×
Сертификат тегін алу үшін
Материал тегін жариялау
ҚР БАҚ(СМИ) тіркеу №9512
Сайт бойынша барлық сұрақтарды 8(771)-234-55-99 (Ватсап) осы номерге жазуға болады. Тәрбиешілерге, ұстаздарға, оқушыларға, студенттерге арналған турнирлер басталды. Толығырақ
Құрметті аттестация тапсыратын ұстаздар аттестацияға арналған сұрақтар мен оның жауаптары дайын болды. Біз оны арнайы кітапша ретінде шығардық. Толығырақ: 8-(707)-358-15-26 осы номерге дәл қазір хабарласыңыз немесе ватсапқа жазыңыз.

Қазақстандағы білім мен ғылым

Автор:Толықбаева Мархаба Болатқызы
Бағыты: Басқа
Бөлімі: Баяндамалар, реферат
Сыныбы: Басқа
Жарияланған уақыты: 2019-09-30

50-ден астам пәндер бойынша материалдарды тегін жүктеп, сабақ барысында қолдануға болады

Материал туралы қысқаша түсінік

Қазақстандағы білім мен ғылымның дамуы жайлы

Қазақстандағы білім мен ғылым Білімнің мемлекеттік сипатын елде ҚР «Білім туралы Заңына» сай жүріп жатқан білім саласындағы біртекті мемлекеттік саясат айқындайды.Білім кеңістігінде мемлекет саясатын бірізді асырып бару үшін мемлекеттің білім басқару республикалық , облыстық , аудандық органдары түзіледі.Елдегі басқару құрылымдары – білім және ғылым министрлігі ,облыстық оқу департменттері және аудандық оқу бөлімдеріне бөлінген . Бүгінгі таңда білімді басқару жүйесі бір орталыққа тәуелділігінен босатылған,яғни республикалық органдар дамудың стратегиялық бағыттарын береді де,ал жергілікті мекемелер нақты ұйымдастыру,қаржылық,мамандар және материалдық қамтамасыз ету мәселелерін шешеді.Білім – бұл мұғалім мен оқушының субьектив – обьектив әрекет жолдарымен мақсатқа жетуді көздеген педагогикалық процесі жүрісі.Білім мазмұны тарихи сипатқа ие.Ол қоғам дамуының белгілі кезеңдерінде алға тартылатын білім міндеттері мен мақсаттарына орай анықталады.Әрқилы әлеуметтік жүйедегі білім мазмұны біркелкі емес.Ол өмір,өндіріс және ғылыми білімдердің даму деңгейіне сәйкес өзгермелі. [ 1 ] Білім мазмұнының міндеті – қоғамның әлемдік деңгейге сай жалпы және кәсіби мәдениетін көтеру,оқушылар санасында осы заман білім деңгейі мен білімдену бағдарламасының талаптарына сәйкес әлем бейнесін қалыптастыру;тұлғаның ұлттық және әлемдік мәдениетке араласуына;осы күнгі қоғамның төл тумасына айналған және сол қоғамды жетілдіруді мүдделеген азамат және адам тәрбиелеу;қоғамның мамандар қорын жаңғырта көбейтіп ,әрі қарай дамыту.Қоғам,мәдениет және білімнің бүгінгі даму жағдайында педагогикалық іс –әрекеттегі инновациялық бағыттардың қажеттігі бірнеше шарттардан туындап отыр.Олар:
  • Әр текті оқу орындарындағы білім беру жүйесінің,әдіснамасының және оқу – тәрбие процесін ұйымдастыру технологияларының жаңалануы;
  • Білім мазмұнының күшті адамилық сипат алуы;
  • Оқу пәндері көлемінің үздіксіз өзгеріп баруы;
  • Оқудың жаңа ұйымдастыру формалары мен технологияларын ұдайы іздестіруді қажет ететін жаңа оқу пәндерінің енгізілуі;
  • Мұғалімдердің педагогикалық жаңалықтарды меңгеруі мен қолдануының өзіне болған қатынастар сипатының өзгеруі;
  • Жалпы білімдік оқу мекемелерінің нарықтық экономикаға бет бұруы;
  • Жаңа оқу орындары,олардың арасында мемлекеттік емес білім ордаларының құрылуы; [1 ]

