«Qazintellect »

зияткерлік ойыны

(5-сыныптар)

Өткізген:

2024-2025 оқу жылы

Тақырыбы: «Qazintellect» зияткерлік ойыны

Мақсаты: Оқушылардың зеректік қабілетін дамытып ой өрісін кеңейту, білімге деген құштарлығын арттыру, озық ойлы оқушыны анықтау, оқушылардың дүниетанымын, білімге қызығушылығын және ойлау, ойды жүйелеу қабілеттерін дамыту.

Көрнекі-құралдар: таныстырылым, үлестірме қағаздар (тапсырмалар)

Өту барысы

Армысыздар, құрметті ұстаздар мен оқушылар, ойынға қатысушы сайыскерлер!

«Білгеніңнің жақсысын қыл, білмегенін біле бер...» деп Шәкәрім Құдайберді ұлы айтып кеткендей, еліміздің болашағы тек қана білімді, озық ойлы жастар екені даусыз.

Мектебіміздің 5-сынып оқушыларының пәндік білімі мен логикалық ойлауын, сонымен қатар, функционалдық сауаттылығын байқау үшін ұйымдастырылған іс-шараға жиналып отырмыз.

Қазылар орнықтырар әділдікті

Кімдердің жауаптары кәміл мықты

Білім мен тақпырлықтың сайысында

Жеңіске жетер дейміз нағыз мықты.

Қазылар алқасымен таныстыру.

1._______________________________________

2._______________________________________

3._______________________________________

Әрқашанда білім көптік етпеген

Талапсыз жан мұратына жетпеген

Сәлем бердік ұландарға талапкер

Дос көңілден адал, аппақ ниетпен.

1-кезең. «Мен, мен едім, мен едім...»

Өздерін таныстыру үшін сөз кезегі қатысушыларға беріледі.

2-кезең. «Білімсіз күнің жоқ» (ұяшықтардағы сұрақтарға жауап беру)

Қазақ тілі

1. «Ы» дыбысына фонетикалық талдау жасаңыз (5 ұпай) (дауысты, жуан, қысаң, езулік)

2. Мағыналары әр түрлі, жазылуы бірдей сөздер қалай аталады? (10 ұпай) (омноним)

3. Оқшау сөздердің түрлерін атаңыз. Мысал келтіріңіз. (15 ұпай)(қаратпа, қыстырма, одағай)

Математика

1. Жай бөлшектерді көбейту.

4 . 9

27 16 (5 ұпай) ( 1 )

12

2. Екі санның қосындысы 8-ге тең. Ал сол сандардың көбейтіндісі 15-ке тең. Осы сандарды тап. (10 ұпай) (5,3)

3. Заңдылықтарды анықта. 2, 4, 12, 14, 42, ? (15 ұпай)

2+2=4

4*3=12

12+2=14

14*3=42

42+2=44 жауабы:44

Қазақстан тарихы

1. Адамның шығу тегі мен дамуын зерттейтін ғылым қалай аталады? (5 ұпай) (Антропология)

2. Табиғи емес, қолдан жасалған зат қалай аталады? (10 ұпай) (Артефакт)

3. Жылқы мен қой малының қар астынан шөпті тұяғымен аршып алуы қалай аталады? (15 ұпай) (Тебіндеу)

Жаратылыстану

1. Жаратылыстану ғылымдарын атаңыз. (5 ұпай) (биология, физика, география, химия, астрономия)

2. Ең алғаш Жер белдеуі шеңберінің ұзындығын есептеп шығарған географ және философтың аты кім? (10 ұпай) (Эратосфен)

3. Аспан денелерінің ғарыш кеңістігінде қозғалатын жолын қалай атаймыз? (15 ұпай) (Орбита)

3-кезең.«Мақал – сөздің мәйегі»

Суреттерде ребус ретінде берілген мақал-мәтелдерді табыңыз.

1. Қыз өссе, елдің көркі, жаңбыр жауса, жердің көркі

2. Жеті рет өлшеп, бір рет кес

3. Оқу – инемен құдық қазғандай

4. Ата – бәйтерек, бала – жапырақ

5. Көз – қорқақ, қол – батыр

6. Әке – асқар тау

7. Отанды сүю отбасынан басталады

8. Кітап алтын қазына

9. Оқу - білім бұлағы, білім – өмір шырағы

10. Ұяда не көрсе, ұшқанда соны іледі

11. Бала тілі - бал

12. Әкеге қарап ұл өсер, анаға қарап қыз өсер

4-кезең. «Көшбасшылар»

Қасиетті 7 санына байланысты ұғымдарды атау.

5-кезең.«Ұшқыр ой».

Логикалық сұрақтарға кім жылдам жауап берсе, сол топқа 1 ұпай беріледі.

1. Оқушы мектепке 15 минутта жетеді. Ал 3 оқушы бұл жолды қанша уақытта өтеді?

