ЖИ көмекші
0 / 1
Барлық 400 000 материалдарды тегін жүктеу үшін
Ұнаған тарифті таңдаңыз
Айлық
Жылдық
1 - күндік
Танысу 690 ₸ / 1 күнге
Таңдау
UstazTilegi AI - ЖИ арқылы тегін ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, тест, презентация, авторлық бағдарлама т.б. 10 материал жасау
Материалдар бөлімі - Барлық 400 000 материалдарды тегін 30 материал жүктеу
Аттестация ПББ тестеріне доступ аласыз шексіз
Көрнекілік бөлімі - 10 000 астам көрнекіліктерді жүктеу Күніне 2 көрнекілік жүктеу
Жеке ҚМЖ бөлімінде - дайын ҚМЖ-ларды, презентацияларды жүктеу5 файлды тегін жүктеу
Олимпиада, турнир, байқауларға 50% жеңілдік
1 - айлық
Стандарт
2990 ₸ / айына
UstazTilegi AI - ЖИ арқылы тегін ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, тест, презентация, авторлық бағдарлама т.б. жасау 30 материал жасау
Материалдар бөлімі - Барлық 400 000 материалдарды тегін 900 материал жүктеу
Аттестация ПББ тестеріне доступ аласыз шексіз
Көрнекілік бөлімі - 10 000 астам көрнекіліктерді жүктеу30 көрнекілік жүктеу
Жеке ҚМЖ бөлімінде - дайын ҚМЖ-ларды, презентацияларды жүктеу 150 файлды тегін жүктеу
Жинақталған ҚМЖ бөлімінде 10 файлды тегін жүктеу
Олимпиада, турнир, байқауларға 50% жеңілдік
Іс-шаралар (мини-курстар, семинарлар, конференциялар) тегін қатысу
1 - айлық
Шебер 7990 ₸ / айына
Таңдау
UstazTilegi AI - ЖИ арқылы тегін ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, тест, презентация, авторлық бағдарлама т.б. жасау 150 материал жасау
Материалдар бөлімі - Барлық 400 000 материалдарды тегін 900 материал жүктеу
Аттестация ПББ тестеріне доступ аласыз шексіз
Көрнекілік бөлімі - 10 000 астам көрнекіліктерді жүктеу90 көрнекілік жүктеу
Жеке ҚМЖ бөлімінде - дайын ҚМЖ-ларды, презентацияларды жүктеу 300 файлды тегін жүктеу
Жинақталған ҚМЖ бөлімінде 50 файлды тегін жүктеу
Олимпиада, турнир, байқауларға 50% жеңілдік
Іс-шаралар (мини-курстар, семинарлар, конференциялар) тегін қатысу
Назар аударыңыз!
Сіз барлық мүмкіндікті қолдандыңыз.
Қалған материалдарды ертең жүктей аласыз.
Ок
Материалдың қысқаша нұсқасы
Түркістан облысы Жетісай ауданы Жетісай қаласы « Ш.Уәлиханов атындағы№2 жалпы орта мектебі »
Байдакова С.К.
Биология
Тақырыптық тесттер жинағы
7-11 сынып
Әдістемелік құрал
Мектеп бағдарламасын толық меңгеруі үшін ұсынылып отырған оқу құралы 7-11 сынып оқушыларына тест арқылы тақырыпты бекіту мақсатында білім деңгейін тексеруге арналған. Жаңартылған бағдарлама мазмұнына сай биология пәнінің барлық тақырыптары қамтылған. Оқу құралын мектеп бағдарламасындағы «Биология » пәніне қосымша құрал ретінде қолдануға болады.
Алғы сөз
Қымбатты, білімге құмар жастар! Сендер қолдарыңа ұстап отырған әдістемелік оқу құралы тақырыпты қаншалықты деңгейде меңгергенін тексеру үшін тест тапсырмалары жауаптарымен, сонымен бірге QR кодтармен берілген. Білім жолы –қиын жол. Сол жолда ерінбей оқып, тиянақты білім алуларыңа тілектеспін.
Мазмұны
1-бөлім. Молекулалық биология ............................................
2-бөлім. Жасушалық биологи .................................................
3-бөлім. Қоректену .................................................................
4-бөлім. Заттардың тасымалдануы .....................................
5-бөлім. Тыныс алу .................................................................
6-бөлім. Бөліп шығару ..........................................................
7-бөлім. Жасушалық цикл ...................................................
8-бөлім. Координация және реттелу ....................................
9- бөлім. Тұқымқуалаушылық пен өзгергіштік
заңдылықтары ..........................................................................
10-бөлім. Эволюциялық даму. Селекция негіздері................
11-бөлім. Қозғалыс ...................................................................
12-бөлім. Көбею. Өсу. Даму ....................................................
13-бөлім. Биомедицина және биоинформатика ......................
14-бөлім. Биотехнология .........................................................
15- бөлім. Биосфера. Экожүйе. Популяция.
Тірі ағзалардың көптүрлілігі......................................................
1-бөлім. Молекулалық биология
1.1 Көмірсулар мен липидтердің қасиеттері мен қызметтері. 10 сынып.
1.Моносахаридтерге жатады:
А) крахмал
B) .ксилоза
С).гликоген
Д).муреин
Е) фруктоза
F) галактоза
2.Полисахаридтерге жатады
А) крахмал
В) ксилоза
С) гликоген
Д).муреин
Е)фруктоза
F) галактоза
3.С атомының санына байланысты моносахаридтер бөлінеді:
А) пентоза
В) триоза
С) галактоза
Д) гексоза
Е) мальтоза
F) фруктоза
4.Гексозаға жатады:
А) сахароза
В).глюкоза
С).ксилоза
Д) фруктоза
Е) галактоза
F) лактоза
5.Триозаға жатады:
А) рибоза
В) .диоксиацетон
С) глюкоза
Д) фруктоза
6.Пентозаға жатады:
А) сүт қышқыл
В) дезоксирибоза
С) пирожүзім қышқылы
Д) фруктоза
Е) ксилоза
F) рибоза
7.Кондитерлік өнеркәсіпте қолданады диабет ауруына шалдыққандар үшін)
А) сүт қышқыл
В) рибоза
С) пирожүзім қышқылы
Д) ксилоза
8. Дисахаридтерге ( олигосахарид) жатады
А) сахароза
В) дезоксирибоза
С) .лактоза
Д) фруктоза
Е) мальтоза
F) рибоза
9.Лактоза тұрады:
А) глюкоза
В) галактоза
С) фруктоза
Д) сахароза
Е).целлюлоза
F) рибоза
10.Гликоген жинақталады:
А) бауырда
В) бұлшықетте
С) бүйректе
Д) өкпеде
Е) ұйқы безінде
F) жүректе
11.Өсімдік жасушаларының қабығын түзетін күрделі молекулалы көмірсу
А) крахмал
В) ксилоза
С) гликоген
Д) целлюлоза
12.Өсімдіктерде қор ретінде жиналатын полисахарид:
А) крахмал
В) ксилоза
С) гликоген
Д) целлюлоза
13.Бөрікгүлде, нарғызгүлдің, бақбақтың тамырында кездеседі:
А) сүт қышқыл
В) пектиндік зат
С) инулин
Д) фруктоза
14. Пектиндік заттар:
А) өттің бөлінуіне әсер етеді
В) микрофлораның шіріту әрекетін бәсеңдетеді
С) бұлшықеттердің жиырылуына жұмсалады
Д) нәжістің қалыптасуына әсер етеді
Е) токсиндік заттарды сыртқа шығарады
F) холестериннің организмнен шығуына әсер етеді
15. Целлюлозаның қызметі:
А) ішектің толқынды жиырылуын жақсартып,өттің бөлінуіне әсер етеді
В).микрофлораның шіріту әрекетін бәсеңдетеді
С) холестериннің организмнен шығуына әсер етеді
Д)нәжістің қалыптасуына әсер етеді
Е) токсиндік заттарды сыртқа шығарады
F)адамның тамақтануында үлкен роль атқарады
16. Полисахаридтерге жатады:
А) декстрин
В) глюкоманнан
С).хитин
Д) эритроза
Е) фруктоза
F)ксилоза
17.Фотосинтез кезінде аралық өнім ретінде пайда болады. Ал адам организмінде көмірсулар ыдырауының пентозалық циклінде түзіледі
А) декстрин
В) пентоза
С) гексоза
Д) тетроза
18.Глюкозаның жеткіліксіздігі:
А) ацидоз бен кетоз
В) ацидоз бен пентоз
С) авитаминоз
Д) анемия
19. Сахароза тұрады:
А) глюкоза
В) галактоза
С) фруктоза
Д) сахароза
Е) целлюлоза
F)ксилоза
20. Көмірсудың қызметі:
А) құрылыстық
В) энергетикалық
С) рецепторлық
Д) қорғаныштық
Е) ферменттік
F) жылу оқшаулағыш
21. Редуцерленетін қанттарды анықтау үшін қолданылатын реакция:
А) Бенединг реакциясы
В) Фелинг реакциясы
С) Лакмус реакциясы
Д) Ферментті реакциясы
Е) Катализдік реакция
F) Белинг реакциясы
22. Май тұрады:
А) май қышқылы және глицерин
В) май қышқылы және иондар
С) май қышқылы және липидтен
Д) спирт
23.Қаныққан май қышқылы:
А) олеин
В) линол
С) стеарин
Д) арахин
Е) арахидон
F) пальмитин
24.Қанықпаған май қышқылы:
А) олеин
В).линол
С) стеарин
Д) арахин
Е) арахидон
F) пальмитин
25. 1гр май ыдырағанда..... энергия бөлінеді:
А. 39,1
Б.39,2
С.38,2
Д.17,6
26. Транс майлар тобына жатады
А) маргарин
В) күнбағыс майы
С) тұздықтарда
Д) жаңғақ майында
Е) печенье құрамында
F) мақта майы
27.Зиянды майлар
А) ет өнімдері
В) сүт өнімдері
С) балық майы
Д) жаңғақ
Е) өсімдік майлары
F) кондитерлік өнімдер
28. Табиғи липидтердің құрамына кіретін спирт (спирттер)
А) стеарил
В) аминэтанол
С) мелиссил
Д) цетил
Е)гидроксиламмоний
F) серин
29. Майдың қызметі:
А) тасымалдаушы
В) гормон түзу
С) рецепторлық
Д) қорғаныштық
Е) ферменттік
F) жиырылғыштық
1.2. Нәруыздардың құрылымдық деңгейлері мен құрылысы.
1.Фибрилярлы нәруыздар:
А) коллаген
В) фиброин
С) кератин
Д) гемоглобин
Е) казеин
F) рибоза
2.Металлопротеиндердің молекулаларында кездесетін металдар:
А) Cu, Ва
В)Сu
С)Zn ,Fe
Д)Zn, N
Е)Mo, Mn
F) Mg, Ca
3.Астық тұқымдастарының дәнінде қорға жиналатын нәруыздар
А) глютелиндер мен гистон
В) гистон мен фибриноген
С) альбумин
Д) глобулин
4. Құрамында гем болатын нәруыздар:
А) миоглобин
В) цитохром
С) кератин
Д) гемоглобин
Е) казеин
F) кератин
5.Қарапайым нәруызды тап
А) казеин
В) эластин
С) кератин
Д) коллаген
Е) целлюлоза
F) родопсин
6.Күрделі нәруызды тап
А) казеин
В) липопротеид
С) кератин
Д) коллаген
Е) целлюлоза
F) эластин
7. Жиырылғыш нәруызға жатады:
А) казеин
В) эластин
С) миозин
Д) актин
Е) целлюлоза
F) родопсин
8.Реттеуші нәруыздарға жатады:
А) инсулин
В) глюкагон
С) паратгармон
Д) тромбин
Е)фибриноген
F) родопсин
9. Нәруыздың құрамындағы аминқышқылдың саны
А) 10
В) 20
С) 25
Д)30
10.Нәруыздың бірінші реттік құрылымы:
А) пептидтік байланыс
В) NH топтары мен CO топтары арасында сутектік байланы
С) пішіні оралма тәрізді
Д)сутектік, иондық,гидрофобтық, дисульфидтік байланыстар негізгі орын алады
11. Нәруыздың екінші реттік құрылымы
А) пептидтік байланыс
В) NH топтары мен CO топтары арасында сутектік байланы
С) пішіні оралма тәрізді
Д)сутектік, иондық,гидрофобтық, дисульфидтік байланыстар негізгі орын алады
Е)бірнеше шумақталған оралымнан тұрады
F)олигомер нәруыздар деп атайды
12. Нәруыздың үшінші реттік құрылымы
А) пішініне қарай глобулалы және фибрилярлы болып бөлінеді
В) NH топтары мен CO топтары арасында сутектік байланыс
С) пішіні оралма тәрізді
Д)сутектік, иондық,гидрофобтық, дисульфидтік байланыстар негізгі орын алады
Е)бірнеше шумақталған оралымнан тұрады
F)олигомер нәруыздар деп атайды
13. Нәруыздың төртінші реттік құрылымы
А) пішініне қарай глобулалы фибрилярлы болып бөлінеді
В) NH топтары мен CO топтары арасында сутектік байланыс
С) пішіні оралма тәрізді
Д)сутектік, иондық,гидрофобтық, дисульфидтік байланыстар негізгі орын алады
Е)бірнеше шумақталған оралымнан тұрады
F)олигомер нәруыздар деп атайды
14.Олигомер нәруыздар
А) бірінші реттік құрылымға ие нәруыздар
В) екінші реттік құрылымға ие нәруыздар
С) үшінші реттік құрылымға ие нәруыздар
Д)төртінші реттік құрылымға ие нәруыздар
15.Олигомер нәруыздардың құрамына кіретін полипептидтік тізбекті ..........деп атайды
А) суббірліктер
В) фибрилярлы
С) глобулалар
Д)радикалдар
16.Олигомер нәруыздар аллостериялық қасиеттер көрсетеді, яғни
А) бірінші реттік құрылымға ие нәруыздар
В) бір конформациядан басқа конформацияға функционалдық белсенділігін өзгерту арқылы ауыса алады
С) бір конформациядан басқа конформацияға функционалдық белсенділігін өзгерту арқылы ауыса алмайды
Д)екінші реттік құрылымға ие
17.Нәруыздардың кеңістік конфигурациясының өзгеруі:
А) ренатурация
В) денатурация
С) транспирация
Д) транслокация
18.Нәруыздың бірінші реттік құрылымы
А) аминқышқылдарының амино және карбоксил топтарының арасындағы байланыс
В) NH топтары мен CO топтары арасында сутектік байланыс
С) пішіні оралма тәрізді
Д)сутектік, иондық,гидрофобтық, дисульфидтік байланыстар негізгі орын алад
19.Судың бөлінуімен жүретін реакция
А) ренатурация
В) конденсация
С) транспирация
Д)конформация
20.Нәруыздың бастапқы конформациясының қайта қалпына келуі:
А) ренатурация
В) конденсация
С) транспирация
Д) конформация
21.Нәруыз денатурациясының пайда болуына ықпал етеді
А) 60С тан жоғары температура
В) конденсация
С) иондаушы радиация
Д)ауыр металл тұздары, спирт, фенол
Е) төмен температура
F) суда ерігіштіктің кемуі
22.Денатурацияланған нәруыздарға тән:
А) суда ерігіштіктің кемуі
В) молекула конформациясының өзгеруі
С) төмен температура
Д)молекула зарядының өзгеруі
Е)конденсация
F) иондаушы радиация
23. Денатурацияланған нәруыздарға тән:
А)суда ерігіштің жоғарылауы
В) протеолитикалықферменттердің әрекетіне төзімділіктің төмендеуі
С) биологиялық белсенділіктің жоғалуы
Д ) төмен температура
Е ) биологиялық белсенділіктің жоғарылауы
F) иондаушы радиация
1.3. Дезоксирибонуклеин қышқылының құрылысы мен қызметі.
1.ДНҚ молекуласында кездесетін көмірсу
А) рибоза
В) ксилоза
С) дезоксирибоза
Д ) глюкоза
2.Нуклеотидтің орташа молекулалық массасы
А) 355
В) 356
С) 345
Д) 645
3.ДНҚ құрылымы мен қызметін ашқан ғалымдар:
А) Д. Уотсон мен Ф.Крик
В) Ф. Крик
С) Ф.И. Мишер мен Р.Фельген
Д) Г. Мендель
4.Ядрода белгісіз зат бар екенін анықтап, оны нуклеин деп атаған
А) Д. Уотсон
В) Ф. Крик
С) Ф.И. Мишер
Д) Г.Мендель
5..Нуклеин қышқылының құрамында бар элемент:
А) көміртек, сутек, оттек
В) көміртек, сутек, фосфор
С) сутек, фосфор, азот
Д) азот,сутек, иод
6. Пуринді негіздерге жатады:
А ) аденин мен гуанин
В) аденин мен цитозин
С) цитозин мен тимин
Д) аденин мен урацил
7. Пиримидинді негіздерге жатады:
А) аденин мен гуанин
В) аденин мен цитозин
С) цитозин мен тимин
Д) аденин мен урацил
Е) урацил
F) аденин
8.Аденин мен тиминнің арасындағы сутектік байланыс:
А) 2
В) 3
С) 1
Д) 4
9.Гуанин мен цитозин арасындағы сутектік байланыс:
А) 2
В) 3
С) 1
Д) 4
10.ДНҚ мен РНҚ деп аталу себебі:
А) фосфор қышқылына байланысты
В) азотты негізге байланысты
С) нуклеотид молекуласының құрамына кіретін пентоза түріне байланысты
Д) сутектік байланысқа байланысты
11. Әр тізбектің орамы тұрады
А) 20 жұп нуклеотид
В) 10 жұп нуклеотид
С) 5 жұп нуклеотид
Д) 4 жұп нуклеотид
12. Қос шиыршықты, көптеген дезоксирибонуклеотид тізбектерінің оралым түрінде болуы
А) ДНҚ I реттік құрылымы
B) ДНҚ II реттік құрылымы
C) ДНҚ III реттік құрылымы
Д) ДНҚ IV реттік құрылымы
13. Нуклеотидтің арақашықтығы
А 3,004 нм
В 0,34 нм
С 0,034 нм
Д 1,34 нм
14. Нуклеин қышқылының мономері:
А) аминқышқыл
В) фосфор
С) қант
Д) нуклеотид
15. Нуклеотид құрамбөліктері:
А азотты негіз, бес көміртекті қант, глюкоза
В азотты негіз, бес көміртекті қант, фосфор қышқылы қалдығы
С азотты негіз, бес көміртекті қант, рибоза қанты
Д азотты негіз, бес көміртекті қант, дезоксирибоза қанты
16. ДНҚ-ң өзін өзі өндіру процесі:
А трансляция
В транскрипция
С дупликация
Д репликация
17.Азотты негіздер арасындағы сутектік байланысты үзетін фермент
А) полимера
В) хеликаза
С) транслоказа
Д) липаза
18.Комплементарлы принцип негізде қосалқы тізбектердің нуклеотидтерімен толықтыратын фермент
А) полимера
В) липаза
С) транслоказа
Д) хеликаза
19.РНҚ-ң ДНҚ-дан айырмашылығы
А) екі тізбекті
В) бір тізбекті
С) шиыршықталған
Д) құрамында дезоксирибоза қанты бар
20. ДНҚ-ң бір орамындағы адениннің мөлшері 35 % болғанда, цитозиннің мөлшері қандай болады?
А) 15 %
В) 35 %
С) 30%
Д) 70%
21.Фосфодиэфирлі байланыс түзіледі
А) аденин мен фосфор қышқылы арасында В) дезоксирибоза мен фосфор қышқылы арасында С) азотты негіздер арасында
Д) азотты негіз бен фосфор қышқылы арасында
22. Нуклеотидтердің азотты негіздері сутектік байланысты тек белгілі ретпен түзетін принцип
А) комплементарлық В) қант-фосфатты арқау С) фосфодиэфирлі
Д) гибридологиялық
23. ДНҚ-ң бір тізбегінде нуклеотидтер келесі ретпен орналасқан ДНҚ-ң комплементарлы 2-ші тізбегін құрастыр: А-Т- Ц-Т-А-Г-Ц-Т-А
А) ТАГАТЦТАТ
В) ТААЦГГГТА
С) ТГГЦ ГЦЦГА
Д) ТЦЦЦ ГЦЦГА
1.4. Антиденелелердің құрылысы мен құрылымы. Фермент пен субстраттың өзара әрекеттесуі. Ферменттер имобилизациясы. Ферменттердің бәсекелес және бәсекелес еме ингибирленуі.Транскрипция. Трансляция. Генетикалық кодтың қасиеттері.11 сынып
1.Антидене табиғи жағынан
А) көмірсу
В) нәруыз
С) май
Д) дәрумен
2.Антигеннің зиян келтіруіне тікелелей кедергі жасайтын антидененің қызметі
А) эффекторлық
В) аффекторлық
С) антидене- байланыстырушы
Д )антиген-байланыстырушы
3.Комплементтің белсендіру арқылы иммундық жауап тудыратын антидененің қызметі
А) эффекторлық
В) аффекторлық
С)эфферентті
Д) антиген-байланыстырушы
4..LgG-ға тән
А.) вакцина салғаннан кейін алдымен пайда болады
В) токсиндерді бейтараптау реакциясына қатысады
С) қанға плацента арқылы өтеді
Д) гельминтоздар мен протозойлы ауруларда қорғаныс рөлін атқарады
E ) аллергиялық реакциялардың пайда болуына ықпал етеді
F) антидененің 80% құрайды
5.LgD-ға тән
А) вакцина салғаннан кейін алдымен пайда болады
В) токсиндерді бейтараптау реакциясына қатысады
С) миеломалық ауруға шалдыққанда мөлшері артады
Д.) гельминтоздар мен протозойлы ауруларда қорғаныс рөлін атқарады
E) аллергиялық реакциялардың пайда болуына ықпал етеді
F )антидененің 80% құрайды
6.LgЕ-ге тән
А) вакцина салғаннан кейін алдымен пайда болады
В)токсиндерді бейтараптау реакциясына қатысады
С)протозойлы ауруларда қорғаныс рөлін атқарады
Д) грам оң бактерияларға әсер етеді
E ) аллергиялық реакцияларға қатыспайды
F) гельминтоздарда қорғаныс рөлін атқарады
7..LgМ-ге тән
А). вакцина салғаннан кейін алдымен пайда болады
В) токсиндерді бейтараптау реакциясына қатысады
С)миеломалық ауруға шалдыққанда мөлшері артады
Д) грам оң бактерияларға әсер етеді
E) аллергиялық реакцияларға қатыспайды
F ) лимфа түйіндерінде,шырышты қабаттарда синтезделеді
8.Организмге антигеннің енуіне жауап ретінде плазматикалық жасушалар бөліп шығаратын қан сарысуының нәруыздары
А) антиген
В)антидене
С) субстрат
Д) миелома
9. Антигеннің еруін туғызатын антиденелер
А) коагуляциялаушы
В) лизистейтін
С)бейтараптандыратын
Д.антитоксиндер
10. Антигеннің уытын қайтаратын антиденелер
А.) коагуляциялаушы
В) лизистейтін
С) бейтараптандыратын
Д) тасымалдаушы
11. Фагоцитозды оңайлататын антиденелер
А.) коагуляциялаушы
В)лизистейтін
С) бейтараптандыратын
Д)антитоксиндер
12.LgА- ға тән
А) вакцина салғаннан кейін алдымен пайда болады
В) токсиндерді бейтараптау реакциясына қатысады
С) миеломалық ауруға шалдыққанда мөлшері артады
Д) грам оң бактерияларға әсер етеді
E )аллергиялық реакцияларға қатыспайды
F) лимфа түйіндерінде,шырышты қабаттарда синтезделеді
13. Ферменттерді зерттейтін ғылым
А.) энзимология
В) герпетология
С) миология
Д) гистология
14. Фермент пен субстраттың әрекеттесуінің «кілт пен құлып » моделін ұсынған
А) Э.Фишер
В) К.С.Кирхгоф
С) Г.Маттей
Д) К.А.Тимирязев
15. Антиденелердің бір антигенді екіншісінен ажырата алу қабілеті
А.) комплементарлық
В) арнайылығы
С) кілт пен құлып
Д) бейтараптандыру
16. Антидененің антидетерминантаның кеңістіктегі құрылымымен байланыса алу қабілеті
А) комплементарлық
В) арнайылығы
С) кілт пен құлып
Д) бейтараптандыру
17. Дениел Кошленд ұсынған модель
А) фермент субстратты байланыстырғаннан кейін конформацияны өзгерте алады
В) фермент субстратты байланыстырғаннан кейін конформацияны өзгерте алмйды
С) фермент субстратпен байланыса алмайды
Д)фермент субстратты байланыстырғаннан кейін байланыс әлсіз жүреді
18 Ферменттің кейбір ерімейтін тасымалдаушыға бекітілуі.
А.) репарация
В) инвазия
С)трансляция
Д) иммобилизация
19.Ферменттердің иммобилизациялану әдістері
А.) реагенттер көмегімен тігінен тігілуі
В) тасымалдаушыда адсорбциялану
С) агар-агар еліне, альгинаттарға, каррагинан құрамына қосылу
Д) химиялық араласу
E )тасымалдаушылармен ковалентті байланысу
F) тасымалдаушалармен байланыстың үзілуі
20. Субстраттың өзгеруіне жауап беретін белсенді орталық
А.)субстратты орталық
В) аллостериялық орталық
С) катализдік орталық
Д) иммобилизация
21. Ферменттің белсенділігін өзгертетін белсенді орталық
А.)субстратты орталық
В) аллостериялық орталық
С) катализдік орталық
Д) иммобилизация
22. Фермент белсенділігін төмендететін заттар
А) ингибитор
В) активатор
С)иммунитет
Д) адсорбция
23. Аминқышқылының ретілігі туралы ақпаратты ДНҚ-дан РНҚ-ға көшіріп жазу процесі
А)трансляция
В) транскрипция
С) инициация
Д) элонгация
24. Рибосоманың старттық кодонды тануы және синтездің басталуы
А)трансляция
В) терминация
С) инициация
Д) элонгация
25. Нәруыз синтезінің өзі
А) гибридизация
В.)терминация
С) инициация
Д) элонгация
26.Терминациялаушы кодонды тануы және өнімнің бөлінуі
А) трансляция
В) терминация
С)инициация
Д.)элонгация
27.Инициация басталатын метионинді анықтайтын кодон
А) АУГ
В) УАГ
С)УГА
Д) УАА
28..Нәруыз синтезін аяқтайтын стоп кодондар
А)АУГ,ААУ.УАГ
В) УАГ,АУУ,АУГ
С) УГА, УАА,УАГ
Д) УАА,УАГ,УУУ
29. Код терминін енгізген ғалым
А) Э.Фишер мен К.С. Кирхгоф
В) К.С.Кирхгоф пен Г.Маттей
С) М.Ниренберг пен Г.Маттеи
Д) К.А.Тимирязев
30.Нуклеин қышқылдары молекуласындағы тұқым қуалайтын ақпараттың нуклеотидтер тізбегі түріндегі біртұтас жазылу жүйесі.
А) трансляция
В) генетикалық код
С) транскриация
Д) элонгация
31.Генетикалық кодтың қасиеттері
А) үшөрімділік
В) көпбағыттылық
С) триплеттік
Д) генетикалық
E) арнайылық
F) тыныс белгілердің болмауы
32.Нуклеотидтер арасында бөлгіш белгілер жоқ немесе тыныс белгілердің болмауы
А) арнайылық
В) триплеттік
С) коллинеарлық
Д) үздіксіздік
33..мРНҚ кодондары мен нәруыздағы аминқышқылдарының сызықтық реттілігінің сәйкестілігі
А) арнайылық
В) триплеттік
С)коллинеарлық
Д) үздіксіздік
34.Омыртқасыдарда АГА кодонын кодтайтын митохондриялы код
А) серин
В) метионин
С)лейцин
Д) триптофан
2-бөлім. Жасушалық биология
2.1.Жасушалық құрылымдар. Жасушу органоидтерінің құрылысы. Бактериялар, саңырауқұларқтар жасушасының құрылысы. 10 сынып.
1.Қос мембраналы органоидтар.
А )пластид
В ) митохондрия
С) ядро
Д )рибосома
Е) вакуоль
F)лизосома
2.Мембранасыз органоидтар:
А) пластид В )рибосома С) жасуша орталығы Д )гольджи жиынтығы Е) эндоплазмалық тор F)микротүтікше 3.Бір мембраналы органоид (органоидтар) А.)пластид В) рибосома , вакуоль С) лизосома ,вакуоль Д )гольджи жиынтығы Е) Эндоплазмалық тор F) ядро 4.Саңырауқұлақтардың жасуша қабырғасының негізгі компоненттері: А.)ксилоза В )хитин С) глюкан Д )целлюлоза Е)муреин F) лактоза 5. Д глюкоза мономерінен тұратын полисахарид А)ксилоза В) хитин С) глюкан Д )целлюлоза 6.Диатомды балдырлар қабырғасы А)целлюлоза В) хитин С) глюкан Д )кремнезем 7.Өсімдік жасуша қабырғасының қаңқасы: А) ксилоза В ) хитин С) глюкан Д )целлюлоза Е) кремнезем 8. Цитоплазманың барлық ішкі аймақтары мен барлық органоидтарды бір-бірімен байланыстырып отыратын түтікшелер мен қоймалар жүйесі А.) лизосома В ) рибосома С) гольджи жиынтығы Д )ЭПТ Е) митохондрия F )микротүтікше 9. Тегіс ЭПТ-да сиетезделеді А) май В ) көмірсу С) белок Д ) нәруыз Е)нуклеин қышқылы F) темір 10. Түйіршікті ЭПТ-да сиетезделеді А.) май В ) көмірсу С) белок Д) магний Е) нуклеин қышқылы F) темір 11. ЭПТ-ның қызметі А) ағзалық заттарды синтездеу В ) жасуша ішіндегі заттардың алмасуын жүзеге асырады С) энергия станциясы Д) макромолекулаларды ыдырату Е) түс беру F )ядро пішінін сақтау 12. Жасушаның экспортты жүйесі А) лизосома В ) рибосома С) гольджи жиынтығы Д ) ЭПТ 13. Гольджи жиынтығының қызметі: А) модификацияға ұшыраған май мен нәруыздарды тасымалдайды В ) лизосома түзетін орын С) органикалық заттарды модификациялау Д) макромолекулаларды ыдырату Е) түс беру F.энергия станциясы 14. Жасуша ядросының айналасында орналасады, жануарлар жасушасында жасуша орталығының айнала қоршап жататын жалпақ қуыстан тұратын бір мембраналы органоид А) лизосома В) рибосома С) гольджи жиынтығы Д) ЭПТ 15.Гольджи аппаратының екі түрлі жағы болады: А) қалыптастырушы ( проксимальды cis -полюс ) В ) қалыптастыру ( trans-полюс) С) жетілген дистальды ( trans-полюс) Д) жетілген ( проксимальды cis -полюс ) Е) байланыстырушы ( проксимальды cis -полюс ) F) байланыстырушы( trans -полюс ) 16.Гольжи аппаратына нәруыздар мен липидтерді жеткізетін көпіршіктер енетін бөлігі А.)қалыптастырушы ( проксимальды cis -полюс ) В ) қалыптастыру ( trans-полюс) С)жетілген дистальды ( trans-полюс) Д )жетілген ( проксимальды cis -полюс ) 17. Нәруыздар мен липидтерді жасушаның басқа бөліктеріне жеткізетін немесе оларды сыртқа шығаратын көпіршіктер түзілетін жағы
А) қалыптастырушы ( проксимальды cis -полюс ) В) қалыптастыру ( trans-полюс) С) жетілген дистальды ( trans-полюс) Д )жетілген ( проксимальды cis -полюс ) 18. Гольджи аппаратының құрылымдық функционалдық бірлігі: А) лизосома В) рибосома С ) диктиосома Д ) мезосома 19.Лизосома : А.) 20 дан -60 қа дейінгі гидролитикалық ферменттен тұрады В ) 20 дан -30 ға дейінгі гидролитикалық ферменттен тұрады С) асқорыту вакуольі Д ) макромолекулаларды ыдырату Е) ядро пішінін сақтайды F) энергия станциясы 20. Қажетсіз жасуша құрылымдарын жою процесі А) автофагия В) автолиз С) диктиосома Д ) оксидаза 21.Жасушаның өздігінен жойылуы, лизосомадағы заттардың босап шығуы нәтижесінде пайда болады А) автофагия В ) автолиз С) диктиосома Д) оксидаза 22.Жәндіктердің түрөзгерістері кезеңінде, шөмішбастың құйрығының жойылуы, өлексенің ыдырауы барысында пайда болады А) автофагия В) автолиз С) диктиосома Д) оксидаза 23.Митохондрияға дейін пайда болған ежелгі органоид А) лизосома В ) рибосома С) диктиосома Д) пероксисома 24 Пероксисомадағы маңызды фермент А) каталаза В) оксидаза С) липаза Д) нуклеаза Е) амилаза F) пепсин 25.Вакуольдің қызметі: А) өсімдік вакуольдері судың жиналуына жауап береді, сулы ортаны қалыптастырады В ) тургор қысымын ұстап тұрады , сұйықтықтың қысымын реттейді С) ағзалық заттарды синтездейді Д ) ерігіш метаболиттердің жинақталуына жауап береді, улы заттарыд ыдыратады Е) энергия станциясы болып табылады F) макромолекулаларды ыдырату 26. Өсімдік вакуольін шектеуші мембрана А.) тонопласт В) ламелла С) тилакоид Д) люмен 27.Біржасушалы жануарларда осмос реттеуші, бөліп шығару қызметін атқарады А.) лизосома В) рибосома С) диктиосома Д) жиырылғыш вакуоль 28. Жануар жасушаларында гидролитикалық ферменттері бар екінші реттік лизосомалар А.) пероксисома В) асқорыту және автофаг вакуольдері С. асқорыту және жиырылғыш вакуоль Д )жиырылғыш вакуоль 29. Энергия станциясы А) лизосома В) рибосома С) митохондрия Д) жиырылғыш вакуоль Е) гольджи жиынтығы 30. Митохондрияның саны А) 1ден-100мыңға дейін В)1ден-10мыңға дейін С) 1ден 300мыңға дейін Д ).30мыңға дейін 31. Митохондрияның пішіндері А) жіп, дән В) гранула ( түйіршік) С) таяқша, сфера Д) үтір Е) сопақ F) шар 32. Митохондрияның қызметі А) модификацияға ұшыраған май мен нәруыздарды тасымалдайды В )тотығу прцесіне қатысады С) АТФ синтездейді Д)макромолекулаларды ыдырату Е) түс беру F)май синтездейді 33. Митохондрияның ішкі кеңістігі А) матрикс В) автолиз С)люмен Д ) оксидаза 34. Ішкі мембрана сыртқы мембранаға қарағанда ұзын, сондықтан ол көптеген қатпар (тарақ), түтік тәрізді (пластинка) өсінділер түзеді А)матрикс В) криста С) люмен Д) грана 35. Фототрофты жасушаларға тән органоид А) пластид В )рибосома С) митохондрия Д) жиырылғыш вакуоль 36.Хлоропласты толтырып тұратын гель тәрізді зат А.)матрикс В) криста С) люмен Д) строма 37. Хлоропластың ішіндеішкі мембранадан қатпарлана өсіп шығатын құрылым А) тилакоид В) криста С) люмен Д) строма Е) грана 38.Тилакоидтың ішкі кеңістігі А) тилакоид В ) криста С) люмен Д) строма
39. Тилакоидтар хлоропласта .......... бірігеді
А.) тилакоидқа В )кристға С) люменге Д) стромаға Е) гранаға 40. Хлоропластың негізгі қызметі А) модификацияға ұшыраған май мен нәруыздарды тасымалдайды В) тотығу прцесіне қатысады С) АТФ синтездейді Д) көміртек диоксидін сіңіру немесе көміртек диоксидін тұту(фиксациялау) Е) жарық энергиясын ұстап, оны өзгерту F) қор жинау 41. М.Калвин мен А.Бенсонның ашқан жаңалығы А) хлоропласт модификацияға ұшыраған май мен нәруыздарды тасымалдайды В )хлоропласт тотығу прцесіне қатысады С) хлоропласт АТФ синтездейді Д ) хлороплатың қызметі көміртек диоксидін сіңіру немесе көміртек диоксидін тұту(фиксациялау) Е) хлоропласт жарық энергиясын ұстап, оны өзгертедіц тотығу прцесіне қатысады F) АТФ синтездейді 42. Пластидті алғаш ре 1678 жылы анықтадыА) А.Левенгук В) Г.Мендель С) Ж.Кавенту Д) М.Калвин 43.Түссіз пластид: А)хлороплас В )хромопласт С) лейкопласт Д ) каротиноид 44 Пластидте шоғырланған үш пигменттер А.) хлорофилл В ) хромопласт С) лейкопласт Д )каротиноид Е) фикобилин F) этиопласт 45.Жапырақтар дан жасыл зат бөліп алып, оны хлорофилл деп атаған А) П.Ж. Пелетье В ) Г.Мендель С) Ж.Кавенту Д) М.Калвин Е. А.Бенсон F )Левенгук 46 Жоғары сатыдағы өсімдіктердің бәрінде болады А) a хлорофилл В )d хлорофилл С)b хлорофилл Д )c хлорофилл Е) e хлорофилл F) a мен d хлорофилл 47. Диатомды балдырларда А) a хлорофилл В ) d хлорофилл С) b хлорофилл Д . c хлорофилл 48. Қызыл балдырларда А) a хлорофилл В ) d хлорофилл С) b хлорофилл Д) c хлорофилл 49. Жасыл бактериялар жасушаларында А) a бактериохлорофилл В) d бактериохлорофилл С)b бактериохлорофилл Д) c бактериохлорофилл Е) е бактериохлорофилл F) a және b бактериохлорофилл 50. Құрамында оттек бар каротиноид А) хлорофилл В ) хромопласт С) фикобилин Д ) ксантофилл 51 Күлгін бактерия жасушаларында А) a бактериохлорофилл В ) d бактериохлорофилл С) b бактериохлорофилл Д ) c бактериохлорофилл Е) е бактериохлорофилл F) c және b бактериохлорофилл 52. Цианобактериялар мен кейбір балдырларда болатын қызыл және көк пигменттер А) хлорофилл В ) хромопласт С) фикобилин Д ) ксантофилл 53. Пигменттерді ...... әдісін пайдаланып зерттейді А) хромотография В) энцефалография С)кардиограмма Д )Белинг әдісі 54. Ядроның қызметтері: А) тұқым қуалау ақпаратын өзінде сақтайды В)нәруыз синтезін реттеу арқылы жасушаның тіршілік әрекетіне қатысады С)жасушаішілік заттарды тасмалдайды Д) рибосома суббірліктерінің түзілетін орны Е) энергия станциясы F) макромолекулаларды ыдырату 55) Екі ядролы эукариотты ағза А) инфузория (кірпікшелі кебісше) В )опалина С) эвглена Д ) амеба 56. Көп ядролы эукариотты ағза А) инфузория (кірпікшелі кебісше) В) опалина С)эвглена Д )амеба 57.Ядро пішінін сақтауға, ядро ішінде хроматиндердің ретпен орналасуына және ядро саңылауын ұйымдастыруға қатысады А)тилакоид В)ядро ламинасы С)ядро мембранасы Д) криста 58.Ядроның қос мембранасының арасындағы кеңістік: А) перинуклеарлық кеңістік В )кристалық кеңістік С)ядро ламинасы Д)ядро мембранасы 59. Хромотин (хромосома) және бір не бірнеше ядрошық орналасқан ядроның ішкі ортасы А)перинуклеарлық кеңістік В)кариоплазма С) нуклеоплазма Д )ядро мембранасы 60. Ядро шырыныА.)перинуклеарлық кеңістік В ) кариоплазма С)нуклеоплазма Д )ядро мембранасы 61. Ядро шырынына еніп жатқан дөңгелек тығыз денешік: А) перинуклеарлық кеңістік В)кариоплазма С) нуклеоплазма Д ) ядрошық 62. Ядрошықта: А.) нәруыз биосинтезін қамтамасыз ететін рибосома бөліктері қалыптасады В)заттарды тасымалдау С) рибосомалық РНҚ құрылысы туралы ақпарат жазылады Д ) ядро пішінін сақтайды Е) ядро саңылауын ұйымдастыруға қатысады F) ядро ішінде хроматиндердің ретпен орналасуына қатысады 63 Жасуша теориясын жасады: А) П.Ж. Пелетье В)Т.Шванн С) Ж.Кавенту Д ) М.Шлейден Е) А.Бенсон F) Г.Мендель 64. Жасуша теориясының негізгі қағидалары: А) барлық ұлпалар мен мүшелер жасушадан тұрады В )митохондрия жасушаның негізгі компоненті С)барлығы организмнің тіршілік әрекеті нәтижесінде пайда болады Д).өсімдіктер мен жануарлар жасушаларының құрылысы ұқсас Е) бактериялар мен өсімдіктердің жасуша құрылысы ұқсас F) мезосома- жасушаның негізгі бөлігі 65. Май тәрізді заттарға жатады: А) холестерин, кейбір гормондар В ) нәруыздар, холестерин С) лецитин Д ) холестерин Е )май қышқылы F) белок
66. Өсімдік жемістерінде көп болады
А.) пектин В ) лигнин С) суберин Д ) лактоза 67.Сүректенуге жауапты А) пектин В ) кутин С) суберин Д) лигнин 68. Екі түрлі затты тасымалдау бір бағытта жүрсе А) унипорт В )симпорт С) антипорт Д ) котранспорт 69 Екі түрлі затты тасымалдау қарама-қарсы бағытта жүрсе А)унипорт В)симпорт С)антипорт Д ) котранспорт 70 Мембрананың құрылымы өзінің .......... ерекшеленеді А) нәруыз көп болуымен В ) биқабатымен С)гликоген өте көп Д )су көп
71.Жануар жасушасының беткі қабаты А) холестерин, В) глицерофосфолипид С)лецитин Д )гликокаликс 72 Мембрананың сұйық мозайкалық моделін ұсынған А.)П.Ж. Пелетье В) Сингер мен Николсен С) Ж.Кавенту мен Сингер Д) Николсен мен А.Бенсон 73. Май қышқылдарының қозғалысын азайтып, липидтер мен нәруыздардың латеральды диффузиясын төмендетеді А) холестерин, В)глицерофосфолипид С) лецитин Д ) гликокаликс Е)холестерол F)белок 74. Өсімдік мембранасының құрамында А) холестерол болады В )холестерол және ситостерол С)стигмастерол Д )ситостерол Е)холестерол болмайды F)лецитин 75. Гликолипидтердің гидрофобты бөлігі А.)церамид В) глицерофосфолипид С) лецитин Д) гликокаликс 76. Мембрана нәруыздарыбөлінеді А) интегралды (трансмембраналы) және шеткі (перифериялық) В )интегралды ( трансмембраналы) және аралық С) аралық және орталық Д ) тасымалдаушы және шеткі 77. Жасуша мембранасына әртүрлі факторлардың әсері А.) жасуша мембранасында церамидтің азаюы В) жасушалық мембранаың жыртылуы С) жасуша мембранасында лецитиннің көбеюінен Д ) протеолитикалық ферменттер арқылы зақымдануы Е) жасуша мембранасы нәруыздарының коагуляциясынан F)лецитиннің көбеюі 78.Саңырауқұлақтардың жасушаларында протопласттардың ерекшелігінің бірі А)жасуша мембранасында церамидтер болады В )түссіз денешік ломасом болады С) пластидтер болады Д ) лейкопласт болады 79. Ортасында екі жеке, ал шеттерінде тоғыз қос жіпшелері болатын саңырауқұлақтар бөлімі А.) хитридиомикоталар В) қалпақшалы саңырауқұлақтар С) ашытқы Д) аспергил 80.Бактерия жасушасының құрамындағы ерекше пептидогликан А.)целлюлоза В) хитин С)лецитин Д)муреин 81 Бактерия жасушасында болмайды А) гольджи аппараты В )рибосома С )эндоплазмалық тор Д) митохондрия Е) мезосома F) плазмида 82.Бактерияларда митохондрия қызметін атқарады А) гольджи аппараты В )рибосома С) эндоплазмалық тор Д )митохондрия Е).мезосома F) плазмида 83.Бактериялардың қосымша құрылымдары А) спора, капсула В ) бүр С)талшық Д )жіпше Е).мезосома F) плазмида 84. Қолайсыз ортада бактериялар түзеді А)спора В )бүр С) талшық Д ) жіпше 85. Жасуша цитоплазмасында шашыраңқы орналасқан ядро заты А.) спора В) мезосома С) ядрошық Д )нуклеоид 86. Бактерияларда молекулалық массасы төмен автономды сақиналы ДНҚ молекулалары А)спора В ) плазмидтер С) ядрошық Д) нуклеоид 87. Бактериялардың жасушаларының эукариоттардың жасушаларынан айырмашылығы А) рибосомалары эндопазмалық торға бекініп орналаспайды В ) рибосомалары эндопазмалық торға бекініп орналасады С) ядрошық болады Д )нуклеоид болады Е)мезосома болады F) плазмида болмайды 88. Мезосоманың қызметі А) спораның түзілуіне қатысады В ) бүрдің түзілуіне қатысады С)жасушаның бөлінуіне қатысады Д) жіпшенің түзілуіне Е)мезосоманың түзілуіне F) түс береді 89. Хромосомалардың центромералары бір иықты, яғни центромерасы хромосоманың ұшында орналасқан А.)спутникті В) субметацентрлі С) телацентрлі Д)акроцентрлі 90 .Цитоплазмалық мембраның беткі қабаты аталады: А) плазмолемма В )плазмидтер С)тонопласт Д ) ламелла 91.Фосфолипид түрлері: А.) церамид В )глицерофосфолипид С)лецитин Д )сфингофосфолипид Е)холестерол F)стимостерол 92.Жасуша қозғалысының түрлері: А) жылжығыштар - фибробластар В )амебоидтар- лейкоциттер және макрофагтар С) кірпікшелілер, споралылар - кірпікшесімен Д ) талшықтылар- сперматозоидтар, талшықтылар өкілі Е) жылжығыштар- талшықтылар F) стимостерол 93. Цитология зерттейді А.)жасушаны В) ұлпаны С)жүйкені Д )мүшелердің қызметін 94. Аталық және аналық кариотиптері бірдей болатын хромосомалар А) аутосома В ) жыныстық хромосома С)идиограмма Д) кариотип 95.Кариотиптің графикалық бейнесі А)аутосома В )жыныстық хромосома С) идиограмма Д )кариотип 96.Хромосомалық белгілерінің жиынтығы А) аутосома В )жыныстық хромосома С)идиограмма Д )кариотип 97. Гендер жиынтығы бірдей болғандықтан хромосомалар .... деп аталады А.) аутосома В ) жыныстық хромосома С) гомологты Д ) гетерозиготалы 98. Хромосомалардың диплоидты жиынтығы А) дрозофилада 8 В ) итте 22 С )шимпанзеде 48 Д ) өзен шаянында 196 Е) өзен шаянында 198 F) адамда 23 99 .Ядроның ішкі нуклеопротеидтік құрылымы, ол бояулармен боялады, пішіні жағынан ядрошықтан ерекшеленеді А) хроматин В)жыныстық хромосома С)идиограмма Д . кариотип 100. Хроматиннің генетикалық белсенді аймағы: А) хроматин В) жыныстық хромосома С) идиограмма Д) гетерохроматин Е) эухроматин F) гомохроматин 101. Хроматиннің генетикалық белсенді емес аймағы: А) хроматин В )жыныстық хромосома С) эухроматин Д )гетерохроматин 102.Хроматиннің пішіні: А) шомбал, гранула В ) бүр С) жіп Д ) жіпше Е) домалақ F) шар 103. Хромосомалардың центромераларының екі иығы тең немесе ұзындығы бірдей А.)метацентрлі В )субметацентрлі С)телацентрлі Д) акроцентрлі 104. Хромосомалардың центромераларының иығының ұзындығы әртүрлі А) метацентрлі В ) субметацентрлі С ) телацентрлі Д ) акроцентрлі 105. Хромосомалардың центромералары жетілмеген иықты, яғни центромерасы хромосоманың бір ұшына қарай ыңғысқан А.) метацентрлі В ) субметацентрлі С) телацентрлі Д ) акроцентрлі
2.2. Оптикалық және электрондық микроскоптар. 11 сынып
1.Жәй көзге көрінбейтін нысандардың ұлғайтылған бейнесін алуға арналған құрал
А) жарық микроскопы
В) тубус
С) ұлғайтқыш әйнек
Д) көру түтігі
2. Субжасушалық құрылымдарды бақылауда жоғары контрасты кесікін алуға мүмкіндік беретін микроскопия
А)фазалы контрасты микроскопия
В) компьютерлік интерференциялық микроскопия
С) электронды микроскопия
Д) қараңғы өрістегі микроскопия
3.Обьектив пен окуляр бекітіледі
А) тубусқа
В) микробұрандаға
С )конденсорға
Д) заттық үстелге
4.Жарық өрісті микроскопияның ерекшелігі
А) заттардың тірі және боялмаған үлгілердің бейнесін алуға қолданатын
В) электрондар шогы экранда бейне қалыптастыратын сәулелену тудырады
С) үшөлшемлді ьейне алуға
Д) цитологиялық және иммунологиялық зерттеулерге қолданады
E) ұлғайтудың 1500х дейінгі жоғары дәлдігін қамтамасыз етеді
F) нысан өтпелі сәуле арқылы зерттеледі
5.Заттардың тірі және боялмаған үлгілердің бейнесін алуға қолданатын микроскопия
А) фазалы контрасты микроскопия
В) жарық өрісті микроскопия
С) конфокалды лазерлік микроскопия
Д) қараңғы өрістегі микроскопия
E ) люминесценттік микроскопия
F) сканерлеуші электрондық микроскоп
6.Жасушаның тіршілік қабілетін анықтау үшін цитологиялық және иммунологиялық зерттеулерге қолдануға мүмкіндік беретін микроскопия
А) фазалы контрасты микроскопия
В) жарық өрісті микроскопия
С) конфокалды лазерлік микроскопия
Д) қараңғы өрістегі микроскопия
E )люминесценттік микроскопия
F) сканерлеуші электрондық микроскоп
7. Тек өздігінен жарық шығаратын (флюросцентті )нысандарды зерттеуге жарамды микроскопия
А) фазалы контрасты микроскопия
В) жарық өрісті микроскопия
С) конфокалды лазерлік микроскопия
Д) қарңғы өрістегі микроскопия
8. Нысана суретін беріп, үш өлшемді бейне алуға мүмкіндік беретін микроскоп
А)фазалы контрасты микроскопия
В) сканерлеуші электрондық микроскоп
С) конфокалды лазерлік микроскопия
Д) қараңғы өрістегі микроскопия
9. Тірі нысанды анық бақылауға мүмкіндік беретін микроскопия
А) фазалы контрасты микроскопия
В) сканерлеуші электрондық микроскоп
С) конфокалды лазерлік микроскопия
Д) қараңғы өрістегі микроскопия
10.Оптикалық жарық микроскопиясына жатпайды
А)фазалы контрасты микроскопия
В) жарық өрісті микроскопия
С) конфокалды лазерлік микроскопия
Д) қараңғы өрістегі микроскопия
E) люминесценттік микроскопия
F ) сканерлеуші электрондық микроскоп
11.Нысанның кескінін 200000 есеге дейін максималды ұлғайтуға мүмкіндік беретін құрал
А) фазалы контрасты микроскоп
В) жарық өрісті микроскопия
С) электронды микроскопия
Д) қараңғы өрістегі микроскопия
3 бөлім. Қоректену
3.1. Ферменттер белсенділігіне әсер етуші факторлар мен жағдайлар. Фотосинтездің пигменттері. Фотосинтездің жарық және қараңғы фазасы.Калвин циклі. С3, С4 өсімдік жапырақтарының анатомиясы.Мезофилл жасушаларында көмірқышқыл газын фиксациялаудың ерекшеліктері. Фотосинтез жылдамдығына әсер ететін факторлар.Фотосинтезді шектеуші факторлар.