Елімізде соңғы жылдары инновациялық үрдістер мәселесі арнайы зерттеле бастады.Педагогикалық білімнің жаңа бір саласы – педагогикалық инноватика білім берудің жаңа тәжірибесін жасақтаумен байланысты мектептің даму үрдісін зерттейді.Оны мектептегі инновациялық үрдістің теориясы деп те атауға болады.«Инновация» жаңалық,жаңалықты ендіру деген мағынада қолданылады.Бұл ұғымды педагогикалық тұрғыдан жалпы алғанда,оқу – тәрбие үрдісінің жүрісі мен нәтижилерін жақсартатын педагогикалық жүйеге жаңалық енгізу деп түсінуіміз керек.Инновациялық педагогика тәрбие парадигмасын өзгертуді талап етеді.Парадигма теориялық және практикалық мәселелрді шешудің негізіне жататын үстемдік теория.Инновациялық білім берудің ,оның мәні тәрбие парадигмасын ,жаңа инновациялық педагогикамен,жаңа білім беру үрдісімен ,жаңа технологиялармен өзгертудің қажеттілігі туралы мәселе қойылды. [2 ] Әлемнің жетекші елдерінің қарыштап дамуы постиндустриалды экономиканың, ал кейіннен жаңа экономиканың – білім, инновация, жаһандық ақпараттық жүйелер экономикасының, зияткерлік еңбек пен ғылымның, жаңашыл технологиялар экономикасының қалыптасуына алып келді. Жаңа экономиканың негізін жинақталған адамзат капиталы құрайды. Ол өз кезегінде бүгінгі қоғамның әлеуметтік-экономикалық дамуының басым бөлігі, еліміздегі стратегиялық маңызды ресурстар әрі мемлекет дамуының ауқымды міндеттерін іске асырудағы негізгі базис болып табылады. Ел Президенті Н. Ә. Назарбаев өзінің «Қазақстан жолы – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты 2014 ж. 17 қаңтардағы Қазақстан халқына Жолдауында Қазақстанның әлемдегі дамыған отыз ел қатарына қосылуы бойынша нақты міндеттерді айқындап берді. Осы үдеріске Қазақстан ғылымы айтарлықтай үлес қосуы тиіс.Елбасы айтып өткендей: «Ғылымға негізделген экономиканың құрылуы – ең алдымен, қазақстандық ғылым әлеуетінің жоғарылауы». Осыған байланысты ғылыми саланың дамуының жаңа векторлары белгіленді: – ғылымды тікелей экономикамен, инновациямен байланыстыру, – ғылыми нәтижелерді коммерцияландыру мен өндіріске енгізу, – еліміздің үдемелі индустриалды-инновациялық дамуы аясындағы нақтылы жобалардың санын көбейту. Республикадағы ғылыми саланың дамуында соңғы жылдар өзгерістерге толы болды. Қазақстан Республикасының «Ғылым туралы» Заңына сәйкес ғылымды басқару мен қаржыландырудың озық халықаралық тәжірибеге мейлінше бейімделген жаңа механизмдері іске қосылды. Олар ғылыми саланың дамуына қолайлы жағдай қалыптастырып, ғалымдардың бастамашылдық танытуына дем беріп, ғылыми идеяларды жүзеге асыру мүмкіншіліктерінің аясын кеңейте түсті. Ғылымды басқарудың жаңа жүйесінің негізгі құрылымдарының – Қазақстан Республикасы Үкіметі жанындағы Жоғары ғылыми-техникалық комиссиясының, ҚР БжҒМ Ғылым комитеті, ғылым дамуының басымдықтары бойынша Ұлттық ғылыми кеңестердің (ҰҒК), «Мемлекеттік ғылыми-техникалық сараптама ұлттық орталығы» АҚ (МҒТС ҰО) жұмысы жолға қойылды. 2013 жылы ЖҒТК бекіткен ғылым дамуының 2011-2013 жж. арналған бес басым бағыты бойынша ғылыми зерттеулер жүзеге асырылды: энергетика; шикізат пен өнімді терең өңдеу; ақпараттық және телекоммуникациялық технологиялар; өмір туралы ғылымдар; зияткерлік әлеует. [2 ] Қазіргі уақытта ғылым саласындағы басым бағыттардың бірі әлемдік ғылым кеңістігіне кірігу болып табылады. Ғылым мен техника саласында Ұлыбритания, АҚШ, Қытай, Корея, Жапония, Германия, Франция, Польша, Ресей, Украина және т.б. елдермен 30-дан астам мемлекетаралық келісімдер жасалды. Осындай интеграцияның маңызды құралы – бірлесіп ғылыми зерттеулер жүргізу, халықаралық ғылыми жобалар мен бағдарламаларға қатысу. Мысалы, Назарбаев Университетінде ЛСА Жапон компаниясы күн фотоэлектрлік жүйесін пайдалана отырып, экологиялық таза энергияны енгізу жобасын жүзеге асыра бастады. Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің ғалымдары Ядролық зерттеулер біріккен институтымен (ЯЗБИ) ынтымақтастықта табысты жұмыс істейді. Үндістанмен ғылыми-техникалық ынтымақтастық жөнінде меморандумға қол қойылды. Келісім бойынша үнді тарапынан Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде заманауи суперкомпьютер орнатылды. Президент тапсырмасына сәйкес дарынды шетелдік ғалымдарды жұмысқа тарту бойынша, соның ішінде үздік қазақстандық ғалымдарды елімізге қайта оралуға ынталандыру бойынша жұмыстар атқарылуда. Отандық ғалымдардың ауқымды халықаралық жобаларға қатысуы үшін жағдайлар жасалып жатыр.Қазіргі кезеңде қоғамның өркендеп өсуі білім жүйесінің сапасын жақсартуды, жаңа технологияларды кеңінен қолдануды, жаңа формациядағы педагогтар дайындау арқылы еліміздің білім жүйесін халықаралық стандарт деңгейіне жеткізуді көздеп отыр. Бұл мақсаттар еліміздегі білім беру жүйесінің алдына жаңа инновациялық, технологиялық әдістерді қолдануды игеру, оқытудың жаңа модельдерін іздестіру және оны үнемі жетілдіріп отыру міндеттерін алға тартады. Осы бағытта Қазақстанда әлемдік қоғамдастыққа ықпалдасу мақсатында атқарылып жатқан жаңашыл идеяларда өз нәтижелерін көрсетіп жатқандығын баспасөз арқылы көру,есту жаңа міндеттерді жүктейді. Шетелдік тәжірибелерді бақылай отырып, тиімді жақтарын өзімізге енгізу уақыт талабы. Дегенменде, бұл тұрғыда әр елдің өз жолы болуы заңды . Олай дейтін себебім,әр ұлттың менталитеті бар. Сан ғасырлар бойы қалыптасқан өзіндік үрдісі мүлдем жойылып кетуі мүмкін емес жағдай. Бірақ, қазіргі таңда уақыт талабына сай бетбұрыс жасауда керек. [3 ] Қоғамның интеллектуалдық, экономикалық, парасаттық және мәдени деңгейі, білім сапасының дәрежесі мемлекеттің әлемдік орнын айқындайды. Егемен қазақ елінің білімі мен ғылымының стратегиясы, білім беру жүйесіндегі ұлттық білімнің құндылықтарын сақтай отырып, әлемдік білім кеңістігіне кірігуі жолында әлдеде қыруар өзгерістер енді. Қазіргі уақытта Қазақстанда білім берудің өзіндік сұлбасы қалыптасып жатыр. Бұл білім саласындағы бағдарламалардың өзгеруімен жаңа оқыту әдістерінің енгізілуімен қатар жүруде.Оқыту әдісіндегі жаңа ұстанымдар студенттерден өз бетінше көбірек жұмыс істеуді,ізденуді талап етеді. ЖОО әлемдік стандартты енгізудің нәтижелерін түрлі мамандықтар бойынша білім алушы студенттердің жұмыс қарқынынан байқай аламыз. Қоғамда оған алғышарттар жасалған. Оның басты көріністерінің бірі- заманауи ақпараттану. Кеңестік дәуір түлектеріне қиял болған уақыт енді жетті. Ғылым саласының өзінде шетел жаңалықтарын білгісі келіп құмартқан жаңашылдардың қудалану күндері тарихта қалды. Ендігі жерде ақпараттық қоғамда өмір сүруші азаматтың талабы мағыналы болып табылады. Бұл студенттің ізденісінен,белсенділігінен,қабілетінен көрініс табатын жағдайлар. Нақты алғанда, қазіргі кезеңде қоғамның өркендеп өсуі білім жүйесінің сапасын жақсартуды, жаңа технологияларды кеңінен қолдануды, жаңа формациядағы педагогтар дайындау арқылы еліміздің білім жүйесін халықаралық стандарт деңгейіне жеткізуде оқытушы қауымның орны ерекше. Болон хартиясына қол қою 2003жылы жүзеге асып, содан бері білім саласында нарық экономикасына бейімделген, бәсекеге қабілетті білімді де білікті мамандар дайындау негізгі стратегиялық мақсат болып отыр. [ 4] Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңының 8 - бабында «Білім беру жүйесінің басты міндеті - оқытудың жаңа технологияларын енгізу, білім беруді ақпараттандыру, халықаралық коммуникациялық желілерге шығу, ұлттық және жалпы адамзаттық құндылықтар, ғылым мен практика жетістіктері негізінде жеке тұлғаны қалыптастыруға, дамытуға және кәсіби шыңдауға бағытталған білім алу үшін қажетті жағдайлар жасау» - деп атап көрсеткендей, қазіргі кезеңде әрбір Жоғарғы оқу орныныңда қызмет етуші педагогикалық қауымның алдына қойып отырған басты міндеттерінің бірі - оқытудың әдіс - тәсілдерін үнемі жетілдіріп отыру және жаңа педагогикалық технологияны меңгеру. Аталған міндеттерді жүзеге асыруда елімізде атқарылып жатқан нәтижелі жұмыстар бар. Осыған орай, бүгінгі ЖОО мен педагогика ғылымы алдында білім берудің философиялық негіздеріне, білім жүйесінің стратегиялық бағыттарымен оны орындаудың әдіс-тәсілдеріне деген