Семіздік пен артық салмақ үшін психологиялық терапия

Сарғалтаева Асылзат Полатханқызы., оқытушы

ШЖҚ «ТҮРКІСТАН ЖОҒАРЫ МЕДИЦИНА КОЛЛЕДЖІ» МКК

Семіздік пен артық салмақтағы психологиялық терапия кез-келген рационға немесе хирургияға тиімді болу үшін қажет және оның нәтижесі уақыт өте келе сақталуы керек. Психолог тамақтану тәртібін, оның контекстін және оған әсер ететін факторларды мұқият бағалағаннан кейін, психологиялық араласу орын алады.

Ең алдымен, тамақпен байланысты барлық психологиялық факторларды егжей-тегжейлі бағалау қажет. Психологиялық бағалаудың нәтижелері терапияда не істеу керектігін анықтайды.

Сіз артық салмақ немесе семіздік болса, психолог сізге қалай көмектесе алады?

Психолог мінез-құлық, эмоциялар және ойларға маманданған денсаулық сақтау маманы. Сондықтан ол бізге зиянды әдеттерімізді өзгертуге және эмоцияларымызды оңтайлы басқаруды үйренуге көмектесетін ең жақсы орын.

Бірнеше ай бойы, егер адам өзінің әдеттерін қайта-қайта үйренбесе және стрессті және эмоцияны жеңу дағдысына ие болмаса, онда ол зиянды әдеттерді қалпына келтіреді. Оның азық-түлікпен қарым-қатынасы өзгермейді, ол салмағын жоғалтады. Біз салмақты жоғалтып, тамақпен және тамақтанумен қарым-қатынасымызды өзгертпесек, қысқа уақыт ішінде біз көп салмақты жинаймыз.

Салмақты жоғалтуға көмектесетін психологиялық тәсілдер

Теңдестірілген және сау тамақтану кезінде салмақ жоғалтуға қол жеткізу үшін бірнеше қарапайым тәсілдер

Семіру несімен қауіпті? Себептері және оны емдеу

Артық салмақ мәселелеріне әртүрлі жастағы, түрлі жыныстағы және әртүрлі әлеуметтік жағдайдағы адамдар соқтығысады. Сауықтықтыру шаралары болмаған жағдайда, мұл май қабаттарының одан ары жинала беруіне және ауыр асқынулардың орын алуына әкеледі. Семіру – бұл ағзадағы салмақтың жиналуы 20%, тіпті одан да жоғары болуымен сипатталатын салмақты өте жылдам қосу патологиясы. 

Ғылыми зерттеулер көрсеткендей, семіруге бейім адамдардың төмендегідей патологияларға ұшырау қаупі жоғары болады екен:

• онкологиялар;

• қант диабеті;

• гипертония;

• жүрек патологиясы;

• Ішкі органдарда жағымсыз өзгерістер болады;

• психоэмоционалдық жағдай бұзылады.

Науқастың артық салмағы болса, міндетті түрде физикалық белсенділікті жоғарылату қажет. Сауықтыру жаттығуларының кешенін реабилитолог немесе кинезиолог дәрігер тағайындайды, бұл жаттығуларға жүректің тез соғуы кезінде қызмет атқаратын, тура семіріп кеткен аймақтарға әсер ететін қозғалыстар жасалады.  

Артық салмақтан арылудың психологиялық жолдары

• АРТ терапия

• Аффирмациялар

• жай жүру, қарқынын ақырындап өсіре беру керек;

• жүзу;

• би;

• акваэробика;

• велосипед тебу;

Мұның бәрін мүмкіндік болса белсендірек және жылдамырақ (жағдайға қарай) орындау қажет. Егер денсаулығыңыз бірден қарқынды жаттығуларды жасауды көтермесе, онда жаттығуды орында отырып, қолыңызбен, аяқтарыңызбен, ауырлатқыштармен жасауға болады. 

