Сабақтың
тақырыбы: Дастархан басында отыру
мәдениеті Білімділік: тамақтану мәдениеті бөліміндегі алған
білімдерін меңгеру мақсатында дастархан сәнін келтіретін ас
дайындау өнерін үйрете отырып, дастархан
әзірлеу.
Дамытушылық: Күнделікті алған білімдерін
практикада қолдануды арттырып, қол шеберліктерін, іскерліктерін
дамыту
Тәрбиелік: дастархан мәзірін жасау барысында,
тазалыққа, ұқыптылыққа ұйымшылдыққа, шалттыққа, өзара көмек беруге,
ас дайындау өнеріне тәрбиелеу.
Сабақтың
түрі: Сайыс
сабақ
Сабақтың әдісі: сұрақ – жауап,
түсіндіру.
Көрнекілігі: бүктемелер, нақыл сөздер, мақал – мәтел,
дастархан тағамдары
Пәнаралық
байланыс: әдебиет,
ән, бейнелеу, дүниетану,тарих
Сабақтың
барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі
ІІ. Сабаққа әзірлігін тексеру
Жаңа сабақ.
К
іріспе
әңгіме, оқушыларды топқа бөліп, сабақ жоспарларымен таныстыру.
Әрбір халықтың өз тарихы бар. Сол тарихтан халықтың тыныс
тіршілігінен хабардар боламыз. Көшпелі тұрмыста бақша егіп, мал
шаруашылығымен айналысқан халқымыз да этнографиялық салтына қарай
дастарханының да өзіне тән ерекшелігі бар. Сол ерте заманнан бері
қазақ халқы өздері баққан малдың терісін, жүнін, етін, сүтін және
тары, сұлы, күріш, арпа сияқты бақша дақылдарын ретімен өз
тіршілігіне пайдалана біліп, тағам жасау өнерін де жақсы игерген.
Қазақ халқы үшін дастарханнан, дәмнен үлкен еш нәрсе
жоқ.
Дастархан жақсы жасалған үстелдің негізі болып табылады. Ол таза, мінсіз үтіктелген болуы, жан жағынан кем дегенде 20 сантиметр салбырап тұруы тиіс. Дастарханның түсі кез келген болуы мүмкін. Алайда, ыдыс-аяқты дастарханның түсіне және өрнектеріне қарап таңдау керек. Егер ыдыс тегіс болса, дастарханның аса қызықты түрлерін, мысалы өрнектері бар, түрлі-түсті және т.б. түрлерін қолдана аласыз.
Майлықтар
Кез келген үстелде гигиеналық мақсаттарда ғанапайдаланылатын емес, сонымен бірге безендіру элементі болып табылатын майлықтар таптырмайтын зат болып табылады. Егер Сіз кездесудің жоғары деңгейін көрсетуді қаласақ, кенеп мата майлықтарды сатып алу керек.Олардың түсі мен түрі үстелді безендірудің басқа элементтеріне сәйкес мұқият таңдалуы тиіс.
Асхана құралдарын дұрыс орналастыру
Ас
хана
құралдарын тәрелкелердің жанына орналастырғанда, функционалдылықты
басшылыққа алыңыз. Құралдарды пайдаланылу кезектілігіне сәйкес –
бірінші кезекте - бірінші тағамға, ал соңында соңғы тағамға
арналған құралдарды орналастырыңыз. Тәрелкенің сол жағына –
шанышқылар, ал оң жағына тек қасық пен пышақтар қойылады. Пышақтың
өткір жағы сол жаққа бағытталмауы тиіс. Тәрелкенің сырт жағына
десертке арналған құралдар қойылады. Қасық шанышқының үстіңгі
жағына қойылады, бұл кезде қасықтың сабы – оң жағында, ал
шанышқының сабы сол жағында болуы тиіс. Ас ішкен кезде асхана
құралдарын ауыстыруға немесе жаңасын әкелуге болмайды. Барлығы ас
ішу басталғанға дейін үстелдің үстінде тұруы
керек.
Ең маңыздысы қосымша элементтер болып табылады
Үстелдің жасалуымен байланысты негізгі әрекеттерді орындағанда, салтанатты түр беретін, қосымша элементтер болады. Гүлдерден жасалған композиция Сіздің үстеліңізге сұлулық пен стильді береді, ол тамаша және қызықты безендіру болатыны анық.