(15 минут)

2. Асхат, Жарқын, Медет жәнеЖалғас жұмысқа барды: екеуі жеңіл машинамен, екеуі автобуспен. Жарқын мен Асхат, Жарқын мен Жалғас әртүрлі көлікпен барды, ал Медет автобуста болды. Кім жеңіл машинамен жұмысқа барған? (Асхат)

3. Күшіктер мен үйректер балапандарында 7 бас пен 20 аяқ бар. Қанша ит күшіктері мен үйрек балапандары бар? (3 күшік 4 балапан)

4. Ағашты он бөлікке бөлу үшін оны неше жерінен кесу керек. (9)

5. 3 тиін 3 жаңғақты 3 минутта жесе, 100 тиін 100 жаңғақты неше минутта жейді? (3)

6. Кірпілер алмаға таласып жатыр. Оларға көмектесуге тиін келді. Тиін әр кірпіге бір алмадан берсе, бір алма артылып қалады. Ал әр кірпіге екі алмадан берсе, екі алма жетпей қалады. Неше кірпі және қанша алма бар? (3 кірпі 4 алма)

7. Қолымдағы гүлдердің екеуін санамағанда барлығы раушан, тағы екеуінен басқасының барлығы қалампыр, тағы екеуін есептемегенде барлығы лалагүл. Менің қолымда қанша гүл бар? (3 гүл)

8. Шаршының қабырғасын үш есе үлкейтсе, оның ауданы неше есе үлкейеді? (9 есе)

9. Абдулланың он бес қойы бар еді. Он төртінен басқасының бәрі өліп қалды. Сонда Абдулланың неше қойы қалды? (14 қой)

10. Көшеде екі әкесі, екі баласы, және атасы немересімен қыдырып жүр. Көшеде неше адам жүр? (3)

11. Үстел үстінде үш стакан шие тұр. Марат бір стакан шиені жеп қойды. Неше стакан қалды? (3 стакан)

12. Жарысқа қатысып жатып, сіз екінші болып жүгіріп келе жатқан жүйрікті басып оздыңыз. Сіз қазір нешінші орындасыз? (2 орында)

Жарыс заңы ежелден,

Жеңімпазды анықтау.

Жеңімпаз болу шарты сол,

Еңбектену, жалықпау – деп сөз кезегін әділқазыларға береміз

(Жеңімпаздарды марапаттау. Ең көп ұпай жинаған топ анықталады).

- Ойынға қатысып, өз білімдерін көрсете білген барлық қатысушыларға рақмет айтамыз! Жеңіске жеткен топты құттықтаймыз!

Көрермендермен ойын «Әріптер сөйлейді»

А - қазақтың ұлы ақыны.(А. Құнанбайұлы)
Ә - алғашқы оқулық.(Әліппе)
Б - қазақтың батыры (Бөгенбай батыр)
В - ежелгі мемлекеттердің бірі. (Вавилон)
Г - әнұранның орысша атауы (Гимн)
Ғ - Т. Әубәкіров кім? (Ғарышкер)
Д - «Витамин»сөзінің аудармасы (Дәрумен)
Е - қызыл кітапқа тіркелген жануар?(Елік)
Е - «Шырша» сөзінің аудармасы.(Елка)
Ж - Бурабайдағы көлдің ортасындағы тас.(Жұмбақтас)
З - үлкен, дәу сөздерінің синонимі.(Зор)
И - тігінші құралы (Ине)
Й - қоңыр түсті дәрі (Иод)
К - қазақ халқының ұлттық ойындарының бірі.(Көкпар)
Қ - атақты күйші(Құрманғазы)
Л – сөздің мағынасын зерттейтін тіл білімінің саласы (Лексика)
М - күнге ең жақын орналасқан планета? (Меркурий)
Н - ас атасы -… (Нан)
О - Батыс Қазақстандағы қала.(Орал)
Ө - тілсіз жау -… (Өрт)
П - Ірі жануар (піл )
С - тілдің негізі не?(Сөз)
Т - үш бидің бірі.(Төле би)
У - Жыланның тілінің ұшындағы не? (У)
Ұ - Құстардың Үйін не дейміз? (Ұя)
Ү - кіші сөзінің Антонимі (Үлкен)

Ф - Әл - Фараби кім?(Философ)
Ч - Крокодил Генаның досы (Чебурашка)
Ш – тойда шашылады (шашу)
Ы – «Кел, балалар, оқылық» өлеңінің авторы (Ыбырай Алтынсарин)
І - қарға « қарқ»дегенде аузынан не түсіп кетті?(Ірімшік)
Э - экология Сөзінің аудармасы (экология)
Ю - «Киіз үй» сөзінің аудармасы (юрта)

2-кезең. «Білімсіз күнің жоқ» (ұяшықтардағы сұрақтарға жауап беру)

Қазақ тілі

1. «Ы» дыбысына фонетикалық талдау жасаңыз (5 ұпай) (дауысты, жуан, қысаң, езулік)

2. Мағыналары әр түрлі, жазылуы бірдей сөздер қалай аталады? (10 ұпай) (омноним)

3. Оқшау сөздердің түрлерін атаңыз. Мысал келтіріңіз. (15 ұпай)(қаратпа, қыстырма, одағай)

Математика

1. Жай бөлшектерді көбейту.

