Қазақстандағы Opus Dei ұйымының қалыптасуы мен дамуы

Opus Dei алғаш рет 1928 жылы 2 қазанда Испанияның Мадрид қаласында орналасқан «Сан-Херонимо-эль-Реаль» атты Рим-Католик шіркеуінде Хосемария Эскрива де Балагер негізін қалаған католикалық ұйым. Оның негізгі міндеті – күнделікті өмірде киелілік идеясын жұмыс, отбасы және қоғамдағы әрекеттері арқылы тарату. Қазақстанда Opus Dei ұйымының жұмысы католицизмде салыстырмалы түрде аз, бірақ көпұлтты және көпконфессиялы қоғамында тарихи маңызды орын алып, дамып келе жатыр.

Қазақстандағы Opus Dei ұйымының дамуы 1990 жылдары басталды, бұл кезеңде елге әр түрлі қозғалыстар келе бастады, соның ішінде Opus Dei ұйымы да болды. Қазақстанға келген алғашқы қызметі католиктердің рухани қамқорлығына және ағарту жұмыстарына бағытталды. 1991 жылы КСРО ыдырап, Қазақстан тәуелсіздікке қол жеткізгеннен кейін, ел діни ұйымдармен белсенді қарым – қатынас орната бастады. Осы кезеңде бұрын жер асты қызметімен жұмыс істеген Рим – Католик шіркеуі қайта құрылды. Қазақстандағы жергілікті қауымдармен байланыс орнату Opus Dei ұйымының дамуының алғашқы қадамдарының бірі болды. Ұйым өкілдері Алматы мен Астана сияқты ірі қалалардағы католик шіркеулеріне белсенді түрде барып, священниктер мен діни қауым мүшелерімен танысып, жергілікті дәстүрлер мен пастырлық қызмет ерекшеліктерін зерттеді.

2000–2010 жылдары Қазақстандағы Opus Dei қызметі институционализация кезеңіне өтті. Ұйым инфрақұрылымын жүйелі түрде дамытып, Алматы мен Астана қалаларында білім беру және рухани орталықтарды ашты. Жергілікті католик шіркеулері мен дін қызметкерлерімен өзара байланыс күшейіп, жастар мен мамандар үшін тұрақты рухани кездесулер, катехизикалық сабақтар мен білім беру бағдарламалары ұйымдастырылды. Осы кезеңде Opus Dei елдің мәдени және интеллектуалдық өміріне белсенді қатысып, лекциялар, семинарлар және рухани ретриттер өткізді. Ұйымның позицияларын нығайтуға айтарлықтай ықпал еткен оқиға – 2001 жылы Қазақстанға Папа Римский Иоанн Павел II-нің сапары, бұл католик шіркеуін мойындауға және Opus Dei ұйымының елдегі тұрақты қатысуын қамтамасыз етті. Қазіргі кезеңде Opus Dei қызметінің басты бағыты — жастар мен кәсіби мамандарға назар аудару. Ұйым лекциялар мен рухани ретриттер өткізіп, олардың рухани дамуына тұрақты қолдау көрсетеді. Сонымен қатар, білім беру бастамаларын дамытуға ерекше мән беріледі, бұл жастарға кәсіби және рухани өмірін үйлестіре отырып, жауапкершілік пен моральдық құндылықтарды дамытуға мүмкіндік туғызады. Осындай іс-шаралар Opus Dei ұйымының Қазақстандағы тұрақты және жүйелі қызметін нығайтуға септігін тигізеді.

