Үйге тапсырма: Кезектес салалас құрмалас сөйлемдерді қатыстырып, «Менің отбасым» деген тақырыпта ойтолғау жазу

Жаңа әдіс-тәсілдер қоржыны, 31-бет

Стикерлер, маркерлер, түрлі-түсті қаламдар

Қосымша ақпарат

Саралау – оқушыға

мейлінше қолдау

көрсетуді қалай

жоспарлайсыз? Қабілетті

оқушыға тапсырманы

қалай түрлендіресіз?

Бағалау – оқушы білімін

тексеруді қалай

жоспарлайсыз?