Бөлім: Тарих тағылымы

Мектеп:

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:

Сынып: 10

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Ш.Мұртазаның драмалық шығармалары. «Бесеудің хаты»

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

10.1.2.1 әдеби шығарманың жанрлық табиғатын тану.

Оқу мақсаттары

Барлық оқушылар: Ш. Мұртазаның драмалық шығармаларымен танысу;

Көпшілігі: Ш. Мұртаза драмалық шығармаларының жанрлық табиғатын тану;

Кейбір оқушылар: Ш. Мұртаза драмалық шығармаларының жанрлық табиғатын тану.

Бағалау критерийі

• әдеби шығарманың жанрлық ерекшелігін анықтайды.

Ойлау дағдыларының деңгейі

Білу, түсіну, қолдану.

Мәңгілік елдің

құндылықтары

Тарихтың, мәдениет пен тілдің біртұтастығы. (6-құндылық)

Тілдік мақсаттар

Пән лексикасы және терминология::автор, шығармашылық, проза, драма

Мәтін талдау барысында қолданылатын тіркестер:

Менің ойымша....; себебі......; Оны мен былай дәлелдеймін..... Қорыта келе,......

Алдыңғы білім

Ш. Мұртаза шығармашылығы

Жоспар

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

І. Ұйымдастыру кезеңі. Оқушыларды түгендеп, назарын сабаққа аудару.

Жағымды психологиялық ахуал.

ІІ. Қызығушылықты ояту: ХХ ғасырдағы ел басына түскен азапты күндер, қолдан жасалған аштықтан қырылған екі миллион халықтың тағдыры туралы тарихи дерек ұсынылады. https://www.youtube.com/watch?v=0vbnNYBDzM4

Бейнебаянға қатысты оқушылар өз пікірін білдіреді.

Суреттегі тұлғалар туралы не білеміз?

Сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтау.

Оқушыларды түгендеп, назарын сабаққа аудару.

Сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтайды.

ҚБ

Тамаша жауап!

Жақсы жауап!

Ұсыныс!

https://www.youtube.com/watch?v=0vbnNYBDzM4

Сабақтың ортасы

ІІІ. Мағынаны тану. Балалар, біз Ш. Мұртазаның «Бесеудің хаты» драмасына арқау болған тарихи оқиғалармен таныстық. Енді драма мазмұнымен таныспас бұрын әдеби-теориялық ұғымдарды еске түсірейік.

• Драма дегеніміз не?

• Пролог, эпилог дегеніміз не?

• Монолог, диалог дегеніміз не?

Драма– (гр. dramo — әрекет) —

1) әдебиеттің эпос, лирика сынды үш тегінің бірі (Әдебиеттің тегі мен түрі).

Драмада оқиға тартыс, не тартыстар желісіне жинақталып, кейіпкерлер әрекеті арқылы дамиды. Драмалық шығарма театрға арналып жазылады да, сахнада нағыз көркемдік қуатына ие болады. Драма бастапқы кезде хор, диалог, би, айтыс, пантомимомен аралас болып, синтетикалық өнер саласы ретінде дамыған.

Диалог – (гр. διάλογος) екі не бірнеше адамның кезектесіп сөйлесуі арқылы берілетін ауызекі тілдегі ерекше форма.^[1]

Диалог – екі адам арасындағы сөйлеу әрекеті (егер сөйлеушілер екеуден көп болса онда полилог деп аталады). Монологтан айырмашылығы диалогта сөйлеумен қатар тыңдау механизмдері қатар жүреді.^[3]

«Бесеудің хаты» драмасы. Ш.Мұртазаның «Бесеудің хаты» атты драмасына арқау болған — ел басына түскен азапты күндер, қолдан жасалған аштықтан қырылған екі миллион халықтың тағдыры. Драматург сол кездегі өкімет басшыларымен, оның қасындағы жандайшаптардың бейнесіне жан бере суреттейді. Әр кейіпкер өзінің сөзі арқылы танылып жатады.Қасіретті қолдан жасап отырған Сталиннің теріс саясатын, асыра сілтеп отырған Голощекиннің көрсоқырлығын жазушыҒ.Мүсірепов (негізгі кейіпкер) ашына жеткізеді.

Ш.Мұртазаның драматург ретіндегі шеберлігінің өзі сонда,

ол кейіпкерінің мінез-құлқын ғана ашып қоймайды, оның жандүниесін көрсетеді, оқушы кейіпкердің даусын естиді.

