«Сөз өнері» үйірмесінің

бағдарламасы

Үйірме жетекшісі: қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі

Апсенова Нодира Абдулхакимовна

2020 – 2021 оқу жылы

Жалпы білім беретін мектептердің 5-6 сынып оқушыларына арналған

«Сөз өнері» тақырыбындағы үйірме бағдарламасына

ТҮСІНІК ХАТ

«Сөз өнері» үйірмесі 5-6 сынып оқушыларына арналған. Үйірме аптасына 1 сағат, жылына 34 сағатқа берілген. Бұл үйірме оқушылардың әдеби мұраларға деген талғамын тәрбиелейді, рухани дүниесін кеңейтеді, ақыл-ойы мен ұлттық сана сезімін дамытуға ықпал жасап, ауызекі және жазба тілде байланыстырып сөйлеуін дамытады. Оқушылардың қазақ тілі мен әдебиет сабақтарына қызығушылығы мен функционалдық сауаттылығын арттыруға бағытталған.

Сөз өнер пәні арқылы оқушылардың рухани дүниесін байыта отырып, қазақ кемеңгерлері атанған данышпан би – шешендердің шығармаларын насихаттау және тілдерін жаттықтыру, яғни ұлт шешендері шығармаларының мазмұнын аша білу болып табылады.

Үйірменің оқу материалына халық ауыз әдебиеті үлгілерін сабақ мазмұнына сай енгізу баланың алған білімін толықтырып, байытып жан-жақты дамуына дәйекті ықпал етеді. Оқушыларды шығармашылық ізденіс жұмыстарына баули отырып, би – шешендер мұраларын тани білуге және айшықты, әсерлі сөз қолданыстарына теориялық тұрғыдан талдау жасауға негізделген.

Сондықтан бұл үйірмеде оқушылардың функционалдық сауаттылығын арттырып, ұлтымыздың асыл мұраларын дәріптейтіндей, жеке тұлғаны дамытып, оқуға деген қызығушылықтарын оятып, адамгершілікке, ізгілікке, сыйластыққа тәрбиелеп, еркін дамуына жол ашу көзделеді.

Мақсаты:

Ұлттық асыл мұраларымызды жан-жақты таныту арқылы ұлтжанды, халқымыздың сөз өнерін, әдет-ғұрпын, тілін ұлттық құндылық ретінде бағалайтын, функционалды сауатты, білімі мен білік дағдылары қалыптасқан, алған білімдерін өз қажеттілігіне қолдана білетін, ұлттық сана-сезімі оянған, сөйлеу әдебін меңгерген, ойы терең, рухани дүниетанымы бай, адамгершілігі жоғары, шығармашылықпен айналысатын тұлға қалыптастыру.

Міндеттері:

• Білімді дара тұлғаға бағдарлау (бейімдеу, дамыту, психологиялық үйлесімділік, өмірлік қажеттілік);

• Тілдік білімді функционалдық тұрғыдан сұрыптау;

• Оқушыны зейінді ұстау;

• Пәнаралық байланысты сақтау;

• Әрекетшілдік-бағдарлылық ұстанымы (әрекетке үйрету, оқу жағдаятындағы әрекеттен өмірлік жағдаяттық әрекетке көшу, оқу танымдық әрекеттен оқушының өзіндік әрекетіне көшу);

• Алынған білімді бекіту және өзін-өзі бақылау;

• Шығармаларды образға салып оқи білуге;

• Алған әсерлерін айшықты тілмен жеткізе білуге;

• Шығармашылық және ізденіс жұмыстарына баулу;

• Өздігінен білім алуға үйрету функциясы.

Күтілетін нәтиже:

Ұлттық асыл мұраларымызды жан-жақты таниды. Халқымыздың сөз өнерін, әдет-ғұрпын, тілін ұлттық құндылық ретінде бағалай алады. Эстетикалық талғамы жоғары, функционалды сауатты, білім, білік дағдылары қалыптасқан, алған білімдерін өз қажеттілігіне қолдана білетін, ұлттық сана-сезімі оянған, сөйлеу әдебін меңгерген, ойы терең, рухани дүниетанымы бай, адамгершілігі жоғары, шығармашылықпен айналысатын тұлға қалыптасады.