Opus Dei ұйымының әлеуметтік-мәдени мәні бірнеше бағытта көрінеді. Ұйым сенім мен күнделікті өмірді үйлестіретін үлгіні ұсына отырып, католикалық дәстүрді жергілікті әлеуметтік-мәдени контексте интеграциялауға ықпал етеді. Лекциялар, білім беру бағдарламалары, ретриттер және рухани кездесулер арқылы Opus Dei қатысушылардың интеллектуалдық және моральдық қасиеттерін дамытады, белсенді және саналы лаицизм қауымын қалыптастыруға ықпал етеді. Сонымен қатар, ұйым басқа діни және мәдени институттармен ашықтық пен ынтымақтастыққа дайын екенін көрсетіп, Қазақстанның көпұлтты және көпконфессиялы қоғамында католик шіркеуінің оң қабылдануына үлес қосады. Қазақстанда Opus Dei католик шіркеуінің бір бөлігі ретінде де, оның мүшелерінің рухани және кәсіби дамуына бағытталған зияткерлік бағыттағы қозғалыс ретінде де қабылданады. Сонымен қатар, ұйым өзінің жабық құрылымы мен қызметі туралы ақпараттың жеткіліксіздігінен кейде қоғамның кейбір мүшелерінің арасында сақтық туғызады. Дәстүрге деген құрмет пен сақтықтың бұл үйлесімі Opus Dei ұйымының елдегі көпұлтты және көпконфессиялы контексте қабылданатын бірегей тәсілін анықтайды.

Opus Dei ұйымы білім беру бағдарламаларын кеңейту арқылы қатысушылардың кәсіби және рухани дамуына жағдай жасауды көздейді. Сонымен қатар, жастар мен студенттермен іріктелген жұмыстар жүргізіліп, олардың білім мен құндылықтарға қызығушылығын арттыруға бағытталады. Ұйым дінаралық диалогты тереңдетуге көңіл бөліп, түрлі конфессия өкілдерімен ынтымақтастық орнатуды мақсат етеді. Сонымен қатар, академиялық қоғамдастықтағы позицияларды нығайту арқылы Opus Dei білім беру және рухани бастамаларын одан әрі дамыту мүмкіндіктерін кеңейтуде жұмыс істейді. Қазақстандағы Opus Dei ұйымының дамуы халықаралық католик қозғалысының жергілікті әлеуметтік-мәдени контекстке бейімделуінің айқын үлгісі болып табылады. Ұйым өз қызметін Қазақстан қоғамының ерекшеліктерін ескере отырып жүргізіп, діни, мәдени және әлеуметтік факторларды үйлестіре алды. Шектеулі ресурстар мен салыстырмалы түрде аз мүшелікке қарамастан, Opus Dei білім беру бағдарламалары, рухани-ағартушылық жұмыстар және қоғамдық өмірге белсенді қатысу арқылы өзінің институционалдық және әлеуметтік позицияларын біртіндеп нығайтып келеді. Сонымен қатар, ұйымның қызметі жеке тұлғаның рухани дамуы мен кәсіби жетілуін қатар қарастыруымен ерекшеленеді. Бұл тәсіл қазіргі жаһандану жағдайында, әсіресе көпұлтты және көпконфессиялы қоғамда, діни құндылықтарды заманауи өмір талаптарымен үйлестірудің тиімді моделін көрсетеді. Opus Dei ұсынатын рухани тәжірибелер мен білім беру бастамалары қоғам мүшелерінің жауапкершілігін, этикалық ұстанымдарын және әлеуметтік белсенділігін арттыруға ықпал етеді.

Бұдан бөлек, ұйымның дінаралық диалогқа қатысуы және әртүрлі мәдени орта өкілдерімен ынтымақтастық орнатуы Қазақстандағы діни келісім мен өзара түсіністікті нығайтуға өз үлесін қосады. Бұл өз кезегінде католик шіркеуінің қоғамдағы оң бейнесін қалыптастыруға және оның әлеуметтік институт ретіндегі рөлін күшейтуге ықпал етеді. Жалпы алғанда, Қазақстандағы Opus Dei ұйымының қызметі сенім, кәсіби даму және әлеуметтік жауапкершіліктің өзара байланысын көрсететін кешенді құбылыс ретінде сипатталады. Оның әрі қарай дамуы білім беру, мәдени және рухани салалардағы белсенділіктің сақталуына, сондай-ақ қоғамның әртүрлі топтарымен тиімді өзара әрекет орнатуына байланысты болмақ.

www.kaznu.kz

Автор: Болатова Дана,

Әл – Фараби атындағы ҚазҰУ-ның 4 курс студенті.

Практика жетекшілері:

аға оқытушы, PhD Мұқан нұрзат;

аға оқытушы Абдуллаев Нұржан Қыдыралиевич