Пән: Жаратылыстану

Сынып: 3-сынып

Күні:

Тақырыбы:

Табиғи бірлестіктің қандай түрлері болады?

Мектеп: №2 Теректі орта мектебк» КММ

Қатысқандар саны:

Қатыспаған оқушылар:

Оқу мақсаты:

3.2.1.3 өз өлкесіндегі табиғат бірлестіктерін сипаттау;

Сабақтың

мақсаты:

Табиғат бірлестіктерінің негізгі түрлерін ажырата алады.

Бағалау критерийі

• Табиғат бірлестіктерінің негізгі түрлерін ажырата алады;

• Бірлестік­тегі өсімдіктердің өзара қарым-қатынасын түсінеді;

• Орманды табиғи бірлестік ретінде сипаттап, ерек­шелігін түсіндіріп, дереккөз түрлерін анықтай ала­ды.

Тілдік мақсат

Пәндік терминология мен тірек сөздер: Табиғи бірлестік.

Табиғат бірлестіктерінің негізгі түрлерін сипаттай алады.

Құндылықтар

Оқушыларды бір-біріне деген құрмет көрсетуін тәрбиелеу

Пәнаралық байланыс

Қазақ тілі.

АКТ қолдану дағдылары

Таныстырылыммен жұмыс

Алдыңғы меңгерілген білім

Өсімдіктердің бірлесіп өсуі

Сабақ барысы

Жоспарланған уақыт

Сабақта жоспарланғаніс-әрекет

Ресурстар

Сабақтың басы

1 минут

5 минут

Ойсергек.

Шырылдады қоңырву

Біз сабақты бастаймыз

Партамызға отырып,

Өзара көз тастаймыз

Табыс тілеп көзбенен

Жаңа білім алуға

Алға қадам аттаймыз.

Өсімдіктер достаса ала ма?«Зымыран сұрақтар» стратегиясы арқылы жеке сұрақтар беріліп, сұрақтар талқыланады.

Сұрақтар:

• Қандай бір­лестіктер болады?

• Барлық жерде өсе беретін әрі кез келген жерде өзін жақсы сезінетін өсімдік бола ма?

• Бірдей жағдайды қажет ететін өсімдіктер бір-бірі­не кедергі келтірмей бір жерде өсе ала ма?

(Қоршаған орта жағдайына бейімделе оты­рып, өсімдіктер ортақ аймақта бірлесіп өседі. Биік ағаштардың көлеңкесінде көлеңкеге төзімді шөп­тер өседі, онда ылғал мен жылу да жеткілікті және өсімдіктер суық пен желден қорғана алады.)

Слайд №1,2

Зымыран суретіне жазылған сұрақтар

Сабақтың ортасы

4 минут

5 минут

2 минут

3 минут

8 минут

3 минут

2 минут

5 минут

Суреттер арқылы топқа бөлу

Бірлестіктер. «Мозайка» стратегиясы негізінде орман, дала, шөл, суқойма бірлестіктерін құрастыру. Оқушылар суреттердің жетпейтін бөлігін толықтырып, суреттеріне атау беріп, өсімдіктер тобын не біріктіріп тұрғанын сипаттайды. Өсімдіктерді си­паттап беруі тиіс. (Бұл өсімдіктер бірлесіп өсуге бейімделген.)

Орман. Әр топ мүшесінің біреуіне берілген суреттерді таңдатқызып, топта талқылауға нұсқау беріледі.

Әртүрлі өсімдік­терді топтастыратын бірлестіктердің тұрақтылығы­на оқушылар назарын аударту. Ерекшелігі – жүйенің барлық үдерісті өздігінен реттеп отыратынында. Бірлестікте өсетін өсімдіктердің саны олардың алуан түрлілігіне байла­нысты.

Мұғалімнің түсіндіруі.

Ең жарық орман – қарағай орманы. Ол құмды топырақта өседі. Елімізде мұндай орман Ертіс өзенін жағалап, белдеу болып орналасқан. Оны қарағайлы орман белдеуі деп атайды.

Ойлан. Мұғалім-оқушы диалогі.

Тығыз өскен ормандағы өсімдіктер өздеріне қажет қоректік заттарды қалай алады?

Оқушылардан орман бірлестігіндегі өсімдіктердің тығыз орналасуының артықшылығы туралы ой бөлісу. Төмен­гі қабаттардағы өсімдіктер температураның күрт төмендеуі мен қатты аяздан, ыстықтан қорғалған. Олар жеткілікті ылғалды қабылдайды. Орманның төменгі жағында қатты жел болмайды.

Зертте. Орман өзенді қалай қорғайтынын зерттеу. Оқушыларды зерттеу жұмысына кіріспес бұрын өзен, көл жағасындағы орман суреттерін тарату.