Оқушының сөйлесім дағдыларын дамыту сатылап, олардың өзара сабақтастығына негізделіп жүргізіледі. Сөйтіп, негізгі деңгейдегі оқушы білімі сауаттылық дағдыларына табан тірейді де, бейіндік деңгейдегі сөз мәдениеті қалыптасады.

«Cөз өнері» тақырыбындағы үйірме бағдарламасының тақырыптық мазмұны (барлығыт 34 сағат, аптасына 1 сағат)

Кіріспе. (1 сағат).

Оқу үйірменің мазмұны мен мақсат-міндеттері

I тарау. Шешендік өнер туралы түсінік (3сағат).

Шешен сөйлеу сыры. Дау шешетін дана сөздер. Ұлттық шешендік өнер.

II тарау. Түгел сөздің түбі бір... (13 сағат).

«Түгел сөздің түбі бір, түп атасы – Майқы би». Аяз бидің ғұмырнамасы. Жиренше шешен – ақыл-парасаттың, тапқырлықтың символы. Асан қайғы – тереңнен толғайтын сөз зергері. Шығармаларының көркемдік ерекшелігі. Асан қайғы шығармаларындағы жер-су атаулары. Қазақ жыраулар поэзиясының атасы – Шалкиіз Тіленшіұлы. Ш.Тіленшіұлы толғауларындағы метафора мен эпитеттің қолданылуы. Бұқар жыраудың даналық сөздері. Бұқар толғауларындағы теңеу мен эпитет. Бұқар жырау толғауларындағы елдік мәселесі. «Тәуке хан заңдарының» («Жеті жарғы») қабылдануы. «Жеті жарғы» заңының тілдік сипаты.

III тарау. Би-шешендер шығармаларындағы сөз өнері (12 сағат).

«Бір ауыз сөзі мың ауыз сөзге татитын» Төле бидің төрелігі. Төле би толғауларындағы метафора мен метонимия. Дүниені дуалы аузымен бағындырған, киелі өнеріне табындырған Қазыбек бидің шешендігі. Шығармаларында кездесетін аллитерация мен ассонанс. Аты аңызға айналған ақыл – ой алыптарының бірі – Әйтеке би. Әйтеке шығармаларындағы шендестіру. Мөңке бидің өмір құбылыстарына берген бағасы. Шығармаларының көркемдік ерекшелігіне талдау. «Аузынан гүл, көзінен от төгілген» Бөлтірік шешеннің қанатты сөздері. Бөлтірік шешен сөздерінің көркемдік ерекшелігі. Дүниетанымы терең, түйсігі ерен, білім-білігі кемел Сырым батыр. Досбол шешеннің тапқырлыққа суарылған сөздері.

IV тарау. Абай әлеміндегі сөз өнері (5 сағат).

Абайдың билік айту өнеріндегі шеберлік сырлары. Абайдың «Біраз сөз қазақтың түбі қайдан шыққаны туралы» еңбегінің тілі. Абайдың нақыл сөздері. Шешендік сөз өнерінің – Отаны. Қайталау.

Практикалық сабақ – 2 сағат.

Шығармашылық жұмыс – 1 сағат.

Қайталау – 1 сағат.

«Сөз өнері»

(Аптасына 1 сағаттан, 34 сағат)

