Автор:

Берікқызы Несібелі

Физика пәні мұғалімі

ФОК 221

Кілт сөздер: PIRLS, функционалдық сауаттылық, халықаралық зерттеу, оқу сауаттылығы, оқушылардың оқу жетістіктері, білім сапасы.

Аннотация

Бұл мақалада PIRLS (Progress in International Reading Literacy Study) халықаралық зерттеуінің мақсаты мен міндеттері талданады. PIRLS — бастауыш сынып оқушыларының оқу сауаттылығын бағалауға бағытталған ірі масштабтағы зерттеу. Мақалада зерттеудің құрылымы, бағалау әдістері және оның Қазақстан білім беру жүйесіне ықпалы қарастырылады. Автор PIRLS зерттеуінің білім сапасын арттырудағы маңызын ғылыми негізде сипаттап, педагогикалық тұрғыдан тұжырым жасайды.

Кіріспе

Қазіргі білім беру жүйесінің басты мақсаты — оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту. Осы мақсатта халықаралық зерттеулердің маңызы ерекше. PIRLS — бастауыш сыныптағы 4-сынып оқушыларының оқу сауаттылығын бағалауға арналған халықаралық салыстырмалы зерттеу. PIRLS зерттеуін IEA (International Association for the Evaluation of Educational Achievement) ұйымы жүзеге асырады. Қазақстан бұл зерттеуге 2006 жылдан бастап қатысып келеді. Кіріспеде PIRLS зерттеуінің жалпы сипаттамасы, зерттеу нысаны және оның әлемдік білім жүйесіне әсері баяндалады.

Негізгі бөлім

PIRLS зерттеуінің басты мақсаты — бастауыш сынып оқушыларының мәтінді түсіну және оны талдау қабілеттерін бағалау. Сонымен қатар, бұл зерттеу білім беру жүйесінің тиімділігін, оқу үрдісінің мазмұны мен әдістерін халықаралық деңгейде салыстыруға мүмкіндік береді.

Зерттеудің міндеттері:
1. Оқушылардың мәтінмен жұмыс істеу қабілетін бағалау;
2. Мұғалімдердің оқыту тәжірибесі мен әдістемелерін зерттеу;
3. Ата-аналардың оқуға деген көзқарасын талдау;
4. Мектептегі оқу ортасының сапасын бағалау;
5. Оқу жетістіктеріне әсер ететін факторларды анықтау.

PIRLS зерттеуінде тапсырмалар екі негізгі мәтін түріне негізделеді: әдеби және ақпараттық. Оқушыларға осы мәтіндерге байланысты сұрақтар беріледі. Бағалау нәтижелері шкала бойынша есептеліп, елдер арасында салыстырылады. Зерттеу нәтижелері білім беру саясатындағы реформаларды дәлелді жоспарлауға, әдістемелік материалдарды жетілдіруге және мұғалімдерді қайта даярлауға көмектеседі.

Қорытынды

PIRLS зерттеуі — оқушылардың оқу сауаттылығын бағалаудағы ең ауқымды халықаралық құралдардың бірі. Бұл зерттеудің нәтижелері арқылы әрбір ел өз білім беру жүйесіндегі жетістіктері мен олқылықтарын анықтай алады. Қазақстан үшін PIRLS — әлемдік стандарттарға сәйкестікті бағалауға, оқу сапасын арттыруға және оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамытуға мүмкіндік беретін маңызды ресурс. Сондықтан зерттеу нәтижелерін жан-жақты талдау мен педагогикалық тәжірибеге енгізу — елдің білім беру стратегиясының басым бағыты болуы тиіс.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. IEA. (2021). PIRLS 2021 Assessment Framework.
2. ҚР Оқу-ағарту министрлігі. PIRLS зерттеуі туралы ресми мәліметтер.
3. Халықаралық бағалау қауымдастығы (IEA) ресми сайты: www.iea.nl
4. Educational Research and Evaluation журналы, 2022.
5. UNESCO. Global Education Monitoring Report, 2023.