Олар әңгімелесушілердің көру өрісіне бөгет болмауы үшін, оларды үстелдің үстіне шағын ыдыстарда орналастырады. Үстелде шырағдандардың жетіспеуі болмауы керек, олардың жарығы кездесу деңгейін көтереді. Алайда, түтіндейтін немесе біркелкі жанбайтын шырағданнан аулақ болу керек. Дүкендерден үстелді безендіру үшін пайдалануға болатын көптеген әр түрлі толықтыруларды табуға болады, олар: кораллдар, малта тас, кептірілген жемістер, кептірілген гүлдер жапырақтары, қызықты маталар. Тек безендіруден басқа үстелде тағамдар қою үшін де жеткілікті орын қалуы тиіс .
Сарамандық жұмыс
Майлық-үстел жабықтарының ажырамас бөлігі
Ә
детте,
майлық басты тәрелкенің үстіне орналасады. Майлықтың қай түрден
және қалай бүктелуі өзіңіздің талғамыңызға байланысты болмақ. Егер
әдемі етіп безендірілуді білмесеңіз, қарапайым жолдарын
назарларыңызға ұсынамыз. Егер әрбір қонақтың алдына жекелеген қатты
матадан тігілген майлықтар қоятын болсаңыз, үстелдің бір бұрышына
қағаз майлықтары міндетті түрде қойылуы керек. Көп ханымдар түскі
асқа майлықтарды екі қабаттап қояды. Себебі түскі асқа берілетін
тағамдар ауыр және майлы болып
келеді
Түскі асқа әзірленетін дастарханға майлықтар конус пішінде қойылады. Яғни, майлықты үшбұрышты етіп бел ортасынан бүктейді дағы,төменгі жағынан сыртқа бір қайырады
Мерекелік дастархан майлықтары небір пішінде сәнделеді. Төмендегі суретте сәндеудің бірнеше нұсқалары көрсетілген
Қортындылау: Сабақтың соңында екі топқа мақтау қағазы беріледі.
Үйге тапсырма: тамақтану туралы қызықты деректер, тамақтану
жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз
Сабақ жоспары: "Дастархан басында отыру мәдениеті" 10 сынып
Сабақ жоспары: "Дастархан басында отыру мәдениеті" 10 сынып
Сабақтың
тақырыбы: Дастархан басында отыру
мәдениеті Білімділік: тамақтану мәдениеті бөліміндегі алған
білімдерін меңгеру мақсатында дастархан сәнін келтіретін ас
дайындау өнерін үйрете отырып, дастархан
әзірлеу.
Дамытушылық: Күнделікті алған білімдерін
практикада қолдануды арттырып, қол шеберліктерін, іскерліктерін
дамыту
Тәрбиелік: дастархан мәзірін жасау барысында,
тазалыққа, ұқыптылыққа ұйымшылдыққа, шалттыққа, өзара көмек беруге,
ас дайындау өнеріне тәрбиелеу.
Сабақтың
түрі: Сайыс
сабақ
Сабақтың әдісі: сұрақ – жауап,
түсіндіру.
Көрнекілігі: бүктемелер, нақыл сөздер, мақал – мәтел,
дастархан тағамдары
Пәнаралық
байланыс: әдебиет,
ән, бейнелеу, дүниетану,тарих
Сабақтың
барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі
ІІ. Сабаққа әзірлігін тексеру
Жаңа сабақ.
К
іріспе
әңгіме, оқушыларды топқа бөліп, сабақ жоспарларымен таныстыру.
Әрбір халықтың өз тарихы бар. Сол тарихтан халықтың тыныс
тіршілігінен хабардар боламыз. Көшпелі тұрмыста бақша егіп, мал
шаруашылығымен айналысқан халқымыз да этнографиялық салтына қарай
дастарханының да өзіне тән ерекшелігі бар. Сол ерте заманнан бері
қазақ халқы өздері баққан малдың терісін, жүнін, етін, сүтін және
тары, сұлы, күріш, арпа сияқты бақша дақылдарын ретімен өз
тіршілігіне пайдалана біліп, тағам жасау өнерін де жақсы игерген.
Қазақ халқы үшін дастарханнан, дәмнен үлкен еш нәрсе
жоқ.
