Педагогтің аты; тегі; әкесінің аты:

Пән/Сынып:

7 сынып

Күні:

Тарау немесе бөлім атауы:

Шеңбер. Геометриялық салулар

Сабақтың тақырыбы:

Шеңберге жүргізілген жанама. Шеңберге жүргізілген жанамалардың қасиеттері

Оқу бағдарламасына сай оқыту мақсаты:

7.1.2.13 есептер шығаруда шеңбер жанамасының қасиеттерін білу және қолдану;

Сабақтың мақсаты

• жанама мен қиюшы ұғымдарын ажырата білу;

• шеңбер жанамасының қасиеттерін қолдана білу.

Сабақтың барысы:

Уақыты

Кезең дері

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

5 минут

Ұйымдастыру

Сәлеметсіздерме!

Бүгін, Шеңберге жүргізілген жанама. Шеңберге жүргізілген жанамалардың қасиеттері тақырыбын қарастырамыз

Бүгінгі сабақта меңгеретініңіз: -жанама мен қиюшы ұғымдарын ажырата білу;

-шеңбер жанамасының қасиеттерін қолдана білу.

Үйге тапсырмасын тексеру. Қайталау сұрақтары

Сұрақтарға жауап береді

Ауызша бағалау

Мактау мадақтау арқылы бағалау:

Жарайсың!

Өте жақсы!

Жақсы!

Керемет!

Тақта; оқу құралдары; оқулы; интернет ресурстары.

10мин

Жаңа сабақ

Шеңбермен бір ғана ортақ нүктесі бар түзуді жанама деп, ал осы ортақ нүктені жанасу нүктесі деп атайды.

Жанасу нүктесі шеңбер бойында жатқандықтан, оның центрге дейінгі қашықтығы радиусқа тең. Жанаманың өзге нүктелері шеңберден тысқары орналасқан, яғни олардан центрге дейінгі қашықтақтар радиустан үлкен. Олай болса, жанамасынан шеңбер центріне дейінгі қашықтық OK-ға тең, яғни . Сондықтан шеңберге жүргізілген жанама радиусқа перпендикуляр.

Теорема 1. Хорданың ортасы арқылы өтетін диаметр оған перпендикуляр болады.

Дәлелденуі: С нүктесі – АВ хордасының ортасы болсын. ОС түзуі шеңберді Е және F нүктелерінде қиып өтсін. екенін көрсетейік.

тең бүйірлі, себебі АО=ВО – радиустар, онда ОС оның медианасы ірң биіктігі болады, яғни . Олай болса, .

Тақырып бойынша ресурстарды қарап, танысады

М ысал 1. а түзуі центрі О және радиус r болатын шеңберді жанап өтеді. Егер шеңбердің диаметрі 10 см-ге тең болса, онда О нүктесінен а түзуіне дейінгі қашықтықты табыңыз.

Берілгені: ОВ=r; ; D=AB=10 см.

Шешуі:а түзуі шеңбермен В нүктесінде жанасады.

Сондықтан В жанасу нүктесі болады.

; ОВ=R.

О нүктесінен а түзуіне дейінгі қашықтық ОВ кесіндісі болады.

АВ=D=10 см; .

Жауабы:О нүктесінен а түзуіне дейінгі қашықтық ОВ=5 см

- Теореманы дәлелдейді

- Сызбасы

Интернет ресурстары

25

минут

Бекіту тапсырмасы

1-топ.

(О,R) және (О₁, R₁) шеңберлері берілген.d-екі шеңбердің центрлерінің арақашықтығы. R=4 дм, R₁₌5 дм, d=9 см болса, шеңберлер өзара қалай орналасады?

Радиустары 6 см және 4 см шеңберлер бір-бірімен жанасады. Шеңберлер сырттай және іштей жанасқанда , олардың центрлерінің арақашықтығы қандай болады

2-топ.

(О,R) және (О₁, R₁) шеңберлері берілген.d-екі шеңбердің центрлерінің арақашықтығы. R=110 см, R₁₌90 см, d=40 см болса, шеңберлер өзара қалай орналасады?

Радиустары 8см және 5 см шеңберлер бір-бірімен қиылысады. Олардың центрлерінің арақашықтығы қандай болады.

3-топ.

(О,R) және (О₁, R₁) шеңберлері берілген.d-екі шеңбердің центрлерінің арақашықтығы. R=5 см, R₁₌3 см, d=12 см болса, шеңберлер өзара қалай орналасады?