Өз-өзіне массаж жасау

Артық килограмдармен күресу тәсілдерінің бірі өз-өзіне массаж немесе кәсіби емшара жасау. Мұны тек тамақтанып алғаннан кейін (3-4 сағаттан соң) жасау қажет. Семіруге бейім аймақтарды сағат тілінің бағытымен жаймен сыйпау керек:

• жаймен сипалау;

• қатты басу;

• шымшылау.

Бұдан соң душ қабылдап, массажды су ағынымен қайталау қажет. Емшараны қыздыратын жақпа май жағу арқылы аяқтау керек. Егер семірудің бірінші және екінші деңгейін спорттық күш түсіру мен диета сақтау арқылы емдейтін болса, одан ауыр түрін мұндай тәсілмен емдеу мүмкін емес. Мұндай жағдайда дәрілік терапия қажет болады, ал кей жағдайларда тіпті ота жасауға тура келеді. Осы жағдайға жеткізбеу мақсатында «Жан шуағы» үйірмесінің мүшелері аффирмация әдістері қолдануды ұсынады.

Біздің жан шуағы үйірмесінің зерттеуі бойынша

Күйзелістен шығуға және өз бойындағы жағымсыз эмоциядан арылуға арналған бірден –бір әдіс  аффирмация әдістері болып табылады.

     Аффирмация (латын тілінен аударғанда - "растау") - күнделікті қайталау арқылы адамның ойын жақсы арнаға бұру, мақсаттарын айқындау, армандарының орындалуына көмек беру.        Аффирмация деген бұл осы шақта, белгілі бір жағдайларға қатысты, қысқаша айтылатын жағымды, жақсы сөздер. Жалпы айтқанда: « Аффирмация-жақсы сөз жарым ырыс»,- деген мағынаны білдіреді.    Олар сурет, аудиозапись немесе жазба түрінде болады. Әрбір адамның өзіне аффирмация жазуы дұрыс деп ойлаймын, себебі оның көмегі болмаса, зияны тимейді. Ең бастысы, армандарыңыз орындалады. Егерде қызық бола бастаса, аффирмация жазуға кірісейік. Бастамас бұрын шарттарын түсіндіре кетейін.      

Біріншіден, аффирмацияға атүсті қарауға болмайды. Оған бар жан-дүниемен сену керек, егер, тіпті, 0.1%-ға болсын күмән туындаса, ол іске аспайды.    

Екіншіден, күнделікті қайталау жақсы нәтижеге алып келеді.       

Үшіншідіен, дайын аффирмацияларды оқығанша, өзіңіздің аффирмация жазғаныңыз дұрыс. Себебі, сіз өзіңізге нақты не керек екенін білесіз, демек аффирмация толықтай өзіңізге тән болады және жуырда орындалады.      

Төртіншіден, аффирмация қысқа да, нұсқа болу керек. Мысалы, Мен әлемдегі ең бақытты жанмын. Онымен қоса, әрбір сөйлеміңіз "Мен"-нен басталғаны абзал. Кез-келген сөйлемді екі-үш есе үлкейтіп жазыңыз. Себебі, дәл осы асыра сілтеп жазылған сөздеріңізді оқыған сайын сіз өзіңізге сенімді бола бастайсыз.    

 Бесіншіден, келер шағыңызда жазбаңыз, сіздің ол арманыңыз орындалып қойғандай жазыңыз.  Мысалы, Мен сияқты велосипедті ешкім айдай алмайды. Шындығына келгенде, мен велосипедті мүлдем айдай алмаймын, бірақ мен оны игергендей жаздым.      

Алтыншыдан, аффирмацияға бірде-бір негативті сөз араластырмаңыз. Аффирмацияны барынша күліп оқысаңыз немесе тыңдасаңыз, тек пайда әкеледі, әрі көңіл-күйіңізді көтеріп, күніңіздің жақсы өтуіне септігін тигізеді.   

