Сабақтың тақырыбы

Қант пен қант алмастырғыштардың рөлі

Модульдің/пәннің

атауы

КМ 5. Ұннан жасалған кондитерлік өнімдерді пісірудің технологиялық процестерін жүргізу .

Мұғалімнің аты-жөні

Исабек М

Пәні

ОН 5.1.Ұннан жасалған кондитерлік өнімдерді пісірудің технологиялық процестерін жүргізу.

Күні:

1. Жалпы ақпараттар (мәліметтер)

Студенттерді өтіліп жатқан пән бойынша алғырлы, білгірлі және заман талабына сай білім беру.

Топ,курс

НМК-9-23 г.

Сабақтың түрі

Жаңа білім игеру сабағы

2.Оқыту

(күтілетін) нәтижелері

Сабақ соңында студент:
– Қанттың тағам өндірісіндегі маңызын түсінеді
– Қант алмастырғыштардың түрлерін ажыратады
– Табиғи және синтетикалық алмастырғыштарды салыстыра алады
– Кондитерлік технологиядағы қанттың рөлін түсіндіреді
– Тапсырма және тесттерді орындай алады

3.Оқу мақсаттары

Білімдік

Студенттерге қанттың химиялық табиғатын, тағамдағы функционалды рөлдерін және қант алмастырғыштардың түрлерін, артықшылықтары мен кемшіліктерін таныстыру

Тәрбиелік

Дұрыс тамақтануға, тәтті тұтынуда мәдениеттілікке тәрбиелеу

Дамытушылық

Талдау жасау, салыстыру, қорытынды шығару дағдыларын дамыту

4.Бағалау критерийлері

Қант пен алмастырғыш түрлерін ажырата алады
2 Табиғи және жасанды алмастырғыштарды салыстыра алады
3 Практикалық тапсырмада алмастырғышты дұрыс таңдайды және дәлелдейді
4 Жауапты сауатты, түсінікті және құрылымды орындайды

Жоспар

Сабақтың барысы

Әрекеттер

I. Ұйымдастыру кезеңі (2–3 мин)

Амандасу, сабақ мақсатымен таныстыру, студенттердің назарын сабаққа аудару

II. Жаңа білімді түсіндіру (теориялық бөлім) (20–25 мин)

1. Қанттың жалпы сипаттамасы

Қант (сахароза) – дисахарид, қант қызылшасы және қант қамысынан алынады
Өмірлік маңызды энергия көзі
Формуласы: C₁₂H₂₂O₁₁

2. Қанттың тағам технологиясындағы рөлі

– Тәтті дәм береді
– Құрылым және консистенция қалыптастырады
– Карамелизация процесіне қатысады
– Микробиологиялық тұрақтылық береді
– Түсі мен хош иісті жақсартады
– Аэрацияға көмектеседі (мысалы, безе, бисквит)

3. Қанттың денсаулыққа әсері

– Энергия береді
– Артық тұтыну: семіздік, диабет, тіс кариесі, метаболизм өзгерістері

4. Қант алмастырғыштар

Қант алмастырғыштар – қанттың тәттілігін беретін, бірақ калориялығы төмен немесе нөлге тең заттар

Түрлері

А) Табиғи қант алмастырғыштар
– Стевия (өсімдік, 200–300 есе тәтті)
– Ксилит (ксилолдан алынған)
– Сорбит (жеміс-жидектерде болады)
– Фруктоза

Артықшылықтары:
– Табиғи шыққан
– Гликемиялық индексі төмен
– Диабетиктерге тиімді

Кемшіліктері:
– Кейбірі қымбат
– Асқорыту бұзылыстарын тудыруы мүмкін (сorbit, xylit)

Б) Синтетикалық (жасанды) алмастырғыштар
– Сахарин (300–500 есе тәтті)
– Аспартам (180–200 есе тәтті)
– Сукралоза (600 есе тәтті)
– Цикламат

Артықшылықтары:
– Калория бермейді
– Өте жоғары тәттілік

Кемшіліктері:
– Шамадан тыс тұтыну зиян
– Кейбірі термостабильді емес (аспартам)

5. Қолдану салалары

– Диеталық тағамдар
– Диабетке арналған өнімдер
– Газдалған сусындар
– Кондитерлік өнімдер
– Нан-тоқаш өнімдері

Ресурстар

https://chatgpt.com/c/696dfe63-02ac-8323-b6a5-761a205c8d0e

Сабақтың басталуы

10 мин

Қант пен қант алмастырғыштардың рөлі

Жоспары:

1. Қанттың адам ағзасындағы маңызы

2. Қанттың түрлері және олардың ас қорытудағы рөлі

3. Қантты шамадан тыс қабылдаудың әсері

4. Қант алмастырғыштардың түрлері мен қасиеттері

5. Табиғи және жасанды алмастырғыштарға мысалдар

6. Қорытынды және денсаулық тұрғысынан ұсыныстар

1. Қанттың адам ағзасындағы маңызы

Қант — негізгі энергия көзі болып табылатын көмірсулар тобына жатады.
Глюкоза:

• Ми жасушалары үшін негізгі «отын»;

• Бұлшық ет жұмысына энергия береді;

• Гликоген түрінде бауыр мен бұлшық етте қор ретінде жиналады.