10-11 сынып
1.Ферменттер белсенділігіне әсер етуші заттар А.) эффектор В) транслоказа С) ингибитор Д )активатор 2. Катализдік процесті тежейтін заттар А.)эффектор В) транслоказа С)ингибитор Д )активатор 3.Катализдік процесті жылдамдататын заттар А) эффектор В) транслоказа С) ингибитор Д )активатор 4.Ферменттер ингибиторлары туралы білімнің маңызы: А)фамакология мен өндірісте В )фармакология мен токсикологияда С) медицинада Д ) өндірісте Е) ауыл шаруашылығында 5. Ингибиторлар әсер ету типіне қарай бөлінеді: А) қайтымды және қайтымсыз В) жылдам және баяу С) қайтымды және баяу Д) жылдам және қайтымсыз 6.Фотосинтездің жарық кезеңі жүзеге асады: А) тилакоидтардың мембранасында В) гранада С) ламеллада Д) люменде 7. Фотосинтездің жарық кезеңіне қатысады А) ламелла В) хлорофилл С) АТФ-синтетаза, күн сәулесі Д) электрон тасымалдаушы нәруыз Е) люмен F) су фотолизі 8. Фотосинтездің жарық кезеңінде жүзеге асатын негізгі 3 процес А ) АТФ синтезі В) СО2 С) НАДФ Н2 түзілуі Д) АДФ Е) бос оттек түзілуі F) органикалық заттың түзілуі 9. Су ыдырайды : А) сутек протондарына В) суға С) электрондарға Д) оттек атомына Е) бос оттек түзілуі F.көмірқышқыл газына 10. Дайындық кезеңі деп те атайды А) фотосинтездің жарық кезеңін В ) фотосинтездің қараңғы кезеңін С ) электронды тасымалдау тізбегін Д су фотолизін 11. I фотожүйе: қандай жарық толқын ұзындықтарын сіңіреді А ) 700НМ В ) 645НМ С) 750НМ Д) 680НМ 12. II фотожүйе: қандай жарық толқын ұзындықтарын сіңіреді А) 700НМ В ) 645НМ С) 750НМ Д ) 680НМ 13. Су фотолизіне жарық энергиясынан бөлек .................. деп аталатын фермент қажет А) электрон тасымалдаушы кешен В) родопсин С) сутотықтырғыш кешен Д) су жинаушы 14.Жарық энергиясы есебінен АДФ-н АТФ-ті синтездеу А) адаптация В) хемосинтез С) сутотықтырғыш кешен Д) фотофосфорлану 15. Циклсіз фосфорлану А) тек I фотожүйе қатысады В )электрондар судан мембраналық және нәруыздық тасымалдаушылар арқылы НАДФ-ке өтеді С) I және II фотожүйе қатысатын күрделі жүйе Д )1957 жылы А.Бенсон ашты Е) 1957 жылы Д Арнон ашты F) тилакоидтардың мембранасында 16. Циклді фосфорлану А) I фотожүйемен қабаттаса орналасқан циклді электрон тасымалдаушы тізбекті бойлай қозғалады В ) энергия АТФ түрінде жинақталатын ең ежелгі процес С)сутек түзбей АТФ-ті синтездеу Д)1957 жылы А.Бенсон ашты Е) 1957 жылы Д Арнон ашты F) тилакоидтардың мембранасында 17.Фотосинтездің қараңғы кезеңі жүзеге асады А) тилакоидтардың мембранасында В) гранада С) ламеллада Д) стромада 18.Фотосинтездің қараңғы кезеңінің белгілері: А) органикалық заттардың түзілуі В)АТФ-тің АДФ-ке айналуы және энергия бөлінуі С) су фотолизі Д )НАДФ * Н түзілуі Е көмірқышқыл газының сіңірілуі 19. С4 фотосинтезді ашқан А)Д.Уотсон мен Р.Фельген В)Ф.Крик пен С.Слэк С) М.Хетч пен С.Слэк Д) Г.Мендель мен М.Калвин 20. Бағаналы паренхима А) эпидермистің астында жарыққа қарап орналасады В )хлоропластың басым бөлігі болады С) хлоропласт болмайды Д) СО2 ассимиляциясында маңызды қызмет атқарады Е )жасушааралық кеңістікте СО2 жинақталуына қатысады F) жапырақ мезофилі жасушасын көмірқышқыл газы ағынымен қамтамасыз етеді 21. Борпылдақ паренхима А) эпидермистің астында жарыққа қарап орналасады В ) хлоропластың басым бөлігі болады С) хлоропласт болмайды Д) СО2 ассимиляциясында маңызды қызмет атқарады Е)жасушааралық мезофилінде СО2 жинақталуына қатысады F) созылыңқы өлі жасушалар 22. Склеренхима мен колленхима түрінде болады А) меристема В) механикалық ұлпа С) паренхима Д) өткізгіш ұлпа 23. Жасуша қабырғасының қалыңдығы әркелкі, сопақша пішінді тірі жасушалар А.)меристема В ) склеренхима С) колленхима Д ) паренхима 24. Лигнинді қалың екіншілік жасуша қабырғасы бар өлі жасушадан тұрады, шоқтар түзеді А) меристема В ) склеренхима С) колленхима Д )паренхима 25.Фотосинтездің бірінші өнімі С4 төрт көміртекті қосылыстар болатын өсімдіктер А) қант құрағы , жүрегі, балжүгері, тары В) қант құрағы , құмай, балжүгері, тары С) қант құрағы , жүрегі, күріш Д ) құмай, жүгері 26. Жарықсүйгіш өсімдіктер: А) лептесіктеі кішкентай, су тапшылығына сезімтал В )жүгері, тары, құмай С) күн сәулесінің толық жарығының 50% -тен жоғары көрсеткіші тым артық Д) ашық жерді мекендейтін өсімдіктер Е) хлоропластары ірі, пигменттер саны көп F) жарық жинағыш кешенінің өлшемі үлкен 27. Көлеңкеге төзімді өсімдіктер: А) хлоропластары ірі, пигменттер саны көп В) күн сәулесінің толық жарығының 50% -тен жоғары көрсеткіші тым артық С)жүгері, тары, құмай Д) лептесіктеі кішкентай, су тапшылығына сезімтал Е )жарық жинағыш кешенінің өлшемі үлкен F) ашық жерді мекендейтін өсімдіктер 28..Жарықпен қанығу аймағы А) срома. В) люмен. С) грана Д) плото 29. Фотосинтез процесінің жылдамдығына әсер ететін факторлар А.)жарық В ) температура С) қысым Д) ауа қозғалысы Е) су, глюкоза F) көмірқышқыл газы, су 30. Хемосинтез процесін ашты
А) К.А Тимирязев В) С.Слэк С) М.Хетч Д) С.Н.Виноградский 31. В.Н Любименко бойынша жарыққа қатысты өсімдіктердің экологиялық топтары А) неотропиктік В) жарық сүйгіш С) көлеңкеге төзімді Д )суыққа төзімді Е )көлеңкесүйгіш F)қараңғысүйгіш 32. Тиобактериялар деп аталады А) күкірт бактериялары В )темір бактериялары С) азоттандырушы бактериялар Д) археобактериялар 33. Темір бактериялары А) сферотиллюстер В ) тиобактериялар С) галлионеллалар Д) нитрифицирлеуші Е) металлогениум F) үтір тәрізді бактериялар 34.Суретте көрсетілген жапырақ жасушасының құрылымдық бөлігі А) бағаналы паренхима В) борпылдақ паренхима С) лептесік Д) өткізгіш шоқтар
4-бөлім. Заттардың тасымалдануы .
4.1. Ағаш сабағының ішкі құрылысы. Тамырдың ішкі құрылысы. Тамыр аймақтары. 7сынып.
1.Сабақтың сыртқы қабатын табыңыз
А) қабық
В) камбий
С) сүрек
Д) өзек
2.Сабақтың қай қабаты түзуші ұлпадан тұрады
А) қабық
В) камбий
С) сүрек
Д) өзек
3.Сабақтың ең қалың,ең қуатты қабаты
А) қабық
В) камбий
С) сүрек
Д) өзек
4.Ағаш сабағының қор жинаушы ұлпасы
А) қабық
В) камбий
С) сүрек
Д) өзек
5. Тамыр түктері бар аймақ
А) сору
В) өсу
Д) бөліну
в) тамыр оймақшасы
6. Эпиблема орналасқан аймақ
А) өсу
В) бөліну
С) өткізу
Д) сору
7.Тамыр бөліміне кірмейді.
А) өсу
В)сору
С) тамыр оймақшасы
Д) бөліну
8.Сабақтың ішкі қабаты
А) тін
В) ксилема
С) тоз
Д) өзек
9.Жасымақшасы бар қабат.
А) тін
В)ксилема
С) тоз
Д) өзек
10Флоэманың басқаша атауы
А) тін
В)ксилема
С) тоз
Д) өзек
11.Өткізгіш ұлпа түрлері
А) колленхима
В) ксилема
С) тоз
Д) өзек
Е) флоэма
F) паренхима
12.Түйнек бактериялармен селбесетін өсімдіктер
A) беде
В) жүзгін
С) жоңышқа
Д) бөрібұршақ,қытайбұршақ
E) мақта
F) бидайық
13.Ксилема тасымалдайды
A) су
B) нәруыз
C) май
D) көмірсу
E) минералды тұздар
F) фермент
14.Флоэма тасымалдайды
A) су
B) нәруыз
C) май
D) көмірсу
E )минералды тұздар
F) фермент
15 Сабақ қабаттары
A) сүрек
B) қабық
C) өзек
D) флоэма
E) паренхима
F) тін
16.Өсімдіктің жуандап өсуін қамтамасыз етеді
A) камбий
B) сүрек
C) өзек
D) төбе бүршік
17 Тоздың астында орналасқан қабық қабаты
A) камбий
B ) өң
C) өзек
D) тін
18.Түзуші ұлпадан тұратын сабақ қабаты
A) камбий
B) өң
C) өзек
D) сүрек
19. Қоректік заттар қай мезгілде өзекте жиналады?
A) қыс
B )көктем
C) жаз
D) күз
20. Сүрек құрамындағы ұлпалар:
A) түзуші
B )тірек
C) өткізгіш
D) бөліп шығарушы
E) негізгі
F)жабын
21 .Түзуші ұлпа жасушаларынан тұратын тамыр аймағы
A) өсу
B) сору
C) бөліну
D) өткізу
22.Тін талшықтары сабаққа ........ қасиет береді
A) қорғаныштық
B) сору
C) беріктік
D) иілгіштік
23 .Тіннің астында орналасқан түзуші ұлпа
A) сүрек
B) өзек
C )камбий
D) қабық
24Тамыржеміс түзетін өсімдіктер
A) беде
B) шомыр
C) сәбіз
D) қызылша
E) орамжапырақ
F)жүзм
4.2.Адамгемоглобині мен миоглобиннің құрылысы мен қызметі. Адам гемоглобині мен миоглобині үшін оттек диссоциациялануының қисық сызығы. Эритроцит жасушасының беттік ауданының көлемге қатынасы. Пассивті тасымалдау механизмі. 9 -10сынып
1.Транспирацияға әсер етеін сыртқы факторлар А.) лептесік В) ауа ылғалдылығы С)ауа температурасы Д )ауа қозғалысы Е) сірқабық F) буландыратын бет аудан 2 .Флоэма бойынша заттар тасымалдауға сыртқы факторлардың әсері А) ауа қозғалысы В) ылғалдық С) жарық Д) температура Е)сірқабық F)буландыратын бет ауданы 3.Транспирацияға әсер етеін ішкі фактор А) лептесік В)ауа ылғалдылығы С) ауа температурасы Д )ауа қозғалысы Е) сірқабық F) буландыратын бет ауданы 4 . Пассивті тасымал типіне жатпайды
А)қарапайым диф В)жеңіл диффузия
С)алсасу диффузиясы
Д) осмос
Е) фильтрлену
F) .Na K сорғысы
5 . Активті тасымал типі
А) қарапайым диффузия
В) Са сорғысы
С )протонды помпа
Д) осмос
Е) фильтрлену
F) Na K сорғысы
6 . Қосарлану тасымалдау типі
А) аминқышқылдарының натрийге тәуелді тасымалдануы
В) Са сорғысы
С) протонды помпа
Д) глюкозаның натрийге тәуелді тасымалдануы
Е) фильтрлену
F) Na K сорғысы
7. Егер өзектер заттарды тек өлшемі бойынша ажырататын болса және белгілі шамадан кіші барлық молекулаларды концентрация градиенті бойынша «сүзгі» ретінде өткізсе
А) селективсіз өзек
В)селективті өзек
С)антипорт
Д)симпорт
8.Судың ксилема түтікшелерінің қабырғаларына тартылуы
А) транслокация
В) когезия
С) гуттация
Д) транспирация
9.Эритроциттің ішінде еріген күйде болатын, құрамында темір болатын пигмент:
А) миоглобин В) гемоглобин С) цитохром Д )пепсин
10.Гемоглобиннің белсенді немесе простетикалық тобы:
А) гем В) винил С) темір Д )глобин
11.Гемнің нәруыз тасымалдаушысы
А) метил В) винил С) темір Д . глобин
12.Ересек адамның қанында гемоглобин мөлшері
А) 14-15г В) 13-16г С)15-16г Д )17-18г
13. Hb( фетальды ) гемоглобиннің құрамында 2а және 2ү тізбектердің болуының маңыздылығы А) жылдам денатурацияланады В) көмірқышқылды байланыстырады С) оттек қорын жинақтайды Д )оттекке тартылуы өте жоғары
14. Гемоглобин типтері
А) Hb P гемоглобині ұрықтың құрсақта дамуының алғашқы 7-12 аптасында кездеседі В) Hb K жасөспірімдер қанында кездеседі С) Hb F ұрықтың 9 аптасында кездеседі Д ) Hb С ұрықтың 9 аптасында кездеседі Е) HbА ересектер гемоглобині F) Hb F ұрықтың 16 аптасында кездеседі
15.Қаңқалық бұлшықет пен жүрек бұлшықетін оттекпен байланыстыратын нәруыз
А) фибрин В) гемоглобин С) миоглобин Д )глобин
16 .Миоглобиннің қызметі
А) оттекті ағзаға қабылдау В) оттек қорын жинақтау С) тамыр қабырғаларын тарылту Д )оттекті беріп жіберу
17.Миоглобиннің нәруызды бөлігі
А) фибриноген В) апомиоглобин С) миоглобин Д ) глобин
18.Миоглобин:
А) құрылымдық жинақтың екінші деңгейінің глобулалы нәруызы В) құрылымдық жинақтың үшінші деңгейінің глобулалы нәруызы С) құрылымдық жинақтың бірінші деңгейінің глобулалы нәруызы Д ) құрылымдық жинақтың екіншіідеңгейінің фибрилярлы нәруызы
19. Ұлпада оттектің азаюы
А) гипероксия В)гипертензия С) гипоксия Д ) уремия
20. Кооперативті эффект
А) нәруыздың конформациясы да, кристалданғандағы пішіні өзгереді В) нәруыздың конформациясы өзгермейді С) кристалданғандағы пішіні өзгермейді Д ) нәруыздың конформациясы өзгермейді, кристалданғандағы пішіні өзгереді
21.Миоглобин үшін оттектің диссоциациялану қисық сызығы
А) гипербола В) тік бұрышты С) сигмоидты Д )түзу сызықты
22. Сигмоидты қисық сызық тән
А) миоглобин В) гемоглобин С) фиброин Д) казеин
23. Протондардың гемоглобинге қосылуы оның оттекке тартылуын төмендетеді және оттекті қажет ететін ұлпаларға тасымалдауды күшейтеді. Бұл құбылыс
А) гипофункция В. Бор эффектісі С) Кооперативті эффект Д )диффузия
24.Жасуша ішіндегі және оның сыртындағы заттар концентрациясының айырмасы
А)концентрация градиенті В)сорғы С)кооперативті эффект Д ) диффузия
25. Пассивті тасымалдау түрлері
А.) натрий/ калий сорғысы В.)қарапайым диффузия С) жеңілдетілген диффузия Д )алмасу диффузиясы Е) протонды сорғы F) Ca сорғысы
26.Активті тасымалдау түрі
А.) натрий/ калий сорғысы В)қарапайым диффузия С) жеңілдетілген диффузия Д ) алмасу диффузиясы Е) протонды сорғы F) Ca сорғысы
27.Жылу тербелісі энергиясының әсерінен әртүрлі ортада зат бөлшектерінің бейберекет қозғалысы
А) концентрация градиенті В) сорғы С) Кооперативті эффект Д) диффузия
28.Пассивті тасымалдану
А) энергия шығындамай тасымалдану В) энергияны жұмсай отырып тасымалдау С) қрапайым диффузия, жеңілдетілген диффузия Д ) заттарды концентрация градиентіне қарсы бағытта тасымалдау Е) заттарды градиенттер бойынша тасымалдау F) Ca сорғысы
29.Селективті өзек түрлері
А. хемосезімтал
В.термосезімтал
С.механосезімтал
Д. потенциалсезімтал
E. барорецепт
F.транслоказа
30.Активті тасымалдану
А) энергия шығындамай тасымалдану В) энергияны жұмсай отырып тасымалдау С) қрапайым диффузия, жеңілдетілген диффузия Д) заттарды концентрация градиентіне қарсы бағытта тасымалдау Е) заттарды градиенттер бойынша тасымалдау. F) натрий/ калий сорғысы
31. Диффузия жылдамдығы анықталады
А) барометр В) Фик теңдеуі С) Дж Д )Паскаль
32.Тасымалданатын заттардан біраз айырмашылығы бар интегралды нәруыздар
А) липаза В) транслоказа С) пептидогликан Д) нуклеаза
33.Қаннан миға өтетін глюкоза тәрізді төмен молекулалы заттар тасымалданады
А) натрий/ калий сорғысы В) қарапайым диффузия С) жеңілдетілген диффузия Д ) алмасу диффузиясы
34. Жеңілдетілген диффузияның қарапайым диффузиядан айырмашылығы
А) транслоказа нәруы молекуласы қатысады В) май қышқылы қатысады С) көмірсу қатысады Д ) сутек қатысады
35. Гемоглобиннің оттек молекуласымен қосылуының пішінінің өзгеруі
А.) активті антипорт В) кооперативті эффект С) Бор эффектісі Д ) пассивті симпорт
36. Белгілі бір иондарды ғана тасымалдайтын мембраналық өзектер
А) селективсіз өзек
В)селективті өзек
С) антипорт
Д) симпорт
37.Гемнің құрамды бөліктері
А) төрт винил радикалы
В) екі метил радикалы
С) төрт метил радикалы
Д) екі винил радикалы
E) екі пропион қышқылының қалдыығы
F) натрий тұзы
38. Миоглобиннің гемоглобиннен ерекшелігі
А) солға ығысады
В) оттектің диссоциациялану қисық сызығы қарапайым гипербола
С) оттектің диссоциациялану қисық сызығы қарапайым сигмоид тәрізді ( S тәрізді )
Д) оттекпен тартылуы төмен
E) оттекті жүйеге қосылуына не алынып тасталуына қарай солға немесе оңға ығысады
F) оттекпен тартылуы жоғары
39. Кейбір транслоказалар концентрация градиенті бойынша екі түрлі затты бір бағытта тасымалдаса
А) пассивті симпорт В) унипорт С) пассивті антипорт Д) антипорт
40. Кейбір транслоказалар концентрация градиенті бойынша екі түрлі затты қарама қарсы бағытта тасымалдаса
А) пассивті симпорт В) унипорт С) пассивті антипорт Д ) антипорт
4.3. Өсімдіктердегі заттар транслокациясы механизмі. Заттар тасымалдануының симпластық, анопластық, вакуольдік жолдары және олардың маңызы. Натрий-калий сорғысы – белсенді тасымал механизмі. Су потенциалы. 11 сынып
1.Флоэма бойынша жүретін транслокация ерекшеліктері А.) флоэма сұйықтығы гүлді өсімдіктерде саңылау арқылы тасымалданады В) флоэма бойымен бейағзалық заттар тасымалданады С) тасымалданатын еріген заттардың мөлшері өте көп Д )флоэманың салыстырмалы массасы үлкен емес E) тасымалдау өте үлкен қашықтықта да жүзеге аспайды F) жылдамдығы жоғары
2. Апопластық тасымалдау жолы А) жасуша қабырғасы бойымен В) плазмодесма арқылы С) вакуольдер арқылы Д ) цитоплазма арқылы
3.Судың симпластық тасымалдауының басқа тасымалдаулармен салыстырғанда жеңілірек болуы А) цитоплазманың қозғалысына байланысты В) судың қысымының жоғарылауынан С) суберин кедергі келтіреді Д) гидростатикалық потенциал айырмасына байланысты
4.Заттардың тасымалдануының жоғарғы ағыс жолы А.) ксилема В) диффузия С) флоэма Д ) ксилоза 5.Симпластық тасымалдау жолы А) плазмодесма және цитоплазма арқылы В) жасуша қабырғасы бойымен С) вакуольдер арқылы Д ) түтікшелер арқылы 6 Тамырдағы апопластық тасымалдау жолы А) су эндодерма қабатына жеткенде суберин оның жолына тосқауыл болады В) осмос есебінен тоноплас және плазмодесмалар арқылы өтеді С) суберин жиналып Каспари белдеуін құрайды Д) эндодерма жасушалары ксилема жолындағы ерітінділердің қозғалысын басқарады E) плазмодесмалар арқылы жүзеге асады F. иондардың сыртқы ұлпадан ксилемаға дейінгі жолы
7.Осмос есебінен тонопласттар мен плазмодесмалар арқылы тасымалдау жолы А) симпластық В) апопластық С) вакуольдік Д ) цитоплазмалық
8.Жеңілдетілген диффузияның қарапайым диффузиядан айырмашылығы А) заттар тікелей фосфолипид қабаты арқылы жүреді В) ерекше тасымалдаушы нәруыз транслоказалар қатысады С) заттардың мембрана арқылы градиент бойынша тасымалдануы Д) заттардың энергия шығындамай тасымалдануы
9.Судың термодинамикалық күйінің көрсеткіші А) концентрация В) булану С) конденсация Д ) су потенциалы
1
0. Төмендегі
суреттентен пассивті тасымалдау түрлерін анықта А) 1 В) 2 С) 1және
2 1 2 Д ) 3
3
11.Симпорт ерекшелігі А) су эндодерма қабатына жеткенде суберин оның жолына тосқауыл болады В) қалқанша безінің тиреоциттеріне йодты тасымалдайды С) бүйрек өзекшелерінің эпителийіндегі К, Н+ иондарын тасымалдау Д) аш ішектен эритроциттерге глюкоза мен аминқышқылын тасымалдайды E) кардиомиоциттердегі алмасу F) калий-натрий сорғысы
12. Антипортқа тән А.) су эндодерма қабатына жеткенде суберин оның жолына тосқауыл болады В) қалқанша безінің тиреоциттеріне йодты тасымалдайды С) бүйрек өзекшелерінің эпителийіндегі К, Н+ иондарын тасымалдау Д ) аш ішектен эритроциттерге глюкоза мен аминқышқылын тасымалдайды E) кардиомиоциттердегі алмасу F) Na+ ,Ca 2+ иондарының тасымалдануы
13. Мембрананың ірі бөлшектерді жалғанаяқтары арқылы қармауы А) пиноцитоз В) фибромиома С) экзоцитоз Д ) фагоцитоз
14. Жасуша мембранасы ішке қарай ойысады да, сұйық бөлшектерді, су тамшыларын ішке тасымалдайды А) пиноцитоз В) фибромиома С) экзоцитоз Д) фагоцитоз
15. Активті тасымал түрлері А) натрий/ калий сорғысы В) қарапайым диффузия С) осмос Д) фагоцитоз Е) пиноцитоз F) алмасу диффузиясы
16. Na+, K+ сорғысы кезінде жүретін процес А) мембрананың электрохимиялық потенциалы қалыпты сақталады В) мембрананың электрохимиялық потенциалы төмендейді С) 3 Na ионы сыртқа шығады, 2К+ ішке кіреді Д) 3 Na ионы ішке кіреді, 2К+ сыртқа шығады Е) 2 Na ионы ішке кіреді, 3К+ сыртқа шығады F) алмасу диффузиясы жүреді
17. 3 Na+ сыртқа шығып, 2K+ жасуша ішіне тасымалдау нәтижесінде пайда болады А) жеңілдетілген диффузия В) электр потенциал айырмасы С) су потенциалы Д) концентрация градиенті
5- бөлім. Тыныс алу
5.1. Аденозинүшфосфаттың құрылысы және қызметі. Аденозинүшфасфат қышқылын синтездеу: глюкозаның анаэробты және аэробты кезеңі. Метаболизм түрлері. Митохондрияның құрылымдық компоненттері және олардың қызметтері. Кребс циклі. Электрон тасымалдаушы тізбек. 10сынып
1.Макроэргиялық байланыс терминін алғаш ашқан
А) П.Ж. Пелетье В ) Ф.Липман С) Ж.Кавенту Д ) Николсен
2.Химиялық табиғаты жағынан АТФ
А) фермент В ) май С) көмірсу Д ) нуклеотид
3.АТФ-ң нуклеотидтен айырмашылығы , онда фосфор қышқылының қалдығы
А) 1 В ) 3 С) 2 Д ) 4
4) АТФ құрылымы:
А.) азотты негіз- аденин В) көмірсу-рибоза С) көмірсу- дезоксирибоза Д ) 2 фосфор қышқылының қалдығы Е) 3 фосфор қышқылының қалдығы F) азотты негіз – гуанин
5.Фосфор қышқылының арасындағы байланыс
А.) пептидтік В ) сутектік С) макроэргиялық Д ) фосфорлық
6. АТФ синтезі жүреді
А.) ядрода В ) лизосомада С. пластидте Д ) митохондрияда 7. Анаэробты гликолиз ( глюкозаның оттексіз ыдырауы)
А) цитоплазмада жүреді В ) сутек акцепторы ретінде НАД қолданылады С) АТФ 2молекуласы түзіледі Д ) АТФ 36 молекуласы түзіледі Е) оттек қатысады F) АТФ 38 молекуласы түзіледі
8.АТФ-ң ең көп мөлшері кездеседі
А) қаңқа бұлшықеті В ) жүрек бұлшықеті С) бауырда Д ) мида
9.Глюкозадан пирожүзім қышқылының түзілуінің екі кезені А) глюкозаның 1,6 бифосфатының фруктозаға айналуы В ) сутек акцепторы ретінде НАД қолданылуы С) пирожүзім қышқылына айналатын екі үшкөміртекті сүт қышқылына ыдырауы Д ) АТФ 36 молекуласы түзілуі Е) сутек тасымалдаушының тотықсызданған түрі НАД*Н2 түзілуі F) 2 молекула СО2 түзілуі
10. Глюкозаның аэробты ыдырауы жүреді
А) ядрода В ) митохондрияның сыртқы мембранасы С) цитоплазмада Д ) митохондрияның ішкі мембранасы
11. Глюкозаның аэробты ыдырау кезеңінде бөлінеді
А.) 2 АТФ В ) 34АТФ С) 36АТФ Д) .38АТФ
12. Кребс циклі жүзеге асады
А) лизосомада В ) митохондрияның сыртқы мембранасы С) тегіс ЭПТ-да Д ) митохондрияның ішкі мембранасы
13. Кребс циклінің соңында қайта қалпына келетін зат
А.) қымыздық сірке қышқылы В ) АТФ-ң 3 молекуласы С) лимон қышқылы Д ) кетоглутарлы қышқыл 14. Ацетил КоА-ң тотыққан әрбір молекуласынан түзіледі
А) 36 АТФ, Н2О В ) 38 АТФ ,2СО2 С) 2 АТФ, Н2О Д) 1АТФ, 2СО2, 4жұп Н2
15. Кребс циклі мен тыныс алу тізбегінен тұрады
А) глюкозаның аэробты ыдырау кезеңі В ) глюкозаның анаэробты ыдырау кезеңі С) глюкозаның аэробты және анаэробты ыдырау кезеңі Д ) су фотолизі 16. Кребс циклінде жүзеге асатын процестердің ең маңыздысы
А) НАДН молекуласының түзілуі В ) 2 молекула СО2 түзілуі С) ФАД молекуласының түзілуі Д) су фотолизі 17 .Тірі организмдердегі белгілі бір тәртіппен кезектесіп жүретін әртүрлі химиялық реакциялардың жиынтығы А) метаболизм В ) катаболизм С) анаболизм Д) ассимиляция 18. Күрделі молекулалардың жай молекулаларға ыдырау реакцияларының жиынтығы
А) метаболизм В ) катаболизм С) анаболизм Д ) ассимиляция Е) диссимиляци F) энергетикалық алмасу
19. Бауыр жасушасында жүзіп жүретін органоид
А) ЭПТ В) лизосома С) митохондрия Д ) гольджи жиынтығы
20. Организмдердің ішкі параметрлерін өзгеріссіз сақтау қабілеті А) метаболизм В ) гомеостаз С) гликолиз Д ) осмос 21. Ферменттердің көмегімен және энергияның бөлінуімен жүретін глюкозаның ыдырау процесі
А.) метаболизм В ) гомеостаз С) гликолиз Д) осмос 22. Ферменттердің әсерінен фосфор қышқылының бір молекуласы гидролизденсе бөлінетін энергия
А) 30,6кДж/ моль В) 80кДж/ моль С) 200кДж/ моль Д ) 100кДж/ моль 23. Митохондрияны ең алғаш жәндіктердің бұлшықетінен анықтап, 1850 ж оны « саркосома» деп таған
А) Р.А.Келликер В) Р.Альтман С) К.Бенда Д ) Михаэлис
24. Митохондрияға 1894 ж «биопласт» деп атау берген .
А) Р.А.Келликер В ) Р.Альтман С) К.Бенда Д ) Михаэлис 25. Митохондрия деген атауды 1847 ж берген .
А) Р.А.Келликер В ) Р.Альтман С) К.Бенда Д) Михаэлис
26. Гликолиздің толық ыдырауы кезінде түзілерін АТФ мөлшері
А) 2 АТФ1420кДж В ) 34АТФ 1420кДж С) 36АТФ 1520кДж Д) 38АТФ 1520кДж 27. Митохондрияның сыртқы мембранасына тән
А.) өзек түзуші нәруыз порин болады В ) монооксигеназа, фосфолипаза ферменті болады С) монооксигеназа, каталаза ферменті болады Д) өзек түзуші транслоказа болады Е) ЭПТ мембранасымен әрекеттесеу мүмкін F) криста деп аталатын тарақ тәрізді қатпарлар түзеді
28. Митохондрияның ішкі мембранасына тән
А) өзек түзуші нәруыз порин болады В ) монооксигеназа, фосфолипаза ферменті болады С) АТФ синтетаза орналасатын криста деп аталатын қатпар болады Д ) молекулалар мен иондарды тасымалдайтын арнайы тесік болмайды Е) молекулалар мен иондарды тасымалдайтын арнайы тесік болады
29. Электронды тасымалдайтын ұзын тізбек
А) тыныс алу тізбегі В) Кребс циклі С) лимон қышқылының айналымы Д ) катализдік цикл Е) гликолиз
30. Кребс циклі :
А) лимон қышқылы циклі деп те атайды В) цикл соңында қымыздық сірке қышқылы қайта қалпына келеді С) ацетилкофермент қосылысы түріндегі қайта өңдеу өнімі кірмейді Д) ацетилкофермент қосылысы түріндегі қайта өңдеу өнімі кіреді Е) гликолиз деп те атайды F) су фотолизі жүреді
31. Митохондрияның сыртқы мембранасында триптофанның тотығуын катализдейтін фермент
А) оксидаза В) каталаза – оны селектив деп атайды С) протеаза Д) моноаминооксидаза- оны фермент маркер деп атайды
32. Глюкоза тотығуының соңғы кезеңі
А.) лимон қышқылы циклі - митохондрия кристасында өтеді В ) Кребс циклі –матриксте өтеді С) электрон тасымалдау тізбегі- митохондрия кристасында өтеді Д ) дайындық кезеңі - асқорыту мүшелерінде өтеді Е) гликолиз –цитоплазмада өтеді
33) АТФ-ң 34 молекуласын береді
А) тыныс алу тізбегі В) Кребс цикл С) гликолиз Д ) лимон қышқылының айналымы 34. Химиялық энергия АТФ түрінде жинақталады және содан кейін пайдалы жұмыс үшін жұмсалады деген қағидаға сәйкес биоэнергетиканың негізгі заңын тұжырымдады
А) Р.А.Келликер В )Р.Альтман С) К.Бенда Д) Липман 35. Төмен молекулалы жай заттардан күрделі молекулалы заттардың түзілуі
А.) пластикалық алмасу В ) катаболизм С) анаболизм Д ) ассимиляция Е) диссимиляци F) энергетикалық 36.Кребс циклінің басталуында түзілетін зат
А) ПЖҚ В ) ФАД С) НАДН+ Д ) А-КоА
37. Қымыздық сірке қышқылындағы көміртек атомының саны
А) 4 В ) 2 С) 6 Д) 1
38. С6Н12О6+38Н3РО4+38АДФ+6О2 = 38 АТФ+44Н2О+6СО2
А) глюкозаның оттекті ыдырауы В) глюкозаның оттексіз ыдырауы С) энергетикалық алмасу кезеңдерін толық көрсететін теңдеу Д ) электронды тасымалдау тізбегі
6- бөлім. Бөліп шығару.
6.1. Терінің құрылысы мен қызметі. Тері аурулары. 8 сынып .
1.Адам терісінің сыртқы қабаты
А.) эпидермис
В) дерма
С) нағыз тері
Д) тері асты май жасунығы
2.Эпидермистің сыртқы қабаты
А) шел
В) дерма
С) мүйізді
Д) торлы
3. Эпидермис жасуша құрамында болатын пигмент
А) меланин
В) кератин
С) гемоглобин
Д) родопсин
4.Тығыз дәнекер ұлпасынан тұратын терінің қабаты
А) шел
В) дерма
С) мүйізді
Д) торлы
5.Дерма қабатының қызметі
А) беріктік пен эластикалық қасиет береді
В) теріге түс береді
С) амортизатор
Д) қоректік заттар қоры
6.Тері асты май жасұнығы қабаты
А) дәнекер ұлпасынан тұрады
В) бұлшықет ұлпасынан тұрады
С) жылу оқшаулағыш
Д) амортизатор
Е) тыныс алу
F) эпителий ұлпасынан тұрады
7.Қантамырлар мен лимфа тамырлары болатын тері қабаты
А) дерма
В) эпидермис
С) шел
Д) тері асты май жасұнығы
8.Күн сәулесінің әсерінен теріде синтезделетін дәрумен
А) ретинол
В) цианокобаламин
С) кальциферол
Д) токоферол
9.Терінің қорғаныштық қызметі
А) сыртқы әсерден қорғау
В) меланин пигментін синтездеу
С) Д дәруменін синтездеу
Д) қор жинау
10.Терінің қызметі
А) тыныс алу
В) бөліп шығару
С) гемоглобин нәруызын синтездеу
Д) гормон бөлу
Е) термореттелу
F) .қоректік заттарды сіңіру
11.Теріге зиян келтіретін кене тудырады
А) қышыма қотыр
В) теміреткі
С) безеу
Д) пеллагра
12.Паразит саңырауқұлақ тудыратын тері ауруы
А) қышыма қотыр
В) теміреткі
С) безеу
Д) пеллагра
13.Бұл витамин жетіспегенде тері құрғап, жарылады
А) Д
В) А
С) С
Д) В2
6.2. Нефронның құрылы мен қызметі. Бүйрек қызметіне әсер ететің факторлар.Тірі ағзалардың бөліп шығару өнімдері. 8-9 сынып
1.Бүйректің қызметтік және құрылымдық бірлігі:
А) миоцит
В) остеоцит
С) нейрон
Д) нефрон
2.Қуықтың сыйымдылығы
А) 1 л
В) 500 мл
С) 1,5 л
Д) 2,5 л
3.Бүйрек орналасады
А) кеуде қуысында
В) құрсақ қуысында
С) бел омыртқасының екі жағында
Д) тік ішектің алдында
4. Тәулігіне бүйрек арқылы бөлінетін бірінші реттік зәр мөлшері .