Қазақ зиялылары 1932 жылы 4 шілдеде БК(б)П Қазақ өлкелік комитетінің бірінші хатшысы Ф.И. Голощекинге қазақ халқының бастап кешіп отырған трагедиясы туралы хатын жолдады. Бастапқыда бұл хат И.В. Сталинге арналып жазылған. «Бесеудің хаты» деген атпен тарихта қалған бұл хат республикадағы мал шаруашылығының күйрегендігі салдарынан елді алапат ашаршылық жайлағандығын айтып сақтандырған алғашқы дабылдардың бірі болды.

Оқулықпен жұмыс: «Бесеудің хаты» драмасын рөлдерге бөліп оқиды.

Топпен жұмыс:  

1-топ: Ғ.Мүсірепов аштықты өз көзімен көрген жерін тауып оқы. /Екінші бөлім, екінші сурет.

2-топ. Сталин Қазақстандағы жағдайды қалай білген жерін тауып оқыңдыр /Пролог/

3-топ. Драмада Мүсірепов өзі өмір сүрген заман жайлы: «Жорғалар-жортақ, батырлар-қорқақ болған сұм заман»- дейді. Ал сіздер сол бір нәубет жайлы не айтар едіңіздер? Мүсіреповтың осы пікірімен келісесіз бе?
4-топ. Сталин Голощекиннен «Қазақтар қандай халық?» сұрады?үзінді тауып оқы. /Екінші бөлім,он екінші сурет.

Сөздік жұмыс:

Жұт – ауа райының аса қолайсыз құбылыстары (қуаңшылық, жерді көк мұз басуы, тағы да басқа) салдарынан белгілі бір аймақ тұрғындарының

экономикалық күйзеліске ұшырауы. Қазақ халқы Жұтты “жеті ағайынды” дейді. Олар: Жұтты, құрғақшылық, өрт, індет, сел (көшкін, топан су),

зілзала, боран (бұрқасын, дауыл). “Жұт жетеу, содырмен сегіз, салақпен тоғыз, олақпен он” деген мақал арқылы халық табиғат апатының зардабы адамның өзіне байланысты екенін аңғартқан.

Ашаршылық — саяси-әлеуметтік процестер мен табиғаттағы қолайсыз ахуалдар салдары болып табылатын әлеуметтік апат. Оның ашық және жабық түрі бар. Біріншісі — мүлдем үнемсіз қалу да, екіншісі — үнемі шала құрсақ болып жүру. Екеуі де ауруға, індетке, өлімге әкеліп соқтырады (қ. Ашығу). А. жеке адамның не отбасының ашығуы емес, бүтін бір аймақтың, халықтардың, мемл-тердің басына түсетін нәубет. Оның соңы адамдардың жаппай қырылуына алып келіп, халық санын күрт азайтып жібереді.

Геноцид - [грек, genos- тек, тайпа және лат.caedo- өлтіру] - халықаралық құқық бойынша аса ауыр қылмыс; қандай да бір ұлттық, этникалық, нәсілдік немесе діни топтың өкілдерін түгелдей немесе жекелеп қасақана қырып-жоюды білдіреді.

1-тапсырма. Шығармағы сатылай кешенді талдау.

Ш.Мұртаза«Бесеудің хаты»

1. Авторы: Ш.Мұртаза

2. Тақырыбы: Қасіретті қолдан жасап отырған Сталиннің теріс саясаты, асыра сілтеп отырған Голощекиннің көрсоқырлығын жазушы Ғ.Мүсірепов бастаған халық қалаулылары ашына жеткізуі,қуғын-сүргін.

3. Әдеби жанр: драмалық тарихи туынды.

4. Эпикалық жанр түрі: пьеса

5. Негізгі идеясы: ел басына түскен азапты күндер, қолдан жасалған аштықтан қырылған екі миллион халықтың тағдыры.

Дескрипторлар

• Шығарманың авторын анықтайды;

• Шығарманың тақырыбын анықтайды;

• Әдеби жанрына талдайды;

• Эпикалық жанр түріне талдайды;

• Шығарманың негізгі идеясын анықтайды.

ҚБ

2-тапсырма. Шығармадағы кейіпкелер. Оқушылар «Т» кестесі арқылы шығармадағы жағымды, жағымсыз кейіпкерлерді анықтайды.