2. Қанттың түрлері

• Моносахаридтер: глюкоза, фруктоза;

• Дисахаридтер: сахароза (қалыпты қант), лактоза, мальтоза;

• Полисахаридтер: крахмал, целлюлоза.

Қант ағзаға түскен соң ферменттердің әсерінен глюкозаға айналып, қан арқылы тіндерге тарайды.

3. Қантты шамадан тыс қабылдаудың әсері

• Семіздік, қант диабеті, күретамыр ауруларын тудырады;

• Тістердің кариеске шалдығуын арттырады;

• Асқазан-ішек жүйесінің бұзылыстарына әсер етеді;

• Инсулинге тәуелділікті көбейтеді.

4. Қант алмастырғыштардың түрлері мен қасиеттері

Қант алмастырғыштар – тәтті дәм беретін, бірақ энергиясы аз немесе мүлде жоқ заттар.
Топтарға бөлінеді:

• Табиғи (калориялы): фруктоза, сорбит, ксилит;

• Жасанды (калориясыз): аспартам, сахарин, цикламат, стевия (жартылай табиғи).

5. Табиғи және жасанды алмастырғыштарға мысалдар

6. Қорытынды

• Қант – ағза үшін қажет, бірақ мөлшері шектеулі болуы тиіс;

• Бүгінгі таңда қантты тұтынуды төмендету – денсаулық сақтау саясатының маңызды бөлігі;

• Қант алмастырғыштар – диабетпен, семіздікпен күресте тиімді құрал;

• Ең жақсы шешім — табиғи, қауіпсіз алмастырғыштарды (мысалы, стевия) қолдану және теңгерімді тамақтану.

Б20 Байысбаева М. П.

Нан өнімдерінің технологиясы: оқулық. - // М. П. Байысбаева.- Алматы: Эверо, 2020. - 354 б.

https://chatgpt.com/c/696dfe63-02ac-8323-b6a5-761a205c8d0e

Сабақтың ортасы

35 мин.

III. Бекіту кезеңі (практикалық тапсырмалар) (15–20 мин)

Тапсырма 1 (салыстыру)

Кестені толтырыңыз:

Тапсырма 2 (талдау)

Сіз кондитер технологысыз. Диабетке арналған печенье рецептіне қант қолданбай, қандай алмастырғышты таңдар едіңіз және неге?

Жауап: ____________________________________________

Тапсырма 3 (ситуациялық)

«Әдеттегі тортты балаларға арналған тортқа бейімдеу» – қандай алмастырғыштар тиімді? Дәлелде

Б20 Байысбаева М. П.

Нан өнімдерінің технологиясы: оқулық. - // М. П. Байысбаева.- Алматы: Эверо, 2020. - 354 б.

https://chatgpt.com/c/696dfe63-02ac-8323-b6a5-761a205c8d0e

25 мин.

Тапсырмалар

IV. Білімді бағалау

Тест сұрақтары

1. Қанттың негізгі химиялық құрамы:
   A) Глюкоза
   B) Сахароза
   C) Фруктоза

2. Қанттың технологиялық рөліне кірмейді:
   A) Карамелизация
   B) Консерванттық әсер
   C) Түсті бояу
   D) Ақуыз мөлшерін арттыру

3. Табиғи қант алмастырғыш:
   A) Аспартам
   B) Стевия
   C) Сахарин

4. Диабетпен ауыратындарға қай алмастырғыш ұсынылады:
   A) Сахарин
   B) Фруктоза
   C) Қант

5. Сукралоза тәттілігі:
   A) Қанттан 100 есе тәтті
   B) Қанттан 600 есе тәтті
   C) Қанттан 10 есе тәтті

Жауап кілті: 1–B, 2–D, 3–B, 4–B, 5–

10 мин

Бағалау

Бағалау формасы

• Ауызша кері байланыс

• Тексеру және дескриптор арқылы бағалау

• Өзара бағалау (peer assessment)

https://chatgpt.com/c/696dfe63-02ac-8323-b6a5-761a205c8d0e

Сабақтың аяқталуы

10 мин

Қорытынды және рефлексия (5 мин)

Студенттер «2 жұлдыз, 1 тілек» әдісімен кері байланыс береді
– Не жаңа білді?
– Нені түсінді?
– Қандай сұрақ қалды?

https://chatgpt.com/c/696dfe63-02ac-8323-b6a5-761a205c8d0e

Қолданылған әдебиеттер

Оқу баспасы

Бурчакова Ирина Юрьевна, Ермилова Светлана Владимировна стыру

Күрделі нан – тоқаш және ұн кондитерлік өнімдерін дайындау үрдімін ұйымдастыру

https://chatgpt.com/

Т.А.Ә. Исабек М

_______________қолы

Тел:87001858090

E-mail: marzhan_isabek@mail.com