А) 1 20-150мл
В) 500 мл
С) 1,5 л
Д) 150-170л
5.Нефрон капсуласын торлап жатыр
А) вена
В) капилляр
С) артерия
Д) көктамыр
6.Әрбір бүйректе нефронның саны
А) 500 млн
В) 1000
С) 1 млн
Д) 50 млн
7.Зәр шығару мүшелерінің сыртын қаптайтын ұлпа
А) эпителий
В) дәнекер
С) бұлшықет
Д) түзуші
8.Зәр шығару мүшелерінің ең ішкі қабатын қаптайтын ұлпа
А) эпителий
В) дәнекер
С) бұлшықет
Д) түзуші
9.Қуыс ішкі мүшелер
А) бүйрек
В) несепағар
С) қуық
Д) зәр шығару түтігі
Е) боумен капсуласы
F)нефрон
10.Микроскопсыз көрінетін, бүйректің ішкі қабатында жинақталатын жіңішке жіпшелер.
А) бүйрек пирамидалары
В) бүйрек астаушасы
С) тостағанша
Д) боумен капсуласы
11 Ми қабатынан басталатын, несепағар шығатын кішкентай қуыс.
А) астау
В) тостағанша
С) өзекше
Д) пирамида
12.Бүйректің сырты
А) бозғылт
В) дөңес
С) қоңыр-қызыл түсті
Д) ашық қоңыр түсті
Е) қыртысты
F) ми қабат
13.Зәр шығару рефлексінің орталығы.
А) жұлынның арқа бөлімінде
В) сопақша мида
С) жұлынның бел бөлімінде
Д) жұлынның сегізкөз бөлімінде
. 14.Қуықтың ішінде сілемейлі (эпителий) қабат
А) оратылады
В) тегіс болады
С) қатпар түзеді
Д) ширатылады
15.Тәулігіне бүйрек арқылы түзілетін екінші реттік зәр мөлшері
А) 150-170л
В) 1,5л
С) 2,5л
Д) 500мл
16.Бүйректің қызметі.
А) қанды сүзу
В) зәрді уақытшы сақтау
С) зәрді түзу
Д) зәр шығару
Е) зәрді жылжыту
F)қандағы артық глюкозаны ыдырату
17.Өрмекшітәрізділердің бөліп шығару өнімі
А.несепнәр
В. гуанин
С. зәр қышқылы
Д. аммиак
18.Несептас ауруының алдын алу шаралары
А) жаңғақ ,құлпынайды шектеу керек
В) балық,саңырауқұлақты шектеу керек
С) С дәруменін шектеу керек
Д) В дәруменін шектеу керек
Е) белокты шектеу керек
F) шоколад, саумалдықты шектеу керек
19.Бүйрек капсуласының эпителий жасушалары зақымданбаған жағдайда нефрон ішіне өткізбейді
А) қан жасушалары
В) альбумин, глобулин
С) С дәрумені
Д) фибриноген
Е) иондар
F) глюкоза
20.Бірінші реттік зәр түзілу үдерісі
А) ультрасүзілу
В) реабсорбция
С) секреция
Д) кері сіңіру
21.Сүзілу үдерісі болмаса
А) бірінші реттік зәр түзілмейді
В) ағза уланады
С) сұйықтықты жоғалтады
Д) глюкозаны жоғалтады
Е) иондарды жоғалтады
F).дәрумендерді жоғалтады
22.Кері сүзілу болмаса
А) бірінші реттік зәр түзілмейді
В) ағза уланады
С) шлак қанда қалады
Д) глюкозаны жоғалтады
Е) иондарды жоғалтады
F) сусызданады
23.Өрлеме жұқпа зақымдайтын мүше (мүшелер)
А) зәр шығару өзегі
В) несепағар
С) қуық
Д) бүйрек
Е) нефрон
F)өкпе
24.Қуықтың қабынуы
А) цистит
В) пиелонефрти
С) энурез
Д) уролитиаз
25.Зәр қышқылы
А) .кристалды қатты зат
В) сұйық
С) өткір иісті
Д) ылғал үнемдейтін ағзаларға тән
Е) құстар , жорғалаушыларға тән
F)судың артық мөлшерін сезінбейтін ағзаларға тән
26.Тұщы суда өмір сүретіндердің бөліп шығару өнімі
А) аммиак
В) зәр қышқылы
С)гуанин
Д) несепнәр
6.3. Абсорбция және реабсорбция. Су алмасуды реттеу. Гипофункция. Гиперфункция. Адам денесіндегі қан мен басқа сұйықтықтарды жасанды тазарту.
10 сынып
1 Зәр түзілу механизмінің кезеңдері.
А) абсорбция (фильтрация) В).репликация
С) секреция бөлу Д) дегенерация
Е) реабсорбция (қайта сіңірілу) F) коньюгация
2 Бүйректің негізгі құрылымдық және қызметтік бірлігі
А) гистон В) нейрон
С) нефрон Д) миоцит
3. Екі бүйрек арқылы 1 минутта ....... қан өтеді
А)1300мл В)1200мл
С) 1400мл Д) 1500мл
4.Адам бойында минутына ..................сүзінді алынады
А)125мл В)120мл
С) 140мл Д)150мл 5..Бүйрек өзекшелерінен заттардың капиллярларға, перитубулярлы капиллярларға кері қозғалысы
А) реабсорбция В)абсорбция
С) репарация Д) репликация
6)Су-тұз гомеостазының маңызды параметрлері
А) жасуша ішілік және жасушадан тыс сұйықтық көлемі В) жасушаішілік сұйықтық көлемі
С) осмостық қысым Д) рН Е) тығыздық F)температура
7. Реабсорбцияға қатысады
А) Генле ілмегі В) проксимальды өзекше
С) дисталды ирек өзекше Д) Боумен капсуласы Е) нефрон F) алып шығатын артериола
8.Су-тұз гомеостазының параметрлерінің өзгеруі ....әкеледі
А) ұлпалардың ісінуіне В) жүйкенің қызметінің бұзылуы
С) сусыздануға Д) зәрдің шықпай қалуы Е) артериялық қысымның өзгеруіне F) тыныс алу жүйесі қызметінің бұзылуына
9.Су алмасуды реттеу жүйелері
А) орталық буын В) шеткі буын
С) афференттік буын Д) эффференттік буын Е) аралық буын F) алдыңғы буын
10. Орталық буын:
А) гипоталамуытың алдыңғы бөлігіндегі нейрондар В) бауыр, жүрек кіреді
С) бұл орталық үлкен ми қыртысы аймақтарымен байланысқан Д) сезімтал жүйке ұштары( рецепторлар) Е) бүйрек,тер бездері, ішек, өкпе кіреді F)шөлдету орталығы
11. Афференттік буын:
А.) гипоталамустың алдыңғы бөлігіндегі нейрондар В) бауыр, жүрек кіреді С) бұл орталық үлкен ми қыртысы аймақтарымен байланысқан Д) сезімтал жүйке ұштары( рецепторлар) Е) бүйрек,тер бездері, ішек, өкпе кіреді F) алдыңғы буын
12. Эфференттік буын:
А) гипоталамуытың алдыңғы бөлігіндегі нейрондар В) бауыр, жүрек кіреді С) бұл орталық үлкен ми қыртысы аймақтарымен байланысқан Д) сезімтал жүйке ұштары( рецепторлар) Е) бүйрек,тер бездері, ішек, өкпе кіреді F) алдыңғы буын
13.Су-тұз тепе-теңдігін реттеуге қатысатын, дистальды иректелген өзекшелер мен бүйректің жинағыш түтіктеріне әсер ететін гормон
А) тимозин В) антидиуретикалық гормон(АДГ) С) паратгормон Д) кортикоидтар Е) тироксин F) адреналин
14.Антидиуретикалық гормон деп аталу себебі:. А) концентрациясы төмен зәрдің көп көлемін сыртқа шығару жүзеге асатындықтан В) концентрациясы жоғары зәрдің аз көлемін сыртқа шығару жүзеге асатындықтан С) концентрациясы жоғары зәрді сыртқа шығару жүзеге асатындықтан Д) зәрді жинау жүзеге асатындықтан
15.Жоғары қан қысымынан зардап шегетін мүшелер
А) аралық мүшелер В) қуыс мүшелер С) нысана мүшелер Д) ішкі мүшелер 16.Нысана мүшелерге жатады
А) жүрек,қантамырлар В) өкпе С) асқазан Д) бүйрек Е) ми, көз F) ішек
17. Зәр бөлуді азайтып, артериялық қысымның жоғарылауына әкелетіндіктен гормон атауы А) инсулин
В) вазопрессин С) тироксин Д) тимозин
18. Қан сүзіндісінің өнімі түседі А).қуыққа
В) Боумен капсуласына С) бүйрек өзекшелеріне Д) несепағарға
19.Жасанды бүйрек қондырғысы (қондырғылары)
А) гемодиализ В) спирометр С) тонометр Д) динамометр 20. Екінші реттік зәр шығару жолы А) бүйрек астауы-несепағар-қуық-зәр шығару өзегі
В) бүйрек-қуық-несепағар-зәр шығару өзегі С) несепағар-қуық-зәр шығару өзегі- Д) қуық-несепағар-зәр шығару өзегі
21. АДГ негізгі атқаратын қызметі А ) суды сақтау және қантамырларын тарылту
В) қантамырларын кеңейту С) зәрді сүзу Д) зәрді жинау
22. Зәрдің көп шығарылуы А ) полиурия
В) полидипсия С) энурез Д) иперкинезия
23. Шөлдей беру А ) полидипсия
В) полиурия С) никтурия Д) энурез
24. Антидиуретикалық гормонның жетіспеушілігінен туындайтын ауру түрі А) Пархон синдромы
В) Қантсыз диабет С) Никтурия Д) Рахит
25. Антидиуретикалық гормонының гиперфункциясы нәтижесінде туындайтын ауру түрі А) Пархон синдромы
В) Қантсыз диабет С) Клайнфельтер Д) Никтурия
26. Диабетті қантсыз және қантты деп екіге бөлді А) Т. Уиллис
В) Ф.Липман С) Д.Уотсон Д) Л.Пастер
27. Пархон синдромының белгілері А) гипонатриемия
В) әрдің осмостық қысымы артып, диурез азаяды С) полиурия тудырады Д) тахикардия Е) салмағы артады F) сусыздану
28. Бүйрек жетіспеушілігінің негізгі себептері
А) В,С вирусты гепатит
В) тұмау С) созылмалы пиелонефрит Д) гастрит Е) 1-2 типті қант диабеті F) миокард инфаркт
29. Қантсыз диабет ауруының белгілері А) гипонатриемия
В) зәрдің осмостық қысымы артып, диурез азаяды С) полиурия тудырады Д) полидипсия Е) салмағы артады F)сусыздану
30. Бүйректің артериялық қысымға жауапты қан мен судың тепе-теңдікте болуына жауап беретін оь гормоны А) тимозин
В) тироксин С) адреналин Д) ренин
31. Диализдің жұмыс істеу принципі негізделген заң А) осмос және диффузия
В) Харди-Вайнберг заңы С) Морган заңы Д) Мендель заңдары 32. Перитонеалдық диализ А) алдын ала суды жүктеу
В) қанды сүзу С) катетр арқылы диализдейтін ерітіндімен құрсақ қуысын шаю Д) альбумин, гемодез, протеин заттарын пайдалану арқылы
33. Гемодилюция әдісі А) алдын ала суды жүктеу
В) қанды сүзу С) катетр арқылы диализдейтін ерітіндімен құрсақ қуысын шаю Д) альбумин, гемодез, протеин тәрізді плазманың орнын басатын ерітінділерді пайдалану әдісі
7-бөлім .Жасушалық цикл.
7.1. Интерфаза, оның кезеңдері. Митоз және мейоз, фазалары. Өсімдіктер мен жануарлардағы гаметогенез. Өсімдіктердегі спорогенез. Онкологиялық жаңа түзілулердің пайда болуы. Қартаю процесі туралы теориялар. 9 -10 сынып
1 . Жыныссыз жасушалардың бөлінуі
А) митоз
В).мейоз
С)амитоз
Д партеногенез
2 . Митоз нәтижесінде түзілетін жасуша саны
А) 4
В) 3
С) 2
Д) 1
3 . Мейоз нәтижесінде түзіледі
А) диплоидты хромосомалы 2 жасуша
В) аналық хромосома саны сақталған 4жасуша
С) хромосома саны 2 есе азайған 2 жасуша
Д) хромосома жиынтығы гаплоидты 4 жасуша
4.Профазаға тән
А) хромосомалар бір-бірінен ажырап, жеке хромосомаларға айналады
В) бөліну ұршығы түзіле бастайды
С) хромосомалар қысқарып, жуандайды
Д )ядрошықтар мен ядро қабықшасы бұзылады
Е) цитокинез процесі жүреді
F) бөліну жіпшелерінің түзілуі аяқталады
5. Ахроматин жіпшелеріне бекінген хроматидтер бір-бірінен ажырап, жеке хромосомаға айналатын кезең
А) профаза
В) анафаза
С) телофаза
Д) метафаза
6. Метафазаға тән
А) хромосомалар бір-бірінен ажырап, жеке хромосомаларға айналады
В) бөліну ұршығы түзіле бастайды
С) қысқарған хромосомалар экватор сызығы бойына жинақталады
Д) ядрошықтар мен ядро қабықшасы бұзылады
Е) ахроматин жіпшелеріне жабысып, екі жақ полюске жылжиды
F) бөліну жіпшелерінің түзілуі аяқталады
7. Митоздың қай кезеңінде хроматидалар екі жақ полюске тартыла отырып, теңдей бөлінеді
А) профаза
В) метафаза
С) телофаза
Д) анафаза
8. Телофаза кезінде жүретін процестер
А) хромосомалар бір-бірінен ажырап, жеке хромосомаларға айналады
В) цитокинез, кариокинез процесі жүреді
С) қысқарған хромосомалар экватор сызығы бойына жинақталады
Д) ядрошықтар мен ядро қабықшасы бұзылады
Е) ахроматин жіпшелеріне жабысып, екі жақ полюске жылжиды
F) жас жасушалардың сыртқы мембранасы қалыптасады
9. Хромосманың шиыршығы жазылады, біртіндеп жіңішкеріп ұзарады
А) профаза
В) метафаза
С) телофаза
Д) анафаза
10. Гаметогенез дегеніміз не?
А) жасушаның енуі
В)жыныс жасушаларының түзілу процесі
С) гаметалардың жойылуы
Д) жасушаның бөлінуі
11.Ұрықтанбаған жұмыртқа жасушадан жаңа аналық организмнің даму процесі қалай аталады?
А) гаметогенез
В) овогенез
С) сперматогенез
Д) партеногенез
12. Гаметогенез процесінің қай кезеңінде мейоз жүреді?
А) қалыптасу
В) өсу
С) көбею
Д) пісіп-жетілу
13. Аталық жыныс жасушасының даму процесі
А) овогенез
В) сперматогенез
С) партеногенез
Д) онтогенез
14. Аналық жыныс жасушасының даму процесі
А) овогенез
В) сперматогенез
С) партеногенез
Д) онтогенез
15. Гаметогенез процесі басталатын кезең
А) өсу кезеңі
В) көбею
С) қалыптасу
Д пісіп-жетілу
16. Сперматогонийлер түзіледі
А. қалыптасу кезеңі
В.өсу кезеңі
С.көбею кезеңі
Д)пісіп-жетілу кезеңі
17. Оогенез нәтижесінде түзіледі
А) екі сперматогоний
В) бір қалдық денешік
С) үш жұмыртқа жасушасы
Д) бір жұмыртқа жасушасы
18. Жыныс жасушалары митоздық жолмен бөлінетін кезең
А) қалыптасу кезеңі
В) өсу кезеңі
С) көбею кезеңі
Д) пісіп-жетілу кезеңі
19. Өсу кезеңі
А) мейоз процесі жүреді
В) митоз бен мейоз аралығындағы интерфаза кезеңі
С) ДНҚ екі еселенеді
Д) бірішілік сперматоциттерге айналады
Е) екіншілік сперматоциттер түзіледі
F) митоздық бөліну жүреді
20. Сәулелі тәж
А) жыныс жасушасы
В) сперматозоидтың басы
С) сперматозоидтың құйрығы
Д) .жұмыртқа жасушасының қоректік қор заты
21. Партеногенез құбылысы тән ағза (ағзалар)
А) бақбақ,қызылша, темекі
В) біте,дафния
С) балара ,жабайы ара
Д) бақбақ,қызылша, күнбағыс
Е) бақа,дафния
F.өрмекші,шаян
22. Партеногенездік жолбек жібек құртын алды
А) Б.Л.Астауров
В) А.Леван
С) Луи Пастер
Д) Д.Тио
23.Митозға қатысушы жасуша хромосомасы 2n4c болса, митоз соңында түзілген жасушалардағы хромосома саны
А) 1n2c
В) 2n2c
С) 2n4c
Д) nc
24. 2-реттік овоциттердің хромосома жиынтығы
А) 1n2c
В) 2n2c
С) 2n4c
Д) n2c
25 .Сперматогониялардың көбеюі жүреді
А. 11-15жасқа дейін
В эмбриональды кезеңінен
С бүкіл репродуктивті кезеңде
Д жатырда
26.Овогонийдің көбеюі жүреді
А) 11-15жасқа дейін
В ) эмбриональды кезеңінен
С) бүкіл репродуктивті кезеңде
Д) жатырда
27. 1-ші реттік овоцит формуласы
А) 1n2c
В) 2n2c
С) 2n4c
Д) n2c
28.Қатерлі ісік ауруының пайда болу процесі
А) контрацепция
В) эмбриогенез
С) канцерогенез
Д) эпигенез
29.Қатерлі ісік ауруының жасушаларының ерекшелігі:
А) белгілі бір мөлшерде бөлінеді
В) санаулы рет бөінеді
С) шексіз бөлініп,өсуге қабілетті
Д) метастаз береді
Е) көбеймейді
F) метастаз бермейді
30.Қатерлі ісік ауруының пайда болу себебі
А) бактерия
В) гендер қызметінің реттелу механизмінің бұзылуынан
С) комбинативтік өзгергіштік
Д) соматикалық мутация
Е) вирустар
F)қарапайымдылар
31. Фанкони анемиясының белгілері
А) аутосомды доминантты жолмен беріледі
В) сүйектерде кемік жасушалары түзілмейді
С) қаңқа, әсіресе саусақ сүйектерінің құрылысы бұзылады
Д) тор қабықта ісік пайда болады
Е) шашы ағарып, түсе бастайды
F. 10-20 жаста жүрек инфарктісіне әкеледі
32.Аутосомды доминантты тұқым қуалайтын, 13-ші хромосоманың ұзын иінінде орналасқан балаларда кездесетін қатерлі ісік ауруы
А) ретинобластома
В ) Фанкони анемиясы
С) Вернер синдромы
Д) Гетчинсон-Гилфорд синдромы
33. Кері транскриптаза ферментін ашқан ғалым (ғалымдар)
А) М.Готье және Р.Тюрпен
В) А.Леван және Д.Тио
С) Г.Темин және Д.Бальтимор
Д ) И.Ушмут пен Ж.Лежен
34. Жасушаны «қоздырып» обыр жасушасына айналдыратын гендер
А) онкогендер v-onc
В) протоонкогендер c-onc
С) ретровирустар
Д) доминантты гендер
35. Обыр тудырмайтын заттар
А) гормондар
В) .канцерогендер (химиялық заттар)
С) сәуле шоқтары
Д) вирустар
Е) бактериялар
F) онкогендер
36. Адам организмінде обыр ауруын туғызатын вирустар
А.Эпштейн- Бар вирусы
В .В,С гепатит вирусы
С.Вернер синдромы
Д. ретинобластома
Е. тұмау
F. папиломалы вирус
37. Генде мутация жүргізетін факторлар
А.темекі шегу
В .спирттік ішімдік
С.зиянды өндіріс қалдықтары
Д. майлар
Е. В,С вирусы
F. арахис
38.Обырдың пайда болуына ықпал ететін заттар
А.темекі шегу
В .спирттік ішімдік
С.зиянды өндіріс қалдықтары
Д. майлар
Е. консервіленген тағам
F. арахис, бидай дақылы
39.Қартаю проблемаларын зерттейтін ғылым
А) Вернер синдромы
В) прогерия
С) геронтология
Д) эпидемиология
40. Геронтология терминін ашқан ғалым
А) М.Готье
В ) А.Леван
С) И.Л.Нашер
Д) И.И. Мечников
41. «Гериатрия: егде адамдардың аурулары және оны емдеу» кітабының авторы
А.) М.Готье
В ) А.Леван
С) И.Л.Нашер
Д) И.И. Мечников
42.Қартаюдың түрлері
А) физиологиялық қартаю
В) қуаттық қартаю
С) ерте қартаю
Д) кеш қартаю
Е) ұзақ қартаю
F) психологиялық қартаю
43. Қалыптан тыс ерте қартаю
А) геронтология
В) прогерия
С)Вернер синдромы
Д) акромегалия
44. Балаларда аутосомдық рецессивті жолмен ұрпақтан-ұрпаққа берілетін ауру түрі
А) Прогерия
В) Гетчинсон –Гилфорд синдромя
С) Вернер синдромы
Д).ретинобластома
45. Ерте қартаюдың негізгі себебі (себептері)
А) қозғалудың азаюы
В) көп қозғалу
С) гиподинамия
Д).гипердинамия
Е)гипотония
F) гипертония
46. Қуаттық қатраю теориясының авторы
А.) М.Готье
В ) М.Рубнер
С) И.Л.Нашер
Д И.И. Мечников
47.Адам ағзасындағы кәрілік гені
А) клото
В ) гото
С) гем
Д) тезис
48. Қартаю себептері организмдегі ұлпааралық әрекеттердің бұзылуы деп болжаған ғалым
А) А.А. Богомолец
В) М.Рубнер
С) И.Л.Нашер
Д) И.И. Мечников
49. «Интоксикациялық теориясының » авторы
А) А.А. Богомолец
В) М.Рубнер
С) И.Л.Нашер
Д) И.И. Мечников
50. « Қартаю жасушада нәруыз молекуласының синтезделуінің бұзылуы салдарынан болады деп болжаған ғалым
А) А.А. Богомолец
В) М.Рубнер
С) А.В. Нагорный
Д) И.И. Мечников
51. Қазіргі қартаю теориясы
А) М.Рубнердің « Қуаттық қартаю теориясы»
В) Л.Хейфликтің лимитіне негізделген А.Оливниковтың «теломерлік гипотезасы»
С) И.П. Павловтың «Физиологиялық теориясы»
Д) И.И. Мечниковтың «Интоксикациялық теориясы»
52. 100 жылға дейін өмір сүретін адамда Хейфлик лимиті
А) 30-ға тең
В) 40-қа тең
С) 25-ке тең
Д) 50-ге тең
53. Хромосома саны екі есе кемитін мейоздық бөліну
А) редукциялық
В) эквационды
С) интерфаза
Д) профаза
54. Коньюгация процесі жүреді
А) I профаза
В) II профаза
С) I анафаза
Д) II метафаза
55.Гомологты хромосомалардың жақындау үдерісі
А) коньюгация
В) кроссинговер
С) эквационды
Д) супрессор
56.Оогенездің сперматогенезден айырмашылығы
А) мейоздық бөліну құрсақта даму кезінде басталады,алғаш рет жыныстық жетілу кезеңінде, соңғы рет менопауза алдында аяқталады
В) жыныстық жетілуге жеткенде басталады, өмір бойы сақталады
С) жетілген жыныс жасушалары үздіксіз жүреді
Д) кішкентай қозғалғыш жасуша
Е) ең ірі жасуша
F) сыртқы ортаның ықпалына көбірек ұшырайды
57. Бөліну ұршығы түзілетін, жиырылғыш нәруыздар жинақталады
А) G1 жас
В) S синтетикалық
С) G2 бөлінуге дайындық кезеңі
Д) S2 бөліну кезеңі
58.Мейоздағы ең ұзақ фаза
А) I профаза
В) II профаза
С) II метафаза
Д) .I анафаза
59.Гомологты хромосомалар бөліктерінің алмасу үдерісі
А) коньюгация
В) кроссинговер
С) эквационды
Д) супрессор
60. Мейоздық бөліну тұрады
А) 1 бөліну 2 фаза
В) 1 бөліну 4 фаза
С) 2 бөліну 4 фаза
Д) 2 бөліну 8фаза
61. Жасушалардың өсуі, органоидтардың санының қалпына келуі
А) G1 жас
В) S синтетикалық
С) G2 бөлінуге дайындық кезеңі
Д) S2
62. ДНҚ репликациясы жүретін кезең
А.) G1 жас
В) S синтетикалық
С) G2 бөлінуге дайындық кезеңі
Д)S2
63. Сперматогенездің оогенезден айырмашылығы
А) түзілу кезеңі бар ,яғни 4 кезең
В).түзілу кезеңі жоқ, яғни 3 кезең
С) өсу кезеңі қысқа
Д) өсу кезеңі ұзақ
Е) полярлы денешік бар
F) қосалқы жасушалары жоқ
8-бөлім. Координация және реттелу.
8.1.Нейрондардың түрлері мен қызметі. Тірі ағзалардағы электр үдерістері. Ми мен копьютер арасындағы ақпарат алмасу жүйесі. Өсімдіктің өсуі мен дамуын реттегіштер. 9 сынып.
1.Қозған жасушалар араасында жүйке импульсін беру қызметін атқаратын түзілістер
А) синапс
В) медиатор
С) спайк
Д)метаболит
2.Егер нейрон безді эпителий жасушасымен байланысса, бұл синапс
А) нейрон-бұлшықет
В)нейрон-нейрон
С) секреторлық
Д) .нейрон-безді
3..Синапс арқылы белгілерді беру жүзеге асады
А) синапстар арқылы
В) медиаторлар арқылы
С) нейрондар арқылы
Д) нейроглия арқылы
4.Миелин синтезіне жауапты
А.)Шваннов жасушалары
В) миелинді қабықша
С) жарқ еткен жарыққа қарау
Д) Ранвье қағып алуы
5. Миелинденген талшықтарда жүйке импульсін өткізу жылдамдығы
А.секундына 120метр
В. секундына 0,5 метр
С.секундына 0,2метр
Д.секундына 110 метр
6. Балықтардың электрлік рецептор мүшесі
А) қозғыш жасушалар
В) желбезек
С) торсылдақ
Д. бүйір сызығы
7. Стимулдайтын фитогормондар
А) триптофан туындылары
В) ауксин
С) гиббереллин
Д) цитокинин E) этилен F) абсциз қышқылы
8. Тамырдың түзілуі, жапырақтың пайда болуы және өсуіне әсер ететін фитогормон (фитогормондар)
А) триптофан туындылары
В) ауксин
С) гиббереллин
Д) цитокинин E) этилен F) абсциз қышқылы
9. Жеміс пен тұқымның пісіп жетілуіне әсер ететін фитогормон (фитогормондар)
А) триптофан туындылары
В) ауксин
С) гиббереллин
Д) цитокинин E ) этилен F) абсциз қышқылы
10. Гибереллин әсер етеді
А) төбе меристемасының өсуі,тамырдың түзілуі
В) жемістің пісіп жетілуіне
С) жапырақтың сарғаюы мен түсуіне
Д) сабақтың өсуі E ) тамырдың өсуі мен созылуы F) тұқымның пісіп жетілуі
11. Ми мен электрондық құрылғы арасындағы ақпарат алмасатын техникалық жүйе
А) электроэнцефалограмма
В) кохлеарлы имплан
С) нейропротездеу
Д) нейрокомпьютерлік интерфейс
12. Жүйке жүйесінің бұзылған қызметін қалпына келтіруге арналған жасанды құрылғы
А) электрокардиограмма
В) электроэнцефалограмма
С) нейропротездеу
Д) нейрокомпьютерлік интерфейс
13. Жердің магниттік өрісін қабылдау және басқа электрлік дараларды анықтау үшін қолданылатын жануарлардағы сезімтал түзілім
А) электрорецепторлар
В) электроэнцефалограмма
С) бүйір сызығы
Д) нейрокомпьютерлік интерфейс
14. Аксонды қаптайтын,электр оқшаулайтын липопротеид
А) нейроглия
В) .миелин
С).Шваннов жасушалары
Д) Ранвье қағып алуы
15. Электрлік белсенділікті зерттеу әдісі ( әдістері)
А) электрорецептор
В) электроэнцефалограф
С) спирометр
Д) нейрокомпьютерлік интерфейс E) электрокардиограф
F) танометр
16. Қоршаған су қысымының өзгеруіне әсер көрсетеді
А.) проприорецептор
В) терморецептор
С) барорецептор
Д.) механорецептор
17. Жыланбалықта электр разряды
А) 300В
В) 650В
С) 600В
Д) 450В
18Ағзаның ішкі орта тұрақтылығын сақтау қабілеті
А.)гомеостаз
В) өзгергіштік
С.адаптация
Д) катаболизс
19. Мембрананың екі жағындағы иондар потенциалдарының тұрақты айырмашылығы сақталатын потенциал түрі
А) мембрана потенциалы
В) рефрактерлік кезең
С) тыныштық потенциалы
Д) әрекет потенциалы
8.2. Мембраналық потенциал. Әрекет потенциалы. Рефрактерлік кезең. Орталық жүйке жүйесінің құрылысы. Механорецепторлардың түрлері. Холинергиялық синапс құрылысы мен қызметінің байланысы.
10 сынып
1.Мидың салмағы
А) 1200-1500гр
В)1100-1300гр
С) 1400-1700гр
Д) 1500-1800гр
2.Нейронның негізгі қабылдаушы алаңы
А) аксон
В)дендрит
С) дене
Д) ядро
3. Құрылысы бойынша нейрондар бөлінеді
А) униполярлық
В) биполярлық
С) псевдоуниполярлық
Д) бейполярлық E) полиполярлық
F) мультиполярлық
4. Шайнау бұлшықеттерінің проприоцепциялық сезімталдығын қамтамасыз етеді
А) униполярлық
В) биполярлық
С) псевдоуниполярлық
Д) мультиполярлық
5. Биполярлық нейрондар
А) бір аксон, бір дендрит болады
В) бірнеше дендрит, бір аксон болады
С) үшкіл жүйкенің мезэнцефаликалық ядросында кездеседі
Д) көру, есту, иіс сезу жүйелерінде кездеседі
E) шаайнау бұлшықеттерінің проприоцепциялық сезімталдығын қамтамасыз етеді
F) ауырсынуды, жанасу,тербеліс сезімталдығынқабылдауды қамтамасыз етеді
6. Тек үшкіл жүйкенің мезэнцефаликалық ядросында болатын нейрон типі
А) униполярлық
В) биполярлық
С) псевдоуниполярлық
Д) мультиполярлық
7. Бірнеше дендриттері мен бір аксоны болатын нейрон типі
А.) униполярлық
В) биполярлық
С) псевдоуниполярлық
Д) мультиполярлық
8. Суретте көрсетілген нейрон типі
А) униполярлық
В) биполярлық
С) псевдоуниполярлық
Д) мультиполярлық
9. Мультиполярлы нейронның ерекшелігі
А) бір аксон, бір дендрит болады
В) бірнеше дендрит, бір аксон болады
С) ұршық, жұлдызша, себетше тәрізді
Д) көру, есту, иіс сезу жүйелерінде кездеседі
E) шаайнау бұлшықеттерінің проприоцепциялық сезімталдығын қамтамасыз етеді
F) ауырсынуды, жанасу,тербеліс сезімталдығынқабылдауды қамтамасыз
10. Нейрондағы бірқатар заттың гидролизін қамтамасыз етеді
А) лизосома
В) сома
С) нейротүтікшелер
Д) митохондрия
11.Дендриттер мен аксонның өсуін қамтамасыз етеді
А) лизосома
В).сома
С) нейротүтікшелер
Д) митохондрия
12. Сигналдық рөл атқаратын жүйке немесе бұлшықет импульстерінің физикалық негізі
А) мембрана потенциалы
В) рефрактерлік кезең
С) тыныштық потенциалы
Д. әрекет потенциалы
13. Әрекет потенциалының кезеңдеріне жатпайды
А) спайк
В) теріс іздік потенциал
С) предспайк
Д) оң іздік потенциал
E) жәй потенциал
F) үдемелі потенциал
14. Мембрананың ауыспалы деңгейге дейін баяу деполяризациялану процесі
А) спайк
В) теріс іздік потенциал
С) предспайк
Д) оң іздік потенциал
15. Өрлеме бөліктен және төмен түсетін бөліктен тұратын кезең
А) спайк
В) теріс іздік потенциал
С) предспайк
Д) оң іздік потенциал
16. Жүйке жасушасы мен бұлшықет талшықтарының әрекет потенциалының туындауынан кейін мүлдем қозу болмаған жағдайы
А) рефрактерлік кезең
В) теріс іздік потенциал
С) тыныштық потенциал
Д) әрекет потенциалы
17. Қабықшасы электр тогына күшті кедергі болатын миелинденген жүйкелердің бойымен жүйке импульсін өткізу
А) рефрактерлік кезең
В) теріс іздік потенциал
С) тыныштық потенциал
Д) сальтаторлық өткізу 18.Ми діңіне жатады:
А) сопақша ми
В) ортаңғы ми
С) мишық
Д) үлкен ми сыңары
Е) аралық ми
F) көпір
19.Қимылды үйлестіру, тепе-теңдекті сақтау :
А.) сопақша ми
В) ортаңғы ми
С) мишық
Д) үлкен ми сыңары
20.Ортаңғы ми қызметі
А) статикалық рефлекстер
В) статокинетикалық рефлекс
С) басты тез бұрып қарау
Д) қимыл қозғалыс
Е) көру орталығы
F) тыныс алу орталығы
21. Аралық мидың көру төмпешігі:
А) сезімтал нейрондар барлық рецепторлардан қозуды жеткізеді
В) қозғалтқыш нейрондар тері бұлшықет топтарына бағытталады
С) жарқ еткен жарыққа қарау
Д) дене температурасын тұрақты сақтау орталығы
22.Аралық мидың төмпешік асты аймағы:
А) сезімтал нейрондар барлық рецепторлардан қозуды жеткізеді
В) қозғалтқыш нейрондар тері бұлшықет топтарына бағытталады
С) ішкі секреция бездерінің қызметін реттеу
Д) жылуды реттеу, дене температурасын тұрақты сақтау орталығы
Е) беттің бозаруы,қызаруы
F) ойлау әрекеттерін реттеу
23.Аралық мидың солғын денесі
А) сезімтал нейрондар барлық рецепторлардан қозуды жеткізеді
В) қозғалтқыш нейрондар тері бұлшықет топтарына бағытталады
С) ішкі секреция бездерінің қызметін реттеу
Д) жылуды реттеу, дене температурасын тұрақты сақтау орталығы
Е) беттің бозаруы,қызаруы
F) ойлау әрекеттерін реттеу
24.Үлкен ми сыңарының шүйде бөлігінде орналасқан:
А) есту орталығы
В) күрделі қимыл-қозғалыс
С) сөйлеу
Д) көру орталығы
25.Үлкен ми сыңарының самай бөлігінде орналасқан:
А) есту орталығы
В) күрделі қимыл-қозғалыс
С) сөйлеу
Д) ойлау әрекеттерін реттеу
26.Үлкен ми сыңарының маңдай бөлігінде орналасқан:
А) есту орталығы
В) еркін қозғалысты үйлестіру
С) сөйлеу аппаратын реттеу
Д) ойлау әрекеттерін реттеу орталығы
Е) көру орталығы
F) тері-бұлшықет сезімталдығы
27.Жұлын ұзындығы:
А) 40-45 см
В) 40-42см
С) 40-41см
Д) 40-43см
28.Жұлындағы сегменттер саны
А) 32
В)33
С) 31
Д) 42
29.Абстрактілі-логикалық ойлау типі тән мидың бөлімі
А) үлкен ми сыңарының сол бөлігі
В)үлкен ми сыңарының оң бөлігі
С) үлкен мисыңарының шүйде бөлігі
Д)үлкен ми сыңарының маңдай бөлігі
30.Жұлынның мойын бөліміндегі сегменттер саны
А) 3 жұп
В)8 жүп
С) 5
Д) 4жұп
31. Жұлынның алдыңғы түбірінен шығатын нейрондар
А) қозғалтқыш
В) сезімтал
С) аралас
Д) алдыңғы
32. Көкеттің жұмысын реттейтін орталық орналасқан
А) жұлының мойын сегментінде
В) жұлынның бел сегментінде
С) жұлынның сегізкөз сегментінде
Д) жұлынның кеуде сегментінде
33. Қуық, тік ішек, жыныс мүшелерінің жұмысын реттейтін орталық орналасқан
А) жұлының мойын сегментінде
В) жұлынның бел-сегізкөз сегментінде
С) жұлынның сегізкөз сегментінде
Д) жұлынның кеуде сегментінде
34. Қарашықты кеңейтетін орталық орналасқан
А) жұлының мойын сегментінде
В) жұлынның X сегментінде
С) жұлынның VIII сегментінде
Д) жұлынның кеуде сегментінде
35.Баяу бейімделетін тері рецепторлары
А)Пачини денешігі
В)Мейснер денешігі
С)Меркель дискісі
Д) Проприорецептор
Е) Руффини денешігі
F) Гольджи сіңірлі мүшесі
36.Дұрыс тұжырымды тап:
А)Мойын бөлімінің сегментінен 8 жүп
В)Құйымшықтан 2 жұп
С) Бел және сегізкөзден 5 жұп
Д) Кеудеден 12 жұп
Е) Белден 6 жұп жұлын түбірлері түзіледі
37. Адамның тегіс терісінде болатын рецепторлар:
А)Пачини денешігі
В)Мейснер денешігі
С)Меркель дискісі
Д) Проприорецептор
Е) Барорецептор
Е) вестибулорецептор
38.Жылдам бейімделетін тері рецепторлары
А)Пачини денешігі
В)Мейснер денешігі
С)Меркель дискісі
Д) Фолликулярлы түктердің рецепторлары
Е) Руффини денешігі
F) проприорецепторлар
39.Барорецепторлар:
А)қантамырларда, жүректе, бірыңғай салалы бұлшықетті қуыс мүшелерде орналасады
В)қан қысымының өзгеруі кезінде қарын мен ішекте газ жиналғандаға созылуларға жауап қайтарады
С)бұлшықет-буын аппаратында орналасады
Д) қаңқа бұлшықеттерінің жиырылуы немесе босаңсуы кезіндегі созылуларға жауап береді
Е) басты ию кезіндегі жылдамдық пен тербелістерге жауап береді
F) пайда болған тербелістерге жауап береді
40.Проприорецепторлар:
А)қантамырларда, жүректе, бірыңғай салалы бұлшықетті қуыс мүшелерде орналасады
В)қан қысымының өзгеруі кезінде қарын мен ішекте газ жиналғандаға созылуларға жауап қайтарады
С)бұлшықет-буын аппаратында орналасады
Д) қаңқа бұлшықеттерінің жиырылуы немесе босаңсуы кезіндегі созылуларға жауап береді
Е) басты ию кезіндегі жылдамдық пен тербелістерге жауап береді
F) пайда болған тербелістерге жауап береді
41. М1 холинорецепторлар:
А)вегетативті ганглиялар мен ОЖЖ де орналасқан, синапстан тыс локацияланған
В)жүректе орналасқан,кейбіреуі ацетилхолиннің босап шығуын төмендетеді
С)бірыңғай салалы бұлшықеттерде және көп бөлігі эндокринді бездерде орналасқан
Д) жүректе, өкпе альвеоларында орналасқан
Е) көздің сыртқы мөлдір қабығында, сілекей безде орналасқан
F) мононуклеарлы қан жасушаларында орналасқан
42. М2 холинорецепторлар:
А)вегетативті ганглиялар мен ОЖЖ де орналасқан, синапстан тыс локацияланған
В)жүректе орналасқан,кейбіреуі ацетилхолиннің босап шығуын төмендетеді
С) көздің сыртқы мөлдір қабығында, сілекей безде
Д) бірыңғай салалы бұлшықеттерде және көп бөлігі эндокринді бездерде орналасқан
Е) жүректе, өкпе альвеоларының қабырғасында орналасқан
F) мононуклеарлы қан жасушаларында орналасқан
43. М5холинорецепторлар:
А)вегетативті ганглиялар мен ОЖЖ де орналасқан, синапстан тыс локацияланған
В)жүректе орналасқан,кейбіреуі ацетилхолиннің босап шығуын төмендетеді
С)бірыңғай салалы бұлшықеттерде және көп бөлігі эндокринді бездерде орналасқан
Д)мононуклеарлы қан жасушаларында
Е) көздің сыртқы мөлдір қабығында, сілекей безде
F) жүректе, өкпе альвеоларының қабырғасында орналасқан
44. Мембрана деполяризациясының ауыспалы кезеңінен поляризацияның бастапқы кезеңіне дейінгі кезең
А. спайк
В.теріс іздік потенциал
С. предспайк
Д. оң іздік потенциал
45. Мембраналық потенциалдың ұлғаюы және оның біртіндеп бастапқы көлеміне қайту кезеңі
А. спайк
В.теріс іздік потенциал
С. предспайк
Д. оң іздік потенциал 46.Вестибулорецепторлар:
А)қантамырларда, жүректе, бірыңғай салалы бұлшықетті қуыс мүшелерде орналасады
В)қан қысымының өзгеруі кезінде қарын мен ішекте газ жиналғандаға созылуларға жауап қайтарады
С)бұлшықет-буын аппаратында орналасады
Д) қаңқа бұлшықеттерінің жиырылуы немесе босаңсуы кезіндегі созылуларға жауап береді
Е) басты ию кезіндегі жылдамдық пен тербелістерге жауап береді
F)саусақ таңбаларын қалыптастыратын тері бездермен кешенді жұмыс жасайды
47.Пачини денешігі:
А)қантамырларда, жүректе, бірыңғай салалы бұлшықетті қуыс мүшелерде орналасады
В)қан қысымының өзгеруі кезінде қарын мен ішекте газ жиналғандаға созылуларға жауап қайтарады
С)саусақ таңбаларын қалыптастыратын тері бездермен кешенді жұмыс жасайды
Д) қаңқа бұлшықеттерінің жиырылуы немесе босаңсуы кезіндегі созылуларға жауап береді
Е)пайда болған тербелістерге жауап қайтарады
F)тек пайдалы дабылдарды таңдауға жағдай туғызады
48. М3 холинорецепторлар:
А)вегетативті ганглиялар мен ОЖЖ де орналасқан, синапстан тыс локацияланған
В)жүректе орналасқан,кейбіреуі ацетилхолиннің босап шығуын төмендетеді
С)бірыңғай салалы бұлшықеттерде және көп бөлігі эндокринді бездерде орналасқан
Д) жүректе, өкпе альвеоларында
Е) көздің сыртқы мөлдір қабығында, сілекей безде
F) мононуклеарлы қан жасушаларында орналасқан
49. М4 холинорецепторлар:
А)вегетативті ганглиялар мен ОЖЖ де орналасқан, синапстан тыс локацияланған
В)жүректе орналасқан,кейбіреуі ацетилхолиннің босап шығуын төмендетеді
С)бірыңғай салалы бұлшықеттерде және көп бөлігі эндокринді бездерде орналасқан
Д) жүректе, өкпе альвеоларының қабырғасында орналасқан
Е) көздің сыртқы мөлдір қабығында, сілекей безде
F) мононуклеарлы қан жасушаларында орналасқан
50. Иондар оңай диффузияланатын нейрон бөлігі
А)аксон
В) дене
С) Шваннов жасушалары
Д)Ранвье бунағы
51. Вегетативті жүйке жүйесінің жоғарғы мүшесі
А)мишық
В) көру төмпешігі
С) солғын дене
Д)төмпешікасты аймақ
52. Маңдай мен төбе бөліктерін ажырататын жүлге
А)орталық
В) шеткі
С) бүйірлік
Д) төбе
53. Самай мен төбе бөліктерін ажырататын жүлге
А)орталық
В) шеткі
С) бүйірлік
Д) төбе
54. Геринг-Брейер рефлексін тудыратын рецепторлар
А)вестибулорецептор
В) Проприорецептор
С) Барорецептор
Д) баяу бейімделетін механорецептор
55. Парасимпатикалық жүйке жүйесінің медиаторы
А)адреналин
В) АДГ
С) мелатонин
Д) ацетилхолин
56. Холинергиялық синапс
А) нейрон мен дабыл қабылдайтын эффекторлық жасушалардың түйіскен жері
В) латентті кезең
С) нейронның негізгі қабылдаушы алаңы
Д) жетілмеген сіреспе
57. Никотинге сезімтал холинорецепторлар
А) М- холинорецептор
В) Н-холинорецептор
С) А-холинорецептор
Д) Р-холинорецептор
58. Тітіркендіргіш әсер еткеннен бұлшықет реакциясы басталған мезетке дейінгі уақыт
А) латентті кезең
В) тісшелі сіреспе
С) жетілмеген сіреспе
Д)жекелеген жиырылу
59. Сіреспелі жиырылуға қабілетті бұлшықет
А) бауыр
В) қаңқа
С) ішек
Д)жүрек
60. Буын қимылының шектеліп қатып қалуы
А) жекелеген жиырылу
В) сіресім қатпабуыны
С) тісшелі сіреспе
Д) жетілмеген сіреспе
61. Жоғары дәрежеде болған ұзақ үздіксіз жиырылу
А) жетілген сіреспе
В) сіресім қатпабуыны
С) тісшелі сіреспе
Д) жетілмеген сіреспе
62. Жүйке бұлшық өткізгіштігін бұғаттауға қабілетті
А) никотин
В) бадам
С) кураре
Д) құрма
63. 4 санымен берілген жүйке бөлігі
А)аксон
В) дендрит
С) ядро
Д) Ранвье бунағы
64. Суретте жұлын өзегі көрсетілген сан
А) 1
В) 3
С) 2
Д) 4
65. Суретте көрсетілген рецептор
А) Меркель дискісі
В) Мейснер денешігі
С) Фатера-Пачини денешігі
Д) Руффини денешігі
8.3. Биологиядағы басқару жүйесі. Басқару жүйесінің негізгі компоненттері. Температураның,көмірқышқыл газының, глюкозаның деңгейлерінің реттелу мысалына кері байланыс принципі. Мембраналық рецепторлар арқылы гормондық сигналдардың берілуі. Инсулин мен экстроген мысалында гормондардың нысана-жасушаларға әсер ету механизмі.Өсіргіш заттар. 11 сынып
1.Ортаның тұрақтылығын қамтамасыз ететін, ішкі орта жағдайларына бейімделетін организмнің барлық құрылымдары мен физиологиялық процестердің жиынтығы
А) координация В) биологиядағы басқару жүйесі
С) гомеосстаз Д) метаболизм
2.Басқару жүйесінің негізгі компоненті
А) коррекция В) модулятор
С) поляризация Д) промотор
3..Басқару жүйесінің негізгі компоненттеріне жатпайды
А) детектор В) реттеуші
С) эффектор Д) кіруі
Е) шығуы
F) коорекция
4.Қандағы глюкозаның жоғарылауы
А) гипергликемия В) гипогликемия
С) гликозурия Д) полиурия
5. Тірі организм-күрделі жекеленген жүйе, яғни ондағы ішкі күштер әрдайым сыртқы орта күшімен теңеседі» деп пікір айтқан
А) Р.А.Келликер В) Р.Альтман
С) И.П.Павлов Д) К.Бенда
6. Күрделі жүйелердегі басқару заңдылығын зерттейді
А) эффектор В) диффузия
С) кибернетика Д) инсерсия
7. Тірі организмдерде басқарудың негізгі тәсілдері
А) кибернетика В) корреция
С) координация Д) диффузия
Е) инициация
F) коррекция
8.Зат алмасу барысында пайда болған аралық өнім
А) метаболит В) метаболизм
С) глюкоза Д) нуклеотид
9. Гендердің кіруі мен шығуы бақыланатын жүйе
А) индукция В) корреция
С) координация Д) репрессия
Е) инициация
F) коррекция
10. Қандағы маңызды метаболиттердің бірі
А) крахмал В) көмірсу
С) белок Д) глюкоза
11..Қандағы глюкозаның төмендеуі
А) гипергликемия В) гипогликемия
С) гликозурия Д) полиурия
12. Бір нейроннан екінші нейронға сигнал беретін мидағы химиялық зат-
А) натрий В) меристема
С) нейротрансмиттер Д) нейрон
13 . Инсулиннің бөлінуін реттейтін ұйқы безінің гормоны (гормондары)
А) гликоген В) адреналин
С) инсулин Д) самостатин
Е) тимозин
F) глюкагон
14 . Инсулинге қарсы әрекет ететін гормон
А) гликоген В) глюкагон
С) инсулин Д) самостатин
15..Бауырдағы гликогеннің ыдырауын, глюкозаның қанға түсуін қамтамасыз етеді
А) гликоген В) глюкагон
С) инсулин Д) самостатин
16..Глюкозаның несеппен шығарылуы
А) гипергликемия В) гипогликемия
С) полиурия Д) гликозурия
17.Аналық безді жұмыртқа түзуге дайындайды
А) эстрадиол В) тестостерон
С) прогестерон Д) тимозин
18.Несептің көп шығарылуы
А) гипергликемия В) гипогликемия
С) полиурия Д) гликозурия
19. Артық тамақты тұтынуды білдіретін патология А) гипергликемия В) полифагия
С) полиурия Д) гликозурия
20 . Біріншілік тасымалдаушылар гормондар
А) цитокинин В) нейротрансмит
С) диацилглицерол (ДАГ),Са 2+ , NO
Д) өсу факторы
Е) ц ГМФ(циклдік гуанозинмонофосфат),
F) ц АМФ(циклдік аденозинмонофосфат),
21. Өсіргіш заттардың рөлін сипаттап энергетикалық материал екенін, өсімдік организмі үшін қажет екенін анықтаған
А) Р.А.Келликер В) Р.Альтман
С) Н.Лунин Д) И.П.Павлов
22. Ауксинге жатады
А) индолил сірке қышқылы В) гиббереллин қышқылы
С) никотин
Д) цитокинин
23 . Ауксиннің ерекшелігі
А) сабақтың өсу нүктесінде басталады В) жасушаның қартаю процесін баяулатады
С) қиылған гүлдердің сақтау мерзімін ұзарту үшін пайдаланылады
Д) крахмалды ыдыратып, өнімдерін өсімдіктің өсуіне жұмсайды
24 . Лептесіктердің жабылуын, жапырақтың түсуін стимулдайды
А) ауксин В) гиббереллин
С) абсциз қышқылы
Д) цитокинин
25.Ауксиннің өсу нүктесінен негізіне төмен қарай жылжуы
А) базипетальды В) фототропизм
С) акропетальды
Д) полюстік
26.Өсімдіктің түбінен өсу нүктесіне (жоғары) қарай жылжуы
А) базипетальды В) фототропизм
С) акропетальды
Д) полюстік
27.Жіктелу аяқталған өсімдік ұлпасына әсер етпейді
А) ауксин
В) этилен
С) гибереллин
Д) цитокинин
9- бөлім. Тұқымқуалаушылық пен өзгергіштік заңдылықтары
9.1. Мендель ашқан белгілердің тұқым қуалау заңдылығы. Моногибридті будандастыру. Дигибридті будандастыру. Аллельді гендердің әрекеттесуі. Талдаушы шағылыстыру. Жыныс генетикасы. Адам қан топтарының тұқым қуалау заңдылықтары. Адам генетикасы және оның зерттеу әдістері.Адамның тұқым қуалайтын ауруларының алдын алу. 9 сынып
1.Талдаушы будандастырудың маңыздылығы
А) гомозиготалы ағзаларды анықтау
В) рецессивті аллельдерді анықтау
С) доминантты аллельдерді анықтау
Д) гетерозиготалы ағзаларды анықтау
2. Ата аналық дарақтардың таңбасы
А) P
В) F
С) F1
Д) A
3. Мендельдің бірінші заңы
А) ажырау
В) басымдылық заңы
С) тәуелсіз тұқымқуалау заңы
Д) тіркес тұқым қуалау заңы
4.Гомологті хромосомалардың бірдей үлескілерінде орналасқан және қандай дабір нәруыздың синтезіне жауапты гендер
А) тақ ген
В) аллельді
С) рецессивті
Д) доминантты
5.Түн аруы гүлінің қызыл түсі ақ түске толымсыз доминантты. Осы өсімдіктерді өзара будандастырғанда қызғылт гүл алынады.F2 де ұрпақтар қалай ажырады
А)35 %,50 %,15 %
В) 25%,25 %,50 %
С) 25 %,50 %,25 %
Д) 22%,25 %, 53 %
6. Егер анасының қаны IIIvтоп, әкесінің қан тобы IV топ, екеуінікі де гетерозиготалы болған жағдайда ұрпақтарының қан тобының ықтималдылығы?
