Сайын Мұратбеков.«Жусан иісі» шығарманың тақырыбы, идеясы, сюжеті 6-сынып

Күні: 24.01.

Сынып: 6

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

Сайын Мұратбеков.«Жусан иісі» шығарманың тақырыбы, идеясы, сюжеті.

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары

6.1.2.1 әдеби шығармада көтерілген әлеуметтік-қоғамдық мәселені идеясы арқылы түсіндіру;

Сабақтың мақсаттары

Барлық оқушылар орындай алады:

Мұратбековтің өмірі мен шығармашылығы туралы мағлұмат алады.

Оқушылардың көпшілігі орындай алады:

Әңгіме неліктен "Жусан иісі" аталғанын түсінеді.

Кейіпкерлер сөзі арқылы шығармашылыққа үйренеді.

Кейбір оқушылар орындай алады:

Әдеби шығармада көтерілген әлеуметтік-қоғамдық мәселені идеясы арқылы түсіндіре алады.

Тілдік мақсат:

Оқушылар... (істей) алады:

Шығарма бойынша берілген күрделі сұрақты талқылай алады және пікір айта алады.

Негізгі сөздер мен тіркестер:

Аян, ата-анасы,жетім қалды, қуанышты сәттер,көргені қорлық, жетімдіктің, соғыстың зардабы.

Сыныптағы диалог (жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер):

Талқылауға арналған тармақтар:

-Сайын Мұратбеков қай жылы, қай жерде дүниеге келген?

-Жазушы туралы пікір айтқан кім?

-Қай салада қызмет етті?

- Жазушының ең алғаш шығармалары қай жылы жарияланды?

Сіз неліктен ... екенін айта аласыз ба?

Еліміздегі жетім балалардың мәселесін шешудің қандай жолын ұсынар едің?

Жазылым бойынша ұсыныстар: оқулықтағы тапсырмаларды орындау.

Бағалау критерийлері

-көркем шығарманың тілімен, кейіпкерлер әлемімен танысады, талдайды;

-кейіпкерлер сөзі арқылы шығармашылыққа үйренеді.

-шығарма бойынша берілген күрделі сұрақты талқылайды және пікір айтады

Ойлау дағдыларының деңгейлері

Білу, түсіну, қолдану

Құндылықтарды дарыту

Оқушылардың отбасына деген құрметін қалыптастырады, өзіне деген жауапкершілікті арттырады.

Пәнаралық байланыс

Тарих ,көркем еңбек, әдебиет сабағы

Алдыңғы сабақ

Сайын Мұратбеков шығармашылығы

Сабақ барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Ресурстар

Сабақтың басы

Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру

Ұйымдастыру кезеңі

Үй тапсырмасы

Қызығушылықты ояту.

Сабақтың тақырыбы мен күтілетін нәтижелері айқындалады.

Сабақтың ортасы

Жаңа сабақты меңгеру

Мағынаны тану.

«Тіл өнер» стратегиясы

1. Менің көкем де, атам да жоқ,сондықтан төбелесем (Бапай) ұрсады ғой.

2.Шіркін, әкеме (хат) жазар едім.

3. Ал, жүріңдер мен кешегіден де қызық (әңгіме) айтамын.

4. Әкемнің (жейдесінің) иісі сіңіп қалыпты.

5. Көз ұшында бұлдырап (арба )кетіп барады.

«Жаңа сабақ құпиясы» парағы

Не түсіндің? Не білдің?

1.Әңгіменің тақырыбы:

«Жусан иісі»

2.Идеясы: ауыл балаларының мінез-құлқын,көңіл күйін,тұрмыс-тіршілігін суреттеуге арналған.

Образ-көркем бейне,сөзбен сомдалған бейне.

Типтік образ-әдебиеттегі бір адам арқылы өмірдегі мың адамды тануға болады.

Интерактивті тақтадағы ұяшықты таңдап,берілген тапсырмаларға жауап беру.

Әй, анау кім ,ей? (бейне ролик)

(Садықтың Аянды  ең алғаш атыспақ ойнап жүргенде көрген кезі)

Барлық әріптерді неге тезірек үйретпейді екен?

(Аянның мектепке барып жүргендегі сөзі)

Үйбай, бетім –ай, бұ дүбірлеген не десем, мыналар екен ғой (дыбыс)

(Бапайдың кемпірінің  ертегі тыңдап отырған балаларға айтқан сөзі)

Тұра ғой. Мына  жарты күрешкідегі сүтті Аянға апарып берейін (Есікбайдың анасы, Аянды Тұражан сабап тастағанда сүт апарып беретін кезі)

ҚБ Кері байланыс

Тапсырма. Жұптық жұмыс .

Шығарма мазмұнына сай бірнеше тақырыпшаларға бөліп,ат қойыңдар.