жаңа көзқарастар қалыптасуда. Оның ішінде бiлiм берудi ақпараттандыру мәселесіне ерекше мән берілуде. [5 ] Елімізде бiртұтас бiлiмдiк ақпараттық ортаны құру заманауи талап болып табылады. Ол біртіндеп бiлiм беру саласында жаңа ақпараттық технологияны пайдалануға, Қазақстан Республикасындағы ақпараттық кеңiстiктi әлемдiк бiлiм беру кеңiстiгiмен сабақтастыруға мүмкiндiк бередi. Білім беру жүйесін ақпараттандыру дегеніміз – берілетін білім сапасын көтеруді жүзеге асыруға бағытталған процесс,яғни ақпараттық қоғам құру. Ол арқылы студенттің логикалық – құрылымдық ойлау қабілетін дамыту, ақпараттық технологияны өзіндік даму мен оны іске асыру құралы ретінде пайдалану дағдыларын қалыптастыру. Демек, ақпараттық бірліктердің білімге айналуы әлемнің жүйелік – ақпараттық бейнесін студенттердің творчестволық қабілеттері мен құндылық бағдарларын дамыту арқылы қалыптастыруды көздейтін, адамның дүниетанымының құрамдас бөлігі болып табылатын интеллектуалды дамуды қалыптастырудың бір жолы.Бұл технологияның өзектілігі қоғамның ақпараттандыру жылдамдығының артуымен сипатталады. Ақпараттық қоғамда ақпараттық-коммуникациялық құзіреттілік қалыптасады. Оның ұтымдылығы студенттің аз уақыт жіберіп көп білім алуында, тапқан ақпаратты өзгелерімен салыстырып оның артықшылықтарын ажыратып талдау жасап яғни логикалық операцияларды өз бетімен орындау мүмкіндіктерін пайдалана алуында. [ 6] Ғылым мен техниканың жедел дамыған, ақпараттық мәліметтер ағыны күшейген заманда ақыл-ой мүмкіндігін қалыптастырып, адамның қабілетін, талантын дамыту білім беру мекемелерінің басты міндеті болып отыр. Ол бүгінгі білім беру кеңістігіндегі ауадай қажет жаңару педагогтың қажымас ізденімпаздығы мен творчестволық жұмысының арқасында қалыптасады. Сондықтан да студенттерді диференциалды оқытуға көшу жемісті болуы әбден ықтимал. Қабілетті студенттерді жобаларға икемдеу, нақты ғылымдар саласында жаңалықтар ашуға баулу, оған мемлекет тарапынан қамқорлық көрсету, түрлі жеңілдіктер жасау, марапаттау іс-шараларын өткізу арқылы оның қызығу қабілетін күшейту. Бұл әр жастың қабілетіне қарай білім беруді, оны дербестікке, ізденімпаздыққа бағыттауға бетбұрыс болып табылады.Әрине, Қазақстанда озық тәжірибелі кәсіби педагог мамандар бар, солардың өздерініңде заман талабына сай икемделуі инновациялық оқыту технологиясын меңгеруін уақыт талап етеді. Бұл өз қызметіне творчестволық жолмен баратын, жеке басының белгілі іскерлік қасиеті бар адамды қажет ететін жұмыс. Шындығында да әрбір педагог жаңа инновациялық технологияны меңгеру барысында өзін-өзі дамытады және өзін-өзі қалыптастырады. XXI ғасырда болашақ мамандарды даярлау, олардың кәсіби бейімделуін қалыптастыру мәселелері – кезек күттірмейтін өзекті қоғам талабы. Болашақ мамандардың жаңа инновациялық педагогикалық технологияларды қолдануға даярлықты қалыптастыру мына көрсеткіштерді қамтиды.«Қазақстан-2050» Стратегиясын жүзеге асыру барысында ҚРТ БҒМ 2014 жылы жарияланатын байқау аясында 2015 жылы ғылыми зерттеу жұмыстарына 4 млрд. теңгеге жуық қаржы бөлетіндігі туралы ресми ақпаратты ҚР БҒМ ғылым комитеті мәлімдеді. Бұл құптарлық жағдай. Өнеркәсіпті, аграрлық саланы ғылымиландырудың зор пайдасының боларын дәлелдеп жатудың қажеті жоқ. Бұл пікірді қоғам толық қолдайтындай жағдайға уақыт жетті. [6 ] Елімізде 2014 жылдан бастап зерттеу институттарын, ғылыми-ауыл шаруашылығы институтын дамыту қолға алына бастады.. Яғни, институттармен өндірісті байланыстыру, олардың ғылыми жұмыстарына сұранысты арттыру үшін корпоративтік басқару жүйесін енгізу керек. Бұл қаржыландыру жүйесінің көзі болып табылады. Осы негізде ғалымдар мен бизнес-кәсіпорындары қатыса алатын және олар қаржының 20-25% өздері құятындай етіп грант бойынша жобаларды қаржыландыру үшін байқау жарияланды. Өндіріс салалары бойынша зерттеу жұмыстарын жүргізуге мүмкіндіктер жасау арқылы алға қарай даму, үстеме пайда табу немесе тамақ өндірісі болса, онда адам ағзасына тигізер пайдалы жақтарын айқындау жалпы қоғам үшін тиімді