А) I, II
В) II ,III ,IV
С) I ,IV
Д) II, III,I
7. Гомозиготалы рецессивті ген
А.) Аа
В) АА
С) аа
Д) АаВв
8.Мендельдің екінші заңы
А) біркелкілік заңы
В) ажырау заңы
С) тәуелсіз тұқым қуалау
Д) тіркес тұқым қуалау
9. Генетика ғылымы зерттейді
А) тұқымқуалаушылық пен өзгергіштікті
В) тек өзгергіштікті
С) тек тұқымқуалаушылықты
Д) селекцияны
10.АаВВ генотипі бар өсімдік түзетін гамета
А) Аа,ВВ
В) Аа,аВ
С) АВ,аВ
Д) АВ,АВ
11.Барлық қан тобы кедесетін генотиптердің әрекеттесуі
А) JAJA мен JAJB
В) JОJО мен JВJB
С) JAJО мен JВJО .
Д) JAJО мен JAJB
12.Ата анадан алынған гендердің толық жиынтығы
А) генотип
В) фенотип
С) генофонд
Д) аллель
13.Сабалақ жүнді теңіз шошқасын тегіс жүнді теңіз шошқасымен будандастырғанда 28 сабалақ жүнді, 26 тегіс жүнді ұрпақ алынды. Ата-аналары мен ұрпақтарының генотипі
А) аа, Аа
В) АА,АА
С) аа,аа
Д )АА,аа
14.Плазмасында a және B аглютининдердің екеуі де болмайтын қан тобы
А) III
В) I
С) II
Д) IV
15. Көк көзді жігіт қоңыр көзді қызға үйленеді.Қыздың әкесінің көзі көк болған. Осы отбасында қоңыр көзді бала дүниеге келеді. Баланың генотипі
А) аа
В) АА
С) Аа
Д) АВ
16.Фенотипі бойынша 3:1 қатынасындай ажырайтын будандастыру типі
А) моногибридті
В) дигибридті
С) полигибридті
Д) талдаушы
17.Бұршақты зерттеу нысаны ретінде алудағы 3 артықшылығы
А)белгілер саны көп
В) белгілер саны аз
С) барлығы екі баламалы белгісі
Д) желмен тозаңданады
Е) өздігінен тозаңданады
F) айқас тозаңданады
18.Мендельдің қолданған әдісі
А) әріден
В) гибридологиялық
С) алыстан
Д) талдаушы
19.Фенотипі бойынша 3:1 қатынасындай болатын Мендельдің заңы.
А) басымдылық
В) ажырау
С) тәуелсіз тұқымқуалау
Д) тіркес тұқымқуалау
20.Генетикалық белгілердің сырттай көрінуі
А) генотип
В) фенотип
С) аллель
Д гомозигота
21. Фенотипі бойынша 9: 3:3:1 қатынасындай болатын Мендельдің заңы
А) басымдылық
В) ажырау
С) тәуелсіз тұқымқуалау
Д) тіркес тұқымқуалау
22.Дигетерозиготалы генотип
А) AABB
В) ffdd
С) DDSS
Д) AaDd
23.Аналық жынысы гомогаметалы ағзалар
А) сүтқоректі, дрозофила шыбыны, шекшек,кандала
В) сүтқоректі,кандала, құс
С) шекшек,кандала,құс,көбелек
Д) құс,көбелек,кандала,шекшек
24.У хромосомасы мүлдем болмайтын ағзалар
А) шекшек,кандала
В) құс,кандала
С) сүтқоректі,көбелек
Д) дрозофила, шекшек
25 Аналық жынысы гетерогаметалы ағзалар
А) сүтқоректі, дрозофила шыбыны
В) сүтқоректі,кандала,
С) шекшек,кандала
Д) құс,көбелек
. 26 Аталық жынысы гетерогаметалы ағзалар
А) сүтқоректі, дрозофила шыбыны
В) сүтқоректі,кандала,
С) шекшек,кандала
Д) құс,көбелек
27.Жыныспен тіркес тұқымқуалайтын аурулар
А) гемофилия,дальтонизм
В) гемофилия,анемия
С) дальтонизм, Патау синдромы
Д) Даун синдромы
28.Эритроцитінде аглютиноген болмайтын ағзалар
А) III
В ) I
С) II
Д) IV
29.Даун ауруының хромосомалық табиғатын анықтады
А) М.Готье мен Р.Тюрпен,Ж.Лежен
В) А.Леван мен Д.Тио
С) Луи Пастер
Д) И.Ушмут пен Ж.Лежен, РД.Тио
30. Пенетранттыққа байланысты туындайтын қиындық кездесетін зерттеу әдісі
А) цитогенетикалық
В) генеалогиялық
С) биохимиялық
Д) егіздік
31.Егіздер тобындағы ұқсастық дәрежесі
А) конкорданттылық
В) дискорданттылық
С) полеонтроптық
Д) неонтроптық
32 .Шежірені талдау әдісі
А) цитогенетикалық
В) генеалогиялық
С) биохимиялық
Д) егіздік
33 .Хромосоманың өлшемі, құрылысы, мөлшері немесе пішінінің өзгеруіне байланысты ауруларды анықтауға мүмкіндік береді
А) цитогенетикалық
В) генеалогиялық
С) биохимиялық
Д) егіздік
34. Иммунологиялық әдістің ерекшелігі
А) шежіре талдауына байланысты
В) генетикалық үйлесімділік дәрежесін талдайды
С) ағза ферменттердің жұмысын биохимиялық талдау
Д) гетерозиготалылардың зиянды басылыңқы белгілердің санын математикалық жолмен есептеп
шығару
35. Популяциялық статистикалық әдістің ерекшелігі
А) шежіре талдауына байланысты
В) генетикалық үйлесімділік дәрежесін талдайды
С) ағза ферменттердің жұмысын биохимиялық талдау
Д) гетерозиготалылардың зиянды басылыңқы белгілердің санын математикалық жолмен есептеп
шығару
36. Осы зерттеуге байланысты отбасын жоспарлауға және резус-конфликт туындаған жағдайда ұрықтың өлімінің алдын алуға болатын әдіс
А) цитогенетикалық
В) генеалогиялық
С) биохимиялық
Д) иммуногенетикалық
37. Қазіргі кезде ағзаның иммундық реакцияларының тұқым қуалау типтерін зерттеу кезінде қолданылатын әдіс
А. цитогенетикалық
В генеалогиялық
С биохимиялық
Д иммуногенетикалық
38. Биохимиялық әдістің артықшылығы
А) нәруыз-фермент зақымдалғанын анықтауға мүмкіндік береді
В) генетикалық үйлесімділік дәрежесін талдайды
С) ағза ферменттердің жұмысын биохимиялық талдау
Д) гетерозиготалылардың зиянды басылыңқы белгілердің санын математикалық жолмен есептеп
шығару
39. Биохимиялық әдіс қолданылады
А). нәруыз-фермент зақымдалғанын анықтауға мүмкіндік береді
В) фенилкетонурияны анықтауға
С) фруктозаны туабітті қабылдамау
Д) гетерозиготалылардың зиянды басылыңқы белгілердің санын математикалық жолмен есептеп
шығаруға
E) қант диабетін анықтау үшін
F).дискорданттылықты анықтауға
40. Фенилкетонурия
А).инсулиннің жетіспеушілігі
В) фенианин аминқышқылын тирозинге айналдыра алмау
С) фруктозаны қабылдау
Д) трансплантация жасау
41. Қандайда аллельді тасымалдап,жеткізушінің мөлшерін және әр алуан генотиптердің пайыздық арақатынасын айқындауды зерттейтін әдіс
А).популяциялық- статистикалық
В) генеалогиялық
С) биохимиялық
Д) иммуногенетикалық
42. Мутация мөлшерін саналы түрде арттыру
А).гетерозис
В) бағытталған мутагенез
С )жасанды мутагенез
Д) полиплоидия
43. Буданның өнімділігін, тіршілік қабілетін, өсімталдығын арттыру
А).гетерозис
В) бағытталған мутагенез
С) жасанды мутагенез
Д) полиплоидия
44.Қызынықтың қызыл түсі сары түстен басым. Қызыл гетерозигота мен сары дарадан қандай ұрпақ күтуге болады?
А) 1:1
В). 3.1
С) 9:3:3:1
Д) 2:1
45. Егер анасының қаны II топ , әкесінің қан тобы III топ болған жағдайда ұрпақтарының қан тобының ықтималдылығы?
А) I, II
В) II ,III ,IV
С) II ,IV
Д) II, III,I, IV
9.2. Модификациялық өзгергіштік. Жыныспен тіркесіп тұқым қуалау. Аллельді және аллельді емес гендердің әрекеттесуі. Хуго Де Фриздің мутациялық теориясы. Нүктелік, геномдық, хромосомалық, цитоплазмалық мутация түрлері. 10 сынып
1.Организмнің бойындағы түрлі белгілеер мен қасиеттердің сыртқы орта факторларынң әсерінен өзгеруі
А) тұқымқуалаушылық
В) өзгергіштік
С) бейімдеушілік
Д) сұрыпталу
2.Организм белгілерінің сыртқы орта жағдайына байланысты өзгеруі
А.)генотиптік өзгергіштік
В) мутациялық өзгергіштік
С)модификациялық өзгергіштік
Д)үйлесімділік өзгергіштік
3. Модификациялық өзгергіштіктің ерекшелігі
А.)тұқым қуаламайды, тез және көп өзгереді
В) тұқым қуалайды
С) белгілі бір реакция нормасымен шектеледі
Д) генде өзгеріс болады
Е) ДНҚ молекуласыныңбелгілі бір бөлігінде нуклеотидтің қатар тізбегі өзгереді
F) ферменттердің қызметіне әсер етеді
4.Организмнің түрліше белгілері мен қасиеттерінің сыртқы орта жағдайларына байланысты белгілі бір шамада өзгере алу қабілеті
А)реакция мөлшері
В) вариация
С)вариант
Д) локус
5.Әкесі ауру, ал шешесі гемофилия гені бойынша тасымалдаушы. Отбасында дүниеге келген ұл-қыздардың генотиптері
А)ХH XH, XHУ,XhXh, XhУ
В) ХH Xh, XHУ,XhXh, XhУ
С) Хh Xh, XhУ,XhXh, XhУ
Д)ХH XH, XhУ,XhXh, XhУ
6 . Модификациялық өзгергіштіктің шегі
А) статистикалық
В) локус
С) реакция мөлшері
Д) сандық
7. Белгі дамуының жеке көрінісі
А).вариант
В).вариация
С) генотип
Д) фенотип
8.Крисс- кросс тұқым қуалау
А) белгілердің шешесінен ұлдарына, әкесінен қыздарына берілуі
В.)белгілердің шешесінен қыздарына, әкесінен ұлдарына берілуі
С) белгілердің шешесінен қыздарына және ұлдарына берілуі
Д) белгілердің тек қыздары мен ұлдарына берілуі
9 . Адамдардың эритроцитінде аглютиноген болмайтын қан тобы
А) I
В.) II
С) III
Д) IV
10. Адамдардың қан плазмасында аглютинин болмайтын қан тобы
А) I
В) I
С) III
Д)IV
11.Адамдардың эритроцитінде А аглютиноген, плазмасында bb аглютині болатын қан тобы
А) I
В) II
С) III
Д) IV
12. Шешесінің қан тобы II топқа ал әкесінің қан тобы III топқа жатады. Балаларының қан тобын анықтаңдар.
А) I, II III, IV
В) II, I
С)III ,IV
Д) тек IV
13.Геннің хромосомадағы нақты тұрақты орны
А) синдром
В) геном
С) локус
Д) фенотип
14.Жыныспен тіркескен тұқым қуалау ауруларына жатады
А) гемофилия
В).дальтонизм, кемақыл
С) уремия
Д)рахит,бауыр циррозы
Е)Клайнфельтер
F)Даун ауруы
15. Жыныспен тіркескен белгілердің тұқым қуалау типінің белгілері
А) аурулар келеі ұрпақта Х хромосомада көрінеді
В) аурулар келесі ұрпақта У хромосомада көрінеді
С) науқас әйелден тек ұлдарына беріледі
Д) науқас әйелден әрі ұлдарына, әрі қыздарына беріледі
Е) науқас ер адамнан тек қыздарына беріледі
F)Клайнфельтер ауруы
16.Тұқымқуалаушылықтың хромосомалық теориясын ашты
А) А. Богомолец ,М.Рубнер, И.Павлов
В )Т.Морган, Г.Меллер,А.Стертевант
С) А.В. Нагорный, Т.Морган
Д) И.И. Мечников,А.Богомолоец, М.Рубнер
17.Тіркесу топтарының саны
А) гаплоидты жиынтыққа тең
В)диплоидты жиынтыққа тең
С) дрозофила шыбынында 8 тіркесу тобы
Д ) жүгеріде 20 тіркесу тобы
18.Жүгерінің екі сорт тармағын будандастырғанда барлығы 1000 дән алынса,оның 200-і кроссоверлі болған. Сонда айқасудың немесекроссинговердің мөлшері
А) 30 %
В)15%
С).25 %
Д ) 20%
19 . Екі немесе бірнеше аллельді емес доминантты гендердің бірін-бірі толықтырып, жаңа белгіні жарыққа шығаруы
А) эпистаз
В)полимерия
С) комплементарлы
Д) полимерия
20.Бір ген екінші генді басып озады. Бұл құбылыс комплементарлы әрекеттесуге кері жүреді.
А) эпистаз
В )полимерия
С)комплементарлы
Д)полимерия
21. Супрессор дегеніміз
А.) басылыңқы қасиет көрсететін ген
В) басымдылық қасиет көрсететін ген
С) көрінбейтін ген
Д) аралық сипаттағы ген
. 22..Аллельді емес гендердің әрекеттесуі
А) эпистаз
В) комплементарлық
С) супрессор
Д) көп аллельділік
Е) толымсыз доминаттылық
F)толымды доминанттылық
. 23. Бір белгінің қалыптасуына бірігіп әсер ететін бірнеше аллельді емес гендердің бірігуі
А) эпистаз
В )комплементарлық
С) полимерия
Д) көп аллельділік
24. Полимерия құбылысын 1909ж ашты.
А) И.Павлов
В) Т.Морган
С) А.В. Нагорный,
Д) Н.Г. Нильсон-Эле
25. Полимерия жолымен тұқым қуалайтын белгі қасиеттер
А) өсімдіктің ұзындығы
В) биохимиялық реакциялардың жүру жылдамдығы
С) адам терісінің түсі
Д) сүт мөшері
E) қан тобы
F)сүттің майлылығы
26. Мынадай генотипі бар өсімдіктің дәнінің түсін анықта ааВв
А.) қызыл
В) солғын қызыл
С) ақ
Д) қою қызыл
27. Ғылымға мутация терминін 1901жылы енгізген ғалым
А) Хуго Де.Фриз
В) Т.Морган
С)А.В. Нагорный,
Д) Н.Г. Нильсон-Эле
28. Мутацияның пайда болуына әсер етуші факторлар
А) мутаген
В) химикат
С) пестицид
Д) гербицид
29. Физикалық мутагендерге жатады
А) лазер сәулесі
В) сүйекте жиналатын стронций
С) радиоактивті сәуле
Д) этиленимин
E) колхицин
F) ультракүлгән сәуле
30. Табиғи жағдайда кенеттен пайда болған мутация түрі
А) секірмелі
В) индукциялық
С) генеративтік
Д) сомалық
31. Бір геннің өзгеруінен организмнің бірнеше белгілерінің өзгеруі
А) секірмелі
В) индукция
С) плейотропия
Д)доминантты
32. ДНҚ молекуласының белгілі бір бөлігінде нуклеотидтердің қатар тізбегінің өзгеруінен болатын мутация түрі
А) гендік
В) геномдық
С) цитоплазмалық
Д) хромосомалық
33. Химиялық мутагендерге жатады
А) лазер сәулесі
В) сүйекте жиналатын стронций
С) радиоактивті сәуле
Д)этиленимин
E) колхицин
F) никотин қышқылы
34. Хромосома терминін ашты
А) Хуго Де.Фриз
В)Т.Морган
С) В. Вальдейер
Д) Н.Г.Нильсон-Эле
35. Хромосомалардың құрылымы өзгеретін мутация
А) гендік
В) хромосомалық
С) геномдық
Д) цитоплазмалық
36. Хромосома ұштарының жетіспеушілігі
А) дефишенсия
В) делеция
С) инверcия
Д)транслокация
37. Хромосоманың бір бөлігінің үзіліп түсіп қалуы
А) дефишенсия
В).делеция
С) инверcия
Д) транслокация
38. Биологиялық мутагендерге жатады
А) лазер сәулесі
В) сүйекте жиналатын стронций
С) радиоактивті сәуле
. Д) этиленимин
E). колхицин
F)ыдырау өнімдері
39. Мутагендерің арнайы әсер етуі арқылы пайда болған мутация түрі
А) секірмелі
В) индукциялық
С)генеративтік
Д) сомалық
40. Генотиптің өзгеру сипатына қарай мутациялар бөлінеді
А) гендік
В) хромосомалық және цитоплазмалық
С) геномдық
Д) модификациялық
E).фенотиптік және генотиптік
F) мутациялық
41.Хромосома бөлігінің 180 –қа бұрылуына байланысты гендердің орналасу ретінің өзгеруі
А.)делеция
В)дефишенсия
С) инверcия
Д) транслокация
42. Хромосомаішілік мутацияға жатпайды
А) инверcия
В) делеция
С) сақина тәрізді хромосома
Д) дефишенсия
E)транслокация
F).дупликация
43. Жасушадағы хромосомалар санының өзгеруіне байланысты организмнің белгілері мен қасиеттерінде пайда болатын өзгергіштік
А) нүктелік мутация
В) хромосомалық мутация
С) геномдық мутация
Д) цитоплазмалық мутация
44. Хромосомааралық мутацияға жатады
А) инверcия
В) транслокация
С) сақина тәрізді хромосома
Д) дефишенсия
E.)делеция
F)дупликация
45 Организмдердегі хромосомалар саны гаплоидты жиынтыққа еселеріп көбеюі
А) полиплоидия
В) анеуплоидия
С) гетероплоидия
Д) дефишенсия
46. Организмдердегі хромосомалар санының гаплоидты жиынтыққа еселенбей өзгеруі
А) полиплоидия немесе анеуплоидия
В) анеуплоидия немесе гетероплоидия
С) полиплоидия
Д) транслокация
47. Қарабидайдың тетраплоидты формасын ашты
А) Хуго Де.Фриз
В) В.Федоров
С) В. Вальдейер
Д) Н.Г. Нильсон-Эле
48. Әртекті түрлердің геномдарының еселеніп көбеюінің нәтижесінде пайда болатын полиплоидты организмдер
А)автополиплоидия
В) аллополиплоидия
С) полиплоидия
Д) тетраплоидты
49,Нәтижесінде организм биохимиялық, физиологиялық, морфологиялық өзгерістерге ұшырайтын мутация түрі
А) нүктелік
В.)хромосомалық
С) цитоплазмалық
Д) геномдық
50. Пластидтер мен митохондрияларда болатын плазмогендердің өзгеруіне баланысты мутация түрі
А) нүктелік
В. хромосомалық
С) цитоплазмалық
Д) геномдық
51. 13 жұп аутосомалар бойынша трисомияны көрсететін хромосомалық аномалия
А) Патау синдромы
В) Даун синдромы
С) Клайнфельтер синдромыч
Д) Эдвардс сндромыы
52. Даун синдромының белгілері
А) акыл-есі кем
В) құлақтары кішкентай
С) бойы аласа, шүйдесі тегіс
Д) көздері қысыңқы.
E).аяқ-қолы шамадан тыс ұзын
F) құс тұмсық
53.18 жұп аутосомалар бойынша трисомияны көрсететін хромосомалық аномалия
А) Патау синдромы
В) Даун синдромы
С) Клайнфельтер синдромыч
Д) Эдвардс сндромы
54. Эдвардс синдромының белгілері
А) акыл-есі кем
В) бас сүйегі, құлақтары кішкентай
С.) бойы аласа, шүйдесі тегіс
Д) 2-5 саусағы ерекше орналасқан
E) аяқ-қолы шамадан тыс ұзын
F) құс тұмсық
55. Аллельді емес полимерлі дәндері солғын қызыл түсті екі бидайдан алынған ұрпақтың фенотипі
А) 25% қызғылт, 50% солғын қызыл,25% ақ түсті
В) 50% солғын қызыл, 50% ақ түсті
С) 25% қызыл, 50% қызғылт, 25% солғын қызыл
Д) 25% қызғылт, 25% солғын қызыл
56.Жыныстық хромосомасы ХО болып келетін ауру түрі
А) .Патау синдромы
В)Эдвардс синдромы
С)Шерешевский –Тернер синдромы
Д) Клайнфельтер синдромы
57. Суретте берілген аурудың белгілері
А) акыл-есі кем
В) .бас сүйегі, құлақтары кішкентай
С) бойы қысқа, салмағы жеңіл
Д )4-5 саусақтарының қысқаруы
E)аяқ-қолы шамадан тыс ұзын
F) сыртқы құрылыс жағынан ер адамға ұқсас
58. Суретте берілген аурудың белгілері
А) акылы кем
В) .бас сүйегі, құлақтары кішкентай
С) жыныс бездері дұрыс жетілмейді
Д) 2-5 саусағы ерекше орналасқан
E).аяқ-қолы шамадан тыс ұзын F) құс тұмсық
9.3.Дезоксирибонуклеин қышқылының кездейсоқ мутациясы. Генетикалық процестердің: репликацияның, репарацияның рекомбинацияның қателіктері.
Белгілердің тұқым қуалауының нақтылығын талдаудың статистикалық әдістері (х2 критерий, t критерий).
«Адам геномы» жобасы. Адамның геномдық ДНҚ-сын секвенирлеу. 11 сынып
1.ДНҚ молекуласындағы комбинация нәтижесінің «Р» қателігі
А) терминация
В)рекомбинация
С) транслокация
Д) трансляция.
Е) репликация
F) репарация
2.Бағытын өзгертпейтін нуклеотидтер (АТ ЦГ) жұбының орын алмасуы
А) транзиция
В) делеция
С)трансверсия
Д) дупликация
3.Бағытын өзгертетін нуклеотидтер (АТ ЦГ) жұбының орын алмасуы
А) транзиция
В) делеция
С) трансверсия
Д) дупликация
4.Молекулада сутек жағдайының өзгеруіне байланысты химиялық қасиеттердің өзгеруі
А) транзиция
В) таутомерлену
С) трансверсия
Д) дупликация
5.ДНҚ репликациясына байланысты мутациялық процесті зерттеу барысында анықталған мутагендер
А) N-нитрозогуанин
В) М -метил-N-нитро-N-нитрозогуанидин
С) М-метил
Д) N-нитро
. 6.Эволюция процесінде гендердің тұрақтылығын ұстап тұру үшін туындайтын жүйе
А) репарация
В) репликация
С)рекомбинация
Д )дупликация
7. 1998 жылы алғаш рет геномы секвенирленген көпжасушалы организм (организмдер)
А) айқұлақ
В) жауын құрт
С) таспа құрт
Д).нематода
Е).жұмырқұрт
F) сүлік
8. 1996 жылы бірінші геномы картаға түсірілген эукариотты жасуша
А) ашытқы
В) мүк
С) аспергил
Д) түбіртек
9. 1976 жыл Аллан Максам және Уолтер Гилберг ойлап тапқан әдіс
А) химиялық деградация әдісі
В) ферменттік әдіс
С).дидезоксисеквенирлеу
Д) тізбекті үзу
10. Химиялық әдістің мәні
А) ДНҚ-ң абелгіленген аймақтарын химиялық әсермен ыдырату
В) синтезді тоқтату
С) тізбекті үзу
Д) дидезонуклеотидті қосу
11. Ферменттік әдістің мәні
А) ДНҚ-ң абелгіленген аймақтарын химиялық әсермен ыдырату
В) электрофарез көмегімен жүргізіледі
С) нуклеотидтер модификацияланатындай етіп таңдайды
Д) дидезонуклеотидті қосу жолымен синтезді тоқтату
12.1977 жылы Фредерик Сенгер ойлап тапқан әдіс
А) химиялық деградация әдісі
В) химиялық әдіс
С) дидезоксисеквенирлеу
Д) ферменттік әдіс
Е) тізбекті үзу
F) Максам-Гилберт әдісі
13. ДНҚ молекуласындағы нуклеотидтердің реттілігін анықтауға мүмкіндік беретін әдістердің жалпы атауы
А) химиялық деградация әдісі
В) секвенирлеу
С) таутомерлену
Д) ферменттік әдіс
14. Екі немесе бірнеше салыстырмалы көрсеткіш айырмашылығының статистикалық маңыздылығын бағалауға мүмкіндік беретін әдіс
А) химиялық деградация
В) Пирсон х2 критерийі
С) Стьюденттің t- критерийі
Д) ферменттік әдіс
15. Орташа мәндердің айырмашылығының статистикалық маңыздылығын анықтау үшін қолданылады
А) химиялық деградация
В) Пирсон х2 критерийі
С) Стьюденттің t- критерийі
Д) ферменттік әдіс
10-бөлім. Эволюциялық даму. Селекция негіздері. Тірі организмдердің көптүрлілігі.
10.1. Жердегі тіршіліктің қалыптасуы.Ч.Дарвиннің эволюциялық ілімінің негізгі қағидалары. Тіршілік үшін күрес.Табиғи сұрыпталу, оның түрлері.Т.р, оның критерийлері мен құрылымы. «Түр түзілу» ұғымы. 9 сынып.
1.1 млрд жылға созылған эра
А) архей
В) полеозой
С)протерозой
Д)кайнозой
2.Әр түрлі шымшықтардың бір –біріне кедергі келтірмей бір ағашты мекендеудегі бейімделу бағыты.
А) демонстрация
В) бүркеніш рең
С) қоректік мамандану
Д) мимикрия
3. 2 млрд жылдан артық уақытқа созылған эра
А) архей
В) полеозой
С)протерозой
Д) кайнозой
4. Тірі ағзалардың құрлыққа шығуымен белгілі эра
А) архей
В) полеозой
С) протерозой
Д) кайнозой
5. Диназаврлар эрасы
А) архей
В) полеозой
С) протерозой
Д) мезозой
6.Мезозой эрасының ерекшелігі
А) құстар пайда болды
В) гүлді өсімдіктер пайда болды
С) сүтқоректілер пайда болды
Д) омыртқасыздардың барлық типі түзілді
Е) өсімдіктерден тек балдырлар болды
F) тіршіліктің және тірі ағзаның негізгі қасиеттерінің пайда болуы
7) Ашықтұқымдылар дамыған эра
А) протерозой
В) полеозой
С) мезозой
Д )архей
8.Жоғары сатыдағы споралы өсімдіктер пайда болған эра
А) архей
В) протерозой
С) полеозой
Д) кайнозой
9. Омыртқасыздардың барлық типтері түзілді
А) протерозой
В) полеозой
С) мезозой
Д) архей
10. К. Линнейдің негізгі ғылыми еңбектері:
А) өсімдіктер мен жануарлардың ең жақсы жүйелінімін жасады
В) градация түсінігін қалыптастырды
С) бинарлы номенклатураны пайдаланды
Д) адамды адам тәрізді маймылға жатқызды
Е) «Зоология философиясы»
F) омыртқасыздарды 10 класқа бөлді
11. Дарвиннің негізгі қозғаушы күштері
А) тұқымқуалайтын өзгергіштік
В) түр ішілік күрес
С) түр аралық күрес
Д) табиғи сұрыпталу
Е) тіршілік үшін күрес
F) қолдан сұрыптау
12.Тіршілік үшін күрестің нәтижесі
А) тұқымқуалайтын өзгергіштік
В) табиғи сұрыпталу
С) түр ішілік күрес
Д) тіршілік үшін күрес
13. Бір түрге жататын даралардың арасындағы күрес
А) түр аралық
В) түр ішілік
С) паразиттік
Д) жыртқыштық
14. «Табиғи сұрыпталудың генетикалық теориясы» еңбегінің авторы
А) Дж. Хаксли
В) Ж.Б.Ламарк
С) Дж.Симпсон
Д) Р.Фишер
15.Түр ішілік күреске мысал
А) арамшөп пен мәдени шөптер арасындағы күрес
В) шөлді жерлердегі өсімдіктер жапырағының тікенге айналуы
С) ормандағы қарағайлардың жарық үшін бәсекелестігі
Д) желді жерлердегі құстардың қанаттарының мықты болуы
16.Табиғи сұрыпталудың нәтижесі
А) тұқымқуалайтын өзгергіштік
В) абиғи сұрыпталу
С) бейімделгіштік
Д) тіршілік үшін күрес
17. Дененің рең тұтастығы жойылады
А) бөлшектену реңі
В) бүркеніш рең
С) көлегейлену типі
Д) мимикрия
18. Жарық пен көлеңкенің құбыла көрінуі
А) бөлшектену реңі
В) бүркеніш рең
С) көлегейлену типі
Д) мимикрия
19. Жарық пен көлеңкенің құбыла көрінуі
А) бөлшектену реңі
В.бүркеніш рең
С.көлегейлену реңі
Д. мимикрия
20. Қарсыласын үркіту немесе абдырату әдісі
А) бөлшектену реңі
В) демонстрация
С) көлегейлену реңі
Д) мимикрия
21. Мимикрия
А) қоршаған орта түсіндей болуы
В) дененің рең тұтастығы жойылады
С) атбасбалық балдырға ұқсайды
Д) қарсыласын үркіту немесе абдырату әдісі
22. Көптеген балықтардың бауыры ақ, жоны су түбінің реңіне ұқсас болады
А) бөлшектену реңі
В) демонстрация
С) көлегейлену реңі
Д) мимикрия
23. Қауіп тудырып тұрған батбат кесіртке
А) бөлшектену реңі
В) демонстрация
С) көлегейлену реңі
Д) мимикрия
24. Морфологиялық критерий сипаттамасы
А) сыртқы және ішкі құрылысындағы ұқсастық
В) түрдің таралу аймағын, табиғи жағдай кешенін қарастырады
С) хромосома өлшемі, саны және пішіні ,еркін шағылысуы және өсімтал ұрпақ беруі
Д) күйлеу кезіндегі мінез-қылығы, яғни көбеюге қатынасының барлығы жатады
25. Генетикалық критерий сипаттамасы
А) сыртқы және ішкі құрылысындағы ұқсастық
В) түрдің таралу аймағын, табиғи жағдай кешенін қарастырады
С) хромосома өлшемі, саны және пішіні ,еркін шағылысуы және өсімтал ұрпақ беруі
Д) күйлеу кезіндегі мінез-қылығы, яғни көбеюге қатынасының барлығы жатады
E) биохимиялық талдауларды қолдануға негізделген
F) физиологиялық параметрлерді салыстыруға негізделген
26. Үнемі еркін будандаса алатын, таралу аймағының белгілі бір бөлігінде тіршілік ететін бір түр дараларының тобы
А) популяция
В) демонстрация
С) биоценоз
Д) биогеоценоз
27. Физиологиялық критерий сипаттамасы
А) сыртқы және ішкі құрылысындағы ұқсастық
В) түрдің таралу аймағын, табиғи жағдай кешенін қарастырады
С) хромосома өлшемі, саны және пішіні ,еркін шағылысуы және өсімтал ұрпақ беруі
Д) күйлеу кезіндегі мінез-қылығы, яғни көбеюге қатынасының барлығы жатады
E) биохимиялық талдауларды қолдануға негізделген
F) физиологиялық параметрлерді салыстыруға негізделген
28. Түр ареалының бірнеше оқшауланған бөлікке бөлінуінен басталатын түр түзілу түрі
.А) симпатриялық
В) аллопатриялық
С) экологиялық
Д) физиологиялық
29. Қой шаруашылығында трансплантация жүргізген ғалым
А) Ф.М. Мұхамедқалиев
В) Р.А.Оразалиев
С) В.П.Кузьмин
Д) В.Бальмонт
30. Табиғи сұрыпталудың типтері
А) қозғаушы сұрыпталу
В) тұрақтандырушы сұрыпталу
С) эндемиктер
Д) дизруптивті сұрыпталу
E) экологиялық сұрыпталу
F) генетикалық сұрыпталу
31. Орташа көрсеткіштері бар даралар сақталатын, ал шеткі ауытқушы белгілері бар даралар жойылатын жерде жүретін сұрыпталу
А) қозғаушы сұрыпталу
В) тұрақтандырушы сұрыпталу
С) эндемиктер
Д) дизруптивті сұрыпталу
32. Шеткі көрсеткіш бойынша орташа нормадан ауытқуы бар даралар артықшылыққа ие болып сақталатын сұрыпталу
А) қозғаушы сұрыпталу
В) тұрақтандырушы сұрыпталу
С) эндемиктер
Д) дизруптивті сұрыпталу
10.2. Тұқымқуалайтын өзгергіштік- эволюция негізі. Гендер дрейфі. Популяциялық толқын. Эволюцияның дәлелдемелері. Түр түзілу механизмі. 10 сынып
1. Биологиялық эволюцияның бағыттарын анықтады
А) Н Северцов пен И.И Шмальгаузен
В) А.Н. Северцов пен С.Райт
С) С.Райт пен С.Четвериков
Д) С.Четвериков пен Ч.Лайель
2. Организмдердің құрылысында күрделі өзгерістер байқалады,яғни даралардың құрылым деңгейінің күрделенуі
А) идиоадаптация
В) ароморфоз
С) идиоадаптация
Д) аллогенез
3. Ароморфозға мысал
А) скат пен камбала балықтарының су түбіне бейімделіп,жалпақ пішінді болуы
В) жануарлардың бүркеніш реңі
С) жалпақ құрттарда мезодерма қабатының пайда болуы
Д) жалпақ құрттарда сезім мүшелерінің жойылуы
Е) хордалыларда ішкі қаңқаның жетілуі
F) омыртқалы жануарларда жүрек құрылысының күрделенуі
4.Түр аралық буданнан ұрпақ қалмау себебі
А) таралу аумағы әртүрлі
В) хромосомасы ұқсас
С) хромосомалары гомологты емес
Д) сыртқы құрылысы әртүрлі
5. Бір түр популяциясының белгілі аумаққа бөлетін мекен ету жағдайларының кешені
А) биологиялық оқшаулану
В) экологиялық оқшаулану
С) географиялық оқшаулану
Д. этологиялық оқшаулану
6. Идиоадаптацияға мысал
А) скат пен камбала балықтарының су түбіне бейімделіп,жалпақ пішінді болуы
В) жануарлардың бүркеніш реңі
С) жалпақ құрттарда мезодерма қабатының пайда болуы
Д) жалпақ құрттарда сезім мүшелерінің жойылуы
Е) өсімдіктердің тікенектері, безді түктер
F) омыртқалы жануарларда жүрек құрылысының күрделенуі
7. Жалпақ құрттардың асқорыту мүшелерінің жойылуы
А) дегенерация
В) аллогенез
С) арогенез
Д) ароморфоз
8. «Тіршілік толқыны» ұғымын енгізген ғалым
А) И.И Шмальгаузен
В) С.Райт
С) С.Четвериков
Д) Ч.Лайель
9. Көбею мерзіміндегі айырмашылық немесе тозаңдық түтікте өнуі
А) анатомиялық себеп
В) физиологиялық себеп
С) этологиялық себеп
Д) экологиялық себеп
10. Саны аз оқшауланған популяциялардағы аллельдер жиілігінің кездейсоқ, бағытсыз өзгеруі
А) популяциялық толқын
В) гендер дрейфі
С) экологиялық оқшаулану
Д) этологиялық оқшаулану
11. Макроэволюция терминін енгізген ғалым
А) А.Н.Северцев
В) Ю.А.Филипченко
С) Н.В. Тимофеев-Ресовский
Д) С.Четвериков
12. Түрден де жоғары деңгейдегі таксондардың қалыптасуынаықпал ететін процесс
А) микроэволюция
В) макроэволюция
С) эволюция
Д) дегенерация
13. Микроэволюция терминін енгізген ғалым
А) А.Н.Северцев
В) Ю.А.Филипченко
С) Н.В. Тимофеев-Ресовский
Д) С.Четвериков
14.Популяциялардың гендік қорының өзгеруіне және жаңа түрлердің пайда болуына алып келетін эволюциялық процестердің жиынтығы
А) микроэволюция
В) макроэволюция
С) эволюция
Д) дегенерация
15. Организмнің бойындағы түрлі белгілер мен қасиеттердің сыртқы орта факторларының әсерінен өзгеруі
А) тұқымқуалаушылық
В) өзгергіштік
С) эволюуия
Д) селекция
16. Өзгергіштіктің неше түрі бар?