 Жетіншіден, аффирмацияны жазып, күнделікті қайталап жүргеннен кейін күту керек. Себебі, тек шыдамды адам ғана бар көздегеніне жетеді. Егерде, сіз күте алмасаңыз, демек ол арман сіз үшін аса маңызды емес.

Назарларыңызға өзімнің жазған аффирмациямды ұсынамын.

Мен өз денемді ұнатамын

Менің денім саулықты қалайды

Менің жүрегіме махаббат жиналған

Менің қанымда өмірлік күш бар

Менің әр клеткам, жасушам сүйікті

Менің барлық мүшелерім керемет жұмыс жасайды

Мен өзімнің әдемі тәніме қызығамын

Менің денсаулығым бұрынғыданда мықты

Мен өз өзіме қамқор бола аламын

Менің сүйікті сусыным ол су

Мен жейтін асымды разылықпен пайдаланамын

Менің аяғым ылғи билейді

Мен өте жеңіл еркін қимылдаймын

Менің денем жақсы досым, мен оны жақсы көремін және оған қамқорлық жасаймын

Мен жақсы тамақтанамын, жиі тынығамын, тыныш ұйықтаймын,өмір сондай керемет, маған өмір сүру ұнайды

Мен бақыттымын! 

Қорытынды:

Қорыта келгенде, “ Артық салмақ бұл сіздің басыңызға түскен нәрсе емес, ол түсінігіңіздегі нәрсе” . Семіздік және жағымсыз эмоциялардың алдын – алатын бірден – бір әдіс, ол – Аффирмация болып табылады. Аффирмация элементтері пайдалы, жағымсыз эмоция барысында жеке тұлғаның өзін-өзі тани отырып, үйлесімді дамуына жол ашады. Өзіндік бағалауы жоғарылайды. Қоршаған ортамен қарым-қатынасы жақсарады. Аффирмация арқылы – жеке тұлғаны мазалайтын өзекті мәселелер айқындалады, эмоционалдық қысым төмендейді, агрессия, негативизм, демонстрация түрінде көрінетін психологиялық қорғаныс механизмдерін арттырыды. Сонымен қатар өз- өзіне деген сенімділік сезімі пайда болады. Атап айтсақ, өзара келісе алушылық, өзгеге жол беру, жалпы іске өз үлесін қоса білу, өз беделін бағдарлай алу секілді жекелік құндылықтар коррекцияланады.

Егер мәселе уақытында шешілмесе ол – күйзеліске ұшырайды, күйзеліс уақытында шешілмесе, оның арты депрессияға ұшырайды, депрессия – неврозға, невроз – соматикалық ауруларға ұшыратады. Сондықтан күйзелістің алдын алу үшін, мәселені уақытында шешкен дұрыс.

Қолданылған әдебиеттер:

1. Кан.Г.В. История корейцев Казахстана.- А.: Ғылым, 1995
   Виткин М.П.. Евреи Северо-Казахстанской области.(Фрагменты из историй).- Петропавловск, 2012

2. Ермекбаев Ж.А. Чеченцы и ингуши в Казахстане: История и судьбы.- Алматы: Дайк - Пресс, 2009.-

3. Муканова Г.К. Татары на Севере Казахстана (история и современность).-Петропавловск: Северный Казахстан, 2004

4. Кожахметова К.Ж. Казахская этнопедагогика методология теория практика. –Алматы: Ғылым,1998.

5. Баубекова Г.Д. Этнопедагогика. – Астана: АртprintХХІ, 2009

6. Ильина Т.А. Предмет педагогики и методы научно-педагогических исследований. – М., 1983.

7. Маркарян Э.С. Теория культуры и современная наука «логико-методологический анализ). – М., 1983

8. Келли Д. Когнитивная теория личности // Хьелл Л., Зиглер Д. Теории личности. –Спб.:Питер, 2007