болары белгілі. Осындай жаңашыл идеяларды ұсынуда белсенділік танытқандарды кәсіпорын қолдап, нәтижелі жұмыс қаржыландырылатын болуы тиіс. Басты мақсат - ғылым мен өндірісті тығыз байланыстыру. [7 ] Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президенті қоры» қоғамдық қоры 2010  жылы ЮНЕСКО-ның ұйымдастыруымен өткен Білім конференциясына қатысушылар адамзаттың басын біріктіретін — білім ғана деген байлам жасады. Иә, білім-ғылымның адамзат қауымдастығының болашағы үшін атқарар рөлін ештеңемен салыстыру мүмкін емес. Қазақстанның тұрақты дамуы үшін еліміздің алдында тұрған ауқымды міндеттерді, мемлекеттік бағдарламаларды іске асыратын, бүгінгі бастамаларды ертеңге апаратын заманауи біліммен қаруланған озық ойлы, білікті мамандар қажет. 1995 жылғы Конституция бойынша (30-бап) баршаға бірдей міндетті болып есептелетін толық орта білім алуды мемлекет тегін жүргізеді. Әйткенмен, мектеп бітірген жас жеткіншектің одан әрі қандай оқуға түсуі (мемлекеттік немесе жеке) өз еркі мен қалауына байланысты. Этностық ерекшеліктердің есепке алынуына орай, республикада оқу, білім алу 7 тілде жүргізіледі. 1997 жылдың соңында Президент Н.Ә. Назарбаев 2030 жылға дейінгі Қазақстанның даму стратегиясын анықтап, онымен халықты таныстырды. Президент бұл стратегияны болашақ ұрпақ алдындағы жауапкершілік сезіміміздің көрінісі деп бағалады. «Қазақстан-2030» стратегиясында қоғамның ұзақ мерзімді басым мақсаттары — жеті бағыт бөле көрсетілді. Солардың бірі – Қазақстан азаматтарының денсаулығы, білімі мен әл-ауқаты. Бағдарламада Қазақстан мектептерін тұтастай компьютерлендіру қажет делінген.Мектептер мен жоғары оқу орнындағы жастардың білімін жетілдіру мақсатында республика көлемінде әр түрлі деңгей- дәрежедегі оқу орындарын лицензиялау мен аттестациялаудың нормативі белгіленді. [8 ] Біз қазақ ұлтынан Тәуелсіздіктің нәтижесінде қазақ еліне айналдық. Енді білім беру жүйесін де заманға сай нақтылауымыз керек. Бұл мәселедегі ұсыныс, өзге өркениетті елдер сияқты бірыңғай оқу стандартымен оқытылатын жаңа тұрпатты мектеп қалыптастыруымыз керек. Яғни, Қазақстан азаматтары бара-бара балаларын этностарына қарамай бір сыныпта, бір мектепте оқытуы керек. Мұндай жағдайда қазіргі мектептердегі оқыту бағдарламалары, стандарттары, тәсілдері, жүйелері, құндылықтары жаңа сападағы өзгеріске түспек. Мәселе түбегейлі шешілуі үшін бұл үрдіс мектеп жасына дейінгі мекемелерден бастау алғаны жөн. Орыс балабақшасы, қазақ тіліндегі балабақша орнына бір тәрбие жүйесіне құрылған мемлекеттік тілде тәрбие жүргізілетін балабақша болуы қажеттілік. Жаңа мектептің жобасы туралы бүгінгі күнде айтудың және оны жүзеге асырудың қажеттілігі, жоғарыда айтқандай, елдік мәселеге тіреледі. Қандай елдің де азаматтарының патриоттық сана-сезімінің векторы елдік негізде болмақ. Бұл табиғи жағдай. Бір елдің азаматтары, олардың ұрпақтары этностарына, діни сенімдеріне қарамай бір мектепте, бір сыныпта білім алуы да табиғи жағдай. Бұл үрдіс әлі жалпы қоғамдық сипат алмаса да, елімізде басталған, айталық, кейбір орыс халқының өкілдері, Елбасы айтқандай, балаларын қазақша балабақшаға, қазақ мектептеріне бере бастады. Астанадағы Нұр-Орда түрік-қазақ лицейінде болғанда, оның оқу ісінің жетекшілері жиырма сегіз лицейлерде он пайыздай қазақ балаларымен қоса өзге этнос балалары, оның ішінде орыс балалары да оқып, төрт тілді меңгеруде екенін айтқан. [9 ] Мамандар даярлауды жаңарту мен жақсарту үшін «Дарын» мемлекеттік бағдарламасы іске асырылу үстінде. Бұл бағдарлама жасөспірімдер мен жеткіншектерге тәрбие мен білім берудегі білім органдарының негізгі стратегиялық іс-шараларын белгілейтін болады. Ерекше дарынды балаларды шетел оқу орындарына жіберіп отыру мақсатында 1993 жылдан бастап «Болашақ» бағдарламасы жұмыс істеп келеді. Сонымен қатар, қазір жаңа балалар бақшалары, интеллектуалдық мектептер мен Назарбаев Университеті де ашылып жатыр. Бүгінгі таңда шетелге барып білім алу мәселесімен басқа да мемлекеттік емес білім ұйымдары, орталықтар, қорлар