А) 3
В) 2
С) 4
Д) 5
17. Мутациялық өзгергіштік
А) гендер мен хромосомалардың құрылысының өзгеруіне байланысты кездейсоқ орын алып тұқым қуалайтын өзгергіштік
В) гендер мен хромосомалар құрылысының өзгеруіне алып келмейтін, тек гендердің әртүрлі болуынан олардың әр алуан комбинациялар құруына байланысты кездейсоқ орын алатын жағдай
С) сыртқы орта жағдайына байланысты өзгергіштік
Д) генде өзгеріс болмайды
18.Тұқымқуалайтын өзгергіштіктегі ұқсас қатарлар заңын ашты
А.) А. А.Н.Северцев
В) Ю.А.Филипченко
С) Н.И.Вавилов
Д) С.Четвериков
19. Гомологтік хромосомалардың бір-біріне тәуелсіз ажырауы және ұрықтану кезінде гаметалардың кездейсоқтық қосылуының нәтижесінде пайда болады
А) мутациялық өзгергіштік
В) комбинативтік өзгергіштік
С) модификациялық өзгергіштік
Д) фенотиптік өзгергіштік
20. Қатты бидайдың қылтанақты түрлерін тапты
А) А.П. Шехурдин
В) Ю.А.Филипченко
С) Н.И.Вавилов
Д) С.Четвериков
21. Жұмсақ бидайдың қылтанақсыз сортын ашты
А) А.П. Шехурдин
В) Ю.А.Филипченко
С) Н.И.Вавилов
Д) С.Четвериков
22.Тіршілік үшін күрестің түрі (түрлері)
А) сыртқы ортаның қолайсыз жағдайларына қарсы күрес
В) түр ішілік күрес
С) түр аралық күрес
Д) паразиттік жағдайдағы бәсекелес
E) комменсализм
F) мутуализм
23.Түр ішілік күрес жүреді
А) қорек
В) екі түр арасында
С) кеңістік
Д) жұп құру
Е) өлі табиғатпен күрес
F) паразиттік бәсекелес
24.Түр аралық күрес
А) қасқыр мен түлкі арасындағы бәсекелестік
В) қарағайлы ормандағы өсімдіктердің жарық үшін бәсекелестігі
С) өрмелегіш өсімдіктер (лианалар)
Д) жыртқыш жағдайдағы бәсекелестік
Е) табиғи апат
F. тасқын су
25. Табиғи сұрыпталудың қолдан сұрыптаудан айырмашылығы
А) тіршілікке бейімділік дәрежесі жоғары
В) тіршілікке бейімділік дәрежесі төмен
С) жүздеген немесе мыңдаған жылдарға созылады
Д) бірнеше жылдан бірнеше ондаған жылдарға созылады
Е) өсімдіктер іріктемесі, жануарлар қолтұқымы түзіледі
F) қоршаған орта жағдайларына жақсы бейімделген даралар тірі қалады
26. Тірі организмдердің әртүрлі табиғи кедергілердің салдарынан еркін шағылыса алмай бөлініп қалуы
А) популяция
В) оқшаулану
С) гендер дрейфі
Д) популяция толқыны
27. Популяция оқшауланғанда аллельдер жиілігінің кездейсоқ аутқуына байланысты аллельдер не толық бекіп, не популяция генофондына жойылып кетеді
А) популяция
В) оқшаулану
С) гендер дрейфі (ығысуы)
Д) популяция толқыны
28. Шағылысуға мүмкіндік бермейтін жыныстық, мінез-құлықтық айырмашылық
А) этологиялық себеп
В) анатомиялық себеп
С) физиологиялық себеп
Д) биологиялық себеп
29. Жыныстық үйлеспеу
А) этологиялық себеп
В) анатомиялық себеп
С) физиологиялық себеп
Д) биологиялық себеп
30. Бір аймақта тіршілік ететін бір түрдің популяциясын бөліп тастайтын мекен ету жағдайларының жиынтығы
А) географиялық оқшаулану
В) экологиялық оқшаулану
С) биологиялық оқшаулану
Д) анатомиялық оқшаулану
31.Атавизм белгілері
А) көп емшектілік
В) құйрықтың болуы
С) киттің жамбас сүйегі
Д) киттің артқы аяғы
Е) соқыр ішек
F) үшінші қабақ
32. Рудиментті белгілер
А) көп емшектілік
В) құйрықтың болуы
С) пияздың түбіртегі
Д) киттің артқы аяғы
Е) соқыр ішек
F) үшінші қабақ
33. Гомологиялық мүшелер
А) құстың қанаты мен көбелектің қанаты
В) кактустың тікені
С) киттің артқы аяғы
Д) картоптың түйнегі
Е) інжугүлдің тамырсабағы
F) көбелектің қанаты мен жарғанаттың қанаты
34. Аналогиялық мүшелер (мүшелер)
А) құстың қанаты мен көбелектің қанаты
В) кактустың тікені
С) киттің артқы аяғы
Д) картоптың түйнегі
Е) .інжугүлдің тамырсабағы
F) соқыр ішек
35 Биогенетикалық заңды енгізді.
А) А.П. Шехурдин,. Ю.А.Филипченко
В) Э.Геккель,Ф.Мюллер
С) Н.И.Вавилов, . С.Четвериков
Д) С.Четвериков
36.Онтогенез дегеніміз-филогенезді қысқаша және толық емес қайталау
.А) дивергенция заңы
В) биогенетикалық заң
С) конвергенция заңы
Д ).ұрықтық ұқсастық заңы
37. Тіршілік атаулының тарихи даму прцесі
А) филогенез
В) онтогенез
С) эмбриогенез
Д) постэмбриогенез
38. Жойылып кеткен тірі организмдердің қазынды қалдықтарына негізделген
А.) эмбриологиялық дәлелдеме
В) полеонтологиялық дәлелдеме
С) салыстырмалы-анатомиялық дәлелдеме
Д) биогеографиялық
39. Екі ірі жүйелік топтың белгілерін үйлестіретін организмдер
А) өтпелі форма
В) филогенездік қатар
С) генетикалық қатар
Д) анатомиялық қатар
40. Жер шарындағы тірі организмдердің және олардың топтарының таралуы мен орналасу заңдылықтарын зерттейтін ғылым саласы
А) полеонтология
В) антропология
С) биогеография
Д) эволюция
41) Аймақтық биогеография қарастырады
А) организмдердің флоралық және фауналық аудандастырылуын қарастырады
В) Жер шарындағы әртүрлі организмдер түрлерінің таралу аймағын анықтап, сол аймақтағы орналасу ерекшелігін зерттейді
С) әртүрлі биогеографиялық аймақтағы организмдер топтарының биоценоздағы рөлін биомассасын анықтайды
Д) организмдердің жер бетіндегі таралуын нақты аймақтың геологиялық тарихымен байланыстырып зерттейді
42. Ареалогиялық биогеография қарастырады
А) организмдердің флоралық және фауналық аудандастырылуын қарастырады
В) Жер шарындағы әртүрлі организмдер түрлерінің таралу аймағын анықтап,сол аймақтағы орналасу ерекшелігін зерттейді
С) әртүрлі биогеографиялық аймақтағы организмдер топтарының биоценоздағы рөлін биомассасын анықтайды
Д) организмдердің жер бетіндегі таралуын нақты аймақтың геологиялық тарихымен байланыстырып зерттейді
43. Ағылшын ғалымы А.Р.Уоллес көрсеткен биогеографиялық аймақ
А) неоарктикалық,полеарктикалық
В) эфиопиялық ,неотропиктік
С) аустралиялық,үндімалайзиялық
Д) неотропиктік,африкалық
E) эфиопиялық, еуразиялық
F) аустралиялық, америкалық
44. Тарихи биогеография қарастырады
А) организмдердің флоралық және фауналық аудандастырылуын қарастырады
В) Жер шарындағы әртүрлі организмдер түрлерінің таралу аймағын анықтап,сол аймақтағы орналасу ерекшелігін зерттейді
С) әртүрлі биогеографиялық аймақтағы организмдер топтарының биоценоздағы рөлін биомассасын анықтайды
Д) организмдердің жер бетіндегі таралуын нақты аймақтың геологиялық тарихымен байланыстырып зерттейді
45. Экологиялық биогеография қарастырады
А) организмдердің флоралық және фауналық аудандастырылуын қарастырады
В) Жер шарындағы әртүрлі организмдер түрлерінің таралу аймағын анықтап,сол аймақтағы орналасу ерекшелігін зерттейді
С) әртүрлі биогеографиялық аймақтағы организмдер топтарының биоценоздағы рөлін биомассасын анықтайды
Д) организмдердің жер бетіндегі таралуын нақты аймақтың геологиялық тарихымен байланыстырып зерттейді
46. Өтпелі формаларға жатпайды
А) жасыл эвглена
В) үйректұмсық
С) түрпі
Д) археоптерикс
E) гаттерия
F) көртышқан
47. Жер ғаламшары пайда болды
А) 4,5-5 млрд жыл бұрын
В ) 4-5 млрд жыл бұрын
С) 3-3,5 млрд жыл бұрын
Д) 6-6,5млрд жыл бұрын
48.«Тіршілік жер бетінде мәңгілік» деген теорияны ұсынған ғалым
А) В.Прейер
В) Л.Пастер
С) С.Аррениус
Д) Ф.Реди
49. Панспермия тұжырымын қолдады
А) В.Прейер
В) Л.Пастер
С) С.Аррениус
Д) Ф.Реди
50. «Тіршілік ғарыш кеңістігінде күн сәулелерінің қысымы арқылы бір аспан денелерінен екіншісіне ауысып отырады деген теория»
А) виталистік
В) панспермия
С) тіршілік жер бетінде мәңгілік
Д) абиогенді синтез
51.Тіршіліктің өздігінен пайда болмайтынын тәжірибе жүзінде S тәрізді түтігі бар ыдысты пайдаланып, .дәлеледеген ғалым
А) В.Прейер
В) Л.Пастер
С) С.Аррениус
Д) Э.Пфлюгер
52.Тіршіліктің қалыптасу кезеңдері
А) 1-кезең Абиогенді синтез
В) 2-кезең Коацервация эволюциясы
С) 3- кезең Алғашқы прокариоттардың пайда болуы
Д) 4-кезең Абиогенді синтез
E) 5- кезең Эукариотты көпжасушалылардың пайда болуы
F) 3-кезең Коацерваттар эволюциясы
53. Тіршіліктің қалыптасуының 2-кезеңі
А) Абиогенді синтез
В) Коацерваттар эволюциясы
С) Алғашқы прокариоттардың пайда болуы
Д) Коацервация процесі
54.Тіршілік өздігінен пайда болды деген теорияға қарсы шыққан ғалым
А) Аристотель
В) Л.Пастер
С) С.Аррениус
Д) Франческо Реди
55. Жер бетінде тіршіліктің пайда болуы туралы дұрыс гипотезаны 1922-1924 ж ұсынған
А) Джон Холдейн
В) Стенли Миллер
С) Джон Тиндаль
Д) А.И.Опарин
56. Опариннің ойын 1925-1929 жылдары әрі қарай дамытқан ағылшын биологі
А) Джон Холдейн
В) Стенли Миллер
С) Джон Тиндаль
Д) А.И. Опарин
57. Туыс формалардағы белгілердің ажырауы
А) дивергенция
В) конвергенция
С) паральлелизм
Д) атавизм
58. Организмдердің туыстық жағынан алыс болғанымен, мекен ету ортасына байланысты сыртқы пішінінің бір-біріне ұқсас болуы
А) дивергенция
В) конвергенция
С) паральлелизм
Д) атавизм
59 . Бірнеше ұрпақ бойы түр түзілу өте тез жүретінің растайтын эволюциялық теория
А) сальтацианизм
В) полиплоидия
С) гибридтеу
Д) катагенез
60 . Бір популяция аумағындағы жақын түрлердің будандасуы
А) сальтацианизм
В) инбридинг
С) гетерозис
Д) аутбридинг
61 . Туыс емеc дербес организмдердің будандасуы
А) сальтацианизм
В) инбридинг
С) гетерозис
Д) аутбридинг
62. Гетерозис құбылысын жүгері өсімдігінен байқаған ғалым
А) В.Шелл
В) Стенли Миллер
С) Джон Тиндаль
Д.)Г.Д.Карпеченко
63. Бірінші ұрпақ буданының ата-анасымен салыстырғанда өнімділігінің, ауруға төзімділігінің арту
А) гетерозис
В. аутбридинг
С. инбридинг
Д. биотехнология
64. Адамдардың әлеуметтік құрылымдарының сұрыпталуын қамтамасыз ететін сұрыптау
А) топтық
В) әлеуметтік
С) жеке
Д) жартылай
65. Орамжапырақ пен тұрыптың өнімді түрі-рафанобрассиканы алған ғалым
А) В.Шелл
В) Стенли Миллер
С) Джон Тиндаль
Д) Г.Д.Карпеченко
66. Физикалық және химиялық мутагендердің көмегімен мутацияларды жасанды жолмен алу әдісі
А) гендік инженерия
В) биотехнология
С) жасанды мутагенез
Д) микробиологиялық синтез
67. Жасушаларды организмнен тыс, арнайы жасанды ортада өсіріп, ұлпа культурасын алу
А) гендік инженерия
В) жасушалық инженерия
С) жасанды мутагенез
Д) микробиологиялық синтез
68.Геномның жасанды жолмен өзгертілуі.
А) гендік инженерия
В) жасушалық инженерия
С) жасанды мутагенез
Д) микробиологиялық синтез
69.Ағаштан, тастан құралдар жасай алды, отты пайдаланып тамақ пісіре бастады
А) протоантроптар
В) архантроптар
С) неонтроптар
Д) полеонтроптар
70. Қазіргі адамдар
А) протоантроптар
В) архантроптар
С) неонтроптар
Д) полеонтроптар
71.Адамның шығу тегін, даму тарихын, адамның жеке түр болып қалыптасуын зерттейтін негізгі слала .
А) антропология
В) антропогенез
С) геронтология
Д) териология
72. Адамның морфофизиологиялық ерекшеліктерін қалыптастыратын сұрыптау
А. топтық
В. әлеуметтік
С. жеке
Д. жартылай
10.3. Филогенетикалық шежіре ағашы. Кладограмма. Кладограмма мен филогенетикалық ағаштың маңызы.
1. Организмдер ұрпағының бір ататектен шығуы
А. монофилия
В. полифилия
С. парафилия
Д. полирибосома
2. Организмдер ұрпағының әртүрлі ататектен шығуы
А. монофилия
В. полифилия
С. парафилия
Д. полирибосома
3. Филогенетикалық ағашты сүлба түрінде бейнелеуді білдіретін ортақ термин
А.дендрограмма
В. филограмма
С. кладограмма
Д. парафилия
4. Бұтақтардың ұзындығын көрсететін мағлұматы бар филогенетикалық ағаш
А.дендрограмма
В. филограмма
С. кладограмма
Д. хронограмма
5. Бұтақтар ұзындықтары эволюциялық уақытты көрсететін филограмма
А.дендрограмма
В. филограмма
С. кладограмма
Д. хронограмма
6. Бұтақтардың ұзындықтарын көрсететін мағлұматсыз ағаш
А.дендрограмма
В. филограмма
С. кладограмма
Д. хронограмма
7. Шежіре ағаштың төбесі тұрады
А.түйінді байланыстыратын сызық
В. түйін аралығы
С. тамыр
Д. нодтардан
E. жапырақ
F.түйін
8. Тірі организмнің түрін көрсетеді
А.жапырақ
В. түйін аралығы
С. түйін
Д. тамыр
9. Эволюциялық жағдайды сипаттайды
А.жапырақ
В. түйін аралығы
С. түйін
Д. тамыр
10. Бүкіл түрлердің ататегін бейнелейді
А.жапырақ
В. түйін аралығы
С. түйін
Д. тамыр
11. Организмдер ұрпақтарының көпшілігі бір ататектен, кейбірі әртүрлі ататектен шығуы
А. монофилия
В. полифилия
С. парафилия
Д. полирибосома
12. Қандай да бір топтың эволюциялық дамуының өзгеруін ескермей, әртүрлі организм топтарының тарихи даму заңдылықтарына сүйеніп олардың таксономиялық тобын анықтау
А. филогенетикалық жүйеленім
В. фенетикалық жүйеленім
С. эволюциялық жүйеленім
Д. филогенетикалық ағаш
13. Ата-тектері ортақ түрлердің ортасындағы өзара эволюциялық байланысты көрсетеді
А. филогенетикалық жүйеленім
В. фенетикалық жүйеленім
С. эволюциялық жүйеленім
Д. филогенетикалық ағаш
14. Генетикалық тұрғыдан зерттеуге қиындық келтіретін түрлерге мән беріп, математикалық өңдеуден өткізу
А. филогенетикалық жүйеленім
В. фенетикалық жүйеленім
С. эволюциялық жүйеленім
Д. филогенетикалық ағаш
15. Туыс формадағы белгілердің ажырауы
А. дивергенция
В. конвергенция
С. адаптация
Д. коагуляция
11-бөлім. Қозғалыс
11.1. Көлденең жолақты бұлшықет ұлпаларының құрылысы Миофибрилл құрылысы.
Бұлшықет талшықтарының жиырылу механизмі.Бұлшықет талшықтарының Т- жүйесі. Жылдам және баяу жиырылатын бұлшықет ұлпаларының құрылысы, оқшаулануы және жалпы қасиеті.
Актинге байланысты қаңқа бұлшықеттерінің типтері. 10сынып
1. Эластинді қозуға қабілетті мембрана
А) мебрана
В) саркомер
С) анизатроп
Д) сарколемма
2. Бұлшықет талшықтарының жиырылу аппараты
А) триада
В) миофибрилла
С) коллаген
Д) сарколемма
3. Жуан протофибриллалар
А) миозин
В) актин
С) оссеин
Д) фиброин
4 Бұлшықет талшықтарының цитоплазмасы
А) диктиосома
В) саркоплазма
С) саркосома
Д) сарколемма
5. Жіңішке протофибриллалар
А) кератин
В) актин
С) миозин
Д) оссеин
6. Т-жүйе мен цистернедан құралған кешен
А) саркосома
В) триада
С) анизотроп
Д) изотроп
7. Саркоплазмалық ретикулум цистерналары арасында орналасады
А) анизотроп
В) сарколемма
С) Т-жүйе
Д) триада
8.Ек Z тізбегі арасындағы миофибриллалар бөлігі
А) анизотроп
В) саркомерлер
С) саркосома
Д) плазмолемма
9. Бұлшықет талшықтарын бастапқы қалпына келтіруге кететін уақыт
А) изометриялық кезең
В) рефрактерлік кезең
С) изотониялық кезең
Д) .қалыптасу кезеңі
10. Актинді молекулалардың барлық кешені
А) триада
В) I-диск
С) F-актин
Д) анизатроп
11.Тиісті бұлшықеттердің барлық жиырылуын жазу
А) электрокардиография
В) миограмма
С) кардиограмма
Д) УЗИ
12. Бұлшықеттің қысым қалыптаспай қысқаруы(сіңірдің үзілуі кезінде)
А) изотоникалық
В) рефрактерлік
С) изометриялық
Д) ауксотоникалық
13. Баяу талшықтардың түсінің қызыл түсті болуы
А.) миолобин пигменттері көп
В) миоглобин пигменттері мүлдем жоқ
С) цитохром пигменттері аз
Д) миоглобин және цитохром пигменттері көп
14. Қысым артқан сайын бұлшықет ұзындығының өзгеруі арқылы жиырылуы
А.) изотоникалық
В) рефрактерлік
С) изометриялық
Д) ауксотоникалық
15. Бұлшықеттің көтере алмайтын жүкті көтеру кезіндегі ұзындығының өзгеріссіз қалып қысқаруы
А) .изотоникалық
В) рефрактерлік
С) изометриялық
Д) ауксотоникалық
16..Баяу жиырылатын бұлшықеттердің физикалық талшықтардан ерекшелігі
А) .митохондрия мөлшері көп
В) дененің беткі жабынында орналасқан
С) бұлшықеттердің терең қабатында орналасқан
Д) саркоплазмалық ретикулум әлсіз жетілген
E) төменгі дәрежелі аэробты төзімділікке ие
F) митохондрия мөлшері аз
17. Жазылу бұлшықеттерінде көп болып келетін бұлшықет талшықтары
А) аралық
В) тонустық
С) физикалық
Д) жылдам
18..Физикалық талшықтардың тонустық талшықтардан ерекшелігі
А.миоглобин мөлшері өте аз немесе мүлдем жоқ
В) дененің беткі жабынында орналасқан
С) бұлшықеттердің терең қабатында орналасқан
Д) саркоплазмалық ретикулум әлсіз жетілген
E) бүгілу бұлшықеттерінде көп
F) митохондрия мөлшері көп
19.Саркомердегі жуан филаменттердің орталығын қамтамасыз етеді,саркомердің керілуіне жол бермейді
А) эластин
В) тропомиозин
С) небулин
Д) титин
20.Талшықтардың бүйір жақтарын және жіңішке филаменттердің ұзындығын реттейді
А) эластин
В) тропомиозин
С) небулин
Д) титин
21. Төменгі аэробты төзімділікке ие бұлшықет талшықтары
А) физикалық
В) тонустық
С) баяу талшықтар
Д) бүйірлік
12-бөлім.Көбею. Өсу.Даму.
12.1. Адамның жыныс жүйесінің құрылысы мен қызметі. Екінші реттік жыныс белгілері, жыныстық жетілу. Жыныс жолдары арқылы берілетін аурулар. 9 сынып
1. Аталық жыныс жасушаның даму процесі.
А) сперматогенез
В) овогенез
С) сперматоцит
Д) сперматид
2. Оогенез нәтижесінде түзіледі
А) 4 сперматид
В) 2 қалдық денешік
С) 1 жұмыртқа жасушасы
Д) 4 сперматозоид
3.Аналық жыныс жасушасы
А) овогенез
В) овоцит
С) сперматид
Д) полярлыденешік
4.Гаметогенез процесінің қай кезеңінде мейоз процесі жүреді
А) өсу
В) көбею
С) пісіп жетілу
Д) даму
5. Қыз балада екінші реттік жыныстық белгілердің дамуына қатысады
А) экстроген
В) тестостерон
С) андроген
Д) сары дене
. 6. Гаметогенез процесінің қай кезеңінде митоз процесі жүреді
А) өсу
В) көбею
С) пісіп жетілу
Д) даму
7.Сыртқы аталық мүшелер
А) ұма
В) аталық без
С) қуық асты без
Д) жыныстық мүше
Е) ұрықтық көпіршік
F) шәует шығаратын түтік
8. Сыртқы аналық мүше (мүшелер)
А) үлкен жыныстық жапсар
В) қынап
С) кіші жыныстық жапсар
Д) аналық без
Е )жатыр
F) шүртекей (клитор)
9. Ішкі аталық мүше (мүшелер)
А) ұма
В) қуық асты без
С жыныстық мүше
Д.ұрықтық көпіршік
Е.шәует шығаратын түтік
F.қынап
10.Ішкі аналық мүшелер
А) үлкен жыныстық жапсар
В) қынап
С) кіші жыныстық жапсар
Д) аналық без
Е) жатыр
F) шүртекей (клитор)
11.Аталық бездің салмағы
А) 15-30г
В) 5-8г
С) 10-15г
Д) 15-20.
12.Аталық бездің ағзадағы қызметі (қызметтері)
А) спермазоидтар түзу
В) жыныс гормоны-эстрадиол бөлу
С)мжыныс гормоны-тестостерон бөлу
Д) тимозин гормонын бөлу
Е) паратгормон бөлу
F) жұмыртқа жасушасын түзу
. 13. Ұрық көпіршіктері және қуық асты безінен бөлінентін сұйықтық
А) шәует
В) сперматозоид
С) жұмыртқа жасушасы
Д) .сары дене
14.Қуықтың артқы тұсында жамбас қуысында орналасқан алмұрт пішінді бұлшықетті мүше (мүшелер)
А) үлкен жыныстық жапсар
В) жатыр
С) кіші жыныстық жапсар
Д) аналық без
Е) қынап
F) шүртекей (клитор)
15.Нәресте туғанға дейін ұрық дамиды
А) жатыр түтігінде
В) жатырда
С) қынапта
Д) аналық безде
16.Аталық жыныс мүшелерінің ауруларын емдейтін дәрігер
А) гинеколог
В) офтальмолог
С) отоларинголог
Д) андролог-уролог
17.Жасөспірімдік кезең қыз бала мен ұл балада
А) 11-15 жас
В) 12-16 жас
С) 13-17 жас
Д) 14-18 жас
Е) 15-20 жас
F) 16-22 жас
18.Овуляция кезеңі
А) эндометрияның бөлінуінен басталады
В) жатырдың сілемейлі қабығы қалпына келеді
С) жатырдың сілемейлі қабығы қоректік сұйықтық бөледі
Д) сары дене бөледі
19.Менструация циклінің екінші фазасы.
А) фолликулдық
В) жатырдың сілемейлі қабығы қалпына келеді
С) жатырдың сілемейлі қабығы қоректік сұйықтық бөледі
Д) сары дене бөледі
Е) эндометрияның бөлінуінен басталады
F) тыныштық фазасы
20. Жүктілік гормоны.
А) эстроген
В) прогестерон
С) тестостерон
Д) андроген
21.Қоздырушысы спирохета болып табылатын жұқпалы ауру
А.) соз
В) мерез
С) гепатит
Д) ЖИТС
22 Гонореяның қоздырушысы
А) спирохета
В) шар тәрізді гонококк
С) вирус
Д) бацилла
23. Жыныстық жолдар арқылы жұқпайтын ауру (аурулар)
А) ЖИТС
В) соз
С) мерез
Д) гепатит В
Е) гепатит С
F) тұмау
24. Аталық жыныс безінде түзілетін спермада сперматозоид саны
А) 200 млн
В) 300млн
С) 30 млн
Д) 300мың
25.Сперматозоидтардың ұрықтандыру қабілеті сақталады
А) 20-22 сағ
В) 24-28 сағ
С) 12-14 сағ
Д) 23-26 сағ
26.Ұрықтану жүзеге асады
А) жатырда
В) қынапта
С) жатыр түтігінде
Д) аналық безде
27.Ана мен шарана ағзасы арасын байланыстыратын мүше
А) 2 артерия
В) кіндік венасы
С) плацента
Д) аналық без
28. 3 айдан бастап туғанға дейінгі кезең.
А) эмбриональды
В) шараналық
С) плацента
Д ) сәби
12.2. Өсу және даму
Бағаналы жасушалар ұғымы және олардың қасиеттері.
Бағаналы жсушалардың түрлері:эмбриональды және соматикалық.Практикада қолданылуы.Этикалық аспектісі.
11 сынып
1. Организмнің кез келген жасушаларына бастау бере алатын жасушалар.
А) сомалық
В) бағаналы
С) ісік
Д) жыныс
2.Бағаналы жасушалардың ядросында сақталған генетикалық ақпараттың ерекше қасиеті
А) есептеудің нөлдік нүктесінде болады
В) бұл кезде жасушалардың бір ғана жұбы бөлінеді
С) бір бағаналы жасуша және екі біршама арнайыланған жасушаға бөлінеді
Д) ересек организмдерде мүлдем кездеспейді
3. Бағаналы жасушаны ересек сүйек кемігінің мезенхимасында анықтаған ғалым
А) А.Я. Фриденштейн
В) Т.Морган
С) К.Пирсон
Д) У.Госсет
4. Бағаналы жасушалар алу көзіне байланысты топтарға бөлінеді
А) тотипотенттік
В) хоуминг
С) постнаталдық
Д) плюропотенттік
E) эмрионалды
F) фетальды
5. Тератома күрделі ісіктерді түзуге қабілетті
А) эмбрионалды бағаналы жасушалар
В) феталды бағаналы жасушалар
С) постнаталдық бағаналы жасушалар
Д) ересек адамдардың бағаналы жасушалары
6. Бағаналы жасушалардың потенттілік қасиеті
А) жасушалардың арнайы түрі ретінде ұрпақ беру қабілеті
В) өзгермейтін фенотипті сақтау қабілеті
С) өздігінен жаңару
Д) зақымдау аймағын тауып,сол жердің қызметін қалпына келтіру
7. Эмрионалды бағаналы жасушалар түзеді
А) ішкі жасуша массасын және эмбриобласты түзеді
В) гаструланы түзеді
С) нейруланы түзеді
Д) мультипотентті
8.Бағаналы жасушаларды организмге енгізгенде зақымдану аймағын тауып, жойылған қызметін қалпына келтіру
А) .хоуминг
В) тотипотенттік
С) плюропотенттілік
Д) теломераздық белсенділік
9.Тұтас организм түзіп жіктелу қабілеті (ұрықтанғаннан кейін 11 күн)
А) хоуминг
В) тотипотенттік
С) плюрипотенттілік
Д) теломераздық белсенділік
10. Жасуша типінің кез келгенінен ересек организм түзу қабілеті
А) хоуминг
В) тотипотенттік
С) плюрипотенттілік
Д) теломераздық белсенділік
11 . Сансыз көп жасуша бөлінуін жүзеге асыруға қабілетті, мәңгі өлмейтін жасушалар
А) хоуминг
В) тотипотенттік
С) плюрипотенттілік
Д) теломераздық белсенділік
12. Феталды бағаналы жасушалар алынады.
А) құрсақ ішінде дамудың 9-12 аптасында
В) құрсақ ішінде дамудың 30-32 аптасында
С) ұрықтанғаннан кейін 11 күн
Д) туғаннан кейін 1айында
13. Феталды бағаналы жасушаларды пайдалану мүмкіндігін зерттейді .
А) инсультты емдеу үшін
В) ишемияны емдеу үшін
С) стенокардияны емдеу үшін
Д) миокард инфарктін емдеу үшін
14. Ересек адамдардың бағаналы жасушаларының негізгі топтары
А) гемопоэздік
В) мультипотентті мезенхималық
С) хоуминг
Д) арнайы ұлпаға арналған ізашар жасушалар
E) тотипотенттік
F) плюрипотенттік
15. Бағаналы жасушалар табысты емдеуде қолданылып жүрген аурулар
А) жедел миелобласты лейкоз , жедел лимфобласты лейкоз
В) миокард инфаркт,стенокардия, ишемия
С) Эдварс синдромы,Патау синдромы
Д) Клайнфельтер ауруы
E) Гюнтар ауруы, Моркио ауруы
F) иммундық жүйенің бұзылуынан туындайтын тұқым қуалайтын аурулар
16. Әртүрлі ұлпа жасушаларына жіктелу қабілеті бар жасушалар
А) хоуминг
В) тотипотенттік
С) плюрипотенттілік
Д) мультипотентті
17. Нейралды жасушалардың жиынтығы i
А).нейроглия
В) нейрон
С) нейросфера
Д) эмбриоидты
13-бөлім. Биомедицина және биоинформатика
13.1. Работотехникада биомеханиканы қолдану. Медициналық биомеханика. Жүректің өткізгіш жүйесі. Электрокардиография және оның диаагностикалық маңызы. Жүректе өтетін өлектрлік процесті зерттеу.
10 сынып.
1.Тірі организмдердің қозғалыс мүмкіндіктерін және қозғалу әрекетін зерттейтін ғылым саласы
А) эргономика
В) работотехника
С) биомеханика
Д) биотехнология
2. «Жануарлар қозғалысы» кітабының авторы
А)И.М.Сеченев
В) Джованни Альфонсо Борелли
С) А.А.Ухтомский
Д) П.Ф.Лесгафт
3.Ауа бұлшықетін ұсынған ғалым
А) Дж.Л.Мак Киббен
В) Джованни Альфонсо Борелли
С) А.А.Ухтомский
Д) П.Ф.Лесгафт
4.Ауа бұлшықетін қолданады
А)работотехникада
В) биомеханикада
С) эргономикада
Д) жасанды аяқ-қол протездерін жасауда
Е) биотехнологияда
F) молекулалық биологияда
5.Ауа бұлшықеттері тұрады
А) жұмсақ резеңке түтікше
В) қатты резеңке түтікше
С) торлы ұяшықты жеңі
Д) электр тогын өткізетін сымдар
Е) жіңішке сымдар
F)жуан сымдар
6. «Есте сақтау» қабілеті бар материалдар класына жататын қоспа
А)нитинолды сымдар
В) ауа бұлшықеттері
С) азотты қосылыс
Д) никотин қышқылы
7. Омыртқаның бел және кеуде бөлімі қалыпты жағдайда болса, ротация және бүйірге иілу қарама-қарсы бағытта жүзеге асады.
А) Фрайеттің бірінші заңы
В) Фрайеттің екінші заңы
С) Фрайеттің үшінші заңы
Д) Фрайеттің төртінші заңы
8. Фрайеттің екіші заңы
А) Омыртқаның бел және кеуде бөлімі қалыпты жағдайда болса, ротация және бүйірге иілу қарама-қарсы бағытта жүзеге асады.
В) )Кез келген кеңістіктегі омыртқа сегменті қозғалғанда қозғалыс өзгереді, қозғалыс бұл сегменттің басқа кеңістіктегіқозғалысын өзгертпейді
С) Кез келген кеңістіктегі омыртқа сегменті қозғалғанда қозғалыс өзгереді, қозғалыс бұл сегменттің басқа кеңістіктегі қозғалысын өзгертеді
Д) Омыртқаның бел және кеуде бөлімі алға және артқа иілгенде ротация мен сайдбендинг бір бағытта жүреді
9. Фрайеттің үшінші заңы
А) Омыртқаның бел және кеуде бөлімі қалыпты жағдайда болса, ротация және бүйірге иілу қарама-қарсы бағытта жүзеге асады.
В) Омыртқаның бел және кеуде бөлімі алға және артқа иілгенде ротация мен сайдбендинг қарама- қарсы бағытта жүреді
С) Кез келген кеңістіктегі омыртқа сегменті қозғалғанда қозғалыс өзгереді, қозғалыс бұл сегменттің басқа кеңістіктегі қозғалысын өзгертеді
Д) Омыртқаның бел және кеуде бөлімі алға және артқа иілгенде ротация мен сайдбендинг бір бағытта жүреді
10. Организмнің бір орыннан екінші орынға ауысуы
А)нитинолды сымдар
В) локомоция
С) локус
Д)автоматия
11. Жүректің ырғақты жиырылуы оның жүйке импульстерімен байланысты деп есептейтін теория
А) панспермия теориясы
В) миогендік теория
С) нейрогендік теория
Д) креоцинизм теориясы
12. Қозу импульстері жүрек бұлшықетінің өзінде пайда болады деп есептейтін теория
А) панспермия теориясы
В) миогендік теория
С) нейрогендік теория
Д) креоцинизм теориясы
13.Миогендік теорияны ұсынған ғалым
А) Дж.Л.Мак Киббен
В) Джованни Альфонсо Борелли
С) Прохаска мен Мюллер
Д) Гаскелл мен Энгельман
14.Нейрогендік теорияны ұсынған ғалым
А) Дж.Л.Мак Киббен
В) Джованни Альфонсо Борелли
С) Прохаска мен Мюллер
Д) Гаскелл мен Энгельман
15..Қуысты веналар сағасында, яғни веналық синустарда орналасқан түйін
А) Кийс-Флек
В) Ашофф-Тавар
С) Гисс шоғы
Д) Пуркинье талшығы
Е) синоартриалдық
F) атриовенрикулярлық
16.Құлақша аралығындағы перденің төменгі бөлігінде орналасатын түйін
А) Кийс-Флек
В) Ашофф-Тавар
С) Гисс шоғы
Д) Пуркинье талшығы
Е) синоартриалдық
F) атриовенрикулярлық
17.Гис шоғы аяғының тармақталған ұшы
А) Кийс-Флек
В) Ашофф-Тавар
С) Гисс шоғы
Д) Пуркинье талшығы
18.Қарынша миокардының жиырылғыш жасушаларының түйісуін жүзеге асырады
А) Кийс-Флек
В) Аштофф-Тавар
С) Гисс шоғы
Д) Пуркинье талшығы
19.Жүректің негізгі қызметіне жатпайды
А) тасымалдау
В) өткізгіштік
С) қозғыштық
Д) автоматизм
20.Атриовентрикулярлық түйіннен келіп,екі аяққа бөлінеді
А) Кийс-Флек
В) Аштофф-Тавар
С) Гисс шоғы
Д) Пуркинье талшығы
21 .Станниус пен Гаскелл тәжірибелерінің негізінде 2-қатардағы автоматия орталығы
А) Атриовентрикулярлық
В) Аштофф-Тавар
С) Гисс шоғы мен Пуркинье талшығы
Д) Синоатриалдық
22 .Станниус пен Гаскелл тәжірибелерінің негізінде 3-қатардағы автоматия орталығы
А) Атриовентрикулярлық
В) Аштофф-Тавар
С) Гисс шоғы мен Пуркинье талшығы
Д) Синоатриалдық
2 3 .Станниус пен Гаскелл тәжірибелерінің негізінде 1-қатардағы автоматия орталығы
А) Атриовентрикулярлық
В) Аштофф-Тавар
С) Гисс шоғы мен Пуркинье талшығы
Д) Синоатриалдық
24 шл. Жүректің электр белсенділігін жазып алу
А) электрокардиограмма
В) электрокардиография
С) УЗИ
Д) томография
13.2. Электромагнитік және дыбыс толқындарының адам организміне әсер ету ерекшелітері. «Эпигенетика» ұғымы. Дезоксирибонуклеин қышқылының метилденуі.Экстракорпоральды ұрықтандыру әдісі және оның маңызы.Монокланды антиденелердің маңызы . 11 сынып.
1.Электромагниттік сәулеленудің негізгі сипаттамалары
А) қисықтығы
В) жалпақтығы
С) полюстігі
Д) полюссіздігі
E) ұзындығы
F) толқын жиілігі
2. Қуатты сәуле шығаратын теле және радиоантенналарға жақын орналасқан аудандарда жапон ғалымдары анықтаған ауру түрі
А)остеопатия
В) миопия
С) көз глаукомасы
Д) көз катарактасы
3.Жоғары жиіліктегі тербеліс
А) ультрадыбыс
В) инфрадыбыс
С) ультракүлгін
Д) инфрақызыл
4.Төмен жиіліктегі дыбыс
А) инфрақызыл
В) ультракүлгін
С) ультрадыбыс
Д) инфрадыбыс
5.Адамға зиянсыз шу деңгейі
А)80дБ
В) 150дБ
С) 130дБ
Д) 20-30дБ
6.Адам төзе алмайтын шу деңгейі
А)80дБ
В) 150дБ
С) 130дБ
Д) 20-30дБ
7.Адамда ауырсыну сезімін тудыратын шу деңгейі
А)80дБ
В) 150дБ
С) 130дБ
Д) 20-30дБ
8. Генетиканың организмнің дамуы немесе жасушаның бөлінуі кезінде гендердің белсенділігінің тұқым қуалау өзгерістерін зерттейтін саласы
А) эпигенетика
В) биотехнология
С) жасушалық цикл
Д) эпигеномика
9.Эпигенетика терминін ұсынған ғалым
А) Дж.Л.Мак Киббен
В) Джованни Альфонсо Борелли
С) Прохаска
Д) Конрад Уоддингтон
10. Эпигенетикалық этиологиялы иппритинг ауруларына жатады
А)Прадера-Вилли синдромы
В) Гетчитчон-Гилфрод синдромы
С) Ангелман синдромы
Д) Беквитб-Видеман синдромы
E) ретинобластома
F) Вейер синдромы
11.Әкелік15-хромосоманың делециясынан туындаған импритинг ауруы
А)Прадера-Вилли синдромы
В) ретинобластома
С) Ангелман синдромы
Д) Беквит-Видеман синдромы
E) Вейер синдромы
F) Патау синдромы
12.Аналық 15-хромосомада орналасқан шекті делеция аймағы
А)Прадера-Вилли синдромы
В) Вейер синдромы
С) Ангелман синдромы
Д) Беквит-Видеман синдромы
E) ретинобластома
F)Клайнфельтер
13. 11 –хромосоманың қысқа иығындағы метилденудің бұзылуынан туындаған импритинг ауруы
А)Прадера-Вилли синдромы
В) Вейер синдромы
С) Ангелман синдромы
Д) Беквит-Видеман синдромы
E) Даун синдромы
F)Патау синдромы
14. Эпигеномға әсер ететін маңызды фактор (факторлар)
А) тамақтану
В) физикалық белсенділік
С) бактерия
Д) никотин қышқылы
E)токсиндер, вирустар
F)майлы тағамдар
15. Жасушаның генетикалық материалының эпигенетикалық өзгерістерінің толық жиынтығы
А) эпигеномика
В) эпигенетика
С) биоинформатика
Д) молекулалық биология
16. Хроматиннің құрылымына әсер етіп, транскрипциялық репрессорды бұғаттайды
А) геномдық импритинг
В) ацетилдену
С) эпигеном
Д) ДНҚ-ның метилденуі
17. Биоинформатика ғылым саласының бағыттары
А) тізбектер биоинформатикасы
В) құрылымдық биоинформатика
С) эпигенетика
Д) копьютерлік геномика
E)эргономикалық
F)инженерлік
18. Тізбектер биоинформатикасы
А) туыстас нәруыздардың құрылымдарын салыстырмалы талдау
В)геномды салыстырмалы талдау
С) тізбектегі гендерді болжау
Д) нуклеотидті және нәруызды тізбектерді талдаумен айналысады
E)кеңістіктегі нәруыз құрылымы негізінде нәруыздарды жіктеу
F)ген қызметін реттеуді зерттеу
19. Құрылымдық биоинформатика
А) туыстас нәруыздардың құрылымдарын салыстырмалы талдау
В)геномды салыстырмалы талдау
С) тізбектегі гендерді болжау
Д) нуклеотидті және нәруызды тізбектерді талдаумен айналысады
E)кеңістіктегі нәруыз құрылымы негізінде нәруыздарды жіктеу
F) ген қызметін реттеуді зерттеу
20. Копьютерлік геномика
А) туыстас нәруыздарды салыстырмалы талдау
В)геномды салыстырмалы талдау
С) тізбектегі гендерді болжау
Д) нуклеотидті және нәруызды тізбектерді талдаумен айналысады
E)кеңістіктегі нәруыз құрылымы негізінде нәруыздарды жіктеу
F)ген қызметін реттеуді зерттеу
21. Экстрокарпоральды ұрықтандыру алғаш рет жасалды
А) 1968ж Швецарияда
В)1974 ж Ресейде
С) 1975ж Қытайда
Д) 1978ж Англияда
22. Қазақстанда алғашқы сынауықтан шыққан сәби дүниеге келді
А) 1995ж
В)1994ж
С) 1992ж
Д) 1996ж
23. Биологиялық зертханада қажетті реагенттердің бірі
А) ооцит
В)монокланды антидене
С) гистон
Д) гибридома
24. Монокланды антиденелерді алу мәселелерін шешуге мүмкіндік береді
А) бұлшықет жасушалары
В)жыныс жасушалары
С) ісік жасушалары
Д) қан жасушалары
14 -бөлім. Биотехнология
14.1. Өндірісте, ауыл шаруашылығында, медицинада, тұрмыста микроорганизмдерді қолданудың артықшылықтары мен кемшіліктері. Полимеразды тізбекті (ПТР) реакцияны қолдану. Гендік-инженериялық манипуляция кезеңдер. Генетикалық инженерияның маңызы.Гендік модификацияланған организмдердің оң және теріс тұстар. 10 сынып.
