Әдебиетке апарар бұралаң жол: Қасым-Жомарт Тоқаев тұлғасы

Әдебиет – әркімге бірдей ашыла бермейтін, бірақ бір рет жүрекке жол тапса, адамды мүлде басқа деңгейге көтеретін құбылыс. Оған апарар жол әрдайым түзу емес: ол – ізденіс, күмән, өмір тәжірибесі мен ішкі толғаныстардан құралған бұралаң соқпақ. Осындай жолдан өткен тұлғалардың бірі – Қасым-Жомарт Тоқаев.

Көпшілік оны мемлекет басшысы, дипломат ретінде таниды. Алайда оның тұлғасында әдебиетке тән тереңдік, ойшылдық пен сөзге деген жауапкершілік айқын байқалады. Себебі әдебиет – тек жазу емес, ол – ойлау мәдениеті. Ал терең ойлайтын адам ғана қоғамға салмақты сөз айта алады.

Қасым-Жомарт Тоқаевтың өмір жолы – дәл осы бұралаң жолдың айқын көрінісі. Ол дипломатия саласында қызмет атқарып, халықаралық деңгейде тәжірибе жинады. Әлемнің түрлі мәдениеттерімен, көзқарастарымен танысу оның дүниетанымын кеңейтті. Бұл – әдебиетке апарар маңызды кезеңдердің бірі. Себебі нағыз шығарма тек қиялдан емес, өмірді терең түсінуден туады.

Оның еңбектерінде саяси талдау ғана емес, адам, қоғам, уақыт туралы ойлар көрініс табады. Бұл – әдебиет пен өмірдің тоғысқан тұсы. Себебі әдебиет әрқашан шындықты іздейді, ал саясат – сол шындықпен жұмыс істеудің күрделі формасы. Осы екі бағыттың түйіскен жерінде ерекше ойлау жүйесі қалыптасады.

Әдебиетке апарар жол кейде атақ пен мансаптан тыс жүреді. Бірақ Қасым-Жомарт Тоқаев мысалында біз керісінше жағдайды көреміз: үлкен жауапкершілік пен мемлекеттік қызмет адамның сөзге деген көзқарасын тереңдете түседі. Әрбір айтылған пікірдің салмағы артады, әрбір ойдың астары кеңейеді.

Бұл жерде маңызды бір шындық бар: әдебиет тек жазушыларға ғана тән емес. Ол – кез келген ойлы адамның ішкі әлемінде өмір сүретін құндылық. Егер адам сөзді дәл қолданса, ойды анық жеткізсе, шындықты бұрмаламаса – ол әдебиеттің рухына жақын деген сөз.

Қасым-Жомарт Тоқаев тұлғасы бізге бір маңызды сабақ береді: әдебиетке апарар жол міндетті түрде бір бағытпен жүрмейді. Ол саясат арқылы да, ғылым арқылы да, өмірдің түрлі сынақтары арқылы да қалыптасуы мүмкін. Ең бастысы – адамның ішкі ізденісі мен шынайылыққа деген талпынысы.

Қорытындылай келе, әдебиет – бұл тек кітап беттеріндегі мәтін емес, ол – адамның ойлау тереңдігі. Ал сол тереңдікке жету үшін әркім өз бұралаң жолынан өтуі керек. Кейбіреулер үшін ол жол қысқа, кейбіреулер үшін ұзақ. Бірақ маңыздысы – сол жолда адам өз шындығын таба алуы.