айналысуда. Тәуелсіздік алған жылдар ішінде білім берудің қыры мен сыры, мазмұны айқындала түсіп, оларды қаржыландыру мен басқару негізі едәуір өзгерді. Бұл салада жаңаша құқықтық-нормативтік база құрылып, қалыптасты. Білім берудің қосымша және баламалық мекемелері өмірге келді. Осыған орай мемлекеттік оқу орындарын қолдап-қуаттаудың мүлдем жаңа мүмкіндіктері ашылды. Білім алу мен білім берудің ықпалдастық дәрежедегі әлемдік кеңістігі ұлғайды. [ 10] XXI ғасырда білім адамзаттың даңғыл даму жолын анықтайды, сондықтан республикада білім беру жүйесін дамытудың өзекті мәселелеріне баса көңіл бөлінеді. Ең бастысы, білім беруді ұлттық экономика мен қоғамның әлеуметтік сұраныстары талаптарына сай дамытуды қамтамасыз ету қажет. Дүниежүзілік білім беру үдерісіне сәйкес Қазақстанда үздіксіз білім беру жүйесі енгізілуде. Бұл бүгінде кадрларды даярлау, қайта даярлау және мамандығын жетілдіру жүйесін құрудан көрініс табуда, жекелеген жағдайларда бұл жүйе тұрғындарды еңбекпен қамту қызметімен бірлікте әрекет етеді. Нарықтық экономика маман кадрлар даярлаудың әр түрлі жүйесін талап етуде. [7 ] 1994 жылы Ғылым және жаңа технология министрлігі жанынан ғылыми-техникалық бағдарламалар мен жобаларды мемлекеттік сараптау бөлімі құрылды. Аталған құрылым ғылымға арналған бюджеттік ассигнадиялардан қаржыландыруға қабылданған ғылыми-техникалық бағдарламалар мен жобалардың бөрін дерлік сараптаудан өткізуге тиісті болды. 1996 жылы Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстан Республикасында ғылымды басқарудың мемлекеттік жүйесін жетілдіру шаралары туралы» Жарлығы шықты. Қазақстан Республикасы Жоғары білім және ғылым министрлігі құрылды. Қазіргі кезде ол Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі деп аталады. Ғылымды дамытудың мемлекеттік бағдарламасында ғылым саласын одан әрі жаңартудың 2007—2012 жылдарға арналған стратегиясы белгіленді. [8 ] Қазақстандық ғылымның ертеңі республикадағы білім жүйесіне де тікелей байланысты. Қазақстанда басқарудың тікелей негізгі қағидаларына сүйенген, әрі қаржыландыру жағынан мемлекеттік және мемлекеттік емес болып есептелетін еуропалық типтегі білім беру жүйесі қанат жайып келеді. [3 ]
Қазіргі уақытта Қазақстанды әлемдік бірлестік нарықтық экономикасы бар ел ретінде таниды. Тәуелсіздікке қол жеткізген қысқа тарихи кезеңде Қазақстан жаңа алдыңғы технологияларды пайдаланып, әлемдік өркениетке ықпалдаса отырып, экономикада алға қарай үлкен қадам жасады. Еліміздің әлеуметтік-экономикалық даму келешегі анықталды. Бұл мәнде қоғам өмірінің жаңа сапасының негіздерін қалайтын және өте маңызды фактор, экономикалық қуат және еліміздің ұлттық қауіпсіздігі базасы болып табылатын қазіргі білім беру жүйесінің, адам капиталының ролі мен мәні қоғамдық даму деңгейінің белгілері ретінде арта түседі. [1 ] Өмірге келген жас бала, одан соң, жасөспірім, жастар тіршілік тәжірибесіннегізінен үш ортадан көріп, біліп, түйісініп, өзі қатынаса жүріп жинайды. Ол- отбасы, қоршап жатқан орта және арнайы білім жүйесі. Өсіпкеле жатқан жас адам осы үшеуінің арасынан бой көтеретін субъект. Үш орта өзара байланысты болып, балаға жүйелі ықпал етуге мүмкін. Керсінше, әрқайсы өзінше әрекет етіп, тіпті бірінің ықпалы екіншісінікіне қайшы келуге де ықпал. Осы әр қилы ықпалдар мен әсерлерді өз бойына өткізетін оъект біреу. Ол - бала, жасөспірім, жас. Бала алдында ауапты іс тұрады: нені алу, нені алмау керек? Неден үйреніп, неден жирену қажет? Бұған ол қандай жауап табады, бұл баланың өмірге алғашқы қадамдарын басып қандай тәрбие алғанына,неге бағдарлағанына, ойлау қабілетіне байланысты. «Туы бірдің түбі бір, жолы бірдің жүгі бір» деп бірлік, ынтымағы жарасқан Қазақстан халқына Президентіміз Н.Ә. Назарбаевтың жыл сайынғы жолдауы — мәдениетіміздің, дәстүріміздің, әдет-ғұрпымыз бен рухани тіршілігіміздің белгісі. Білім беру жүйесіндегі істің жағдайын түбегейлі өзгертуді қолға алған Елбасымыздың бастамасы Қазақстан халқына үлкен серпіліс әкелуде. Ел Президенті Н.