Өзін-өзі емдеудің қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі фармацевтің рөлі

Қазіргі қоғамда өзін-өзі емдеу (self-medication) кеңінен таралған құбылысқа айналды. Пациенттердің көпшілігі жеңіл симптомдар кезінде дәрігерге жүгінбей, дәріханадан дәрілік заттарды өз бетінше сатып алуды жөн көреді. Бұл құбылыс бір жағынан денсаулық сақтау жүйесіне түсетін жүктемені азайтса, екінші жағынан дәрілік қателіктер мен жағымсыз әсерлер қаупін арттырады. Осы жағдайда өзін-өзі емдеудің қауіпсіздігін қамтамасыз етуде фармацевтің кәсіби рөлі ерекше маңызға ие. Аталған мақалада фармацевтің өзін-өзі емдеу үдерісіндегі жауапкершілігі мен қызметінің негізгі бағыттары қарастырылады.

Өзін-өзі емдеудің артықшылықтары мен қауіптері. Өзін-өзі емдеу пациентке уақыт үнемдеуге, жеңіл әрі қысқа мерзімді ауру белгілерін өз бетінше бақылауға мүмкіндік береді. Алайда бұл үдеріс дәрілік заттарды дұрыс таңдамау, дозаны сақтамау, жанама әсерлерді елемеу және аурудың асқынуына әкелу сияқты қауіптермен қатар жүреді. Әсіресе, созылмалы аурулары бар, егде жастағы адамдар мен балалар үшін өзін-өзі емдеу айтарлықтай қауіп төндіруі мүмкін.

Фармацевт – қауіпсіз өзін-өзі емдеудің негізгі кепілі. Дәріханада фармацев өзін-өзі емдеу кезінде пациент пен дәрілік зат арасындағы басты байланысушы тұлға болып табылады. Фармацевтің міндеті – пациенттің шағымын нақтылап, симптомдардың сипатын анықтау және қажет болған жағдайда дәрігерге жүгінуді ұсыну. Бұл кезеңде фармацевтің клиникалық ойлау қабілеті мен коммуникативтік дағдылары шешуші рөл атқарады.

Фармацевт дәрілік затты ұсыну барысында оның көрсетілімдерін, қарсы көрсетілімдерін, дозалану режимін және ықтимал жанама әсерлерін түсіндіруі тиіс. Сонымен қатар, дәрілердің өзара әрекеттесу қаупін ескеру өзін-өзі емдеудің қауіпсіздігін арттыруға мүмкіндік береді.

Ақпараттық кеңес беру және фармацевтикалық қамқорлық. Өзін-өзі емдеудің қауіпсіздігін қамтамасыз етуде фармацевтің ақпараттық-ағартушылық қызметі маңызды орын алады. Пациентке дәріні дұрыс қолдану, сақтау шарттары және емдеу нәтижесін бағалау жолдары туралы түсінікті әрі нақты ақпарат беру фармацевтикалық қамқорлықтың негізгі элементі болып табылады. Бұл пациенттің емдеу режимін сақтауына және асқынулардың алдын алуға көмектеседі.

Сонымен қатар, фармацевтің үздіксіз кәсіби дамуы өзін-өзі емдеуді тиімді басқарудың маңызды шарты болып табылады. Заманауи фармакотерапия, жаңа дәрілік заттар мен клиникалық ұсынымдар жөніндегі білім фармацевтің кәсіби жауапкершілігін күшейтеді.

Қорытындылай келе, өзін-өзі емдеудің қауіпсіздігін қамтамасыз етуде фармацевтің рөлі ерекше және көпқырлы. Фармацевт тек дәрілік затты ұсынушы ғана емес, пациентке бағытталған кеңесші әрі дәрілік қауіпсіздіктің сақталуын қамтамасыз ететін маман болып табылады. Фармацевтің кәсіби біліктілігі мен жауапкершілігі өзін-өзі емдеудің тиімді әрі қауіпсіз жүзеге асуына, ал жалпы алғанда халық денсаулығын қорғауға елеулі үлес қосады.