1.Топырақ микроорганизмдерінің түзу қабілеті бар заттары
А) витаминдер,ферменттер
В) амнқышқылдары
С) элементтер,ферменттер
Д) өсіргіш заттар
E)липидтер
F)майлар
2. Бірнеше нуклеотидтен тұратын ДНҚ құрылымын «in vitro» жағдайында сынауықта көшірмесін жасау әдісі
А) ПТР
В) гендік инженерия
С) биомеханика
Д) биотехнология
3.ПТР-ді ұсынған ғалым
А) Дж.Л.Мак Киббен
В) Джованни Альфонсо Борелли
С) А.А.Ухтомский
Д) Кэрри Муллис
4.Матрицалық ДНҚ-ға комплементарлы ДНҚ жіпшелері ұзаратын полимеризация циклінің кезеңі
А)еру
В) гибридизация
С) элонгация
Д) ДНҚ-ның праймермен күйдірілуі
5.Зерттелетін екі тізбекті ДНҚ денатурацияланып, бір жіпшелі формаға ауысатын полимеризация циклінің кезеңі
А)еру
В) гибридизация
С) элонгация
Д) ДНҚ-ның праймермен күйдірілуі
6 . Температураны төмендету нәтижесінде праймерлердің матрицалық ДНҚ тізбектерімен комплементарлы байланысуы
А)еру
В) гибридизация
С) элонгация
Д) қалыпқа келу
7. Егер ДНҚ-ны эукариотты жасушаларға енгізсе, бұл шара аталады
А) трансдукция
В) транскрипция
С) элонгация
Д) трансформация
8. ДНҚ-ны клондау кезінде вектор ретінде пайдаланады
А) плазмидтер
В) саңырауқұлақтар
С) бактериялар
Д)эукариоттар
E) фагтар
F) аденовирустар
9. Мақсатты функционалдық белсенді генетикалық құрылыстың рекомбинатты ДНҚ молекуласы негізінде өзгеруі
А) жасушалық инженерия
В) биомеханика
С) биотехнология
Д)гендік инженерия
10. Генетикалық инженерияның негізі
А) түрдің фенотипін өзгерту
В) генетикалық кодты өзгерту
С) генетикалық кодты өзгертпеу
Д)бастапқы түрді өзгертпеу
11. Әкелікті анықтау мақсатында ДНҚ үлгілерінің салыстырылуы
А) геномдық дактилоскопия
В) дербес медицина
С) трнсформация
Д)гендің инженерия
12. Эмбрион жасушаларын клоундаудан алынған АҚШ-ғы ең жоғары жетістік
А) ақбас бұзау
В) арқар меринос
С) Ген атты бұзау
Д)Долли қойы
14.2. Қоректік ортаның түрлері. Грамм оң және грамм теріс бактериялар және олардың құрылысының ерекшеліктері. «Клондау «ұғымы. «Микроклонды көбейту» ұғымы.11 сынып.
1. Микроорганизмдерді өсіру үшін қажет ерекше субстрат
А) қоректік орта
В) жасанды орта
С) құрғақ қоспа
Д)аралас орта
2. Консистенциясы бойынша қоректік орта түрі (түрлері)
А) жартылай сұйық
В) құрғақ қоспа
С) сұйық
Д)тығыз
E) жасанды
F) табиғи
3. Бастапқы компоненттер бойынша қоректік ортаны жіктеу
А) жартылай сұйық
В) құрғақ қоспа
С) сұйық
Д)тығыз
E) жасанды
F) табиғи
4. Дайындау дәрежесі бойынша қоректік орта түрлері
А) жартылай сұйық
В) құрғақ қоспа
С) дайын қоректік орта
Д)тығыз
E) жасанды
F) табиғи
5. Қарапайым қоректік орта
А) ет- пептонды сорпа
В) дәрумендер
С) ет- пептонды агар
Д)шоколадты агар
E) қоректік желатин
F) пептонды су
6. Жұқпалы ауру қоздырғыштарды таратушыларды жою
А) дератизация
В) антисептик
С) дезинсекция
Д)дезинфекция
7. Кеміргіштер тарататын түрлі аурулардың қоздырғыштарын жою
А) дератизация
В) антисептик
С) дезинсекция
Д)дезинфекция
8. Грамм оң бактериялар түрі (түрлері)
А) стрептококк,стафилакокк
В)диплококтар
С) спирохета,сальмонелла
Д)бацилла, клостридия
E) спирохета, коринобактериялар
F) Listeria, коринобактериялар
9. Спора түзбейтін грамм оң бактериялар түрі (түрлері)
А) стрептококк
В)диплококтар
С) сирохета
Д) клостридия
E) коринобактериялар
F) Listeria
10. Спора түзетін грамм оң бактериялар түрі (түрлері)
А) стрептококк
В)бацилла
С) сирохета
Д) клостридия
E) коринобактериялар
F) Listeria
11. Эндотоксин бөлетін грамм оң бактериялар түрі
А) стрептококк
В)бацилла
С) сирохета
Д) клостридия
E) коринобактериялар
F) Listeria,
12. Грамм теріс бактериялар түрі (түрлері)
А) стрептококк,стафилакокк
В)диплококтар
С) сирохета,сальмонелла
Д)бацилла, клостридия
E) стрептакокк, коринобактериялар
F) Listeria, коринобактериялар,
13. Грамм оң бактериялардың ерекшелігі
А) жасуша қабықшасы 2 қабаттан тұрады
В)жасуша қабықшасы 3 қабаттан тұрады
С) эндотоксиндері жоқ
Д) липид мөлшері аз
E) пориндік өзектері бар
F)периплазмалық кеңістік бар
14. Грамм теріс бактериялардың ерекшелігі
А) жасуша қабықшасы 2 қабаттан тұрады
В)жасуша қабықшасы 3 қабаттан тұрады
С) эндотоксиндері жоқ
Д) липид мөлшері аз
E) пориндік өзектері бар
F)периплазмалық кеңістік жоқ
15. Лизоцим мен пенициллин әсеріне төзімді бактериялар
А) стрептококк
В)диплококк
С) сирохета
Д) сальмонелла
E) коринобактериялар
F) Listeria
16. Ағылшынша cloning cөзінің мағынасы
А) тамыр
В) шөп
С) ағаш
Д) бұта
17.Монозиготалы егіздердің дүниеге келуі
А) табиғи клоундау
В) молекулалы клоундау
С) репродуктивті клоундау
Д) ішінара клоундау
18 . Ең ұсақ биологиялық нысандарды клоундау технологиясы
А) табиғи клоундау
В) молекулалы клоундау
С) репродуктивті клоундау
Д) ішінара клоундау
19. Тұтас организм толықтай қалпына келтірілетін клоундау түрі
А) табиғи клоундау
В) молекулалы клоундау
С) репродуктивті клоундау
Д) ішінара клоундау
20 . Кейбір ұлпалары ғана қалпына келтірілетін клоундау түрі
А) табиғи клоундау
В) молекулалы клоундау
С) репродуктивті клоундау
Д) ішінара клоундау
21 . Тірі организмнің дәл генетикалық көшірмесі
А) клон
В) репарация
С) рекомбинация
Д) геном
22 . Алғаш ядроны ауыстыру әдісі арқылы клоундалды
А) ақбас бұзау
В) арқар меринос
С) Ген атты бұзау
Д)Долли қойы
23. Клон терминін ұсынған ғалым
А) Дж.Л.Мак Киббен
В) Уэбстер
С) А.А.Ухтомский
Д) Кэрри Муллис
24. In vitro жағдайында өсіруге алынған өсімдіктің бөігі
А) плюропотентті
В) геномды
С) эксплантты
Д) имплантты
25.Өсімдіктерден эксплант ретінде алынады
А) жас, әлсіз жіктелген ұлпалар
В) жас, жақсы жетілген ұлпалар
С) кәрі, әлсіз жетілген ұлпалар
Д) өткізгіш үлпалар
26.Жіктелмеген жасушалар
А) фетальды
В in vitro
С) каллус
Д) клото
27. Каллус өсіндісі арқылы табысты көбейтуге болады
А) күнбағыс
В)алабота тұқымдастар
С) астық тұқымдастар
Д) қант қызылшасы
E) итмұрын
F) гүлшетен
28. Микрокөбейтуде қолданылатын негізгі әдіс
А)бұрыннан бар меристеманы белсендіру
В)индукциялау
С) соматикалық эмбриогенез
Д) репродуктивті
29. Жасушалар кристалл күлгінді жинап, көк түске боялатын бактериялар
А) стрептококк,стафилакокк
В)диплококтар
С) сирохета,сальмонелла
Д)бацилла, клостридия
E) спирохета, коринобактериялар
F) Listeria, коринобактериялар
30. Жасушалар кристалл күлгін этанолмен шайылып, сафранинмен қызыл түске боялатын бактериялар
А) стрептококк,стафилакокк
В)диплококтар
С) спирохета,сальмонелла
Д)бацилла, клостридия
E) стрептакокк, коринобактериялар
F) Listeria, коринобактериялар
31. Анықталмаған бактерияны зерттеу әдісі (әдістері)
А) грамм теріс
В) грамм оң
С) стерильдеу
Д)аспалы тамшы
E) бактериоскопия
F) жаншылған тамшы
32. Суретте 2 санымен берілген жасуша қабықшасының қабаты
А) цитоплазмалық мембрана
В)пептидогликан
С) периплазмалық кеңістік
Д)сыртқы мембрана
15-бөлім. Биосфера. Экожүйе.Популяция.
15.1. Экожүйе . Қазақстанның ереккше қорғалатын табиғи аумақтары 7 сынып .
1.Тірі организмдердің тіршілігіне әсер ететін кез келген орта жағдайларын немесе орта құрам бөліктері
А) экожүйе
В) экологиялық фактор
С) абиотикалық фактор
Д) антропогендік фактор
2. Экологиялық фактор қанша топқа бөлінеді?
А) бөлінбейді
В) 2
С) 3
Д) 4
3. Қоректік тізбекте энергияны алу тәсіліне байланысты организмдер ......... болып бөлінеді.
А) өсімдіктер және жануарлар
В) саңырауқұлақтар мен бактериялар
С) автотрофты және гетеротрофты
Д) табиғи және жасанды
4. Белгілі бір аумақтағы биоценоздардың табиғат факторларының немесе адам әрекетінің әсерінен бірізді ретпен ауысуы
А) бірінші реттік сукцессия
В) екінші реттік сукцессия
С) биоценоз
Д) экологиялық сукцессия
5. Экожүйе-
А) тұрақты күйге ұмтылатын, өзін-өзі реттейтін жүйе
В) тіршілік отасының өзгеру жүйесі
С) адамның шаруашылық іс-әрекеті жүйесі
В) биологиялық тепе-теңдік жүйесі
6. Қазақстан аумағында қанша қорық бар?
А) 10
В) 9
С) 8
Д) 7
7. Қазақстанның Қызыл кітабы ең алғаш қай жылы шықты?
А) 1963
В) 1978
С) 1981
Д) 1987
8. Қоректік заттар бұл ..........
А) еңбек етуі үшін қажет энергия
В) органикалық заттардың ыдырауы
С) организмді құрайтын құрылыс материалдары
Д) күрделі заттардың ыдырауы
9 . Табиғи резерваттарға жатады
А) Көлсай көлдері
В) Шарын
С) Ертіс орманы
Д) Жетісу Алатауы
10. Семей ядролық полигонын жабу туралы Жарлыққа қол қойылды
А) 1963 27тамыз
В) 1991 29 тамыз
С) 1981 28 тамыз
Д) 1987 29 тамыз
11. Ерекше қорғалатын аумақтар, онда кез-келген шаруашылық іс-әрекетке тыйым салынған
А) Мемлекеттік табиғи қорық
В) Мемлекеттік ұлттық табиғи саябақ
С) Табиғи қорықшалар
Д) Мемлекеттік табиғи ескерткіштер
12. Ұлттық саябақтар саны
А) 12
В) 14
С) 8
Д) 10
13.Елімізде ең алғаш ұйымдастырылған ұлттық саябақ
А) Шарын
В) Сайрам-Өгем
С) Көлсай көлдері
Д) Баянауыл
14.Биологиялық алуантүрлілікті сақтауға және оны қалпына келтіруге айрықша көңіл бөлінеді
А) Мемлекеттік табиғи қорық
В) .Мемлекеттік ұлттық табиғи саябақ
С)Табиғи резерваттар
Д) Мемлекеттік табиғи ескерткіштер
15. Ең алғаш құрылған қорық
А) Наурызым
В) Барсакелмес
С) Алматы
Д) Ақсу-Жабағылы
16. Жартылай шөлейттен альпілік ландшафт тән
А) Наурызым
В) Барсакелмес
С) Алматы
Д) Ақсу-Жабағылы
17. Іле Алатауында орналасқан қорық
А) Алматы
. В) Үстірт
С) Наурызым
Д) Қорғалжын
18.Қостанай облысында орналасқан қорық
А) Үстірт
. В) Барсакелмес
С) Наурызым
Д) Қорғалжын
19.Қорғалжын қорығының екінші атауы
А) аққулар мекені
В ) қоқиқаздар мекені
С) бірқазандар мекен
Д) барыстар мекені
20. Қорғалжын қорығы ұйымдастырылған аймақ
.А) Қостанай облысы
. В).Шығыс Қазақстан облысы
С) Ақмола облысы
Д) Түркістан облы
21. Маңғыстау облысында құрылған қорық
А) Үстірт
. В) Батыс -Алтай
С) Наурызым
Д) Қорғалжын
22. Марал тамыры, алтын тамыр, алтай, женьшень сияқты өсімдіктері бар
А) Наурызым
В) Батыс-Алтай
С) Алматы
Д) Ақсу-Жабағылы
23.Қызыл кітап атауын ұсынды
А) . П.Скот
В) В.Виноградский
С) С. Навашин
Д) И.Мечников
24.Қызыл кітаптың бірінші нұсқасы шықты
А) 1978
В) 1991
С) 1981
Д) 2010
25. Қазақстан Қызыл кітабының өсімдіктерге арналған басылымы шықты
А) 1996
В) 1991
С) 1981
Д) 2010
26.Ақсу Жабағылы қорығында тіршілік ететін жануарлар
А) барыс, аю, борсық
В) ақбөкен,құлан
С) үнді жайрасы,жұмақ құсы
Д) ұлар
E) сабаншы,күзен
F) аққұлақ,борсық
27. Алматы қорығының өсімдіктері
А) Грейг қызғалдағы
В )алтай тамыры, алтай сарғалдағы, женшень
С) Тянь-Шань шыршасы, жабайы алма,жабайы өрік
Д) Островский қызғалдағы
E ) жатаған шырша
F) асқабақ
28.Қаратау қорығының эндемиктері
А) Грейг қызғалдағы
В) Шренк тобылғысы
С) Островский қызғалдағы
Д) Бекарин терегі
E) жатаған шырша
F)алтай тамыры
29. Қазақстанның Қызыл кітабына енген эндемиктер:
А) жалман
B) Мензбир суыры, қарақұйрық
C) барыс
D) жетісулық бақатіс
E) ақбөкен,
F) аққұлақ,борсық
30. Агроценоз дегеніміз
А) жасанды экожүйе
В) мұхит экожүйесі
С) табиғи экожүйе
В) теңіздер экожүйесі
31Агроценозға жатады
А) жүзімдік
В) орман
С) тайга
Д) шөл дала
32 .Ең қуатты, алуан түрлі өнімді экожүйе
А ) экваторлық орман
В) шөлейт
С) шөл дала
Д) мұз белдеуі
33. Қазақстанның эндемик жануары жалманды тапқан қазақстандық ғалым
А ) В.А.Селевин
В) М.В.Бейерник
С) Д.И.Ивановский
Д) Н.М. Пржевальский
34. Өсімдіктер әлемі мен жануарлар дүниесі қатаң қорғауға алынған. Бірақ демалуға, спортпен айналысуға, таным-жорық ұйымдастыруға болатын жер
А ) қорық
В) ұлттық табиғи саябақ
С) табиғи ескерткіш
Д) қаладағы саябақ
35.Қазақстанның толықтырылған 4 ші басылымының шыққын жылы, омыртқалылардың ...... түрі енгізілді
А) 2004, 129түрі
В) 1997 ,215 түрі
С) 1981, 127 түрі
Д) 2010, 128 түрі
15.2. Жүйелеу. Тыңайтқыштар. 7 сынып .
1.Қоректік тізбекте энергияны алу тәсіліне байланысты организмдер ......... болып бөлінеді.
А) өсімдіктер және жануарлар
В) саңырауқұлақтар мен бактериялар
С) автотрофты және гетеротрофты
Д) табиғи және жасанды
2. Жүйелеудің негізгі бірлігі ретінде түр ұғымын ғылымға енгізген ғалым
А К.А. Тимирязев
В) Ч.Дарвин
С) К.Линней
Д) Ж.Б. Ламарк
3. Жануарларды жіктеудің сызбанұсқасын анықта
А) түр→туыс→тұқымдас→отряд→класс→тип→жануарлар дүниесі
В) туыс→тұқымдас→отряд→класс→тип
С) тұқымдас→отряд→класс→тип→жануарлар дүниесі
Д) түр→туыс→тұқымдас→отряд→класс
4. Тірі организмдердің патшалығын ата
А) вирустар, бактериялар, саңырауқұлақтар
В) саңырауқұлақтар, өсімдіктер, жануарлар
С) протистер, саңырауқұлақтар, прокариоттар, өсімдіктер, жануарлар
Д) жануарлар, құстар,сүтқоректілер
5. Жүйелеудің арнайы тарауы –
А) анықтама
В) номенклатура
С) бинарлық номенклатура
Д) биологиялық атау
6. Көпжасушалы организмдер үлкен екі бөлімге бөлінеді
А) біржасушалылар және көпжасушалылар
В) қосмекенділер және жорғалаушылар
С) омыртқасыздар және омыртқалылар
Д) құстар және сүтқоректілер
7. Қандай да болмасын белгінің сипаттамасы немесе қарама-қарсы белгінің сипаттамасы
А) вирус және антивирус
В) дене және антидене
С) фаг және антифаг
Д)теза және антитеза
8. Жасуша терминін ғылымға енгізген ғалым
А) Роберт Гук
В) Карл Линней
С) Ч.Дарвин
Д) Ж.Б.Ломарк
9. Жануарлар жасушасында пластидтер
А) болады
В) болмайды
С) түссіз
Д) дұрыс жауабы жоқ
10. Оттек, сутек, көміртек, азот жататын топ
А) макроэлементтерге
В) микроэлементтерге
С) тыңайтқыштарға
Д) биологиялық заттарға
11. Микроэлементтер тобын көрсетіңіз
А) оттек, сутек, азот, көміртек
В) мырыш, молибден, мыс, фтор, бор
С) марганец, алюминий, азот, калий
Д) натрий, сутек, оттек, мырыш
12. Тыңайтқыштар қаншаға бөлінеді?
А) 2
В) 3
С) 4
Д) бөлінбейді
13.Органикалық тыңайтқыштар-
А) көң, құс саңғырығы, шымтезек, қарашірік
В) шымтезек, азот, фосфор,селитра, калий
С) қарашірік, селитра, көң
Д) құссаңғырығы, шымтезек, селитра
14.Азот, фосфор, калий тыңайтқыштың қай түріне жатады?
А) органикалық
В) минералды
С) калийлі
Д) азотты
15.Органикалық заттарға жатпайды
А) нәруыз
В) нуклеин қышқцлы
С) көмірсу
Д) оттек
16.Тірі ағзаларды сипаттайтын және топ бойынша бөлетін биология бөлімі
А) систематика
В) экология
С) геология
Д) биогеография
17.Систематиканың негізін қалаған ғалым
А) К.Линней
В) Ж.Ламарк
С) Р.Гук
Д) А.Левенгук
18.Ең ірі жүйелік категория
А) отряд
В) патшалық
С) түр
Д) туыс
19.Прокариот ағза
А) мүк
В) бактерия
С) қына
Д) вирус
20..Прокариоттардың басты айырмашылығы
А) ядросы жоқ
В) ядросы жетілген
С) жасушасыз құрылым
Д) көпжасушалы
21.Эукариоттардың ең кіші жүйелік категориясы
А) түр
В) отряд
С) тұқымдас
Д) туыс
22.Өсімдіктер жүйелік категориясына жатпайды
А) дүние
В) бөлім
С) класс
Д отряд
23.Дихотомиялық тірек сөздерді ұсынған ғалым
А) Ж.Ламарк
В) Д.Рей
С) К.Линней
Д) Р.Гук
24.Жануарлар жүйелік категориясына жатпайды
а) қатар
ә) тип
б) класс
в) отряд
25.Өсімдіктерді жіктеудің сызбанұсқасын анықта
А)түр→туыс→тұқымдас→отряд→класс→тип→ дүние
В) туыс→тұқымдас→отряд→класс→тип
С) тұқымдас→отряд→класс→тип→жануарлар дүниесі
Д) түр→туыс→тұқымдас→қатар→класс →бөлім→ дүние
26. Ең алғаш құрлыққа шыққан омыртқалы жануарларлар
А) қосмекенділер
В) сүтқоректілер
С) жорғалаушы
Д)құстар
27. Нағыз құрлық жануарлары
А) қосмекенділер
В) сүтқоректі
С) жорғалаушы
Д) құстар
28. Хлорофил құрамына кіреді
А) магний
В) хлор
С) фосфор
Д) кальций
29 .ДНҚ құрамына кіреді
А) магний
В) фосфор
С) темір
Д) кальций
30.Жануарларда жүндердің түсуіне алып келеді:
А) селен
В) фосфор
С) мыс
Д) кальций
31. Құстарда ....... жетіспесе перозис ауруына алып келеді
А) селен
В) фосфор
С) марганец
Д)кальций
32. Азот жетіспесе
А) тамырлар нашар өседі
В) жапырақтар бозарады
С) жанама бұтақтар дамымайды
Д) түйнектер баяу дамиды
E) тірек ұлпасы жетілмейді
F) жасуша қабықшасы түзілмейді
33. Калий :
А) түйнектер мен пиязшықтың өсуіне жағдай жасайды
B) суыққа төзімділігін арттырвды
C) жанама бұтақтар дамиды
Dжемістің салмағына әсер етеді
E) тірек ұлпасы жетіледі
F) жасуша қабықшасын түзеді
34. Өсімдіктердің қорегіндегі ең басты эементтер:
A) магний
B) хлор
C) фосфор
D) кальций
E) калий
F) азот
35. Фосфор жетіспесе
А) өсімдіктің өсуі, гүлдеуі тоқтайды
B) жеміс пен тұқым беруі тоқтайды
C) жанама бұтақтар дамымайды
D) түйнектер баяу дамиды
E )тірек ұлпасы жетілмейді
F )жасуша қабықшасы түзілмейді
36. Калий жетіспесе
А) тамырлар нашар өседі
В) жеміс пен тұқым беруі тоқтайды
С) жанама бұтақтар дамымайды
Д) түйнектер, пиязшықтар баяу дамиды
E )жапырақтаң жиегінде күйік тәрізді дақ пайда болады
F) жасуша қабықшасы түзілмейді
15.3. Экожүйелердің құрамбөліктері. Популяция оның экологиялық сипаттамасы. Тірі ағзалардың өзара қарым-қатынас түрлері. 8 сынып
1.Қоректік тізбекте бірінші қоректік деңгейде болады
А) консументтер
В) продуценттер
С) редуценттер
Д) детриттер
2.Үшінші реттік консументке жатады
А) өсімдік
В) қоян
С) түлкі
Д) бүркіт
3. Ең соңғы қоректік деңгейде болады
А) консументтер
В) продуценттер
С) редуценттер
Д) трофикалық тізбек
4.Бір-бірінен органикалық заттар мен энергияны жүйелі түрде алып отыратын тірі ағзалар қатары
А) трофикалық тізбек
В) жүйелеу
С) экожүйе
Д) дихотомиялық кілт
5.Қоректік тізбек тұрады
А).5-6 буын
В) 1-2буын
С) 4-5 буын
Д) 2-3 буын
6.Популяцияны зерттейтін экология бөлімі
А) синэкология
В) демэкология
С) әлеуметтік экология
Д) геоэкология
7.Бір географиялық нүктеде тіршілік ететін түрлер
А) консументтер
В) сапрофиттер
С) паразиттер
Д эндемиктер
8.Популяциялық өсім
А) бір жылдағы популяцида туған дара санын көрсетеді
В) бір жылдағы популяцияда тіршілігін жойған дара санын көрсетеді
С) уақыт бірлігіндегі туу мен өлім арасындағы айырмашылық
Д) популяциядағы әртүрлі жастағы даралар арасындағы қатынас
9. Популяция алатын аумақ пен оның құрамына кіретін ағзалардың саны арасындағы арақатынас
А) популяция тығыздығы
В). өсім қарқыны
С) өлім-жітім
Д) туу
10.Популяциядағы даралар ие барлық геннің, олардың түр өзгерістерінің жиынтығы
А) популяция генофонды
В) популяция тығыздығы
С) жастық құрам
Д) өсім қарқыны
11.К стратегия тән ағза (ағзалар)
А) бүрге
В) шегіртке
С).піл
Д) .кеміруші
Е) маймыл
F).мысықтұқымдас жыртқыш
12.Уақыт бірлігіндегі өсім
А) өсім-қарқыны
В) өлім -жітім
С) өсім
Д) жастық құрамы
13.R стратегия тән
А.) шегіртке
В) маймыл
С) кеміруші
Д) таракан
Е) мысықтұқымдас ірі жыртқыш
F) теңіз сүтқоректілері
14.Тірі ағзалардың бір-біріне жағымсыз әсерлері
А) жыртқыштық
В) симбиоз
С) бәсекелестік
Д) комменсализм
Е) паразиттік
F) мутуализм
15.Тиындар мен бұландардың бір орманда тіршілік етуі
А) паразиттік
В) бәсекелестік
С) жыртқыштық
Д) нейтрализм
16. Бір түрдің арасында бірін-бірі қорек етуі
А) каннибализм
В) нейтрализм
С) мутуализм
Д) комменсализм
17. Шөл жануарларының маңызды бейімделуі
А) ымыртта белсенділікке көшуі
В) ыстық құмға аунап салқындайды
С) қысқы ұйқыға көп уақыт бөледі
Д) сексеуілдің жапырағын қорек етеді
18.Етжеңді жапырақтарында ылғал жинайтын суккуленттер
А) агава
В ) алоэ
С) інжугүл
Д) саумалдық
Е) бозкілем
F) бидай
19. Ылғал сүйгіш ағзалар
А) бақа,құтан,үйрек
В) бірқазан,ондатр,құндыз
С) қамыс,қоға,күріш
Д) сарышаян,жылан,дуадақ
Е) кесіртке, түйе
F) сексеуіл, жантақ, жыңғыл
20.Жылу сүйгіш ағзалар
А) сексеуіл,жантаққ
В) піл,маймыл, керік
С) киік, пальма, какао
Д) қамыс, қоға
Е) ананас
F) морж
21.Гомойотермді жануарлар
А) балықтар
В) құстар
С) қосмекенділер
Д) жорғалаушылар
Е) сүтқоректілер
F) шөп бақа
22.Біркелкі температура оптимумы болады
А) ақ аю
В) қоян
С) морж
Д) аю
Е) піл
F) қайың
23. Дүниежүзілік тұқым банкінің мақсаты
А) апат болған жағдайда өсімдіктердің жабайы түрлері мен мәдени іріктемелерінің генетикалық әртүрлілік ақпаратын сақтап қалу
В) түрі жойылып бара жатқан өсімдік түрлерін сақтау
С) саны азайып бара жатқан мәдени өсімдік түрлерін сақтап қалу
Д) сирек кездесетін жануар түрлерін сақтау
24. Мутуализм
А) актиния қармалауыштарындағы «сайқымазақ» мылқау балық
В) қына
С) таңқы шаян мен актинияның селбесуі
Д) түйнек бактериясы мен бұршақтың селбесуі
25.Каннибализм тән ағза(ағзалар)
А) шортан
В) актиния
С) өрмекші
Д) таңқышаян
Е) түйнек бактериясы
F) морж
26. Комменсализм
А) тиіннің бұланға деген қатынасы
В) қына
С) таңқы шаян мен актинияның селбесуі
Д) теңіз тасбақасына ұшқыш балықтардың еріп жүруі
27. Тышқанның бақа арқылы тірі қалуы.
А) комменсализм
В) кооперация
С) мутуализм
Д) аменсализм
15.4.Тірі ағзалардың көптүрлілігі. 8 сынып
1. Төменгі сатыдағы өсімдік
А) мүк
В) қырықбуын
С) асқабақ
Д) балдыр
2.Жоғары сатыдағы споралы өсімдіктер
А) мүк
В) балдыр
С) қырықбуын
Д) қырықжапырақ
Е) шырша
F) алабота
3.Құрлықта өсуге бейімделген алғашқы өсімдіктердің бірі
А) мүк
В) балдыр
С) қырықбуын
Д) қырықжапырақ
Е) шырша
F) алабота
4.Саңырауқұлақтардағы жануарлардың белгісі
А) қоректік қор заты-гликоген
В) бүкіл тіршілік бойы өседі
С) жасуша қабықшасы хитиннен тұрады
Д) лизосомалары асқорыту вакуольі бар
Е) жасушасы қатты жасуша қабырғасымен жабылған
F)спораларымен көбейеді
5.Көк-жасыл немесе сары-жасыл түсті көпжасушалы саңырауқұлақ
А) пеницилл
В) түлкіжем
С) мукор
Д) ашытқы
6.Қантты сіңіріп, одан энергия алуға бейім саңырауқұлақ
А).пеницилл
В) түлкіжем
С) мукор
Д) ашытқы
7.Денесі балдыр мен саңырауқұлақтан тұратын ағза
А) қына
В) мүк
С) плаун
Д қырықбуын
8.Саңырауқұлақтардағы өсімдіктердің белгісі
А) қоректік қор заты-гликоген
В) бүкіл тіршілік бойы өседі
С) жасуша қабықшасы хитиннен тұрады
Д) лизосомалары асқорыту вакуольі бар
Е) жасушасы қатты жасуша қабырғасымен жабылған
F)спораларымен көбейеді
9. Антибиотик алынатын саңырауқұлақ
А) пеницилл
В) түлкіжем
С) мукор
Д) ашытқы
10.Бүршіктену жолымен көбейетін саңырауқұлақ
А).пеницилл
В) түлкіжем
С) мукор
Д) ашытқы
11. Даражарнақты өсімдіктерге жатады
А) арпа, сұлы
В) лалагүл,қызғалдақ
С) асқабақ, қарбыз
Д) құртқашаш, қасқыржем
Е) бұршақ, жержаңғақ
F) орман жаңғағы, пісте
12. Даражарнақты өсімдіктерге тән қасиет
А) тамыр жүйесі-шашақ
В) жапырақтың жүйкеленуі- доға немесе параллель
С) жапырақтың жүйкеленуі – торлы -қауырсынтәрізді не саусақтәрізді
Д) жай жапырақты
Е) жай және күрделі жапырақты
F) тостағанша және күлте жапырақшалары болады
13. Қосжарнақты өсімдіктерге тән қасиет
А) тамыр жүйесі-шашақ
В) күлте жапырақшаларының саны үш не екіге еселі
С) жапырақтың жүйкеленуі – торлы -қауырсынтәрізді не саусақтәрізді
Д) гүл бөліктерінің саны төрт не беске еселі
Е) жай жапырақты
F) тостағанша және күлте жапырақшалары болады
14. Торлы саусақ тәрізді жүйкелену тән
А) бегония, қазтабан, майсана
В) жүзім, емен, алма
С) жөке, қайың, үйеңкі
Д) түймедақ, қараағаш
15. Денесі үш бөліктен тұрады
А) бүрге
В) бүйі
С)қыршаян
Д) циклоп
Е) дәуіт
F) қоңыз
16.Ежелгі өрмекші
А) маса
В) семсерқұйрық
С) кене
Д) бүйі
17. Денесі екі бөліктен тұратын буынаяқтылар
А.) шегіртке
В)өзен шаяны
С) ақ бүйі
Д) таракан
Е) инелік
F) құмырсқа
18.Хелицера
А) тұтқыаяқ
В) күйіс аяқ
С) жүзетін аяқ
Д) жүретін аяқ
19.Желбезекпен тыныс алатын жануар
А) сазан
В) қоңыз
С) инелік
Д) кене
20. Буынаяқтылар типінің ерекшелігі
А) сыртқы қаңқасы- хитинді
В) жүйке түтігі бар
С) денесі сегменттерден тұрады
Д) денесі үш бөлімді
Е) барлығы 10 аяқты
F) ең алғаш жүйке торы пайда болды
15.5. Тірі ағзалардың көптүрлілігі. Биосфера және экожүйе. Адам іс әрекетінің қоршаған ортаға әсері.
9 сынып
1.Уақыт бірлігінде экожүйеде түзілетін органикалық заттардың мөлшері
А) сандық пирамида
В) биомасса өнімділігі
С) биомасса пирамидасы
Д экологиялық пирамида
2. Биомасса пирамидасы
А) уақыт бірлігінде экожүйеде түзілетін органикалық заттардың мөлшері
В) әртүрлі қоректік деңгейдегі ағзалар массасының арақатынасы
С) белгілі бір уақыттағы экожүйе күйін фотобейне ретінде сипаттайды
Д) әрбір деңгейдегі жеке ағзалардың санын көрсетеді
3. Әрбір қоректік деңгейден келесісіне өтетін энергия мөлшері
А) 1%
В) 10%
С) 0,5%
Д) 100%
4.Бірінші трофикалық деңгейге жататын ағзалар
А) продуценттер
В) консументтер
С) редуценттер
Д) тұтынушылар
Е) ыдыратушылар
F) өндірушілер
5.250кг жемшөп жеп,тұяқтылар популяциясы 30кг салмақ қосса, бұл қоректік деңгейдегі энергияның ауысу тиімділігі
А) 12,5 %
В) 20%
С) 14%
Д) 22%
6.Энергия пирамидасы заңын ашты
А) В.А.Селевин
В) М.В.Бейерник
С) Р.Линдеман
Д) Н.М. Пржевальский
7 Экологиялық пирамида заңы бойынша орман массасы 3,5 кг үкі өсіру үшін қанша дән керек, егер қоректік тізбек түрі мынадай болса: дәнді дақыл-тышқан - үкі.
А) 350 г
В) 350кг
С)3500 кг
Д) 35 кг
8.Жер бетіндегі негізгі жылыжай газдарына жатпайды
А) су буы
В) калий
С) озон,көмірқышқыл газы
Д) метан
Е) азот
F).оттек
9. Озон қалқанының бұзылуына негізгі себеп
А) фреонның қолданылуы
В) көмірқышқыл газымен ластану
С) ғарыш кемелерін ұшыру
Д) адамның тікелей іс әрекеті
Е) популяция тығыздығы
F)адамның жанама іс әрекеті
10.Азотты биологиялық бекіту
А) найзағай
В) фотосинтездеуші цианобактериялар
С) жанартау
Д) түйнек бактериялары
Е) таскөмір
F) мұнай
11.Диатом балдырларының сауытынан тұратын тау жынысы
А) таскөмір
В) диатомит
С) ұлутас
Д) бор
12.Табиғи кешендерді қазу жұмыстары жүргізілген соң қалпына келтіру
А) технологиялық қалдық
В) репарация
С) рекультивация
Д) кооперация
13.Ауылшаруашылығы өсімдіктерін қорғау үшін қолданылатын химиялық заттар
А) технологиялық қалдық
В) пестицид
С) белок
Д) инулин
14.Арамшөптерді жоюға бағытталған пестицид
А) инсектицид
В) пестицид
С) гербицид
Д) фунгицид
15.Фунгицидтер жояды
А) бунақдене
В) саңырауқұлақтар
С) арамшөп
Д) өрмекші
16.Инсектицидтер жояды
А) бунақдене
В) арамшөп
С) өрмекші
Д) кене
Е) бактерия
F) саңырауқұлақ
17.Пестицидтердің негізгі қасиеті (қасиеттері)
А) жаппай әсер ету
В) улылығы
С) таңдап әсер ету
Д) тұрақтылығы
Е) пессималдық фактор
F) жанама әсер ету
18.Пестицидтердің әсері зертханалық жағдайға қарағанда табиғатта жоғары болуына әсер етеді
А) жаппай әсер ету
В) пессималдық факторлар
С) таңдап әсер ету
Д) абиотикалық фактор
Е) климат
F)жанама әсер ету
15.6. Биосфера.Экожүйе.Популяция. 11 сынып
Экологиялық пирамида. Түрлердің алуантүрлілігі. Харди-Вайнбергтің генетикалық тепе-теңдік заңы. Өсімдіктер мен жануарлардың сирек кездесетін және жойылып бара жатқан түрлерін қорғау.
1.Жайылымдық қоректік тізбектің дұрыс нұсқасы
А) өсімдік материалы-шыбын-өрмекші-жерқазушы-жапалақ
В) өсімдік материалы--өрмекші- жапалақ -жерқазушы-шыбын
С) өсімдік материалы-шыбын-өрмекші- жапалақ-жерқазушы
Д) өсімдік материалы--өрмекші-жерқазушы-шыбын-жапалақ
2.Детриттік қоректік тізбектің дұрыс нұсқасы
А) орманның жапырақты жабыны-шұбалшаң-қарақарға-қырғи
В) шұбалшаң-қарақарға-қырғи-орманның жапырақты жабыны
С) орманның жапырақты жабыны-шұбалшаң—қырғи-қарақарға
Д) орманның жапырақты жабыны--қарақарға-қырғи-шұбалшаң
3.Екі түрдің бір аумақта бірдей экологиялық қуыста орналаса алмайтынын анықтайды
А) Р.Линдеман заңы
В) Харди-Вайнберг заңы
С) Гаузе заңы
Д) Мендель заңы
4.Ақкөбелектің тиінге қарым-қатынасы
А) мутуализм
В) кооперация
С) комменсализм
Д) нейтрализм
5. Суқоймасында массасы 8 кг болатын шортан өсуі үшін планктонның қанша мөлшері керек?
А) 0,8кг
В) 800кг
С) 8кг
Д) 80кг
6. Популяцияның маңызды белгісі
А) ареалдары әртүрлі
В) аймақтық оқшаулану
С) еркін шағылысу
Д) еркін шағылыспау
7. Харди-Вайнберг формуласы бойынша анықталады
А) аймақтық оқшаулану ерекшеліктері
В) түрлердің шағылысу мүмкіндігі
С) табиғи популяциядағы гендер жиілігі
Д) популяцияның туу көрсеткіші
8. Харди-Вайнберг формуласы бойынша генотиптердің жиіліктер жиынтығы тен
А) екіге
В) бірге
С) жүзге
Д) онға
9. Харди-Вайнберг формуласы бойынша доминантты гомозиготалылардың жиілігі
А) P2
В) q
С) Pq
Д) q2
10. Харди-Вайнберг формуласы бойынша рецессивті гомозиготалылардың жиілігі
А). P
В) q
С) Pq
Д) q2 11.Харди-Вайнберг формуласы бойынша гетерозиготалылардың жиілігі
А) P
В) q
С) 2 Pq
Д q2
12.Бір қаланың перзентханасында 1 жыл ішінде өмірге келген 2500 баланың 25-інде рецессивті белгі ауру бар делік.Харди-Вайнберг заңы бойынша осы мәліметтерді пайдаланып, доминантты гомозиготалылар жиілігін анықта
А.) 0,01
В) 81
С) 0,81
Д) 8,1
13. Қазақстанда ең сирек кездесетін жануарлар
А) гепард, қызыл қасқыр
В) сабаншы,Түркістан шағыл мысығы
С) сілеусін
D) түлкі, ор қоян
E) ақ аю, түлкі
F) жарғанат, бүркіт
14. Қазақстанда ең сирек кездесетін өсімдіктер
А) Биберштейн жауқазыны
В) Кәдімгі қарағай
С) Бесмүйізді қаттыбас
D) Жатаған шырша
E) Зеравшан аршасы
F) Көпжылдық арша
15..Жайылымдық қоректік тізбектің дұрыс нұсқасы
А).қызғылт бұтақ шырыны-күйе-қоңыз-өрмекші-жәндікқоректі құс-жыртқыш құс
В) қызғылт бұтақ шырыны- күйе- қоңыз- өрмекші - жыртқыш құс - жәндікқоректі құс
С) қызғылт бұтақ шырыны – күйе - қоңыз - жәндікқоректі құс -өрмекші-жыртқыш құс
Д) қызғылт бұтақ шырыны—қоңыз - өрмекші- жәндікқоректі құс- күйе - жыртқыш құс
.
Тұқымқуалаушылық және өзгергіштік. Селекция. 8 сынып
Тұқ
Координация және реттелу. Гормондар. 8 сынып
Қозғалыс. Биофизика. 8сынып
Сезім мүшелері. 8 сынып
Заттардың тасымалдануы.
Қоректену.
8сынып
Координация және реттелу. 7сынып
Көбею.Өсу және даму. 7 сынып
Тыныс алу. 7,8,9 сынып
Қоректену. Жапырақтың құрылысы. 7 сынып
1-бөлім . Молекулалық биология
1.1.
-
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
B
E
F
A
C
DA
B
D
B
D
EB
B
E
F
D
A
C
F
A
B
A
B
F
D
A
C
B
E
A
C
D
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
A
B
C
D
A
A
C
A
B
C
A
B
A
C
D
F
A
B
E
A
A
C
E
A
B
F
A
C
D
A
B
D
1.2.
-
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
A
B
C
D
C
E
A
A
B
D
B
C
D
A
B
E
C
D
A
B
C
B
A
B
C
A
D
E
F
D
A
16
17
18
19
20
21
22
23
B
B
A
B
A
A
C
D
A
B
D
B
C
1.3.