Егер радиустары 7 см және 8 см болатын екі шеңбердің центрлерінің арақашықтығы 30 см болса, осы екі шеңбер жанаса ма?

Дескриптор:

-шеңберлердің орналасуның қасиетін біледі;

-Екі шеңбердің радиустары бойынша олардың орналасуын анықтайды

Дескриптор:

-шеңберлердің орналасуның қасиетін біледі;

-Екі шеңбердің центрлерінің ара-қашықтығын анықтайды

Тақта; оқу құралдары; оқулы; интернет ресурстары

№211

1)Егер шеңбер диаметрінің ұзындығы 20 см болса,

О ның радиусы неге тең болады?

Шешуі:

R=d/2 немесе, r=d:2

R=20cм/2=10(см)

R=10cм

Дескриптор:

- радиусты табу формуласын біледі;

-радиусты табады

Тақта; оқу құралдары; оқулы; интернет ресурстары

Тапсырма:

№1. Центрі О болатын шеңбердің радиусы 2 см, А нүктесінен О центріне дейінгі қашықтық 4 см. Шеңбермен жанасқан АВ кесіндісінің ұзындығын есептеңдер, мұндағы В - жанама нүкте.

Табу керек: .

Шешуі:AD=DC=R; AC=D (диаметр)

Диаметр шеңберді өзара екі доғаға бөледі, демек

; (іштей сызылған бұрыш)

; .

Жауабы:

Бұл есептен диаметрге тірелген шеңберге іштей сызылған бұрыш тікбұрыш болатынын көруге болады.

Оқулықпен жұмыс. №4.10, №4.11

Берілген тапсырма бойынша есепті орындайды

Берілген тапсырмаларды орындайды.

Оқулықтан тақырыпқа қатысты есептерді шығарады.

Дескриптор:

- есептерді шығарып

-жауабын жазады

4-балл

Бағалау:

Әрбір дұрыс жауапка 1 балл қойылады

Дескриптор:

-Шеңбердің диаметрін табады.

«Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.

Слайд

Тақта; оқу құралдары; оқулы; интернет ресурстары

Слайд

.

Қосымша есептер

Топтың әрбір мүшесіне әртүрлі деңгейдегі тапсырмалар беріледі.

Тапсырмалар.

1. R=3 cм R=42 см D=?

2. D=80мм D=8,4см R=?

3. Шеңбердің диаметрі радиустан 18 мм-ге артық. Радиусты тап.

4. АВ және СД бір шеңбердің хордалары. Хордалардың ұзындығы диаметрден кіші. Шеңбердің центрін тап

5. 1.Радиусы 8см болатын шеңбердің центрінен түзуге дейінгі қашықтық 5см. Түзу мен шеңбер қалай орналасады? 
   2. Радиусы 4см болатын шеңбердің центрінен түзуге дейінгі қашықтық 7см. Түзу мен шеңбер қалай орналасады?
   
   

 3. Радиусы 9см болатын шеңбердің центрінен түзуге дейінгі қашықтық 9см. Түзу мен шеңбер қалай орналасады?
 4.Шеңберлердің радиустары 6см және 4см, ал центрлердің арақашықтығы 7см. Шеңберлер қалай орналасады? 
5. Шеңберлердің радиустары 4см және 3см, ал центрлердің арақашықтығы 7см. Шеңберлер қалай орналасады? 
6. Шеңберлердің радиустары 5см және 9см, ал центрлердің арақашықтығы 11см.Шеңберлер қалай орналасады? 

Дескриптор:

-шеңберлердің орналасуның қасиетін біледі;

-Екі шеңбердің радиустары бойынша олардың орналасуын анықтайды

Дескриптор:

-шеңберлердің орналасуның қасиетін біледі;

-Екі шеңбердің центрлерінің ара-қашықтығын анықтайды

Тақта; оқу құралдары; оқулы; интернет ресурстары

5минут

Бүгінгі сабақта:

-жанама мен қиюшы ұғымдарын ажырата білу;

-шеңбер жанамасының қасиеттерін қолдана білу.

• Рефлексия: Сабақ соңында оқушылар рефлексия жүргізеді:

- нені білдім, нені үйрендім - нені толық түсінбедім - немен жұмысты жалғастыру қажет

Үйге тапсырма. №4.12.

Тақырыпты меңгергенін анықтау

Кері байланыс

Тақта; оқу құралдары; оқулы; интернет ресурстары

Презентация