Ә. Назарбаевтың 2005 жылғы ақпан айындағы Қазақстан халқына жолдауында: «ХХІ ғасырда білімін дамыта алмаған елдің тығырыққа тірелері анық», – деген тұжырымы, ХХІ ғасыр деңгейінде жан-жақты сапалы білім беруді бірінші орынға қояды. [ 9] Бүгінгі таңдағы әлемдік бәсекелестік заманда әрбір оқушының білім сапасын, қабілеттілік деңгейін анықтайтын жеке тұлғаны дамыту мәселелері күн тәртібінде өз өзектілігін жойған жоқ, яғни адамның білімі мен біліктілігі қазіргі заманда әрбір мемлекеттердің бәсекеге қабілеттілігінің ең маңызды факторына айналды. Білім беру жүйесін ақпараттандыру үрдісі заман талабы және Қазақстан республикасында ақпараттандыру бағытының ең маңызды әлеуметтік-экономикалық жалпы мемлекеттік мәселенің бірі болып табылады [8 ]. Біз сіздермен сондайлық жылдам өзгеретін әлемде өмір сүріп жатырмыз: айнала технология өзгеріп ауысуда, ал сонымен бірге біздің де тұрмысымыз өзгеріп отыр. Адамдарға тасқындаған ақпарат ағыны сондайлық жылдамдықпен артуда. Газет орнына кейде интернеттегі ақпараттың шексіз теңізін қараймыз. Күн өткен сайын «скайп» немесе басқа бағдарламалар бойынша бейне байланыс тарап жатыр. Осының барлығымен бірге біздің балалар да өзгеруде. Олар мектепте осыдан он жылғыдай емес, тіптен басқаша келеді. Қазір бірнеше жылда ақпараттық технологияның және кәсіптің — физик-ядрошылардан қарапайым бірлестіктің менеджеріне дейін, инженерден азпазшыға дейін – мазмұны өзгерген кезде, біз бүгін мектеп оқушыларына олардың келешек кәсібінің әлеміне қандай білім керек екенің нақты дәл айта алмаймыз. Олар өмірде бір емес бірнеше мамандықты алмастыруға дайын болуы, үнемі өзін-өзі жетілдіріп отыруға, кәсіптік қызмет үшін қажетті ақпаратты сауатты түрде іздеуге, алуға және өңдей білуге дайын болуы тиіс. Батыста әлдеқашан негізгі біліктіліктермен (оқу, санау, жазу) қатар ақпаратпен жұмыс істей білуді білдіретін «жаңа сауаттылық» ұғымы бар. Осыған бізде мектепті дайындауға тиіспіз. Ақпараттық қоғамда оқушылардың толымды өмір сүруіне бағытталған оқытудың мүлдем жаңа парадигмасы керек. Оны өткен тарихтан сабақ алмай қарастыру мүмкін емес. Білімдену тек өскелең жас ұрпаққа ғана емес. Ересектер де тіршілік, қызмет барысында үнемі ізденіс жағдайында болады. Әсіресе еңбек технологиясының жетілдірілуі, экономикалық қатынастағы өзгерістер, жұмыссыздық, ересектердің өзінің білімін жетілдіру немесе қайта даярлық процесінен өту әрекеттерін болмай қоймайтын заңды құбылысқа айналдырды. Білім беру немесе білім алу тек арнайы білімс беретін мекемелер шеңберінен шығып кетті. Мүдделер өзалдына білімденуде, өз еркімен ізденісін жалғастырады. Басқаша айтсақ, қазіргі заманда әр адамның тіршілігінің өзекті саласы - білімдену. "Білім беру" және "білімдену". Екеуінене ортақ және айырмашылығы неде? Жас ұрпаққа білім беру, яғни өмірлік тәжірибемен қаруландыру, отбасының, әлеуметтік ортаның және арнайы білім мекемелерінің ісі екенін айттық. Алұрпақ оны қалайша қабылдады: немқұрайды, ұшқары, терең ұғына отырып, өз тәжірибесінеайналдыру арқылы... Неге бір отбасынан әркелкі мінезді және қабілетті бала өседі, неге бір мұғалімнен оқығандардың білімі, көзқарастары мен қабілеті әртүрлі? Осының бәрі мәселенің білімнің берілуінен гөрі, тәрбиеленушінің өзінің білімденуінде екенін көрсетеді. Ата-ана үйретумен шектеліп қалмай, бала үйренді ме жоқ па, басты назар соған аударылмаса күткен нәтиже келе қоймады.Оқу, білім - жанған шырақ, ойласаң.Үйренерсің, іздеп көрсең, қоймасаң.Қу өнерді, бу беліңді, жігер сал.Пайда аларсың, қаужанарсың, тоймасаң. Жүсіпбек Аймауытов  Күші көп адам біреуін женіп екіншісіне шаршағаннан шамасы жетпй қалады, ал білімі көп адам бір-екі сөзімен ғана мың адамды шаршамай ақ жене алады. Менің ойымша,білімсіз адам болмайды әр біреуінде әр түрлі білімділік қасиеті бар,бірі математикадан шебер а келесісі ойына бір оқығаннан ақ есіне бәрін сақтап қалады.Бірақ адам көбірек оқыса ол білімді болады,ал білімді болмаса оған өмір сүру қиын болады.Мінекей осыдан Оқу — білім бұлағы, Білім өмір шырағы-деген мақал шыққан.