-
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
C
C
A
C
B
A
C
E
A
B
C
B
B
B
D
B
16
17
18
19
20
21
22
23
D
B
A
B
A
B
A
A
1.4.
-
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
B
D
A
C
E
F
C
C
F
A
D
E
B
B
C
A
B
F
A
A
A
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
B
A
D
В
С
E
C
B
A
B
C
D
B
A
C
C
B
31
32
33
34
A
C
E
D
C
A
2 – бөлім. Жасушалық биология
2.1.
-
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
А
B
CB
C
FC
D
EB
CC
D
D
D
A
B
C
A
B
C
A
B
CC
A
C
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
A
C
C
A
C
D
A
B
B
D
A
B
A
B
D
A
D
B
C
A
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
A
B
CB
CA
B
A
D
A
C
E
D
E
D
A
C
A
D
E
A
C
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
A
C
D
B
B
D
D
A
C
C
A
A
B
D
A
B
C
A
B
B
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
D
A
CB
D
A
C
DA
CA
D
B
C
B
D
B
E
E
C
DA
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
A
B
D
EB
A
D
A
C
DE
A
B
CA
D
B
A
D
EA
CC
A
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
B
D
A
B
D
A
A
C
D
C
A
C
DA
E
D
A
DA
B
D
2.2.
-
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
A
B
A
E
F
D
E
C
B
A
C
FC
3-бөлім . Қоректену
3.1.
-
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
A
D
C
B
A
A
B
C
DA
C
EA
C
DA
A
D
C
D
B
C
E16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
B
C
DD
A
B
EC
A
B
DE
B
C
B
A
A
B
DA
BD
A
B
FD
31
32
33
34
B
C
EA
A
C
EC
4-бөлім. Заттардың тасымалдануы
4.1.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
A |
B |
C |
D |
A |
D |
C |
D |
A |
A |
B |
A |
A |
B |
A |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
|
|
|
|
|
|
|
A |
D |
A |
D |
B |
C |
C |
C |
B |
|
|
|
|
|
|
4.2.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
B |
C |
A |
F |
B |
A |
A |
A |
B |
A |
D |
B |
D |
E |
C |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
29 |
30 |
|
B |
B |
B |
C |
A |
A |
B |
B |
A |
B |
A |
D |
A |
A |
B |
|
31 |
32 |
33 |
34 |
35 |
36 |
37 |
38 |
39 |
40 |
|
|
|
|
|
|
B |
B |
C |
A |
B |
B |
C |
A |
A |
C |
|
|
|
|
|
4.3.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
C D |
A |
A |
A |
A |
A |
C |
B |
D |
C |
B |
C |
D |
A |
A |
|
16 |
17 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
A C |
B |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5-бөлім. Тыныс алу
5.1.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
B |
D |
B |
A |
C |
D |
A |
А |
A |
D |
C |
D |
A |
D |
A |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
29 |
30 |
|
A |
A |
B |
C |
B |
C |
A |
A |
B |
C |
D |
A |
C |
A |
A |
|
31 |
32 |
33 |
34 |
35 |
36 |
37 |
38 |
|
|
|
|
|
|
|
|
D |
C |
A |
D |
A |
D |
A |
C |
|
|
|
|
|
|
|
6-бөлім. Бөліп шығару
6.1.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
|
|
|
A |
C |
A |
B |
A |
A C D |
A |
C |
A |
A B E |
A |
B |
B |
|
|
6.2.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
D |
B |
C |
D |
B |
C |
B |
A |
B |
A |
A |
C |
D |
C |
B |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
|
|
|
|
|
A C |
B |
A F |
A B D |
A |
A |
D |
A |
A |
A |
A |
|
|
|
|
6.3.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
A C |
C |
B |
A |
A |
A C |
A |
A |
A |
A |
D |
E |
B |
B |
C |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
29 |
30 |
|
A |
B |
C |
A |
A |
A |
A |
A |
B |
A |
A |
A |
A |
C |
D |
|
31 |
32 |
33 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
A |
C |
D |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7-бөлім. Жасушалық цикл.
7.1.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
A |
C |
D |
B |
B |
C |
D |
B |
D |
B |
D |
D |
B |
A |
B |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
29 |
30 |
|
C |
D |
C |
B |
D |
A |
A |
B |
D |
C |
B |
C |
C |
C |
B |
|
31 |
32 |
33 |
34 |
35 |
36 |
37 |
38 |
39 |
40 |
41 |
42 |
43 |
44 |
45 |
|
B |
A |
C |
A |
E |
A |
A |
D |
C |
D |
C |
A C |
B |
B |
A |
|
46 |
47 |
48 |
49 |
50 |
51 |
52 |
53 |
54 |
55 |
56 |
57 |
58 |
59 |
60 |
|
B |
A |
A |
D |
C |
B |
D |
A |
A |
A |
E |
C |
A |
B |
D |
|
61 |
62 |
63 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
A |
B |
C F |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8-бөлім. Координация және реттелу.
8.1.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
A |
D |
B |
A |
A |
D |
B |
D |
E |
D |
D |
C |
A |
B |
B |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
C |
B |
A |
C |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8.2.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
A |
B |
A |
A |
A |
A |
D |
D |
B |
A |
B |
D |
E |
C |
A |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
29 |
30 |
|
A |
D |
A |
C |
A |
A |
C |
B |
D |
A |
B |
A |
C |
A |
B |
|
31 |
32 |
33 |
34 |
35 |
36 |
37 |
38 |
39 |
40 |
41 |
42 |
43 |
44 |
45 |
|
A |
A |
B |
C |
C |
A |
A |
A |
A |
C |
A |
B |
D |
В |
D |
|
46 |
47 |
48 |
49 |
50 |
51 |
52 |
53 |
54 |
55 |
56 |
57 |
58 |
59 |
60 |
|
E |
C |
C |
D |
D |
Д |
A |
C |
D |
D |
A |
B |
A |
B |
B |
|
61 |
62 |
63 |
64 |
65 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
A |
C |
A |
C |
D |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8.3.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
B |
B |
F |
A |
C |
C |
C E F |
A |
A |
A |
B |
C |
C |
B |
B |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
|
|
|
|
D |
A |
C |
B |
A |
C |
A |
A |
C |
A |
C |
C |
|
|
|
9-бөлім. Тұқымқуалаушылық пен өзгергіштік заңдылықтары
9.1.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
B |
A |
B |
B |
C |
B |
C |
B |
A |
C |
C |
A |
A |
D |
C |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
29 |
30 |
|
A |
B |
B |
B |
B |
C |
D |
A |
A |
D |
A |
A |
B |
A |
B |
|
31 |
32 |
33 |
34 |
35 |
36 |
37 |
38 |
39 |
40 |
41 |
42 |
43 |
44 |
45 |
|
A |
B |
A |
B |
D |
D |
D |
A |
B |
B |
A |
B |
A |
A |
D |
9.2.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
B |
C |
A |
A |
B |
C |
A |
A |
A |
D |
B |
A |
C |
A |
A |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
29 |
30 |
|
B |
A |
D |
C |
A |
B |
A |
C |
D |
A |
B |
A |
A |
A |
A |
|
31 |
32 |
33 |
34 |
35 |
36 |
37 |
38 |
39 |
40 |
41 |
42 |
43 |
44 |
45 |
|
C |
A |
D |
C |
B |
A |
B |
B |
B |
A |
C |
C |
C |
B |
A |
|
46 |
47 |
48 |
49 |
50 |
51 |
52 |
53 |
54 |
55 |
56 |
57 |
58 |
|
|
|
B |
B |
B |
A |
C |
A |
A |
D |
B |
A |
C |
C |
A |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
9.3.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
B |
A |
C |
B |
B |
A |
D |
A |
A |
A |
D |
C |
B |
B |
C |
10- бөлім. Эволюциялық даму. Слекция негіздері
10.1.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
A |
C |
C |
B |
D |
A |
B |
C |
A |
A |
A |
B |
B |
D |
C |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
29 |
30 |
|
C |
A |
C |
C |
B |
C |
C |
B |
A |
C |
A |
E |
B |
A |
A |
|
31 |
32 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
B |
A |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
10.2.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
A |
B |
C |
C |
B |
A |
A |
C |
B |
B |
B |
B |
C |
A |
B |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
29 |
30 |
|
B |
A |
C |
B |
C |
A |
A B C |
A |
A |
A |
B |
C |
A |
B |
B |
|
31 |
32 |
33 |
34 |
35 |
36 |
37 |
38 |
39 |
40 |
41 |
42 |
43 |
44 |
45 |
|
A |
D |
B |
A |
B |
B |
A |
B |
A |
C |
A |
B |
A |
D |
C |
|
46 |
47 |
48 |
49 |
50 |
51 |
52 |
53 |
54 |
55 |
56 |
57 |
58 |
59 |
60 |
|
E |
A |
A |
C |
B |
B |
A |
D |
D |
D |
A |
A |
B |
A |
B |
|
61 |
62 |
63 |
64 |
65 |
66 |
67 |
68 |
69 |
70 |
71 |
72 |
|
|
|
|
D |
A |
A |
A |
D |
C |
B |
A |
B |
C |
B |
C |
|
|
|
10.3.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
A |
B |
A |
B |
D |
C |
C |
A |
C |
D |
C |
A |
D |
B |
A |
11-бөлім
-
Қозғалыс
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
D |
B |
A |
B |
В |
B |
C |
B |
B |
C |
B |
A |
D |
D |
C |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
A |
B |
A |
D |
C |
А |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
12-бөлім. Көбею. Өсу. Даму.
12.1.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
A |
C |
B |
C |
A |
B |
A |
A |
B |
B |
A |
A C |
A |
B |
B |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
|
|
|
D |
A |
C |
A |
B |
B |
B |
F |
B |
B |
C |
C |
B |
|
|
12.2.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
B |
A |
A |
C |
A |
A |
A |
A |
B |
C |
D |
A |
A |
A B |
A |
|
16 |
17 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
D |
C |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
13-бөлім. Биомедицина және биоинформатика.
13.1.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
С |
В |
A |
A |
A C |
A |
A |
D |
C |
B |
C |
B |
D |
C |
A E |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
|
|
|
|
|
|
|
B F |
D |
D |
А |
С |
А |
С |
Д |
А |
|
|
|
|
|
|
13.2.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
C E F |
D |
A |
D |
D |
B |
C |
A |
D |
A |
A |
C |
D |
A B E |
A |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
|
|
|
|
|
|
|
D |
A B D |
D |
A E |
B C F |
D |
D |
B |
C |
|
|
|
|
|
|
14-бөлім. Биотехнология
14.1.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
|
|
|
|
A |
A |
D |
C |
A |
B |
A |
A |
D |
В |
А |
С |
|
|
|
14.2.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
A |
A |
E |
B |
A |
C |
A |
A |
E |
B |
F |
B |
A |
B |
B |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
29 |
30 |
|
D |
A |
B |
C |
D |
A |
D |
B |
C |
A |
С |
A |
A |
А Д F |
B C |
|
31 |
32 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
D E |
B |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
15-бөлім. Биосфера. Экожүйе. Популяция
15.1.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
B |
C |
C |
D |
A |
A |
B |
C |
С |
B |
A |
A |
D |
C |
D |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
29 |
30 |
|
D |
A |
C |
B |
C |
A |
B |
A |
A |
C |
A |
C |
A |
A |
A |
|
31 |
32 |
33 |
34 |
35 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
A |
A |
A |
B |
D |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
15.2.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
C |
C |
A |
C |
B |
C |
D |
A |
B |
A |
B |
A |
A |
B |
B |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
29 |
30 |
|
A |
A |
B |
B |
A |
A |
D |
A |
A |
D |
A |
C |
A |
B |
A |
|
31 |
32 |
33 |
34 |
35 |
36 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
C |
B |
A |
C |
A |
A |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
15.3.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
B |
D |
C |
A |
C |
B |
D |
C |
A |
A |
C |
A |
A C |
A |
D |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
|
|
|
|
A |
A |
A |
A |
B |
B |
B |
A |
B |
A |
D |
B |
|
|
|
15.4.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
A |
A |
A |
A |
A |
D |
A |
B |
A |
D |
A |
A |
C |
A |
A |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
B |
B |
B |
A |
A |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
15.5.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
B |
B |
B |
A |
A |
C |
B |
B |
A |
B |
B |
C |
B |
C |
B |
|
16 |
17 |
18 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
A |
B |
B |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
15.6.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
A |
A |
C |
D |
D |
C |
C |
B |
A |
D |
C |
C |
A |
A |
A |
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
-
Биология. 7 сынып А.Р.Соловьева, Б.Т.Ибраимова, Ж.Ә.Алина. Алматы «Атамұра»
2017 ж
-
Биология. 7 сынып Е.А.Очкур, Ж.Ж. Құрманғалиева. Алматы «Мектеп»
2017 ж
-
Биология. 8 сынып А.Р.Соловьева, Б.Т.Ибраимова. Алматы «Атамұра»
2018 ж
4. Биология. 9 сынып Н.Г. Асанов, А.Р.Соловьева, Б.Т.Ибраимова. Алматы «Атамұра» 2019ж
5. Биология. 10 сынып 1,2 бөлім ЖМБ Е.А.Очкур, Ж.Ж. Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» 2019ж
6. Биология. 11сынып 1,2 бөлім ЖМБ Н.Абылайханова, А.Қалыбаева, А.Пәрімбекова, Б.Үсіпбек, Е.Швецова. Алматы «Мектеп» 2020ж
7. Ұлттық тестілеу орталығының тест кітапшалары
Жүктеу
ЖИ арқылы жасау
ЖИ арқылы жасау
Бөлісу
1 - айлық
Материал тарифі-96% жеңілдік
00
05
00
ҚМЖ
Ашық сабақ
Тәрбие сағаты
Презентация
БЖБ, ТЖБ тесттер
Көрнекіліктер
Балабақшаға арнарлған құжаттар
Мақала, Эссе
Дидактикалық ойындар
және тағы басқа 400 000 материал
Барлық 400 000 материалдарды шексіз
жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
1 990 ₸ 49 000₸
1 айға қосылу
Материалға шағымдану
Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз
Жариялаған:
Байдакова Сауле Кансеитовна
23 Желтоқсан 2024
294Шағым жылдам қаралу үшін барынша толық ақпарат жіберіңіз
Тақырыптық тесттер
Тақырып бойынша 24 материал табылды
Тақырыптық тесттер
Материал туралы қысқаша түсінік
Тест бөлім бойынша құрастырылған. Барлық сыныптар кіріктірілген
Материалдың қысқаша нұсқасы
Түркістан облысы Жетісай ауданы Жетісай қаласы « Ш.Уәлиханов атындағы№2 жалпы орта мектебі »
Байдакова С.К.
Биология
Тақырыптық тесттер жинағы
7-11 сынып
Әдістемелік құрал
Мектеп бағдарламасын толық меңгеруі үшін ұсынылып отырған оқу құралы 7-11 сынып оқушыларына тест арқылы тақырыпты бекіту мақсатында білім деңгейін тексеруге арналған. Жаңартылған бағдарлама мазмұнына сай биология пәнінің барлық тақырыптары қамтылған. Оқу құралын мектеп бағдарламасындағы «Биология » пәніне қосымша құрал ретінде қолдануға болады.
Алғы сөз
Қымбатты, білімге құмар жастар! Сендер қолдарыңа ұстап отырған әдістемелік оқу құралы тақырыпты қаншалықты деңгейде меңгергенін тексеру үшін тест тапсырмалары жауаптарымен, сонымен бірге QR кодтармен берілген. Білім жолы –қиын жол. Сол жолда ерінбей оқып, тиянақты білім алуларыңа тілектеспін.
Мазмұны
1-бөлім. Молекулалық биология ............................................
2-бөлім. Жасушалық биологи .................................................
3-бөлім. Қоректену .................................................................
4-бөлім. Заттардың тасымалдануы .....................................
5-бөлім. Тыныс алу .................................................................
6-бөлім. Бөліп шығару ..........................................................
7-бөлім. Жасушалық цикл ...................................................
8-бөлім. Координация және реттелу ....................................
9- бөлім. Тұқымқуалаушылық пен өзгергіштік
заңдылықтары ..........................................................................
10-бөлім. Эволюциялық даму. Селекция негіздері................
11-бөлім. Қозғалыс ...................................................................
12-бөлім. Көбею. Өсу. Даму ....................................................
13-бөлім. Биомедицина және биоинформатика ......................
14-бөлім. Биотехнология .........................................................
15- бөлім. Биосфера. Экожүйе. Популяция.
Тірі ағзалардың көптүрлілігі......................................................
1-бөлім. Молекулалық биология
1.1 Көмірсулар мен липидтердің қасиеттері мен қызметтері. 10 сынып.
1.Моносахаридтерге жатады:
А) крахмал
B) .ксилоза
С).гликоген
Д).муреин
Е) фруктоза
F) галактоза
2.Полисахаридтерге жатады
А) крахмал
В) ксилоза
С) гликоген
Д).муреин
Е)фруктоза
F) галактоза
3.С атомының санына байланысты моносахаридтер бөлінеді:
А) пентоза
В) триоза
С) галактоза
Д) гексоза
Е) мальтоза
F) фруктоза
4.Гексозаға жатады:
А) сахароза
В).глюкоза
С).ксилоза
Д) фруктоза
Е) галактоза
F) лактоза
5.Триозаға жатады:
А) рибоза
В) .диоксиацетон
С) глюкоза
Д) фруктоза
6.Пентозаға жатады:
А) сүт қышқыл
В) дезоксирибоза
С) пирожүзім қышқылы
Д) фруктоза
Е) ксилоза
F) рибоза
7.Кондитерлік өнеркәсіпте қолданады диабет ауруына шалдыққандар үшін)
А) сүт қышқыл
В) рибоза
С) пирожүзім қышқылы
Д) ксилоза
8. Дисахаридтерге ( олигосахарид) жатады
А) сахароза
В) дезоксирибоза
С) .лактоза
Д) фруктоза
Е) мальтоза
F) рибоза
9.Лактоза тұрады:
А) глюкоза
В) галактоза
С) фруктоза
Д) сахароза
Е).целлюлоза
F) рибоза
10.Гликоген жинақталады:
А) бауырда
В) бұлшықетте
С) бүйректе
Д) өкпеде
Е) ұйқы безінде
F) жүректе
11.Өсімдік жасушаларының қабығын түзетін күрделі молекулалы көмірсу
А) крахмал
В) ксилоза
С) гликоген
Д) целлюлоза
12.Өсімдіктерде қор ретінде жиналатын полисахарид:
А) крахмал
В) ксилоза
С) гликоген
Д) целлюлоза
13.Бөрікгүлде, нарғызгүлдің, бақбақтың тамырында кездеседі:
А) сүт қышқыл
В) пектиндік зат
С) инулин
Д) фруктоза
14. Пектиндік заттар:
А) өттің бөлінуіне әсер етеді
В) микрофлораның шіріту әрекетін бәсеңдетеді
С) бұлшықеттердің жиырылуына жұмсалады
Д) нәжістің қалыптасуына әсер етеді
Е) токсиндік заттарды сыртқа шығарады
F) холестериннің организмнен шығуына әсер етеді
15. Целлюлозаның қызметі:
А) ішектің толқынды жиырылуын жақсартып,өттің бөлінуіне әсер етеді
В).микрофлораның шіріту әрекетін бәсеңдетеді
С) холестериннің организмнен шығуына әсер етеді
Д)нәжістің қалыптасуына әсер етеді
Е) токсиндік заттарды сыртқа шығарады
F)адамның тамақтануында үлкен роль атқарады
16. Полисахаридтерге жатады:
А) декстрин
В) глюкоманнан
С).хитин
Д) эритроза
Е) фруктоза
F)ксилоза
17.Фотосинтез кезінде аралық өнім ретінде пайда болады. Ал адам организмінде көмірсулар ыдырауының пентозалық циклінде түзіледі
А) декстрин
В) пентоза
С) гексоза
Д) тетроза
18.Глюкозаның жеткіліксіздігі:
А) ацидоз бен кетоз
В) ацидоз бен пентоз
С) авитаминоз
Д) анемия
19. Сахароза тұрады:
А) глюкоза
В) галактоза
С) фруктоза
Д) сахароза
Е) целлюлоза
F)ксилоза
20. Көмірсудың қызметі:
А) құрылыстық
В) энергетикалық
С) рецепторлық
Д) қорғаныштық
Е) ферменттік
F) жылу оқшаулағыш
21. Редуцерленетін қанттарды анықтау үшін қолданылатын реакция:
А) Бенединг реакциясы
В) Фелинг реакциясы
С) Лакмус реакциясы
Д) Ферментті реакциясы
Е) Катализдік реакция
F) Белинг реакциясы
22. Май тұрады:
А) май қышқылы және глицерин
В) май қышқылы және иондар
С) май қышқылы және липидтен
Д) спирт
23.Қаныққан май қышқылы:
А) олеин
В) линол
С) стеарин
Д) арахин
Е) арахидон
F) пальмитин
24.Қанықпаған май қышқылы:
А) олеин
В).линол
С) стеарин
Д) арахин
Е) арахидон
F) пальмитин
25. 1гр май ыдырағанда..... энергия бөлінеді:
А. 39,1
Б.39,2
С.38,2
Д.17,6
26. Транс майлар тобына жатады
А) маргарин
В) күнбағыс майы
С) тұздықтарда
Д) жаңғақ майында
Е) печенье құрамында
F) мақта майы
27.Зиянды майлар
А) ет өнімдері
В) сүт өнімдері
С) балық майы
Д) жаңғақ
Е) өсімдік майлары
F) кондитерлік өнімдер
28. Табиғи липидтердің құрамына кіретін спирт (спирттер)
А) стеарил
В) аминэтанол
С) мелиссил
Д) цетил
Е)гидроксиламмоний
F) серин
29. Майдың қызметі:
А) тасымалдаушы
В) гормон түзу
С) рецепторлық
Д) қорғаныштық
Е) ферменттік
F) жиырылғыштық
1.2. Нәруыздардың құрылымдық деңгейлері мен құрылысы.
1.Фибрилярлы нәруыздар:
А) коллаген
В) фиброин
С) кератин
Д) гемоглобин
Е) казеин
F) рибоза
2.Металлопротеиндердің молекулаларында кездесетін металдар:
А) Cu, Ва
В)Сu
С)Zn ,Fe
Д)Zn, N
Е)Mo, Mn
F) Mg, Ca
3.Астық тұқымдастарының дәнінде қорға жиналатын нәруыздар
А) глютелиндер мен гистон
В) гистон мен фибриноген
С) альбумин
Д) глобулин
4. Құрамында гем болатын нәруыздар:
А) миоглобин
В) цитохром
С) кератин
Д) гемоглобин
Е) казеин
F) кератин
5.Қарапайым нәруызды тап
А) казеин
В) эластин
С) кератин
Д) коллаген
Е) целлюлоза
F) родопсин
6.Күрделі нәруызды тап
А) казеин
В) липопротеид
С) кератин
Д) коллаген
Е) целлюлоза
F) эластин
7. Жиырылғыш нәруызға жатады:
А) казеин
В) эластин
С) миозин
Д) актин
Е) целлюлоза
F) родопсин
8.Реттеуші нәруыздарға жатады:
А) инсулин
В) глюкагон
С) паратгармон
Д) тромбин
Е)фибриноген
F) родопсин
9. Нәруыздың құрамындағы аминқышқылдың саны
А) 10
В) 20
С) 25
Д)30
10.Нәруыздың бірінші реттік құрылымы:
А) пептидтік байланыс
В) NH топтары мен CO топтары арасында сутектік байланы
С) пішіні оралма тәрізді
Д)сутектік, иондық,гидрофобтық, дисульфидтік байланыстар негізгі орын алады
11. Нәруыздың екінші реттік құрылымы
А) пептидтік байланыс
В) NH топтары мен CO топтары арасында сутектік байланы
С) пішіні оралма тәрізді
Д)сутектік, иондық,гидрофобтық, дисульфидтік байланыстар негізгі орын алады
Е)бірнеше шумақталған оралымнан тұрады
F)олигомер нәруыздар деп атайды
12. Нәруыздың үшінші реттік құрылымы
А) пішініне қарай глобулалы және фибрилярлы болып бөлінеді
В) NH топтары мен CO топтары арасында сутектік байланыс
С) пішіні оралма тәрізді
Д)сутектік, иондық,гидрофобтық, дисульфидтік байланыстар негізгі орын алады
Е)бірнеше шумақталған оралымнан тұрады
F)олигомер нәруыздар деп атайды
13. Нәруыздың төртінші реттік құрылымы
А) пішініне қарай глобулалы фибрилярлы болып бөлінеді
В) NH топтары мен CO топтары арасында сутектік байланыс
С) пішіні оралма тәрізді
Д)сутектік, иондық,гидрофобтық, дисульфидтік байланыстар негізгі орын алады
Е)бірнеше шумақталған оралымнан тұрады
F)олигомер нәруыздар деп атайды
14.Олигомер нәруыздар
А) бірінші реттік құрылымға ие нәруыздар
В) екінші реттік құрылымға ие нәруыздар
С) үшінші реттік құрылымға ие нәруыздар
Д)төртінші реттік құрылымға ие нәруыздар
15.Олигомер нәруыздардың құрамына кіретін полипептидтік тізбекті ..........деп атайды
А) суббірліктер
В) фибрилярлы
С) глобулалар
Д)радикалдар
16.Олигомер нәруыздар аллостериялық қасиеттер көрсетеді, яғни
А) бірінші реттік құрылымға ие нәруыздар
В) бір конформациядан басқа конформацияға функционалдық белсенділігін өзгерту арқылы ауыса алады
С) бір конформациядан басқа конформацияға функционалдық белсенділігін өзгерту арқылы ауыса алмайды
Д)екінші реттік құрылымға ие
17.Нәруыздардың кеңістік конфигурациясының өзгеруі:
А) ренатурация
В) денатурация
С) транспирация
Д) транслокация
18.Нәруыздың бірінші реттік құрылымы
А) аминқышқылдарының амино және карбоксил топтарының арасындағы байланыс
В) NH топтары мен CO топтары арасында сутектік байланыс
С) пішіні оралма тәрізді
Д)сутектік, иондық,гидрофобтық, дисульфидтік байланыстар негізгі орын алад
19.Судың бөлінуімен жүретін реакция
А) ренатурация
В) конденсация
С) транспирация
Д)конформация
20.Нәруыздың бастапқы конформациясының қайта қалпына келуі:
А) ренатурация
В) конденсация
С) транспирация
Д) конформация
21.Нәруыз денатурациясының пайда болуына ықпал етеді
А) 60С тан жоғары температура
В) конденсация
С) иондаушы радиация
Д)ауыр металл тұздары, спирт, фенол
Е) төмен температура
F) суда ерігіштіктің кемуі
22.Денатурацияланған нәруыздарға тән:
А) суда ерігіштіктің кемуі
В) молекула конформациясының өзгеруі
С) төмен температура
Д)молекула зарядының өзгеруі
Е)конденсация
F) иондаушы радиация
23. Денатурацияланған нәруыздарға тән:
А)суда ерігіштің жоғарылауы
В) протеолитикалықферменттердің әрекетіне төзімділіктің төмендеуі
С) биологиялық белсенділіктің жоғалуы
Д ) төмен температура
Е ) биологиялық белсенділіктің жоғарылауы
F) иондаушы радиация
1.3. Дезоксирибонуклеин қышқылының құрылысы мен қызметі.
1.ДНҚ молекуласында кездесетін көмірсу
А) рибоза
В) ксилоза
С) дезоксирибоза
Д ) глюкоза
2.Нуклеотидтің орташа молекулалық массасы
А) 355
В) 356
С) 345
Д) 645
3.ДНҚ құрылымы мен қызметін ашқан ғалымдар:
А) Д. Уотсон мен Ф.Крик
В) Ф. Крик
С) Ф.И. Мишер мен Р.Фельген
Д) Г. Мендель
4.Ядрода белгісіз зат бар екенін анықтап, оны нуклеин деп атаған
А) Д. Уотсон
В) Ф. Крик
С) Ф.И. Мишер
Д) Г.Мендель
5..Нуклеин қышқылының құрамында бар элемент:
А) көміртек, сутек, оттек
В) көміртек, сутек, фосфор
С) сутек, фосфор, азот
Д) азот,сутек, иод
6. Пуринді негіздерге жатады:
А ) аденин мен гуанин
В) аденин мен цитозин
С) цитозин мен тимин
Д) аденин мен урацил
7. Пиримидинді негіздерге жатады:
А) аденин мен гуанин
В) аденин мен цитозин
С) цитозин мен тимин
Д) аденин мен урацил
Е) урацил
F) аденин
8.Аденин мен тиминнің арасындағы сутектік байланыс:
А) 2
В) 3
С) 1
Д) 4
9.Гуанин мен цитозин арасындағы сутектік байланыс:
А) 2
В) 3
С) 1
Д) 4
10.ДНҚ мен РНҚ деп аталу себебі:
А) фосфор қышқылына байланысты
В) азотты негізге байланысты
С) нуклеотид молекуласының құрамына кіретін пентоза түріне байланысты
Д) сутектік байланысқа байланысты
11. Әр тізбектің орамы тұрады
А) 20 жұп нуклеотид
В) 10 жұп нуклеотид
С) 5 жұп нуклеотид
Д) 4 жұп нуклеотид
12. Қос шиыршықты, көптеген дезоксирибонуклеотид тізбектерінің оралым түрінде болуы
А) ДНҚ I реттік құрылымы
B) ДНҚ II реттік құрылымы
C) ДНҚ III реттік құрылымы
Д) ДНҚ IV реттік құрылымы
13. Нуклеотидтің арақашықтығы
А 3,004 нм
В 0,34 нм
С 0,034 нм
Д 1,34 нм
14. Нуклеин қышқылының мономері:
А) аминқышқыл
В) фосфор
С) қант
Д) нуклеотид
15. Нуклеотид құрамбөліктері:
А азотты негіз, бес көміртекті қант, глюкоза
В азотты негіз, бес көміртекті қант, фосфор қышқылы қалдығы
С азотты негіз, бес көміртекті қант, рибоза қанты
Д азотты негіз, бес көміртекті қант, дезоксирибоза қанты
16. ДНҚ-ң өзін өзі өндіру процесі:
А трансляция
В транскрипция
С дупликация
Д репликация
17.Азотты негіздер арасындағы сутектік байланысты үзетін фермент
А) полимера
В) хеликаза
С) транслоказа
Д) липаза
18.Комплементарлы принцип негізде қосалқы тізбектердің нуклеотидтерімен толықтыратын фермент
А) полимера
В) липаза
С) транслоказа
Д) хеликаза
19.РНҚ-ң ДНҚ-дан айырмашылығы
А) екі тізбекті
В) бір тізбекті
С) шиыршықталған
Д) құрамында дезоксирибоза қанты бар
20. ДНҚ-ң бір орамындағы адениннің мөлшері 35 % болғанда, цитозиннің мөлшері қандай болады?
А) 15 %
В) 35 %
С) 30%
Д) 70%
21.Фосфодиэфирлі байланыс түзіледі
А) аденин мен фосфор қышқылы арасында В) дезоксирибоза мен фосфор қышқылы арасында С) азотты негіздер арасында
Д) азотты негіз бен фосфор қышқылы арасында
22. Нуклеотидтердің азотты негіздері сутектік байланысты тек белгілі ретпен түзетін принцип
А) комплементарлық В) қант-фосфатты арқау С) фосфодиэфирлі
Д) гибридологиялық
23. ДНҚ-ң бір тізбегінде нуклеотидтер келесі ретпен орналасқан ДНҚ-ң комплементарлы 2-ші тізбегін құрастыр: А-Т- Ц-Т-А-Г-Ц-Т-А
А) ТАГАТЦТАТ
В) ТААЦГГГТА
С) ТГГЦ ГЦЦГА
Д) ТЦЦЦ ГЦЦГА
1.4. Антиденелелердің құрылысы мен құрылымы. Фермент пен субстраттың өзара әрекеттесуі. Ферменттер имобилизациясы. Ферменттердің бәсекелес және бәсекелес еме ингибирленуі.Транскрипция. Трансляция. Генетикалық кодтың қасиеттері.11 сынып
1.Антидене табиғи жағынан
А) көмірсу
В) нәруыз
С) май
Д) дәрумен
2.Антигеннің зиян келтіруіне тікелелей кедергі жасайтын антидененің қызметі
А) эффекторлық
В) аффекторлық
С) антидене- байланыстырушы
Д )антиген-байланыстырушы
3.Комплементтің белсендіру арқылы иммундық жауап тудыратын антидененің қызметі
А) эффекторлық
В) аффекторлық
С)эфферентті
Д) антиген-байланыстырушы
4..LgG-ға тән
А.) вакцина салғаннан кейін алдымен пайда болады
В) токсиндерді бейтараптау реакциясына қатысады
С) қанға плацента арқылы өтеді
Д) гельминтоздар мен протозойлы ауруларда қорғаныс рөлін атқарады
E ) аллергиялық реакциялардың пайда болуына ықпал етеді
F) антидененің 80% құрайды
5.LgD-ға тән
А) вакцина салғаннан кейін алдымен пайда болады
В) токсиндерді бейтараптау реакциясына қатысады
С) миеломалық ауруға шалдыққанда мөлшері артады
Д.) гельминтоздар мен протозойлы ауруларда қорғаныс рөлін атқарады
E) аллергиялық реакциялардың пайда болуына ықпал етеді
F )антидененің 80% құрайды
6.LgЕ-ге тән
А) вакцина салғаннан кейін алдымен пайда болады
В)токсиндерді бейтараптау реакциясына қатысады
С)протозойлы ауруларда қорғаныс рөлін атқарады
Д) грам оң бактерияларға әсер етеді
E ) аллергиялық реакцияларға қатыспайды
F) гельминтоздарда қорғаныс рөлін атқарады
7..LgМ-ге тән
А). вакцина салғаннан кейін алдымен пайда болады
В) токсиндерді бейтараптау реакциясына қатысады
С)миеломалық ауруға шалдыққанда мөлшері артады
Д) грам оң бактерияларға әсер етеді
E) аллергиялық реакцияларға қатыспайды
F ) лимфа түйіндерінде,шырышты қабаттарда синтезделеді
8.Организмге антигеннің енуіне жауап ретінде плазматикалық жасушалар бөліп шығаратын қан сарысуының нәруыздары
А) антиген
В)антидене
С) субстрат
Д) миелома
9. Антигеннің еруін туғызатын антиденелер
А) коагуляциялаушы
В) лизистейтін
С)бейтараптандыратын
Д.антитоксиндер
10. Антигеннің уытын қайтаратын антиденелер
А.) коагуляциялаушы
В) лизистейтін
С) бейтараптандыратын
Д) тасымалдаушы
11. Фагоцитозды оңайлататын антиденелер
А.) коагуляциялаушы
В)лизистейтін
С) бейтараптандыратын
Д)антитоксиндер
12.LgА- ға тән
А) вакцина салғаннан кейін алдымен пайда болады
В) токсиндерді бейтараптау реакциясына қатысады
С) миеломалық ауруға шалдыққанда мөлшері артады
Д) грам оң бактерияларға әсер етеді
E )аллергиялық реакцияларға қатыспайды
F) лимфа түйіндерінде,шырышты қабаттарда синтезделеді
13. Ферменттерді зерттейтін ғылым
А.) энзимология
В) герпетология
С) миология
Д) гистология
14. Фермент пен субстраттың әрекеттесуінің «кілт пен құлып » моделін ұсынған
А) Э.Фишер
В) К.С.Кирхгоф
С) Г.Маттей
Д) К.А.Тимирязев
15. Антиденелердің бір антигенді екіншісінен ажырата алу қабілеті
А.) комплементарлық
В) арнайылығы
С) кілт пен құлып
Д) бейтараптандыру
16. Антидененің антидетерминантаның кеңістіктегі құрылымымен байланыса алу қабілеті
А) комплементарлық
В) арнайылығы
С) кілт пен құлып
Д) бейтараптандыру
17. Дениел Кошленд ұсынған модель
А) фермент субстратты байланыстырғаннан кейін конформацияны өзгерте алады
В) фермент субстратты байланыстырғаннан кейін конформацияны өзгерте алмйды
С) фермент субстратпен байланыса алмайды
Д)фермент субстратты байланыстырғаннан кейін байланыс әлсіз жүреді
18 Ферменттің кейбір ерімейтін тасымалдаушыға бекітілуі.
А.) репарация
В) инвазия
С)трансляция
Д) иммобилизация
19.Ферменттердің иммобилизациялану әдістері
А.) реагенттер көмегімен тігінен тігілуі
В) тасымалдаушыда адсорбциялану
С) агар-агар еліне, альгинаттарға, каррагинан құрамына қосылу
Д) химиялық араласу
E )тасымалдаушылармен ковалентті байланысу
F) тасымалдаушалармен байланыстың үзілуі
20. Субстраттың өзгеруіне жауап беретін белсенді орталық
А.)субстратты орталық
В) аллостериялық орталық
С) катализдік орталық
Д) иммобилизация
21. Ферменттің белсенділігін өзгертетін белсенді орталық
А.)субстратты орталық
В) аллостериялық орталық
С) катализдік орталық
Д) иммобилизация
22. Фермент белсенділігін төмендететін заттар
А) ингибитор
В) активатор
С)иммунитет
Д) адсорбция
23. Аминқышқылының ретілігі туралы ақпаратты ДНҚ-дан РНҚ-ға көшіріп жазу процесі
А)трансляция
В) транскрипция
С) инициация
Д) элонгация
24. Рибосоманың старттық кодонды тануы және синтездің басталуы
А)трансляция
В) терминация
С) инициация
Д) элонгация
25. Нәруыз синтезінің өзі
А) гибридизация
В.)терминация
С) инициация
Д) элонгация
26.Терминациялаушы кодонды тануы және өнімнің бөлінуі
А) трансляция
В) терминация
С)инициация
Д.)элонгация
27.Инициация басталатын метионинді анықтайтын кодон
А) АУГ
В) УАГ
С)УГА
Д) УАА
28..Нәруыз синтезін аяқтайтын стоп кодондар
А)АУГ,ААУ.УАГ
В) УАГ,АУУ,АУГ
С) УГА, УАА,УАГ
Д) УАА,УАГ,УУУ
29. Код терминін енгізген ғалым
А) Э.Фишер мен К.С. Кирхгоф
В) К.С.Кирхгоф пен Г.Маттей
С) М.Ниренберг пен Г.Маттеи
Д) К.А.Тимирязев
30.Нуклеин қышқылдары молекуласындағы тұқым қуалайтын ақпараттың нуклеотидтер тізбегі түріндегі біртұтас жазылу жүйесі.
А) трансляция
В) генетикалық код
С) транскриация
Д) элонгация
31.Генетикалық кодтың қасиеттері
А) үшөрімділік
В) көпбағыттылық
С) триплеттік
Д) генетикалық
E) арнайылық
F) тыныс белгілердің болмауы
32.Нуклеотидтер арасында бөлгіш белгілер жоқ немесе тыныс белгілердің болмауы
А) арнайылық
В) триплеттік
С) коллинеарлық
Д) үздіксіздік
33..мРНҚ кодондары мен нәруыздағы аминқышқылдарының сызықтық реттілігінің сәйкестілігі
А) арнайылық
В) триплеттік
С)коллинеарлық
Д) үздіксіздік
34.Омыртқасыдарда АГА кодонын кодтайтын митохондриялы код
А) серин
В) метионин
С)лейцин
Д) триптофан
2-бөлім. Жасушалық биология
2.1.Жасушалық құрылымдар. Жасушу органоидтерінің құрылысы. Бактериялар, саңырауқұларқтар жасушасының құрылысы. 10 сынып.
1.Қос мембраналы органоидтар.