Дескрипторлар

• шығармадағы жағымды кейіпкерлерді анықтайды;

• шығармадағы жағымсыз кейіпкерлерді анықтайды.

ҚБ

Бекіту. Бекіту сұрақтары:

1-топ: Драманың маңыздылығы неде деп ойлайсыз?

2-топ: Оқу барысында қандай сезімде болдыңыз?

1-топ: Сталин халық қомқоршыларын қалй жазалады?

Жүктеу

ЖИ арқылы жасау

ЖИ арқылы жасау

Бөлісу

1 - айлық

Материал тарифі

-96% жеңілдік

00

05

00

ҚМЖ

Ашық сабақ

Тәрбие сағаты

Презентация

БЖБ, ТЖБ тесттер

Көрнекіліктер

Балабақшаға арнарлған құжаттар

Мақала, Эссе

Дидактикалық ойындар

және тағы басқа 400 000 материал

Барлық 400 000 материалдарды шексіз
жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз

1 990 ₸ 49 000₸

1 айға қосылу

Таңдау

Материалға шағымдану

Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз

Жариялаған:

.

29 Наурыз 2024

789

Шағым жылдам қаралу үшін барынша толық ақпарат жіберіңіз

Шағымды қалдыру

Ш.Мұртазаның драмалық шығармалары

Тақырып бойынша 11 материал табылды

Ш.Мұртазаның драмалық шығармалары

Материал туралы қысқаша түсінік

ҚМЖ

Материалды жүктеу

Материалдың қысқаша нұсқасы

Бөлім: Тарих тағылымы		Мектеп:
Күні:		Мұғалімнің аты-жөні:
Сынып: 10		Қатысқандар саны:			Қатыспағандар саны:
Сабақтың тақырыбы:		Ш.Мұртазаның драмалық шығармалары. «Бесеудің хаты»
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары		10.1.2.1 әдеби шығарманың жанрлық табиғатын тану.
Оқу мақсаттары		Барлық оқушылар: Ш. Мұртазаның драмалық шығармаларымен танысу; Көпшілігі: Ш. Мұртаза драмалық шығармаларының жанрлық табиғатын тану; Кейбір оқушылар: Ш. Мұртаза драмалық шығармаларының жанрлық табиғатын тану.
Бағалау критерийі		әдеби шығарманың жанрлық ерекшелігін анықтайды.
Ойлау дағдыларының деңгейі		Білу, түсіну, қолдану.
Мәңгілік елдің құндылықтары		Тарихтың, мәдениет пен тілдің біртұтастығы. (6-құндылық)
Тілдік мақсаттар		Пән лексикасы және терминология::автор, шығармашылық, проза, драма Мәтін талдау барысында қолданылатын тіркестер: Менің ойымша....; себебі......; Оны мен былай дәлелдеймін..... Қорыта келе,......
Алдыңғы білім		Ш. Мұртаза шығармашылығы
Жоспар
Сабақтың кезеңі/ уақыт	Педагогтің әрекеті				Оқушының әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	І. Ұйымдастыру кезеңі. Оқушыларды түгендеп, назарын сабаққа аудару. Жағымды психологиялық ахуал. ІІ. Қызығушылықты ояту: ХХ ғасырдағы ел басына түскен азапты күндер, қолдан жасалған аштықтан қырылған екі миллион халықтың тағдыры туралы тарихи дерек ұсынылады. https://www.youtube.com/watch?v=0vbnNYBDzM4 Бейнебаянға қатысты оқушылар өз пікірін білдіреді. Суреттегі тұлғалар туралы не білеміз? Сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтау.				Оқушыларды түгендеп, назарын сабаққа аудару. Сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтайды.	ҚБ Тамаша жауап! Жақсы жауап! Ұсыныс!	https://www.youtube.com/watch?v=0vbnNYBDzM4
Сабақтың ортасы	ІІІ. Мағынаны тану. Балалар, біз Ш. Мұртазаның «Бесеудің хаты» драмасына арқау болған тарихи оқиғалармен таныстық. Енді драма мазмұнымен таныспас бұрын әдеби-теориялық ұғымдарды еске түсірейік. Драма дегеніміз не? Пролог, эпилог дегеніміз не? Монолог, диалог дегеніміз не? Драма– (гр. dramo — әрекет) — 1) әдебиеттің эпос, лирика сынды үш тегінің бірі (Әдебиеттің тегі мен түрі). Драмада оқиға тартыс, не тартыстар желісіне жинақталып, кейіпкерлер әрекеті арқылы дамиды. Драмалық шығарма театрға арналып жазылады да, сахнада нағыз көркемдік қуатына ие болады. Драма бастапқы кезде хор, диалог, би, айтыс, пантомимомен аралас болып, синтетикалық өнер саласы ретінде дамыған. Диалог – (гр. διάλογος) екі не бірнеше адамның кезектесіп сөйлесуі арқылы берілетін ауызекі тілдегі ерекше форма.