Дастархан жақсы жасалған үстелдің негізі болып табылады. Ол таза, мінсіз үтіктелген болуы, жан жағынан кем дегенде 20 сантиметр салбырап тұруы тиіс. Дастарханның түсі кез келген болуы мүмкін. Алайда, ыдыс-аяқты дастарханның түсіне және өрнектеріне қарап таңдау керек. Егер ыдыс тегіс болса, дастарханның аса қызықты түрлерін, мысалы өрнектері бар, түрлі-түсті және т.б. түрлерін қолдана аласыз.
Майлықтар
Кез келген үстелде гигиеналық мақсаттарда ғанапайдаланылатын емес, сонымен бірге безендіру элементі болып табылатын майлықтар таптырмайтын зат болып табылады. Егер Сіз кездесудің жоғары деңгейін көрсетуді қаласақ, кенеп мата майлықтарды сатып алу керек.Олардың түсі мен түрі үстелді безендірудің басқа элементтеріне сәйкес мұқият таңдалуы тиіс.
Асхана құралдарын дұрыс орналастыру
Ас
хана
құралдарын тәрелкелердің жанына орналастырғанда, функционалдылықты
басшылыққа алыңыз. Құралдарды пайдаланылу кезектілігіне сәйкес –
бірінші кезекте - бірінші тағамға, ал соңында соңғы тағамға
арналған құралдарды орналастырыңыз. Тәрелкенің сол жағына –
шанышқылар, ал оң жағына тек қасық пен пышақтар қойылады. Пышақтың
өткір жағы сол жаққа бағытталмауы тиіс. Тәрелкенің сырт жағына
десертке арналған құралдар қойылады. Қасық шанышқының үстіңгі
жағына қойылады, бұл кезде қасықтың сабы – оң жағында, ал
шанышқының сабы сол жағында болуы тиіс. Ас ішкен кезде асхана
құралдарын ауыстыруға немесе жаңасын әкелуге болмайды. Барлығы ас
ішу басталғанға дейін үстелдің үстінде тұруы
керек.
Ең маңыздысы қосымша элементтер болып табылады
Үстелдің жасалуымен байланысты негізгі әрекеттерді орындағанда, салтанатты түр беретін, қосымша элементтер болады. Гүлдерден жасалған композиция Сіздің үстеліңізге сұлулық пен стильді береді, ол тамаша және қызықты безендіру болатыны анық.
Олар әңгімелесушілердің көру өрісіне бөгет болмауы үшін, оларды үстелдің үстіне шағын ыдыстарда орналастырады. Үстелде шырағдандардың жетіспеуі болмауы керек, олардың жарығы кездесу деңгейін көтереді. Алайда, түтіндейтін немесе біркелкі жанбайтын шырағданнан аулақ болу керек. Дүкендерден үстелді безендіру үшін пайдалануға болатын көптеген әр түрлі толықтыруларды табуға болады, олар: кораллдар, малта тас, кептірілген жемістер, кептірілген гүлдер жапырақтары, қызықты маталар. Тек безендіруден басқа үстелде тағамдар қою үшін де жеткілікті орын қалуы тиіс .
Сарамандық жұмыс
Майлық-үстел жабықтарының ажырамас бөлігі
Ә
детте,
майлық басты тәрелкенің үстіне орналасады. Майлықтың қай түрден
және қалай бүктелуі өзіңіздің талғамыңызға байланысты болмақ. Егер
әдемі етіп безендірілуді білмесеңіз, қарапайым жолдарын
назарларыңызға ұсынамыз. Егер әрбір қонақтың алдына жекелеген қатты
матадан тігілген майлықтар қоятын болсаңыз, үстелдің бір бұрышына
қағаз майлықтары міндетті түрде қойылуы керек. Көп ханымдар түскі
асқа майлықтарды екі қабаттап қояды. Себебі түскі асқа берілетін
тағамдар ауыр және майлы болып
келеді
Түскі асқа әзірленетін дастарханға майлықтар конус пішінде қойылады. Яғни, майлықты үшбұрышты етіп бел ортасынан бүктейді дағы,төменгі жағынан сыртқа бір қайырады
Мерекелік дастархан майлықтары небір пішінде сәнделеді. Төмендегі суретте сәндеудің бірнеше нұсқалары көрсетілген
Қортындылау: Сабақтың соңында екі топқа мақтау қағазы беріледі.
Үйге тапсырма: тамақтану туралы қызықты деректер, тамақтану
шағым қалдыра аласыз