«Бір сөйлеммен түйіндеу» әдісі. Тақырыбы. (Соғыс кезіндегі ауыл өмірі, жетім қалған балалардың тағдыры)II. топ. Идеясы. (Жетім көрсең, жебей жүр)IIIтоп. Басты кейіпкер. ( Аян)IV топ. Авторы кім? (Сайын Мұратбеков)

Ертегі айтқыш Аян тағдыры қалай өрілді? Аянның прототипі кім? Оның  балалар үйіне  кеткеннен кейінгі өмірі қалай  болды?Аян-ның прототипі - Науқан Керімов.Сайын Мұратбеков  бұл шығар-масының желісін өзінің балалық шағынан алған екен. Демек, со-ғыстан кейінгі  ауыл балаларының тағдыры.  Аян, яғни Науқан Керімов бүгінде Ескелді ауданының Ақын Сара  ауылында тұра-ды.1937 жылы туған. Науқан аға  балалық шағын, өткен өмірін былайша еске алады: -Біз Сайынмен қатар өстік. Бірге ойнап, бірге жүрдік. Ол менен үш жыл бұрын мектепке бұрын барды. Жетімдіктің зардабынан мен кейінірек оқыдым. Колхоз бұрын «Біріншілік», кейіннен «Қызыл жұлдыз» деп аталды. Ауылда отыз шақты бала сиыр қораның төбесіндегі шөпке  жиналып, әңгіме құрамыз.Ол кезде менің әке-шешем жоқ. Жастайымнан  таудан отын таситындықтан аяққа шөңге кіріп, содан жүруім қиындай түскен еді. Аяқ ауырса да  анда-санда шөптің төбесіне бара-мын. Қайдан шығатынын білмеймін, ептеп ертегі айтамын. Мен ғана емес, басқа балалар да айтады. Өзімізге сондай қызық-ты. Бала кезінен Сайын  қайырымды еді. Кейін жоғары сынып-тарға барғанда да менің жағдайымды біліп тұрды.   Менің анам Күмісай 1936 жылы қайтыс болып, әкем Керібек Қали 1941жыл-дың аяғында соғысқа кетті. Содан әкемнің  туысы Шәріп мені қолына алған еді, ол да 1943 жылы колхоздың мал шаруашылы-ғында жүріп қайтыс болды.1946 жылы асырап алған шешем Ибалы да көп ұзамай өмірден озды.Сонымен,1946жылы тұл жетім қалдым. Содан кейін Қалидың ағасы Қасқырбек деген кісі-нің әйелі Әсем Есімова асырап алды. Мен 9 жаста едім. Ол кісі колхоздың мал шаруашылығына кетті де, мен әркімнің қолында жүрдім. Соңында мені  мектеп-интернатқа алып кетті.    Қапал-дағы мектеп-интернатқа  орналасқан Науқан Керімов  кино акте-рі Есболған Жайсаңбаевпен бірге оқыған. Бірақ, бір жылдан соң, мұғаліммен келісе алмай, колхоз жұмысына оралады.1958 ж. сегіз айлық шопандар курсында оқып,1959-1962 жылдары әскер қатарында болады. 1963-1995 жылға дейін мал шаруашылығы саласында ұзақ жыл еңбек етіп, зейнеткерлікке шығады. Үшінші дәрежелі «Даңқ» орденінің иегері.   Зайыбы Атымтай Байтүгено-ва екеуі 1963 жылы шаңырақ көтеріп, 11 қыз, 4 ұл тәрбиелеп өсірген. Кезінде ауыл балаларын ертегілерімен тамсандарған Аян бүгінде өз немерелеріне ертегі айтып, сүйікті ата атанып отыр.

1. Мәтіннің тақырыбы:

2. Авторы:

3. Оқиға қай кезде болған?

4. Негізгі кейіпкерлер.

5. Негізгі ой.

6. Мәтін не себепті «Жусан иісі» деп аталады?

7. Оқиға қалай аяқталды?

Таныстыры-лым, оқулықпен жұмыс

Презентация

Сабақтың соңы

Кері байланыс: «3 Қ» стратегиясы

• Бүгінгі сабақта не қызық болды?

• Бүгінгі сабақта не қиындық келтірді?

Бүгінгі сабақта не қажет болды?

Дифференциация – оқушыларға көбірек қолдау көрсетуді қалай жоспарлайсыз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай тапсырмалар қоюды жоспарлап отырсыз?

Бағалау – оқушылардың материалды меңгеру деңгейін тексеру жоспарыңыз?

Денсаулық және қауіп-сіздік техни-касының сақталуы
АКТ
құндылық-тармен байланыс (тәрбие)

Қабілеті жоғары оқушылар айтылған сөздер мен сөйлем-дердің көпшілігін дұрыс қайталай алады.

Оқушылар өздері жасаған бет-бейнелеріне қарап бір-біріне көңіл- күйлерін айтады. (қуанышты, көңілді, көңілсіз, ашулы)

Оқушыларды бір-біріне деген құрмет көрсетуіне тәрбиелеу.