[1] Диалог – екі адам арасындағы сөйлеу әрекеті (егер сөйлеушілер екеуден көп болса онда полилог деп аталады). Монологтан айырмашылығы диалогта сөйлеумен қатар тыңдау механизмдері қатар жүреді.[3] «Бесеудің хаты» драмасы. Ш.Мұртазаның «Бесеудің хаты» атты драмасына арқау болған — ел басына түскен азапты күндер, қолдан жасалған аштықтан қырылған екі миллион халықтың тағдыры. Драматург сол кездегі өкімет басшыларымен, оның қасындағы жандайшаптардың бейнесіне жан бере суреттейді. Әр кейіпкер өзінің сөзі арқылы танылып жатады.Қасіретті қолдан жасап отырған Сталиннің теріс саясатын, асыра сілтеп отырған Голощекиннің көрсоқырлығын жазушыҒ.Мүсірепов (негізгі кейіпкер) ашына жеткізеді. Ш.Мұртазаның драматург ретіндегі шеберлігінің өзі сонда, ол кейіпкерінің мінез-құлқын ғана ашып қоймайды, оның жандүниесін көрсетеді, оқушы кейіпкердің даусын естиді. Қазақ зиялылары 1932 жылы 4 шілдеде БК(б)П Қазақ өлкелік комитетінің бірінші хатшысы Ф.И. Голощекинге қазақ халқының бастап кешіп отырған трагедиясы туралы хатын жолдады. Бастапқыда бұл хат И.В. Сталинге арналып жазылған. «Бесеудің хаты» деген атпен тарихта қалған бұл хат республикадағы мал шаруашылығының күйрегендігі салдарынан елді алапат ашаршылық жайлағандығын айтып сақтандырған алғашқы дабылдардың бірі болды. Оқулықпен жұмыс: «Бесеудің хаты» драмасын рөлдерге бөліп оқиды. Топпен жұмыс:   1-топ: Ғ.Мүсірепов аштықты өз көзімен көрген жерін тауып оқы. /Екінші бөлім, екінші сурет. 2-топ. Сталин Қазақстандағы жағдайды қалай білген жерін тауып оқыңдыр /Пролог/ 3-топ. Драмада Мүсірепов өзі өмір сүрген заман жайлы: «Жорғалар-жортақ, батырлар-қорқақ болған сұм заман»- дейді. Ал сіздер сол бір нәубет жайлы не айтар едіңіздер? Мүсіреповтың осы пікірімен келісесіз бе? 4-топ. Сталин Голощекиннен «Қазақтар қандай халық?» сұрады?үзінді тауып оқы. /Екінші бөлім,он екінші сурет. Сөздік жұмыс: Жұт – ауа райының аса қолайсыз құбылыстары (қуаңшылық, жерді көк мұз басуы, тағы да басқа) салдарынан белгілі бір аймақ тұрғындарының экономикалық күйзеліске ұшырауы. Қазақ халқы Жұтты “жеті ағайынды” дейді. Олар: Жұтты, құрғақшылық, өрт, індет, сел (көшкін, топан су), зілзала, боран (бұрқасын, дауыл). “Жұт жетеу, содырмен сегіз, салақпен тоғыз, олақпен он” деген мақал арқылы халық табиғат апатының зардабы адамның өзіне байланысты екенін аңғартқан. Ашаршылық — саяси-әлеуметтік процестер мен табиғаттағы қолайсыз ахуалдар салдары болып табылатын әлеуметтік апат. Оның ашық және жабық түрі бар. Біріншісі — мүлдем үнемсіз қалу да, екіншісі — үнемі шала құрсақ болып жүру. Екеуі де ауруға, індетке, өлімге әкеліп соқтырады (қ. Ашығу). А. жеке адамның не отбасының ашығуы емес, бүтін бір аймақтың, халықтардың, мемл-тердің басына түсетін нәубет. Оның соңы адамдардың жаппай қырылуына алып келіп, халық санын күрт азайтып жібереді. Геноцид - [грек, genos- тек, тайпа және лат.caedo- өлтіру] - халықаралық құқық бойынша аса ауыр қылмыс; қандай да бір ұлттық, этникалық, нәсілдік немесе діни топтың өкілдерін түгелдей немесе жекелеп қасақана қырып-жоюды білдіреді. 1-тапсырма. Шығармағы сатылай кешенді талдау. Ш.