5 - 6 сынып

р\с	Тақырыбы	Сағат саны	Мерзімі	Ескерту
Кіріспе
1	Кіріспе. Шешендік өнер тарихынан	1
I тарау. Шешендік өнер туралы түсінік
2	Шешен сөйлеу сыры	1
3	Дау шешетін дана сөздер	1
4	Ұлттық шешендік өнер	1
II тарау. Түгел сөздің түбі бір...
5	«Түгел сөздің түбі бір, түп атасы – Майқы би»	1
6	Аяз бидің ғұмырнамасы	1
7	Жиренше шешен – ақыл-парасаттың, тапқырлықтың символы	1
8	Асан қайғы – тереңнен толғайтын сөз зергері	1
9	Шығармаларының көркемдік ерекшелігі	1
10	Асан қайғы шығармаларындағы жер-су атаулары	1
11	Қазақ жыраулар поэзиясының атасы – Шалкиіз Тіленшіұлы	1
12	Ш.Тіленшіұлы толғауларындағы метафора мен эпитеттің қолданылуы	1
13	Бұқар жыраудың даналық сөздері	1
14	Бұқар толғауларындағы теңеу мен эпитет	1
15	Бұқар жырау толғауларындағы елдік мәселесі	1
16	«Тәуке хан заңдарының» («Жеті жарғы») қабылдануы	1
17	«Жеті жарғы» заңының тілдік сипаты	1
III тарау. Би-шешендер шығармаларындағы сөз өнері
18	«Бір ауыз сөзі мың ауыз сөзге татитын» Төле бидің төрелігі	1
19	Төле би толғауларындағы метафора мен метонимия	1
20	Дүниені дуалы аузымен бағындырған, киелі өнеріне табындырған Қазыбек бидің шешендігі	1
21	Шығармаларында кездесетін аллитерация мен ассонанс	1	Жүктеу ЖИ арқылы жасау ЖИ арқылы жасау Бөлісу 1 - айлық Материал тарифі -96% жеңілдік 00 05 00 ҚМЖ Ашық сабақ Тәрбие сағаты Презентация БЖБ, ТЖБ тесттер Көрнекіліктер Балабақшаға арнарлған құжаттар Мақала, Эссе Дидактикалық ойындар және тағы басқа 400 000 материал Барлық 400 000 материалдарды шексіз жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз 1 990 ₸ 49 000₸ 1 айға қосылу Таңдау Материалға шағымдану Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз Жариялаған: Апсенова Нодира Абдулхакимовна 29 Қазан 2020 10442 Шағым жылдам қаралу үшін барынша толық ақпарат жіберіңіз Шағымды қалдыру Тақырып бойынша 31 материал табылды "Сөз өнері" үйірме жоспары Материал туралы қысқаша түсінік «Сөз өнері» үйірмесі оқушылардың әдеби мұраларға деген талғамын тәрбиелейді, рухани дүниесін кеңейтеді, ақыл-ойы мен ұлттық сана сезімін дамытуға ықпал жасап, ауызекі және жазба тілде байланыстырып сөйлеуін дамытады Материалды жүктеу Материалдың қысқаша нұсқасы «Сөз өнері» үйірмесінің бағдарламасы Үйірме жетекшісі: қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі Апсенова Нодира Абдулхакимовна 2020 – 2021 оқу жылы Жалпы білім беретін мектептердің 5-6 сынып оқушыларына арналған «Сөз өнері» тақырыбындағы үйірме бағдарламасына ТҮСІНІК ХАТ «Сөз өнері» үйірмесі 5-6 сынып оқушыларына арналған. Үйірме аптасына 1 сағат, жылына 34 сағатқа берілген. Бұл үйірме оқушылардың әдеби мұраларға деген талғамын тәрбиелейді, рухани дүниесін кеңейтеді, ақыл-ойы мен ұлттық сана сезімін дамытуға ықпал жасап, ауызекі және жазба тілде байланыстырып сөйлеуін дамытады. Оқушылардың қазақ тілі мен әдебиет сабақтарына қызығушылығы мен функционалдық сауаттылығын арттыруға бағытталған. Сөз өнер пәні арқылы оқушылардың рухани дүниесін байыта отырып, қазақ кемеңгерлері атанған данышпан би – шешендердің шығармаларын насихаттау және тілдерін жаттықтыру, яғни ұлт шешендері шығармаларының мазмұнын аша білу болып табылады. Үйірменің оқу материалына халық ауыз әдебиеті үлгілерін сабақ мазмұнына сай енгізу баланың алған білімін толықтырып, байытып жан-жақты дамуына дәйекті ықпал етеді. Оқушыларды шығармашылық ізденіс жұмыстарына баули отырып, би – шешендер мұраларын тани білуге және айшықты, әсерлі сөз қолданыстарына теориялық тұрғыдан талдау жасауға негізделген. Сондықтан бұл үйірмеде оқушылардың функционалдық сауаттылығын арттырып, ұлтымыздың асыл мұраларын