Қолданылған әдебиеттер7. «Білім туралы» Қазақстан Республикасының Заңы./ Егемен Қазақстан9. Педагогика (курс лекций) Алматы, 2003. 10.Педагогика (под. ред. Б.Т.Лихачев). М.,1998















Қатысушы туралы мағлұматтар
Тегі Толықбаева
Аты Мархаба
Әкесінің атыБолат
Оқу орнының атауыЖезқазған гуманитарлық колледжі
2 курс «Шетел тілінен бастауыш білім берудің мұғалімі»
Аталмыш мекен-жайға сертификат, диплом, алғыс хаттар жіберіледіҚабылдаушыны көрсетуді ұмытпаңыз

87087524352
E-mailmako19_99222@mail.ru
991007450078
Ғылыми жетекші туралы мағлұмат
Тегі Темірбеков
Аты Мырзатай
Әкесінің аты

Лауазымы






50-ден астам пәндер бойынша материалдарды тегін жүктеп, сабақ барысында қолдануға болады

Сертификатты жеке кабинеттегі жетістіктерім бөлімінен жүктеп алуға болады

Материалды сайттан тегін жүктеу

Материал ұнаса парақшаңызға сақтап қойыңыз!

Өз пікіріңізді қалдыру үшін тіркелу қажет.