екені туралы сұрақ туындамас үшін бейсаналық инстинкт бойынша қудалау
әрекеттеріне барады. Егер бала буллингтің құрбаны болып, бірақ өзі мұны айтпаса,
оны мынадай физикалық және психологиялық белгілерінен байқай аламыз. Олар:
ауыру белгілері, мектепке баруға зауқы болмайды яки мектепке кеттім деп басқа жерде
жүреді. Алаңдаушылық пен уайым. Сөйлеуге зауқы болмайды және көбінесе
оңашаланып жүреді", – деп жалғады психолог.
Психолог мектептегі буллингтің барлық балалар үшін жағымсыз салдарға алып
келетінін жеткізді. Сондай-ақ отбасындағы тәрбиенің де баланың өсіп-жетілуіне, оның
үйден шыққандағы әрекетіне толық әсер етеді.
"Әр отбасының тәрбиесі әр алуан болатыны түсінікті. Ата-ананың барлығы баласына
дұрыс тәрбие беріп, түзу жолда жүрсе екен дейді. Үйде баланың өз бетімен шешім
қабылдауына мүмкіншілік беру қажет. Кейде баланың бетінен қақпай, көкке көтеріп
өсірудің өзі теріс әсер ететінін жағдайлар кездеседі. Сонымен қатар авторитарлық
отбасылар болады. Баланы қысып ұстау, оның пікірін тыңдамау, ұрып-соғу деген
секілді. Осындай жағдайларда бала ішінде жиналып қалған агрессиясын сыртқа
шығарады. Бұл мектепке келіп басқа балаларды кемсітумен, мазақтаумен көрініс табуы
ықтимал", – деп қосты психолог.
Буллингтің алдын алу үшін не істеу керек?
Психологтың сөзіне сүйенсек, жасөспірімдер арасындағы буллинг – кешенді тәсілді
қажет ететін мәселе. Мектептегі қудалаумен бала жалғыз өзі емес, бүкіл тарап –
оқушының өзімен қатар ата-ана мен мұғалім де күресуі керек. Буллингке
ұшырағандарға айтылатын алғашқы кеңес – маманның көмегіне жүгінген жөн. Психолог
бұл мәселелерді жік-жікке бөліп айтып берді.