Мұртаза«Бесеудің хаты» Авторы: Ш.Мұртаза Тақырыбы: Қасіретті қолдан жасап отырған Сталиннің теріс саясаты, асыра сілтеп отырған Голощекиннің көрсоқырлығын жазушы Ғ.Мүсірепов бастаған халық қалаулылары ашына жеткізуі,қуғын-сүргін. Әдеби жанр: драмалық тарихи туынды. Эпикалық жанр түрі: пьеса Негізгі идеясы: ел басына түскен азапты күндер, қолдан жасалған аштықтан қырылған екі миллион халықтың тағдыры. Дескрипторлар Шығарманың авторын анықтайды; Шығарманың тақырыбын анықтайды; Әдеби жанрына талдайды; Эпикалық жанр түріне талдайды; Шығарманың негізгі идеясын анықтайды. ҚБ 2-тапсырма. Шығармадағы кейіпкелер. Оқушылар «Т» кестесі арқылы шығармадағы жағымды, жағымсыз кейіпкерлерді анықтайды. Жағымды кейіпкерлер Жағымсыз кейіпкерлер Тұрар Рысқұлов Нұрхан ақын Балым Хұсни Ғабит Мүсірепов, Мансұр Ғатаулин, Мұташ Дәулетқалиев Қадыр Қуанышев Емберген Алтынбеков И.В. Сталин Ф.И. Голощекин Құрамысов Иванов Жантоқов Елеусіз Қарабаев Исаев Цербер Дескрипторлар шығармадағы жағымды кейіпкерлерді анықтайды; шығармадағы жағымсыз кейіпкерлерді анықтайды. ҚБ Бекіту. Бекіту сұрақтары: 1-топ: Драманың маңыздылығы неде деп ойлайсыз? 2-топ: Оқу барысында қандай сезімде болдыңыз? 1-топ: Сталин халық қомқоршыларын қалй жазалады? Материалды жүктеу Жүктеу Сақтау Бөлісу ЖИ арқылы жасау Файл форматы: docx Қазақ әдебиеті Сабақ жоспары 10 сынып 29.03.2024 789 Жүктеу Сақтау ЖИ арқылы жасау Жариялаған: . Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз, шағым қалдыра аласыз Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз Іздеу Материал жариялап, аттестацияға 100% жарамды сертификатты тегін алыңыз! Ustaz tilegi журналы министірліктің тізіміне енген. Qr коды мен тіркеу номері беріледі. Материал жариялаған соң сертификат тегін бірден беріледі. Толығырақ Оқу-ағарту министірлігінің ресми жауабы Сайтқа 5 материал жариялап, тегін АЛҒЫС ХАТ алыңыз! Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін дамытуға қосқан жеке үлесі үшін және де Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық материалыңызбен бөлісіп, белсенді болғаныңыз үшін алғыс білдіреміз! Жариялау Сайтқа 25 материал жариялап, тегін ҚҰРМЕТ ГРОМАТАСЫН алыңыз! Тәуелсіз Қазақстанның білім беру жүйесін дамытуға және білім беру сапасын арттыру мақсатында Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық жұмысын жариялағаны үшін марапатталасыз! Жариялау Министірлікпен келісілген курстар тізімі Химия пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Тарих пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Биология пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Ағылшын тілі пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ География пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Информатика пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Мектепке дейінгі білім беру бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ «Қазақ тілі» жəне «Қазақ əдебиеті» бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Дене шынықтыру пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Білім алушылардың білім сапасын арттыру мақсатында сабақта цифрлық технологияларды қолдану 80/108 сағат Толығырақ Инклюзивті білім беру жүйесінде ерекше білім беру қажеттілігі бар білім алушыға психологиялық-педагогикалық қолдау көрсету бойынша педагогтердің кәсіби және пәндік құзыреттіліктерін дамыту 80/108 сағат Толығырақ