дәріптейтіндей, жеке тұлғаны дамытып, оқуға деген қызығушылықтарын оятып, адамгершілікке, ізгілікке, сыйластыққа тәрбиелеп, еркін дамуына жол ашу көзделеді. Мақсаты: Ұлттық асыл мұраларымызды жан-жақты таныту арқылы ұлтжанды, халқымыздың сөз өнерін, әдет-ғұрпын, тілін ұлттық құндылық ретінде бағалайтын, функционалды сауатты, білімі мен білік дағдылары қалыптасқан, алған білімдерін өз қажеттілігіне қолдана білетін, ұлттық сана-сезімі оянған, сөйлеу әдебін меңгерген, ойы терең, рухани дүниетанымы бай, адамгершілігі жоғары, шығармашылықпен айналысатын тұлға қалыптастыру. Міндеттері: Білімді дара тұлғаға бағдарлау (бейімдеу, дамыту, психологиялық үйлесімділік, өмірлік қажеттілік); Тілдік білімді функционалдық тұрғыдан сұрыптау; Оқушыны зейінді ұстау; Пәнаралық байланысты сақтау; Әрекетшілдік-бағдарлылық ұстанымы (әрекетке үйрету, оқу жағдаятындағы әрекеттен өмірлік жағдаяттық әрекетке көшу, оқу танымдық әрекеттен оқушының өзіндік әрекетіне көшу); Алынған білімді бекіту және өзін-өзі бақылау; Шығармаларды образға салып оқи білуге; Алған әсерлерін айшықты тілмен жеткізе білуге; Шығармашылық және ізденіс жұмыстарына баулу; Өздігінен білім алуға үйрету функциясы. Күтілетін нәтиже: Ұлттық асыл мұраларымызды жан-жақты таниды. Халқымыздың сөз өнерін, әдет-ғұрпын, тілін ұлттық құндылық ретінде бағалай алады. Эстетикалық талғамы жоғары, функционалды сауатты, білім, білік дағдылары қалыптасқан, алған білімдерін өз қажеттілігіне қолдана білетін, ұлттық сана-сезімі оянған, сөйлеу әдебін меңгерген, ойы терең, рухани дүниетанымы бай, адамгершілігі жоғары, шығармашылықпен айналысатын тұлға қалыптасады. Оқушының сөйлесім дағдыларын дамыту сатылап, олардың өзара сабақтастығына негізделіп жүргізіледі. Сөйтіп, негізгі деңгейдегі оқушы білімі сауаттылық дағдыларына табан тірейді де, бейіндік деңгейдегі сөз мәдениеті қалыптасады. «Cөз өнері» тақырыбындағы үйірме бағдарламасының тақырыптық мазмұны (барлығыт 34 сағат, аптасына 1 сағат) Кіріспе. (1 сағат). Оқу үйірменің мазмұны мен мақсат-міндеттері I тарау. Шешендік өнер туралы түсінік (3сағат). Шешен сөйлеу сыры. Дау шешетін дана сөздер. Ұлттық шешендік өнер. II тарау. Түгел сөздің түбі бір... (13 сағат). «Түгел сөздің түбі бір, түп атасы – Майқы би». Аяз бидің ғұмырнамасы. Жиренше шешен – ақыл-парасаттың, тапқырлықтың символы. Асан қайғы – тереңнен толғайтын сөз зергері. Шығармаларының көркемдік ерекшелігі. Асан қайғы шығармаларындағы жер-су атаулары. Қазақ жыраулар поэзиясының атасы – Шалкиіз Тіленшіұлы. Ш.Тіленшіұлы толғауларындағы метафора мен эпитеттің қолданылуы. Бұқар жыраудың даналық сөздері. Бұқар толғауларындағы теңеу мен эпитет. Бұқар жырау толғауларындағы елдік мәселесі. «Тәуке хан заңдарының» («Жеті жарғы») қабылдануы. «Жеті жарғы» заңының тілдік сипаты. III тарау. Би-шешендер шығармаларындағы сөз өнері (12 сағат). «Бір ауыз сөзі мың ауыз сөзге татитын» Төле бидің төрелігі. Төле би толғауларындағы метафора мен метонимия. Дүниені дуалы аузымен бағындырған, киелі өнеріне табындырған Қазыбек бидің шешендігі. Шығармаларында кездесетін аллитерация мен ассонанс. Аты аңызға айналған ақыл – ой алыптарының бірі – Әйтеке би. Әйтеке шығармаларындағы шендестіру. Мөңке бидің өмір құбылыстарына берген бағасы. Шығармаларының көркемдік ерекшелігіне талдау. «Аузынан гүл, көзінен от төгілген» Бөлтірік шешеннің қанатты сөздері. Бөлтірік шешен сөздерінің көркемдік ерекшелігі. Дүниетанымы терең, түйсігі ерен, білім-білігі кемел Сырым батыр. Досбол шешеннің тапқырлыққа суарылған сөздері. IV тарау. Абай әлеміндегі сөз өнері (5 сағат). Абайдың билік айту өнеріндегі шеберлік