Семей қаласының Шәкәрім атындағы университеті

Реферат

Орындаған:Төлеуғажина П.А

Тексерген: Асылбек Е.М

Семей-2023

Тақырып: Географиялық дереккөздер

Жоспар:

Кіріспе

1.Карталар

2.Ғылыми әдебиеттер

3. Статистикалық анықтамалықтар

4. Нормативтік-құқықтық көздер

5. Әлеуметтік сауалнамалардың нәтижелері

6.Бақылаулар

7. Географиялық ақпараттық жүйелер

8.Ғарыштан түсірілген фотосуреттер және аэрофотосуреттер

Пайдаланылған әдебиеттер

Кіріспе

Географиялық дереккөз -бұл әртүрлі географиялық нысандар мен құбылыстар туралы мәліметтер, олар әдетте біздің планетамыздағы орнын көрсетеді. Мысал ретінде мұндай ақпаратты келтіруге болады:

әр түрлі елдердің экономикалық статистикасы (халық саны, ЖІӨ, табыс теңсіздігінің деңгейі, табиғи ресурстар қоры);

орналасқан жері көрсетілген мәдени құндылығы жоғары объектілердің тізімі (мысалы, Юнеско - ның бүкіләлемдік мұра тізімі);

ертеңге елдің әртүрлі қалалары үшін ауа райы болжамы;

елдегі немесе бүкіл жердегі ең ірі мұнай және газ кен орындарының тізімі.

Ақпараттың үлкен көлемін географиялық деп санауға болады. Тіпті оның мекен-жайы көрсетілген сауда орталығының жарнамасы географиялық ақпарат болып табылады. Бірақ оның негізгі көздері қандай?

Карталар

Ақпаратты ұсынудың картографиялық формасы адамға ыңғайлы. Карталарды атластардан, оқулықтардан, басқа әдеби көздерден табуға болады. Сондай-ақ, бүгінде көптеген Топографиялық жоспарлар мен карталарды Интернеттен және басқа электрондық көздерден табуға болады.

Ғылыми әдебиеттер

Ғылыми әдебиеттерге оқулықтар, энциклопедиялар, ғылыми журналдар, ағартушылық әдебиеттер жатады. Мұнда сіз біздің планетамыздың әртүрлі аумақтарының сипаттамасын, олардың рельефінің ерекшеліктерін және онда тіршілік ететін жануарлар түрлерін таба аласыз.

Ғылыми әдебиеттер-географиялық процестер мен құбылыстардың табиғаты туралы негізгі ақпарат көзі. Онда сіз, мысалы, континенттердің дрейфі сияқты географиялық теориялар туралы біле аласыз.

Статистикалық анықтамалықтар

Қазіргі мемлекеттер мен халықаралық ұйымдар өздерінің табиғи ресурстарының жай-күйі мен әлеуметтік-экономикалық жағдайы туралы статистиканы үнемі жинап отырады. Экономикалық статистикалық ақпараттың ең беделді көздері Біріккен Ұлттар Ұйымы, Дүниежүзілік банк және Халықаралық валюта қоры болып табылады.

Халық санағы барысында жиналған деректерді ерекше атап өткен жөн. Олардың барысында бүкіл елдің де, оның жекелеген өңірлерінің де діни, этникалық, нәсілдік, жас, жыныстық және тілдік құрамы айқындалады, жұмыссыздардың үлесі айқындалады, отбасылардың құрамы туралы статистика жиналады.

Бүгінгі әлемде интернет-технологияларды қолдану арқылы жиналатын статистиканың маңызы артып келеді. Әр түрлі елдер мен аймақтардағы белгілі бір сайттардың трафигін бағалауға, әлеуметтік желілерді пайдаланушылардың белсенділігін талдауға болады. Кейде географиялық зерттеулер тіпті іздеу жиілігін пайдаланады. Мысалы, адамдардың басқа елге қоныс аударуға деген ұмтылысын "АҚШ-қа көшу керек пе" немесе "Беларуссияға көшу үшін не қажет"сияқты сұраныстар бойынша бағалауға болады.

Нормативтік-құқықтық көздер

Бұл санатқа мемлекеттердің заңнамалық актілері, президенттер мен үкіметтердің жарлықтары кіреді. Көптеген конституцияларда, соның ішінде Ресейде де елдің құрамына кіретін әкімшілік бірліктердің (провинциялардың) тізімі келтірілген. Сондай-ақ, заңдар бірқатар экономикалық төлемдердің (зейнетақы, балаға берілетін жәрдемақы) мөлшерін анықтайды және ең төменгі жалақы немесе ең төменгі күнкөріс деңгейі сияқты көрсеткіштерді белгілейді. Өз кезегінде, осы сандарды қолдана отырып, кедейлік деңгейі және елдің басқа параметрлері есептеледі. Нормативтік-құқықтық көздер мемлекеттегі салық деңгейін анықтауға мүмкіндік береді.

Әлеуметтік сауалнамалардың нәтижелері

Кейде мемлекет идеологиялық себептермен кейбір ақпаратты жинамайды немесе оны бұрмалайды. Сондай-ақ Үкіметтің құзыретіне жатпайтын ақпарат бар. Бұл жағдайда әлеуметтанулық сауалнамалар географтарға көмекке келеді. Ғалымдар жергілікті жерде халықты қызықтыратын мәселелер бойынша, мысалы, жақын маңдағы парламенттік сайлаудағы саяси қалау бойынша сауалнама жүргізеді.

Бақылаулар

Көбінесе қажетті ақпаратты бақылаудан басқа жолмен алу мүмкін емес. Бұл жағдайда географ оны қызықтыратын жерге барады және сол жерде қажетті ізденістер жүргізеді. Мысал ретінде ғалымдар осы бірегей экожүйені зерттейтін Амазонка джунглиіне экспедицияларды келтіруге болады.

Географиялық ақпараттық жүйелер

Оларды белгілеу үшін ГАЖ аббревиатурасы қолданылады. Әдетте мұндай жүйелер кеңістіктік мәліметтер базасы, графикалық және басқа құралдар байланыстырылған аймақтың сандық картасы болып табылады. Ең қарапайым мысал – оңтайлы маршрутты табуға арналған навигатор.

Ғарыштан түсірілген фотосуреттер және аэрофотосуреттер

Заманауи технологиялар біздің алдымызда географиялық ақпараттың жаңа көздерін ашады. Бүгінгі таңда кез-келген интернет қолданушысы өз үйінің ғарыштан түсірілген суреттерден қалай көрінетінін көре алады! Спутниктерден немесе басқа ұшу аппараттарынан алынған ақпаратты географиялық деп санауға болады.

Пайдаланылған әдебиттер:

1. Дереккөз: https://natworld.info/nauki-o-prirode/osnovnye-istochniki-geograficheskoj-informacii-vidy-i-harakteristika