ХАЛЫҚАРАЛЫҚ
ҚҰҚЫҚ ТҮСІНІГІ

Халықаралық құқық – мемлекеттер мен халықаралық қатынастың басқа да
мүшелерінің арасындағы қатынастарды реттейтін нормалар

ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҢ
ҚАЛЫПТАСУ КЕЗЕҢДЕРІ
1919 жылдан
қазіргі күнге
дейін –
қазіргі
халықаралық
жария құқық

476 - 1648 жыл –
ортағасырлық
құқық кезеңі

Б.з.д. 4 мж –
б.з. 476 жыл –
ежелгі
заманның
халықаралық
құқық кезеңі

1648 – 1919 жыл
– халықаралық
классикалық
құқық кезеңі

Халықаралық
құқық

Халықаралық
жария құқық

Халықаралық
жеке құқық

Мемлекеттер мен
мемлекеттік-құқықтық
сипаттағы саяси
құрылымдар арасындағы,
мемлекеттер мен
халықаралық ұйымдар
арасындағы қатынасты
реттейді

Азаматтық-құқықтық,
отбасылық, еңбек
қатынастарын реттейтін,
екі мемлекетті бір-бірімен
байланыстыратын, әртүрлі
мемлекеттерге жататын
немесе шетелде
орналасқан объектілерге
қатысты қатынастарды
реттейтін субъектілер
арасында туындайтын
құқықтық нормалар
жиынтығы

ӨТЕ МАҢЫЗДЫ!
Аумақ және халықаралық
кеңістік

Халықаралық-құқықтық
қатынас объектілері:

Әрекет ету (мысалы,
өзара көмек көрсету)

Әрекеттерден бас тарту
(мысалы, шабуыл жасамау)

ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЖАРИЯ ҚҰҚЫҚ
ҚАҒИДАТТАРЫ:

✓ Күш қолданбау немесе күшпен қорқытпау қағидаты
✓ Халықаралық дауларды бейбіт жолмен шешу
қағидаты
✓ Мемлекеттің ішкі құзыретіне кіретін ішкі істерге
араласпау қағидаты
✓ Мемлекеттердің өзара міндетті ынтымақтасу қағидаты
✓ Халықтардың теңдік және өзін-өзі анықтау қағидаты
✓ Мемлекеттердің егемендік теңдігі қағидаты
✓ БҰҰ Жарғысына сәйкес қабылданған міндеттемелерді
мемлекеттердің адал орындау қағидаты
✓ Шегаралардың мызғымастық қағидаты
✓ Аумақтық тұтастық қағидаты
✓ Адам құқықтары мен негізгі міндеттерін құрметтеу
қағидаты

Халықаралық жария құқықтың қайнар көздері

Алғашқы көздер
(негізгі)

Екіншіреттік
реттік(көмекші)
(көмекші)
Екінші

Халықаралық
келісімшарт/құқықтың
жалпы қағидаттары

Сот шешімі

Халықаралық-құқықтық
дәстүрлер

Құқықтық доктрина
Халықаралық ұйымның
актілері

ӨЗІҢДІ ҚОЛҒА АЛДА, БИІК
ШЫҢДАРДЫ БАҒЫНДЫР!