сырлары. Абайдың «Біраз сөз қазақтың түбі қайдан шыққаны туралы» еңбегінің тілі. Абайдың нақыл сөздері. Шешендік сөз өнерінің – Отаны. Қайталау. Практикалық сабақ – 2 сағат. Шығармашылық жұмыс – 1 сағат. Қайталау – 1 сағат. «Сөз өнері» (Аптасына 1 сағаттан, 34 сағат) 5 - 6 сынып р\с Тақырыбы Сағат саны Мерзімі Ескерту Кіріспе 1 Кіріспе. Шешендік өнер тарихынан 1 I тарау. Шешендік өнер туралы түсінік 2 Шешен сөйлеу сыры 1 3 Дау шешетін дана сөздер 1 4 Ұлттық шешендік өнер 1 II тарау. Түгел сөздің түбі бір... 5 «Түгел сөздің түбі бір, түп атасы – Майқы би» 1 6 Аяз бидің ғұмырнамасы 1 7 Жиренше шешен – ақыл-парасаттың, тапқырлықтың символы 1 8 Асан қайғы – тереңнен толғайтын сөз зергері 1 9 Шығармаларының көркемдік ерекшелігі 1 10 Асан қайғы шығармаларындағы жер-су атаулары 1 11 Қазақ жыраулар поэзиясының атасы – Шалкиіз Тіленшіұлы 1 12 Ш.Тіленшіұлы толғауларындағы метафора мен эпитеттің қолданылуы 1 13 Бұқар жыраудың даналық сөздері 1 14 Бұқар толғауларындағы теңеу мен эпитет 1 15 Бұқар жырау толғауларындағы елдік мәселесі 1 16 «Тәуке хан заңдарының» («Жеті жарғы») қабылдануы 1 17 «Жеті жарғы» заңының тілдік сипаты 1 III тарау. Би-шешендер шығармаларындағы сөз өнері 18 «Бір ауыз сөзі мың ауыз сөзге татитын» Төле бидің төрелігі 1 19 Төле би толғауларындағы метафора мен метонимия 1 20 Дүниені дуалы аузымен бағындырған, киелі өнеріне табындырған Қазыбек бидің шешендігі 1 21 Шығармаларында кездесетін аллитерация мен ассонанс 1 Материалды жүктеу Жүктеу Сақтау Бөлісу ЖИ арқылы жасау Файл форматы: doc Қазақ әдебиеті Сыныптан тыс жұмыс 6 сынып 29.10.2020 10442 Жүктеу Сақтау ЖИ арқылы жасау Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз, шағым қалдыра аласыз Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз Іздеу Материал жариялап, аттестацияға 100% жарамды сертификатты тегін алыңыз! Ustaz tilegi журналы министірліктің тізіміне енген. Qr коды мен тіркеу номері беріледі. Материал жариялаған соң сертификат тегін бірден беріледі. Толығырақ Оқу-ағарту министірлігінің ресми жауабы Сайтқа 5 материал жариялап, тегін АЛҒЫС ХАТ алыңыз! Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін дамытуға қосқан жеке үлесі үшін және де Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық материалыңызбен бөлісіп, белсенді болғаныңыз үшін алғыс білдіреміз! Жариялау Сайтқа 25 материал жариялап, тегін ҚҰРМЕТ ГРОМАТАСЫН алыңыз! Тәуелсіз Қазақстанның білім беру жүйесін дамытуға және білім беру сапасын арттыру мақсатында Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық жұмысын жариялағаны үшін марапатталасыз! Жариялау Министірлікпен келісілген курстар тізімі Химия пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Тарих пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Биология пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Ағылшын тілі пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ География пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Информатика пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Мектепке дейінгі білім беру бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ «Қазақ тілі» жəне «Қазақ əдебиеті» бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Дене шынықтыру пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Білім алушылардың білім сапасын арттыру мақсатында сабақта цифрлық технологияларды қолдану 80/108 сағат Толығырақ Инклюзивті білім беру жүйесінде ерекше білім беру қажеттілігі бар білім алушыға психологиялық-педагогикалық қолдау көрсету бойынша педагогтердің кәсіби және пәндік құзыреттіліктерін дамыту 80/108 сағат Толығырақ