4 . 9

27. 16 (5 ұпай) ( 1 )

12

2. Екі санның қосындысы 8-ге тең. Ал сол сандардың көбейтіндісі 15-ке тең. Осы сандарды тап. (10 ұпай) (5,3)

3. Заңдылықтарды анықта. 2, 4, 12, 14, 42, ? (15 ұпай)

2+2=4

4*3=12

12+2=14

14*3=42

42+2=44 жауабы:44

Қазақстан тарихы

1. Адамның шығу тегі мен дамуын зерттейтін ғылым қалай аталады? (5 ұпай) (Антропология)

2. Табиғи емес, қолдан жасалған зат қалай аталады? (10 ұпай) (Артефакт)

3. Жылқы мен қой малының қар астынан шөпті тұяғымен аршып алуы қалай аталады? (15 ұпай) (Тебіндеу)

Жаратылыстану

1. Жаратылыстану ғылымдарын атаңыз. (5 ұпай) (биология, физика, география, химия, астрономия)

2. Ең алғаш Жер белдеуі шеңберінің ұзындығын есептеп шығарған географ және философтың аты кім? (10 ұпай) (Эратосфен)

3. Аспан денелерінің ғарыш кеңістігінде қозғалатын жолын қалай атаймыз? (15 ұпай) (Орбита)

3-кезең.«Мақал – сөздің мәйегі»

Суреттерде ребус ретінде берілген мақал-мәтелдерді табыңыз.

1. Қыз өссе, елдің көркі, жаңбыр жауса, жердің көркі

2. Жеті рет өлшеп, бір рет кес

3. Оқу – инемен құдық қазғандай

4. Ата – бәйтерек, бала – жапырақ

5. Көз – қорқақ, қол – батыр

6. Әке – асқар тау

7. Отанды сүю отбасынан басталады

8. Кітап алтын қазына

9. Оқу - білім бұлағы, білім – өмір шырағы

10. Ұяда не көрсе, ұшқанда соны іледі

11. Бала тілі - бал

12. Әкеге қарап ұл өсер, анаға қарап қыз өсер

4-кезең. «Көшбасшылар»

Қасиетті 7 санына байланысты ұғымдарды атау.

5-кезең.«Ұшқыр ой».

Логикалық сұрақтарға кім жылдам жауап берсе, сол топқа 1 ұпай беріледі.

13. Оқушы мектепке 15 минутта жетеді. Ал 3 оқушы бұл жолды қанша уақытта өтеді?

(15 минут)

14. Асхат, Жарқын, Медет жәнеЖалғас жұмысқа барды: екеуі жеңіл машинамен, екеуі автобуспен. Жарқын мен Асхат, Жарқын мен Жалғас әртүрлі көлікпен барды, ал Медет автобуста болды. Кім жеңіл машинамен жұмысқа барған? (Асхат)

15. Күшіктер мен үйректер балапандарында 7 бас пен 20 аяқ бар. Қанша ит күшіктері мен үйрек балапандары бар? (3 күшік 4 балапан)

16. Ағашты он бөлікке бөлу үшін оны неше жерінен кесу керек. (9)

17. 3 тиін 3 жаңғақты 3 минутта жесе, 100 тиін 100 жаңғақты неше минутта жейді? (3)

18. Кірпілер алмаға таласып жатыр. Оларға көмектесуге тиін келді. Тиін әр кірпіге бір алмадан берсе, бір алма артылып қалады. Ал әр кірпіге екі алмадан берсе, екі алма жетпей қалады. Неше кірпі және қанша алма бар? (3 кірпі 4 алма)

19. Қолымдағы гүлдердің екеуін санамағанда барлығы раушан, тағы екеуінен басқасының барлығы қалампыр, тағы екеуін есептемегенде барлығы лалагүл. Менің қолымда қанша гүл бар? (3 гүл)

20. Шаршының қабырғасын үш есе үлкейтсе, оның ауданы неше есе үлкейеді? (9 есе)

21. Абдулланың он бес қойы бар еді. Он төртінен басқасының бәрі өліп қалды. Сонда Абдулланың неше қойы қалды? (14 қой)

22. Көшеде екі әкесі, екі баласы, және атасы немересімен қыдырып жүр. Көшеде неше адам жүр? (3)

23. Үстел үстінде үш стакан шие тұр. Марат бір стакан шиені жеп қойды. Неше стакан қалды? (3 стакан)

24. Жарысқа қатысып жатып, сіз екінші болып жүгіріп келе жатқан жүйрікті басып оздыңыз. Сіз қазір нешінші орындасыз? (2 орында)