Сабақтың тақырыбы: Шәмші Қалдаяқовтың өмірі мен шығармашылығы

Сабақтың мақсаты:

1. Оқушыларға Шәмші Қалдаяқовтың өмірі мен шығармашылығы туралы жан-жақты мағлұмат беру.

2. Қазақ вальсінің королі атанған композитордың әндерінің мәні мен маңызын түсіндіру.

3. Оқушылардың ұлттық мәдениетке, қазақ музыкасына деген қызығушылығын арттыру.

4. Оқушылардың музыкалық талғамын дамыту, шығармашылық қабілеттерін шыңдау.

Күтілетін нәтиже:

• Оқушылар Шәмші Қалдаяқовтың өмірі мен шығармашылығын біледі.

• Шәмші әндерінің ерекшелігін түсінеді.

• Композитордың қазақ музыкасына қосқан үлесін талдайды.

Сабақтың әдіс-тәсілдері:

? Сұрақ-жауап
? Баяндау (мұғалімнің түсіндіруі)
? Топтық жұмыс
? «Ойлан – жұптас – бөліс» әдісі
? Видеоматериалдар арқылы түсіндіру
? Музыкалық талдау

Сабақ барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі (5 минут)

✅ Оқушылармен сәлемдесу.
✅ Оқушыларды сабаққа бейімдеу, психологиялық ахуал қалыптастыру.
✅ Сабақтың тақырыбы мен мақсаты таныстырылады.
✅ Оқушыларға сұрақ қойылады:

• Қазақтың танымал композиторларын білесіңдер ме?

• Шәмші Қалдаяқов туралы естігендерің бар ма?

ІІ. Жаңа сабақ (15-20 минут)

? 1. Шәмші Қалдаяқовтың өмірбаяны

• 1930 жылы 15 тамызда Оңтүстік Қазақстан облысы, Отырар ауданында дүниеге келген.

• Музыкаға деген сүйіспеншілігі бала кезінен қалыптасқан.

• Алматы мемлекеттік консерваториясында білім алған.

• Қазақ эстрадалық музыкасының дамуына зор үлес қосқан.

• 1992 жылы 29 ақпанда өмірден өтті.

? 2. Шығармашылығы

• 300-ден астам ән жазған.

• Оның әндері махаббат, туған жер, елге деген сүйіспеншілік тақырыбында жазылған.

• Белгілі әндері:

  • «Менің Қазақстаным» (қазіргі мемлекеттік әнұран)

  • «Арыс жағасында»

  • «Қайықта»

  • «Бақыт құшағында»

  • «Ақмаңдайлым»

  • «Сыр сұлуы»

  • «Ана туралы жыр»

? 3. «Ойлан – жұптас – бөліс» әдісі:

• Оқушыларға Шәмшінің әндері тыңдатылады.

• Әр топ өзіне ұнаған әннің мазмұнын түсіндіріп, қандай сезім тудыратынын айтады.

ІІІ. Практикалық бөлім (10-15 минут)

? 1. Музыкалық талдау

• Оқушылар бірнеше топқа бөлінеді.

• Әр топ бір әнді таңдап, оның мәтіні мен әуенін талдайды.

• Әннің қандай эмоция тудыратынын, оның тақырыбын анықтайды.

✍ 2. Шығармашылық тапсырма:

• «Менің сүйікті Шәмші әнім» тақырыбында эссе жазу.

• «Шәмшіге хат» – оқушылар композиторға арнап хат немесе өлең жазады.

? 3. Рөлдік ойын:

• Бір оқушы жүргізуші болып, Шәмші Қалдаяқов туралы телебағдарлама жүргізеді, ал басқа оқушылар қонақ болып сұрақтарға жауап береді.

IV. Сабақты қорытындылау (5-10 минут)

✅ Бекіту сұрақтары:

1. Шәмші Қалдаяқов қай жылы және қай жерде дүниеге келген?

2. Ол қандай жанрдағы әндерімен танымал?

3. «Менің Қазақстаным» әні қашан мемлекеттік әнұранға айналды?

4. Шәмшінің қандай әндерін білесіңдер?

5. Оның шығармашылығы қазақ музыкасына қандай үлес қосты?

? Кері байланыс:

• Оқушылар «Бес саусақ» әдісі арқылы өз ойын білдіреді:

  1. Бас бармақ ? – бүгінгі сабақ маған ұнады

  2. Балаң үйрек ✋ – мен жаңа мәлімет білдім

  3. Ортаң саусақ ✋ – сабақта қиындық болды

  4. Аты жоқ саусақ ✋ – мен осы тақырыпқа қызығамын

  5. Шынашақ ✋ – маған қосымша ақпарат қажет

V. Бағалау (5 минут)

? Оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі бағаланады.
? Эссе мен шығармашылық жұмыстар тексеріледі.
? Сабаққа ерекше белсенді қатысқан оқушылар мадақталады.

Қосымша ресурстар:

? «Қазақ музыка өнері» кітабы
? Деректі фильмдер (YouTube, «Шәмші Қалдаяқов туралы естеліктер»)
? Шәмші Қалдаяқовтың әндері (Spotify, YouTube, Қазақ радиосы)

Сабақтың негізгі түйіні:

✅ Шәмші Қалдаяқов – қазақ музыкасының алтын қазынасы.
✅ Оның әндері халықтың жүрегінен мәңгілік орын тапқан.
✅ Ол ұлттық рух пен патриотизмнің символына айналған тұлға.