Зерттеу жүргізуге арналған нұсқаулық

• Өсімдік өзі өскен табиғи ортадан қандай жағдайларды және қанша мөлшерде (үлкен, шағын көлемді) алатынын топта талдау.

• Ватманға орман суреттерін өзен жағасына жапсыру.

• Орманның қыста қарды, жазда суды қалай жинақтайтынын, ылғалды қалай жұмсайтынын сызықтар арқылы көрсету. Оны далалы жерде­гі қыс және жаз көріністерімен салыстыру.

• Басқа топтар ұсынған қорытындыларымен салыстыру.

Сен білесің бе? Мұғалімнің түсіндіруі.

Табиғи бірлестіктердің ерек­шелігі неде екенін анықтау. Әртүрлі өсімдік­терді топтастыратын бірлестіктердің тұрақтылығы­на оқушылар назарын аудартып, жауаптарын тыңдау.

Ерекшелігі – жүйенің барлық үдерісті өздігінен реттеп отыратынында. Бірлестікте өсетін өсімдіктердің саны олардың алуан түрлілігіне байла­нысты. Жасанды бірлестіктер адамдардың қамқор­лығы болмаса, ұзақ уақыт өмір сүре алмайды.

Өзен бойларында жабайы өскен әртүрлі ағаштар мен бұталар өзара табиғи бірлестік құрайды. Ол бірлестікті тоғай деп атайды.

Сергіту сәті. «Көзге арналған жаттығу»

Жеке жұмысқа дәптермен жұмыс ұсынылады.

15-жұмыс парағы. «Табиғи бірлестік түр­лері»,17-б.

Табиғи бірлестіктер. Бұл тапсырма табиғи бір­лестіктерді тани білу біліктерін бекітуге бағытталған. Оқушылар суретте бейнеленген табиғи бірлестік­терді атап, олардың суреттері мен сипаттамасын сәйкестендіреді (Жауаптары:

1. Орман – топырағы құнарлы, алуан түрлі өсімдік­тері «қабаттарға» орналасқан бірлестік.

2. Дала – топырағы құнарлы, шөптесін өсімдіктер­ге бай ашық әрі кең-байтақ аймақ.

3. Шөл – топырағы құнарсыз, өсімдіктер сирек өсетін аймақ.

4. Суқойма – су бетінде және жағасында түрлі өсімдіктер өсетін табиғи суқойма).

Бірлестік түрлерін ата. Оқушылар сызбаны тол­тырады, табиғи және жасанды бірлестік аттарына мы­сал жазады (Жауаптары:

Табиғи бірлестік – шөл, орман, суқойма, дала.

Жасанды бірлестіктер – бақ, орман белдеуі, егін алқабы, бақша).

Бағалау.

суреттерді алып, түріне сай топтарға бөліну

Орман, дала, шөл, суқойма бірлестіктері суреттерінің қималары

Емен орманы, шырша орманы, қайың орманының суреттері

Әр топқа зерттеу жүргізудің нұсқаулығы, өзен, көл жағасындағы орман суреттері беріледі.

Слайд №3

Слайд №4,5,6

https://www.youtube.com/ watch?v=_lx7d4eIkVE

Сабақтың соңы

2 минут

«Білім қоржыны» кері байланыс

Сабақтан алған әсерлерін стикерге жазып, қоржындарға жабыстырады.

Слайд №7

Қосымша ақпарат

Саралау –оқушыларғақалайкөбірекқолдаукөрсетудіжоспарлайсыз? Қабілетіжоғарыоқушыларғақандайміндетқоюдыжоспарлапотырсыз?

Бағалау - оқушылардың материалды меңгеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлайсыз?

Денсаулық пен қауіпсіздік техникасының сақталуы

Саралап оқыту мақсатында ынтасы жоғары оқушы­ларға өз ауласындағы бірлестіктердің сипаттамасын құрып, инфографика түрінде орындауды тапсыру. Материалдарды игеру деңгейлерінде оқушылардың қызығушылығын арттыру мақсатында ақпаратты қабылдаудың әр түрін ескеру. Оқушылардың ақпаратты қабылдауына байланысты тапсырмалар ұйымдастыру.

Сабақ барысында

-мадақтау, қолдау сөздер айту арқылы бағалау.

-оқушылардың жауаптарын, іс-әрекеттеріне бақылау жүргізіп, түртіп алу арқылы бағалау.

Сергіту жаттығуларын орындағанда, тақтаның алдында топтық жұмыс жасаған кезде оқушылар сынып ішінде жүргенде қауіпсіздік техникасын сақтау