А )пластид
В ) митохондрия
С) ядро
Д )рибосома
Е) вакуоль
F)лизосома
2.Мембранасыз органоидтар:
А) пластид В )рибосома С) жасуша орталығы Д )гольджи жиынтығы Е) эндоплазмалық тор F)микротүтікше 3.Бір мембраналы органоид (органоидтар) А.)пластид В) рибосома , вакуоль С) лизосома ,вакуоль Д )гольджи жиынтығы Е) Эндоплазмалық тор F) ядро 4.Саңырауқұлақтардың жасуша қабырғасының негізгі компоненттері: А.)ксилоза В )хитин С) глюкан Д )целлюлоза Е)муреин F) лактоза 5. Д глюкоза мономерінен тұратын полисахарид А)ксилоза В) хитин С) глюкан Д )целлюлоза 6.Диатомды балдырлар қабырғасы А)целлюлоза В) хитин С) глюкан Д )кремнезем 7.Өсімдік жасуша қабырғасының қаңқасы: А) ксилоза В ) хитин С) глюкан Д )целлюлоза Е) кремнезем 8. Цитоплазманың барлық ішкі аймақтары мен барлық органоидтарды бір-бірімен байланыстырып отыратын түтікшелер мен қоймалар жүйесі А.) лизосома В ) рибосома С) гольджи жиынтығы Д )ЭПТ Е) митохондрия F )микротүтікше 9. Тегіс ЭПТ-да сиетезделеді А) май В ) көмірсу С) белок Д ) нәруыз Е)нуклеин қышқылы F) темір 10. Түйіршікті ЭПТ-да сиетезделеді А.) май В ) көмірсу С) белок Д) магний Е) нуклеин қышқылы F) темір 11. ЭПТ-ның қызметі А) ағзалық заттарды синтездеу В ) жасуша ішіндегі заттардың алмасуын жүзеге асырады С) энергия станциясы Д) макромолекулаларды ыдырату Е) түс беру F )ядро пішінін сақтау 12. Жасушаның экспортты жүйесі А) лизосома В ) рибосома С) гольджи жиынтығы Д ) ЭПТ 13. Гольджи жиынтығының қызметі: А) модификацияға ұшыраған май мен нәруыздарды тасымалдайды В ) лизосома түзетін орын С) органикалық заттарды модификациялау Д) макромолекулаларды ыдырату Е) түс беру F.энергия станциясы 14. Жасуша ядросының айналасында орналасады, жануарлар жасушасында жасуша орталығының айнала қоршап жататын жалпақ қуыстан тұратын бір мембраналы органоид А) лизосома В) рибосома С) гольджи жиынтығы Д) ЭПТ 15.Гольджи аппаратының екі түрлі жағы болады: А) қалыптастырушы ( проксимальды cis -полюс ) В ) қалыптастыру ( trans-полюс) С) жетілген дистальды ( trans-полюс) Д) жетілген ( проксимальды cis -полюс ) Е) байланыстырушы ( проксимальды cis -полюс ) F) байланыстырушы( trans -полюс ) 16.Гольжи аппаратына нәруыздар мен липидтерді жеткізетін көпіршіктер енетін бөлігі А.)қалыптастырушы ( проксимальды cis -полюс ) В ) қалыптастыру ( trans-полюс) С)жетілген дистальды ( trans-полюс) Д )жетілген ( проксимальды cis -полюс ) 17. Нәруыздар мен липидтерді жасушаның басқа бөліктеріне жеткізетін немесе оларды сыртқа шығаратын көпіршіктер түзілетін жағы
А) қалыптастырушы ( проксимальды cis -полюс ) В) қалыптастыру ( trans-полюс) С) жетілген дистальды ( trans-полюс) Д )жетілген ( проксимальды cis -полюс ) 18. Гольджи аппаратының құрылымдық функционалдық бірлігі: А) лизосома В) рибосома С ) диктиосома Д ) мезосома 19.Лизосома : А.) 20 дан -60 қа дейінгі гидролитикалық ферменттен тұрады В ) 20 дан -30 ға дейінгі гидролитикалық ферменттен тұрады С) асқорыту вакуольі Д ) макромолекулаларды ыдырату Е) ядро пішінін сақтайды F) энергия станциясы 20. Қажетсіз жасуша құрылымдарын жою процесі А) автофагия В) автолиз С) диктиосома Д ) оксидаза 21.Жасушаның өздігінен жойылуы, лизосомадағы заттардың босап шығуы нәтижесінде пайда болады А) автофагия В ) автолиз С) диктиосома Д) оксидаза 22.Жәндіктердің түрөзгерістері кезеңінде, шөмішбастың құйрығының жойылуы, өлексенің ыдырауы барысында пайда болады А) автофагия В) автолиз С) диктиосома Д) оксидаза 23.Митохондрияға дейін пайда болған ежелгі органоид А) лизосома В ) рибосома С) диктиосома Д) пероксисома 24 Пероксисомадағы маңызды фермент А) каталаза В) оксидаза С) липаза Д) нуклеаза Е) амилаза F) пепсин 25.Вакуольдің қызметі: А) өсімдік вакуольдері судың жиналуына жауап береді, сулы ортаны қалыптастырады В ) тургор қысымын ұстап тұрады , сұйықтықтың қысымын реттейді С) ағзалық заттарды синтездейді Д ) ерігіш метаболиттердің жинақталуына жауап береді, улы заттарыд ыдыратады Е) энергия станциясы болып табылады F) макромолекулаларды ыдырату 26. Өсімдік вакуольін шектеуші мембрана А.) тонопласт В) ламелла С) тилакоид Д) люмен 27.Біржасушалы жануарларда осмос реттеуші, бөліп шығару қызметін атқарады А.) лизосома В) рибосома С) диктиосома Д) жиырылғыш вакуоль 28. Жануар жасушаларында гидролитикалық ферменттері бар екінші реттік лизосомалар А.) пероксисома В) асқорыту және автофаг вакуольдері С. асқорыту және жиырылғыш вакуоль Д )жиырылғыш вакуоль 29. Энергия станциясы А) лизосома В) рибосома С) митохондрия Д) жиырылғыш вакуоль Е) гольджи жиынтығы 30. Митохондрияның саны А) 1ден-100мыңға дейін В)1ден-10мыңға дейін С) 1ден 300мыңға дейін Д ).30мыңға дейін 31. Митохондрияның пішіндері А) жіп, дән В) гранула ( түйіршік) С) таяқша, сфера Д) үтір Е) сопақ F) шар 32. Митохондрияның қызметі А) модификацияға ұшыраған май мен нәруыздарды тасымалдайды В )тотығу прцесіне қатысады С) АТФ синтездейді Д)макромолекулаларды ыдырату Е) түс беру F)май синтездейді 33. Митохондрияның ішкі кеңістігі А) матрикс В) автолиз С)люмен Д ) оксидаза 34. Ішкі мембрана сыртқы мембранаға қарағанда ұзын, сондықтан ол көптеген қатпар (тарақ), түтік тәрізді (пластинка) өсінділер түзеді А)матрикс В) криста С) люмен Д) грана 35. Фототрофты жасушаларға тән органоид А) пластид В )рибосома С) митохондрия Д) жиырылғыш вакуоль 36.Хлоропласты толтырып тұратын гель тәрізді зат А.)матрикс В) криста С) люмен Д) строма 37. Хлоропластың ішіндеішкі мембранадан қатпарлана өсіп шығатын құрылым А) тилакоид В) криста С) люмен Д) строма Е) грана 38.Тилакоидтың ішкі кеңістігі А) тилакоид В ) криста С) люмен Д) строма
39. Тилакоидтар хлоропласта .......... бірігеді
А.) тилакоидқа В )кристға С) люменге Д) стромаға Е) гранаға 40. Хлоропластың негізгі қызметі А) модификацияға ұшыраған май мен нәруыздарды тасымалдайды В) тотығу прцесіне қатысады С) АТФ синтездейді Д) көміртек диоксидін сіңіру немесе көміртек диоксидін тұту(фиксациялау) Е) жарық энергиясын ұстап, оны өзгерту F) қор жинау 41. М.Калвин мен А.Бенсонның ашқан жаңалығы А) хлоропласт модификацияға ұшыраған май мен нәруыздарды тасымалдайды В )хлоропласт тотығу прцесіне қатысады С) хлоропласт АТФ синтездейді Д ) хлороплатың қызметі көміртек диоксидін сіңіру немесе көміртек диоксидін тұту(фиксациялау) Е) хлоропласт жарық энергиясын ұстап, оны өзгертедіц тотығу прцесіне қатысады F) АТФ синтездейді 42. Пластидті алғаш ре 1678 жылы анықтадыА) А.Левенгук В) Г.Мендель С) Ж.Кавенту Д) М.Калвин 43.Түссіз пластид: А)хлороплас В )хромопласт С) лейкопласт Д ) каротиноид 44 Пластидте шоғырланған үш пигменттер А.) хлорофилл В ) хромопласт С) лейкопласт Д )каротиноид Е) фикобилин F) этиопласт 45.Жапырақтар дан жасыл зат бөліп алып, оны хлорофилл деп атаған А) П.Ж. Пелетье В ) Г.Мендель С) Ж.Кавенту Д) М.Калвин Е. А.Бенсон F )Левенгук 46 Жоғары сатыдағы өсімдіктердің бәрінде болады А) a хлорофилл В )d хлорофилл С)b хлорофилл Д )c хлорофилл Е) e хлорофилл F) a мен d хлорофилл 47. Диатомды балдырларда А) a хлорофилл В ) d хлорофилл С) b хлорофилл Д . c хлорофилл 48. Қызыл балдырларда А) a хлорофилл В ) d хлорофилл С) b хлорофилл Д) c хлорофилл 49. Жасыл бактериялар жасушаларында А) a бактериохлорофилл В) d бактериохлорофилл С)b бактериохлорофилл Д) c бактериохлорофилл Е) е бактериохлорофилл F) a және b бактериохлорофилл 50. Құрамында оттек бар каротиноид А) хлорофилл В ) хромопласт С) фикобилин Д ) ксантофилл 51 Күлгін бактерия жасушаларында А) a бактериохлорофилл В ) d бактериохлорофилл С) b бактериохлорофилл Д ) c бактериохлорофилл Е) е бактериохлорофилл F) c және b бактериохлорофилл 52. Цианобактериялар мен кейбір балдырларда болатын қызыл және көк пигменттер А) хлорофилл В ) хромопласт С) фикобилин Д ) ксантофилл 53. Пигменттерді ...... әдісін пайдаланып зерттейді А) хромотография В) энцефалография С)кардиограмма Д )Белинг әдісі 54. Ядроның қызметтері: А) тұқым қуалау ақпаратын өзінде сақтайды В)нәруыз синтезін реттеу арқылы жасушаның тіршілік әрекетіне қатысады С)жасушаішілік заттарды тасмалдайды Д) рибосома суббірліктерінің түзілетін орны Е) энергия станциясы F) макромолекулаларды ыдырату 55) Екі ядролы эукариотты ағза А) инфузория (кірпікшелі кебісше) В )опалина С) эвглена Д ) амеба 56. Көп ядролы эукариотты ағза А) инфузория (кірпікшелі кебісше) В) опалина С)эвглена Д )амеба 57.Ядро пішінін сақтауға, ядро ішінде хроматиндердің ретпен орналасуына және ядро саңылауын ұйымдастыруға қатысады А)тилакоид В)ядро ламинасы С)ядро мембранасы Д) криста 58.Ядроның қос мембранасының арасындағы кеңістік: А) перинуклеарлық кеңістік В )кристалық кеңістік С)ядро ламинасы Д)ядро мембранасы 59. Хромотин (хромосома) және бір не бірнеше ядрошық орналасқан ядроның ішкі ортасы А)перинуклеарлық кеңістік В)кариоплазма С) нуклеоплазма Д )ядро мембранасы 60. Ядро шырыныА.)перинуклеарлық кеңістік В ) кариоплазма С)нуклеоплазма Д )ядро мембранасы 61. Ядро шырынына еніп жатқан дөңгелек тығыз денешік: А) перинуклеарлық кеңістік В)кариоплазма С) нуклеоплазма Д ) ядрошық 62. Ядрошықта: А.) нәруыз биосинтезін қамтамасыз ететін рибосома бөліктері қалыптасады В)заттарды тасымалдау С) рибосомалық РНҚ құрылысы туралы ақпарат жазылады Д ) ядро пішінін сақтайды Е) ядро саңылауын ұйымдастыруға қатысады F) ядро ішінде хроматиндердің ретпен орналасуына қатысады 63 Жасуша теориясын жасады: А) П.Ж. Пелетье В)Т.Шванн С) Ж.Кавенту Д ) М.Шлейден Е) А.Бенсон F) Г.Мендель 64. Жасуша теориясының негізгі қағидалары: А) барлық ұлпалар мен мүшелер жасушадан тұрады В )митохондрия жасушаның негізгі компоненті С)барлығы организмнің тіршілік әрекеті нәтижесінде пайда болады Д).өсімдіктер мен жануарлар жасушаларының құрылысы ұқсас Е) бактериялар мен өсімдіктердің жасуша құрылысы ұқсас F) мезосома- жасушаның негізгі бөлігі 65. Май тәрізді заттарға жатады: А) холестерин, кейбір гормондар В ) нәруыздар, холестерин С) лецитин Д ) холестерин Е )май қышқылы F) белок
66. Өсімдік жемістерінде көп болады
А.) пектин В ) лигнин С) суберин Д ) лактоза 67.Сүректенуге жауапты А) пектин В ) кутин С) суберин Д) лигнин 68. Екі түрлі затты тасымалдау бір бағытта жүрсе А) унипорт В )симпорт С) антипорт Д ) котранспорт 69 Екі түрлі затты тасымалдау қарама-қарсы бағытта жүрсе А)унипорт В)симпорт С)антипорт Д ) котранспорт 70 Мембрананың құрылымы өзінің .......... ерекшеленеді А) нәруыз көп болуымен В ) биқабатымен С)гликоген өте көп Д )су көп
71.Жануар жасушасының беткі қабаты А) холестерин, В) глицерофосфолипид С)лецитин Д )гликокаликс 72 Мембрананың сұйық мозайкалық моделін ұсынған А.)П.Ж. Пелетье В) Сингер мен Николсен С) Ж.Кавенту мен Сингер Д) Николсен мен А.Бенсон 73. Май қышқылдарының қозғалысын азайтып, липидтер мен нәруыздардың латеральды диффузиясын төмендетеді А) холестерин, В)глицерофосфолипид С) лецитин Д ) гликокаликс Е)холестерол F)белок 74. Өсімдік мембранасының құрамында А) холестерол болады В )холестерол және ситостерол С)стигмастерол Д )ситостерол Е)холестерол болмайды F)лецитин 75. Гликолипидтердің гидрофобты бөлігі А.)церамид В) глицерофосфолипид С) лецитин Д) гликокаликс 76. Мембрана нәруыздарыбөлінеді А) интегралды (трансмембраналы) және шеткі (перифериялық) В )интегралды ( трансмембраналы) және аралық С) аралық және орталық Д ) тасымалдаушы және шеткі 77. Жасуша мембранасына әртүрлі факторлардың әсері А.) жасуша мембранасында церамидтің азаюы В) жасушалық мембранаың жыртылуы С) жасуша мембранасында лецитиннің көбеюінен Д ) протеолитикалық ферменттер арқылы зақымдануы Е) жасуша мембранасы нәруыздарының коагуляциясынан F)лецитиннің көбеюі 78.Саңырауқұлақтардың жасушаларында протопласттардың ерекшелігінің бірі А)жасуша мембранасында церамидтер болады В )түссіз денешік ломасом болады С) пластидтер болады Д ) лейкопласт болады 79. Ортасында екі жеке, ал шеттерінде тоғыз қос жіпшелері болатын саңырауқұлақтар бөлімі А.) хитридиомикоталар В) қалпақшалы саңырауқұлақтар С) ашытқы Д) аспергил 80.Бактерия жасушасының құрамындағы ерекше пептидогликан А.)целлюлоза В) хитин С)лецитин Д)муреин 81 Бактерия жасушасында болмайды А) гольджи аппараты В )рибосома С )эндоплазмалық тор Д) митохондрия Е) мезосома F) плазмида 82.Бактерияларда митохондрия қызметін атқарады А) гольджи аппараты В )рибосома С) эндоплазмалық тор Д )митохондрия Е).мезосома F) плазмида 83.Бактериялардың қосымша құрылымдары А) спора, капсула В ) бүр С)талшық Д )жіпше Е).мезосома F) плазмида 84. Қолайсыз ортада бактериялар түзеді А)спора В )бүр С) талшық Д ) жіпше 85. Жасуша цитоплазмасында шашыраңқы орналасқан ядро заты А.) спора В) мезосома С) ядрошық Д )нуклеоид 86. Бактерияларда молекулалық массасы төмен автономды сақиналы ДНҚ молекулалары А)спора В ) плазмидтер С) ядрошық Д) нуклеоид 87. Бактериялардың жасушаларының эукариоттардың жасушаларынан айырмашылығы А) рибосомалары эндопазмалық торға бекініп орналаспайды В ) рибосомалары эндопазмалық торға бекініп орналасады С) ядрошық болады Д )нуклеоид болады Е)мезосома болады F) плазмида болмайды 88. Мезосоманың қызметі А) спораның түзілуіне қатысады В ) бүрдің түзілуіне қатысады С)жасушаның бөлінуіне қатысады Д) жіпшенің түзілуіне Е)мезосоманың түзілуіне F) түс береді 89. Хромосомалардың центромералары бір иықты, яғни центромерасы хромосоманың ұшында орналасқан А.)спутникті В) субметацентрлі С) телацентрлі Д)акроцентрлі 90 .Цитоплазмалық мембраның беткі қабаты аталады: А) плазмолемма В )плазмидтер С)тонопласт Д ) ламелла 91.Фосфолипид түрлері: А.) церамид В )глицерофосфолипид С)лецитин Д )сфингофосфолипид Е)холестерол F)стимостерол 92.Жасуша қозғалысының түрлері: А) жылжығыштар - фибробластар В )амебоидтар- лейкоциттер және макрофагтар С) кірпікшелілер, споралылар - кірпікшесімен Д ) талшықтылар- сперматозоидтар, талшықтылар өкілі Е) жылжығыштар- талшықтылар F) стимостерол 93. Цитология зерттейді А.)жасушаны В) ұлпаны С)жүйкені Д )мүшелердің қызметін 94. Аталық және аналық кариотиптері бірдей болатын хромосомалар А) аутосома В ) жыныстық хромосома С)идиограмма Д) кариотип 95.Кариотиптің графикалық бейнесі А)аутосома В )жыныстық хромосома С) идиограмма Д )кариотип 96.Хромосомалық белгілерінің жиынтығы А) аутосома В )жыныстық хромосома С)идиограмма Д )кариотип 97. Гендер жиынтығы бірдей болғандықтан хромосомалар .... деп аталады А.) аутосома В ) жыныстық хромосома С) гомологты Д ) гетерозиготалы 98. Хромосомалардың диплоидты жиынтығы А) дрозофилада 8 В ) итте 22 С )шимпанзеде 48 Д ) өзен шаянында 196 Е) өзен шаянында 198 F) адамда 23 99 .Ядроның ішкі нуклеопротеидтік құрылымы, ол бояулармен боялады, пішіні жағынан ядрошықтан ерекшеленеді А) хроматин В)жыныстық хромосома С)идиограмма Д . кариотип 100. Хроматиннің генетикалық белсенді аймағы: А) хроматин В) жыныстық хромосома С) идиограмма Д) гетерохроматин Е) эухроматин F) гомохроматин 101. Хроматиннің генетикалық белсенді емес аймағы: А) хроматин В )жыныстық хромосома С) эухроматин Д )гетерохроматин 102.Хроматиннің пішіні: А) шомбал, гранула В ) бүр С) жіп Д ) жіпше Е) домалақ F) шар 103. Хромосомалардың центромераларының екі иығы тең немесе ұзындығы бірдей А.)метацентрлі В )субметацентрлі С)телацентрлі Д) акроцентрлі 104. Хромосомалардың центромераларының иығының ұзындығы әртүрлі А) метацентрлі В ) субметацентрлі С ) телацентрлі Д ) акроцентрлі 105. Хромосомалардың центромералары жетілмеген иықты, яғни центромерасы хромосоманың бір ұшына қарай ыңғысқан А.) метацентрлі В ) субметацентрлі С) телацентрлі Д ) акроцентрлі
2.2. Оптикалық және электрондық микроскоптар. 11 сынып
1.Жәй көзге көрінбейтін нысандардың ұлғайтылған бейнесін алуға арналған құрал
А) жарық микроскопы
В) тубус
С) ұлғайтқыш әйнек
Д) көру түтігі
2. Субжасушалық құрылымдарды бақылауда жоғары контрасты кесікін алуға мүмкіндік беретін микроскопия
А)фазалы контрасты микроскопия
В) компьютерлік интерференциялық микроскопия
С) электронды микроскопия
Д) қараңғы өрістегі микроскопия
3.Обьектив пен окуляр бекітіледі
А) тубусқа
В) микробұрандаға
С )конденсорға
Д) заттық үстелге
4.Жарық өрісті микроскопияның ерекшелігі
А) заттардың тірі және боялмаған үлгілердің бейнесін алуға қолданатын
В) электрондар шогы экранда бейне қалыптастыратын сәулелену тудырады
С) үшөлшемлді ьейне алуға
Д) цитологиялық және иммунологиялық зерттеулерге қолданады
E) ұлғайтудың 1500х дейінгі жоғары дәлдігін қамтамасыз етеді
F) нысан өтпелі сәуле арқылы зерттеледі
5.Заттардың тірі және боялмаған үлгілердің бейнесін алуға қолданатын микроскопия
А) фазалы контрасты микроскопия
В) жарық өрісті микроскопия
С) конфокалды лазерлік микроскопия
Д) қараңғы өрістегі микроскопия
E ) люминесценттік микроскопия
F) сканерлеуші электрондық микроскоп
6.Жасушаның тіршілік қабілетін анықтау үшін цитологиялық және иммунологиялық зерттеулерге қолдануға мүмкіндік беретін микроскопия
А) фазалы контрасты микроскопия
В) жарық өрісті микроскопия
С) конфокалды лазерлік микроскопия
Д) қараңғы өрістегі микроскопия
E )люминесценттік микроскопия
F) сканерлеуші электрондық микроскоп
7. Тек өздігінен жарық шығаратын (флюросцентті )нысандарды зерттеуге жарамды микроскопия
А) фазалы контрасты микроскопия
В) жарық өрісті микроскопия
С) конфокалды лазерлік микроскопия
Д) қарңғы өрістегі микроскопия
8. Нысана суретін беріп, үш өлшемді бейне алуға мүмкіндік беретін микроскоп
А)фазалы контрасты микроскопия
В) сканерлеуші электрондық микроскоп
С) конфокалды лазерлік микроскопия
Д) қараңғы өрістегі микроскопия
9. Тірі нысанды анық бақылауға мүмкіндік беретін микроскопия
А) фазалы контрасты микроскопия
В) сканерлеуші электрондық микроскоп
С) конфокалды лазерлік микроскопия
Д) қараңғы өрістегі микроскопия
10.Оптикалық жарық микроскопиясына жатпайды
А)фазалы контрасты микроскопия
В) жарық өрісті микроскопия
С) конфокалды лазерлік микроскопия
Д) қараңғы өрістегі микроскопия
E) люминесценттік микроскопия
F ) сканерлеуші электрондық микроскоп
11.Нысанның кескінін 200000 есеге дейін максималды ұлғайтуға мүмкіндік беретін құрал
А) фазалы контрасты микроскоп
В) жарық өрісті микроскопия
С) электронды микроскопия
Д) қараңғы өрістегі микроскопия
3 бөлім. Қоректену
3.1. Ферменттер белсенділігіне әсер етуші факторлар мен жағдайлар. Фотосинтездің пигменттері. Фотосинтездің жарық және қараңғы фазасы.Калвин циклі. С3, С4 өсімдік жапырақтарының анатомиясы.Мезофилл жасушаларында көмірқышқыл газын фиксациялаудың ерекшеліктері. Фотосинтез жылдамдығына әсер ететін факторлар.Фотосинтезді шектеуші факторлар.
10-11 сынып
1.Ферменттер белсенділігіне әсер етуші заттар А.) эффектор В) транслоказа С) ингибитор Д )активатор 2. Катализдік процесті тежейтін заттар А.)эффектор В) транслоказа С)ингибитор Д )активатор 3.Катализдік процесті жылдамдататын заттар А) эффектор В) транслоказа С) ингибитор Д )активатор 4.Ферменттер ингибиторлары туралы білімнің маңызы: А)фамакология мен өндірісте В )фармакология мен токсикологияда С) медицинада Д ) өндірісте Е) ауыл шаруашылығында 5. Ингибиторлар әсер ету типіне қарай бөлінеді: А) қайтымды және қайтымсыз В) жылдам және баяу С) қайтымды және баяу Д) жылдам және қайтымсыз 6.Фотосинтездің жарық кезеңі жүзеге асады: А) тилакоидтардың мембранасында В) гранада С) ламеллада Д) люменде 7. Фотосинтездің жарық кезеңіне қатысады А) ламелла В) хлорофилл С) АТФ-синтетаза, күн сәулесі Д) электрон тасымалдаушы нәруыз Е) люмен F) су фотолизі 8. Фотосинтездің жарық кезеңінде жүзеге асатын негізгі 3 процес А ) АТФ синтезі В) СО2 С) НАДФ Н2 түзілуі Д) АДФ Е) бос оттек түзілуі F) органикалық заттың түзілуі 9. Су ыдырайды : А) сутек протондарына В) суға С) электрондарға Д) оттек атомына Е) бос оттек түзілуі F.көмірқышқыл газына 10. Дайындық кезеңі деп те атайды А) фотосинтездің жарық кезеңін В ) фотосинтездің қараңғы кезеңін С ) электронды тасымалдау тізбегін Д су фотолизін 11. I фотожүйе: қандай жарық толқын ұзындықтарын сіңіреді А ) 700НМ В ) 645НМ С) 750НМ Д) 680НМ 12. II фотожүйе: қандай жарық толқын ұзындықтарын сіңіреді А) 700НМ В ) 645НМ С) 750НМ Д ) 680НМ 13. Су фотолизіне жарық энергиясынан бөлек .................. деп аталатын фермент қажет А) электрон тасымалдаушы кешен В) родопсин С) сутотықтырғыш кешен Д) су жинаушы 14.Жарық энергиясы есебінен АДФ-н АТФ-ті синтездеу А) адаптация В) хемосинтез С) сутотықтырғыш кешен Д) фотофосфорлану 15. Циклсіз фосфорлану А) тек I фотожүйе қатысады В )электрондар судан мембраналық және нәруыздық тасымалдаушылар арқылы НАДФ-ке өтеді С) I және II фотожүйе қатысатын күрделі жүйе Д )1957 жылы А.Бенсон ашты Е) 1957 жылы Д Арнон ашты F) тилакоидтардың мембранасында 16. Циклді фосфорлану А) I фотожүйемен қабаттаса орналасқан циклді электрон тасымалдаушы тізбекті бойлай қозғалады В ) энергия АТФ түрінде жинақталатын ең ежелгі процес С)сутек түзбей АТФ-ті синтездеу Д)1957 жылы А.Бенсон ашты Е) 1957 жылы Д Арнон ашты F) тилакоидтардың мембранасында 17.Фотосинтездің қараңғы кезеңі жүзеге асады А) тилакоидтардың мембранасында В) гранада С) ламеллада Д) стромада 18.Фотосинтездің қараңғы кезеңінің белгілері: А) органикалық заттардың түзілуі В)АТФ-тің АДФ-ке айналуы және энергия бөлінуі С) су фотолизі Д )НАДФ * Н түзілуі Е көмірқышқыл газының сіңірілуі 19. С4 фотосинтезді ашқан А)Д.Уотсон мен Р.Фельген В)Ф.Крик пен С.Слэк С) М.Хетч пен С.Слэк Д) Г.Мендель мен М.Калвин 20. Бағаналы паренхима А) эпидермистің астында жарыққа қарап орналасады В )хлоропластың басым бөлігі болады С) хлоропласт болмайды Д) СО2 ассимиляциясында маңызды қызмет атқарады Е )жасушааралық кеңістікте СО2 жинақталуына қатысады F) жапырақ мезофилі жасушасын көмірқышқыл газы ағынымен қамтамасыз етеді 21. Борпылдақ паренхима А) эпидермистің астында жарыққа қарап орналасады В ) хлоропластың басым бөлігі болады С) хлоропласт болмайды Д) СО2 ассимиляциясында маңызды қызмет атқарады Е)жасушааралық мезофилінде СО2 жинақталуына қатысады F) созылыңқы өлі жасушалар 22. Склеренхима мен колленхима түрінде болады А) меристема В) механикалық ұлпа С) паренхима Д) өткізгіш ұлпа 23. Жасуша қабырғасының қалыңдығы әркелкі, сопақша пішінді тірі жасушалар А.)меристема В ) склеренхима С) колленхима Д ) паренхима 24. Лигнинді қалың екіншілік жасуша қабырғасы бар өлі жасушадан тұрады, шоқтар түзеді А) меристема В ) склеренхима С) колленхима Д )паренхима 25.Фотосинтездің бірінші өнімі С4 төрт көміртекті қосылыстар болатын өсімдіктер А) қант құрағы , жүрегі, балжүгері, тары В) қант құрағы , құмай, балжүгері, тары С) қант құрағы , жүрегі, күріш Д ) құмай, жүгері 26. Жарықсүйгіш өсімдіктер: А) лептесіктеі кішкентай, су тапшылығына сезімтал В )жүгері, тары, құмай С) күн сәулесінің толық жарығының 50% -тен жоғары көрсеткіші тым артық Д) ашық жерді мекендейтін өсімдіктер Е) хлоропластары ірі, пигменттер саны көп F) жарық жинағыш кешенінің өлшемі үлкен 27. Көлеңкеге төзімді өсімдіктер: А) хлоропластары ірі, пигменттер саны көп В) күн сәулесінің толық жарығының 50% -тен жоғары көрсеткіші тым артық С)жүгері, тары, құмай Д) лептесіктеі кішкентай, су тапшылығына сезімтал Е )жарық жинағыш кешенінің өлшемі үлкен F) ашық жерді мекендейтін өсімдіктер 28..Жарықпен қанығу аймағы А) срома. В) люмен. С) грана Д) плото 29. Фотосинтез процесінің жылдамдығына әсер ететін факторлар А.)жарық В ) температура С) қысым Д) ауа қозғалысы Е) су, глюкоза F) көмірқышқыл газы, су 30. Хемосинтез процесін ашты
А) К.А Тимирязев В) С.Слэк С) М.Хетч Д) С.Н.Виноградский 31. В.Н Любименко бойынша жарыққа қатысты өсімдіктердің экологиялық топтары А) неотропиктік В) жарық сүйгіш С) көлеңкеге төзімді Д )суыққа төзімді Е )көлеңкесүйгіш F)қараңғысүйгіш 32. Тиобактериялар деп аталады А) күкірт бактериялары В )темір бактериялары С) азоттандырушы бактериялар Д) археобактериялар 33. Темір бактериялары А) сферотиллюстер В ) тиобактериялар С) галлионеллалар Д) нитрифицирлеуші Е) металлогениум F) үтір тәрізді бактериялар 34.Суретте көрсетілген жапырақ жасушасының құрылымдық бөлігі А) бағаналы паренхима В) борпылдақ паренхима С) лептесік Д) өткізгіш шоқтар
4-бөлім. Заттардың тасымалдануы .
4.1. Ағаш сабағының ішкі құрылысы. Тамырдың ішкі құрылысы. Тамыр аймақтары. 7сынып.
1.Сабақтың сыртқы қабатын табыңыз
А) қабық
В) камбий
С) сүрек
Д) өзек
2.Сабақтың қай қабаты түзуші ұлпадан тұрады
А) қабық
В) камбий
С) сүрек
Д) өзек
3.Сабақтың ең қалың,ең қуатты қабаты
А) қабық
В) камбий
С) сүрек
Д) өзек
4.Ағаш сабағының қор жинаушы ұлпасы
А) қабық
В) камбий
С) сүрек
Д) өзек
5. Тамыр түктері бар аймақ
А) сору
В) өсу
Д) бөліну
в) тамыр оймақшасы
6. Эпиблема орналасқан аймақ
А) өсу
В) бөліну
С) өткізу
Д) сору
7.Тамыр бөліміне кірмейді.
А) өсу
В)сору
С) тамыр оймақшасы
Д) бөліну
8.Сабақтың ішкі қабаты
А) тін
В) ксилема
С) тоз
Д) өзек
9.Жасымақшасы бар қабат.
А) тін
В)ксилема
С) тоз
Д) өзек
10Флоэманың басқаша атауы
А) тін
В)ксилема
С) тоз
Д) өзек
11.Өткізгіш ұлпа түрлері
А) колленхима
В) ксилема
С) тоз
Д) өзек
Е) флоэма
F) паренхима
12.Түйнек бактериялармен селбесетін өсімдіктер
A) беде
В) жүзгін
С) жоңышқа
Д) бөрібұршақ,қытайбұршақ
E) мақта
F) бидайық
13.Ксилема тасымалдайды
A) су
B) нәруыз
C) май
D) көмірсу
E) минералды тұздар
F) фермент
14.Флоэма тасымалдайды
A) су
B) нәруыз
C) май
D) көмірсу
E )минералды тұздар
F) фермент
15 Сабақ қабаттары
A) сүрек
B) қабық
C) өзек
D) флоэма
E) паренхима
F) тін
16.Өсімдіктің жуандап өсуін қамтамасыз етеді
A) камбий
B) сүрек
C) өзек
D) төбе бүршік
17 Тоздың астында орналасқан қабық қабаты
A) камбий
B ) өң
C) өзек
D) тін
18.Түзуші ұлпадан тұратын сабақ қабаты
A) камбий
B) өң
C) өзек
D) сүрек
19. Қоректік заттар қай мезгілде өзекте жиналады?
A) қыс
B )көктем
C) жаз
D) күз
20. Сүрек құрамындағы ұлпалар:
A) түзуші
B )тірек
C) өткізгіш
D) бөліп шығарушы
E) негізгі
F)жабын
21 .Түзуші ұлпа жасушаларынан тұратын тамыр аймағы
A) өсу
B) сору
C) бөліну
D) өткізу
22.Тін талшықтары сабаққа ........ қасиет береді
A) қорғаныштық
B) сору
C) беріктік
D) иілгіштік
23 .Тіннің астында орналасқан түзуші ұлпа
A) сүрек
B) өзек
C )камбий
D) қабық
24Тамыржеміс түзетін өсімдіктер
A) беде
B) шомыр
C) сәбіз
D) қызылша
E) орамжапырақ
F)жүзм
4.2.Адамгемоглобині мен миоглобиннің құрылысы мен қызметі. Адам гемоглобині мен миоглобині үшін оттек диссоциациялануының қисық сызығы. Эритроцит жасушасының беттік ауданының көлемге қатынасы. Пассивті тасымалдау механизмі. 9 -10сынып
1.Транспирацияға әсер етеін сыртқы факторлар А.) лептесік В) ауа ылғалдылығы С)ауа температурасы Д )ауа қозғалысы Е) сірқабық F) буландыратын бет аудан 2 .Флоэма бойынша заттар тасымалдауға сыртқы факторлардың әсері А) ауа қозғалысы В) ылғалдық С) жарық Д) температура Е)сірқабық F)буландыратын бет ауданы 3.Транспирацияға әсер етеін ішкі фактор А) лептесік В)ауа ылғалдылығы С) ауа температурасы Д )ауа қозғалысы Е) сірқабық F) буландыратын бет ауданы 4 . Пассивті тасымал типіне жатпайды
А)қарапайым диф В)жеңіл диффузия
С)алсасу диффузиясы
Д) осмос
Е) фильтрлену
F) .Na K сорғысы
5 . Активті тасымал типі
А) қарапайым диффузия
В) Са сорғысы
С )протонды помпа
Д) осмос
Е) фильтрлену
F) Na K сорғысы
6 . Қосарлану тасымалдау типі
А) аминқышқылдарының натрийге тәуелді тасымалдануы
В) Са сорғысы
С) протонды помпа
Д) глюкозаның натрийге тәуелді тасымалдануы
Е) фильтрлену
F) Na K сорғысы
7. Егер өзектер заттарды тек өлшемі бойынша ажырататын болса және белгілі шамадан кіші барлық молекулаларды концентрация градиенті бойынша «сүзгі» ретінде өткізсе
А) селективсіз өзек
В)селективті өзек
С)антипорт
Д)симпорт
8.Судың ксилема түтікшелерінің қабырғаларына тартылуы
А) транслокация
В) когезия
С) гуттация
Д) транспирация
9.Эритроциттің ішінде еріген күйде болатын, құрамында темір болатын пигмент:
А) миоглобин В) гемоглобин С) цитохром Д )пепсин
10.Гемоглобиннің белсенді немесе простетикалық тобы:
А) гем В) винил С) темір Д )глобин
11.Гемнің нәруыз тасымалдаушысы
А) метил В) винил С) темір Д . глобин
12.Ересек адамның қанында гемоглобин мөлшері
А) 14-15г В) 13-16г С)15-16г Д )17-18г
13. Hb( фетальды ) гемоглобиннің құрамында 2а және 2ү тізбектердің болуының маңыздылығы А) жылдам денатурацияланады В) көмірқышқылды байланыстырады С) оттек қорын жинақтайды Д )оттекке тартылуы өте жоғары
14. Гемоглобин типтері
А) Hb P гемоглобині ұрықтың құрсақта дамуының алғашқы 7-12 аптасында кездеседі В) Hb K жасөспірімдер қанында кездеседі С) Hb F ұрықтың 9 аптасында кездеседі Д ) Hb С ұрықтың 9 аптасында кездеседі Е) HbА ересектер гемоглобині F) Hb F ұрықтың 16 аптасында кездеседі
15.Қаңқалық бұлшықет пен жүрек бұлшықетін оттекпен байланыстыратын нәруыз
А) фибрин В) гемоглобин С) миоглобин Д )глобин
16 .Миоглобиннің қызметі
А) оттекті ағзаға қабылдау В) оттек қорын жинақтау С) тамыр қабырғаларын тарылту Д )оттекті беріп жіберу
17.Миоглобиннің нәруызды бөлігі
А) фибриноген В) апомиоглобин С) миоглобин Д ) глобин
18.Миоглобин:
А) құрылымдық жинақтың екінші деңгейінің глобулалы нәруызы В) құрылымдық жинақтың үшінші деңгейінің глобулалы нәруызы С) құрылымдық жинақтың бірінші деңгейінің глобулалы нәруызы Д ) құрылымдық жинақтың екіншіідеңгейінің фибрилярлы нәруызы
19. Ұлпада оттектің азаюы
А) гипероксия В)гипертензия С) гипоксия Д ) уремия
20. Кооперативті эффект
А) нәруыздың конформациясы да, кристалданғандағы пішіні өзгереді В) нәруыздың конформациясы өзгермейді С) кристалданғандағы пішіні өзгермейді Д ) нәруыздың конформациясы өзгермейді, кристалданғандағы пішіні өзгереді
21.Миоглобин үшін оттектің диссоциациялану қисық сызығы
А) гипербола В) тік бұрышты С) сигмоидты Д )түзу сызықты
22. Сигмоидты қисық сызық тән
А) миоглобин В) гемоглобин С) фиброин Д) казеин
23. Протондардың гемоглобинге қосылуы оның оттекке тартылуын төмендетеді және оттекті қажет ететін ұлпаларға тасымалдауды күшейтеді. Бұл құбылыс
А) гипофункция В. Бор эффектісі С) Кооперативті эффект Д )диффузия
24.Жасуша ішіндегі және оның сыртындағы заттар концентрациясының айырмасы
А)концентрация градиенті В)сорғы С)кооперативті эффект Д ) диффузия
25. Пассивті тасымалдау түрлері
А.) натрий/ калий сорғысы В.)қарапайым диффузия С) жеңілдетілген диффузия Д )алмасу диффузиясы Е) протонды сорғы F) Ca сорғысы
26.Активті тасымалдау түрі
А.) натрий/ калий сорғысы В)қарапайым диффузия С) жеңілдетілген диффузия Д ) алмасу диффузиясы Е) протонды сорғы F) Ca сорғысы
27.Жылу тербелісі энергиясының әсерінен әртүрлі ортада зат бөлшектерінің бейберекет қозғалысы
А) концентрация градиенті В) сорғы С) Кооперативті эффект Д) диффузия
28.Пассивті тасымалдану
А) энергия шығындамай тасымалдану В) энергияны жұмсай отырып тасымалдау С) қрапайым диффузия, жеңілдетілген диффузия Д ) заттарды концентрация градиентіне қарсы бағытта тасымалдау Е) заттарды градиенттер бойынша тасымалдау F) Ca сорғысы
29.Селективті өзек түрлері
А. хемосезімтал
В.термосезімтал
С.механосезімтал
Д. потенциалсезімтал
E. барорецепт
F.транслоказа
30.Активті тасымалдану
А) энергия шығындамай тасымалдану В) энергияны жұмсай отырып тасымалдау С) қрапайым диффузия, жеңілдетілген диффузия Д) заттарды концентрация градиентіне қарсы бағытта тасымалдау Е) заттарды градиенттер бойынша тасымалдау. F) натрий/ калий сорғысы
31. Диффузия жылдамдығы анықталады
А) барометр В) Фик теңдеуі С) Дж Д )Паскаль
32.Тасымалданатын заттардан біраз айырмашылығы бар интегралды нәруыздар
А) липаза В) транслоказа С) пептидогликан Д) нуклеаза
33.Қаннан миға өтетін глюкоза тәрізді төмен молекулалы заттар тасымалданады
А) натрий/ калий сорғысы В) қарапайым диффузия С) жеңілдетілген диффузия Д ) алмасу диффузиясы
34. Жеңілдетілген диффузияның қарапайым диффузиядан айырмашылығы
А) транслоказа нәруы молекуласы қатысады В) май қышқылы қатысады С) көмірсу қатысады Д ) сутек қатысады
35. Гемоглобиннің оттек молекуласымен қосылуының пішінінің өзгеруі
А.) активті антипорт В) кооперативті эффект С) Бор эффектісі Д ) пассивті симпорт
36. Белгілі бір иондарды ғана тасымалдайтын мембраналық өзектер
А) селективсіз өзек
В)селективті өзек
С) антипорт
Д) симпорт
37.Гемнің құрамды бөліктері
А) төрт винил радикалы
В) екі метил радикалы
С) төрт метил радикалы
Д) екі винил радикалы
E) екі пропион қышқылының қалдыығы
F) натрий тұзы
38. Миоглобиннің гемоглобиннен ерекшелігі
А) солға ығысады
В) оттектің диссоциациялану қисық сызығы қарапайым гипербола
С) оттектің диссоциациялану қисық сызығы қарапайым сигмоид тәрізді ( S тәрізді )
Д) оттекпен тартылуы төмен
E) оттекті жүйеге қосылуына не алынып тасталуына қарай солға немесе оңға ығысады
F) оттекпен тартылуы жоғары
39. Кейбір транслоказалар концентрация градиенті бойынша екі түрлі затты бір бағытта тасымалдаса
А) пассивті симпорт В) унипорт С) пассивті антипорт Д) антипорт
40. Кейбір транслоказалар концентрация градиенті бойынша екі түрлі затты қарама қарсы бағытта тасымалдаса
А) пассивті симпорт В) унипорт С) пассивті антипорт Д ) антипорт
4.3. Өсімдіктердегі заттар транслокациясы механизмі. Заттар тасымалдануының симпластық, анопластық, вакуольдік жолдары және олардың маңызы. Натрий-калий сорғысы – белсенді тасымал механизмі. Су потенциалы. 11 сынып
1.Флоэма бойынша жүретін транслокация ерекшеліктері А.) флоэма сұйықтығы гүлді өсімдіктерде саңылау арқылы тасымалданады В) флоэма бойымен бейағзалық заттар тасымалданады С) тасымалданатын еріген заттардың мөлшері өте көп Д )флоэманың салыстырмалы массасы үлкен емес E) тасымалдау өте үлкен қашықтықта да жүзеге аспайды F) жылдамдығы жоғары
2. Апопластық тасымалдау жолы А) жасуша қабырғасы бойымен В) плазмодесма арқылы С) вакуольдер арқылы Д ) цитоплазма арқылы
3.Судың симпластық тасымалдауының басқа тасымалдаулармен салыстырғанда жеңілірек болуы А) цитоплазманың қозғалысына байланысты В) судың қысымының жоғарылауынан С) суберин кедергі келтіреді Д) гидростатикалық потенциал айырмасына байланысты
4.Заттардың тасымалдануының жоғарғы ағыс жолы А.) ксилема В) диффузия С) флоэма Д ) ксилоза 5.Симпластық тасымалдау жолы А) плазмодесма және цитоплазма арқылы В) жасуша қабырғасы бойымен С) вакуольдер арқылы Д ) түтікшелер арқылы 6 Тамырдағы апопластық тасымалдау жолы А) су эндодерма қабатына жеткенде суберин оның жолына тосқауыл болады В) осмос есебінен тоноплас және плазмодесмалар арқылы өтеді С) суберин жиналып Каспари белдеуін құрайды Д) эндодерма жасушалары ксилема жолындағы ерітінділердің қозғалысын басқарады E) плазмодесмалар арқылы жүзеге асады F. иондардың сыртқы ұлпадан ксилемаға дейінгі жолы
7.Осмос есебінен тонопласттар мен плазмодесмалар арқылы тасымалдау жолы А) симпластық В) апопластық С) вакуольдік Д ) цитоплазмалық
8.Жеңілдетілген диффузияның қарапайым диффузиядан айырмашылығы А) заттар тікелей фосфолипид қабаты арқылы жүреді В) ерекше тасымалдаушы нәруыз транслоказалар қатысады С) заттардың мембрана арқылы градиент бойынша тасымалдануы Д) заттардың энергия шығындамай тасымалдануы
9.Судың термодинамикалық күйінің көрсеткіші А) концентрация В) булану С) конденсация Д ) су потенциалы
1 0. Төмендегі
суреттентен пассивті тасымалдау түрлерін анықта А) 1 В) 2 С) 1және
2 1 2 Д ) 3
3
11.Симпорт ерекшелігі А) су эндодерма қабатына жеткенде суберин оның жолына тосқауыл болады В) қалқанша безінің тиреоциттеріне йодты тасымалдайды С) бүйрек өзекшелерінің эпителийіндегі К, Н+ иондарын тасымалдау Д) аш ішектен эритроциттерге глюкоза мен аминқышқылын тасымалдайды E) кардиомиоциттердегі алмасу F) калий-натрий сорғысы
12. Антипортқа тән А.) су эндодерма қабатына жеткенде суберин оның жолына тосқауыл болады В) қалқанша безінің тиреоциттеріне йодты тасымалдайды С) бүйрек өзекшелерінің эпителийіндегі К, Н+ иондарын тасымалдау Д ) аш ішектен эритроциттерге глюкоза мен аминқышқылын тасымалдайды E) кардиомиоциттердегі алмасу F) Na+ ,Ca 2+ иондарының тасымалдануы
13. Мембрананың ірі бөлшектерді жалғанаяқтары арқылы қармауы А) пиноцитоз В) фибромиома С) экзоцитоз Д ) фагоцитоз
14. Жасуша мембранасы ішке қарай ойысады да, сұйық бөлшектерді, су тамшыларын ішке тасымалдайды А) пиноцитоз В) фибромиома С) экзоцитоз Д) фагоцитоз
15. Активті тасымал түрлері А) натрий/ калий сорғысы В) қарапайым диффузия С) осмос Д) фагоцитоз Е) пиноцитоз F) алмасу диффузиясы
16. Na+, K+ сорғысы кезінде жүретін процес А) мембрананың электрохимиялық потенциалы қалыпты сақталады В) мембрананың электрохимиялық потенциалы төмендейді С) 3 Na ионы сыртқа шығады, 2К+ ішке кіреді Д) 3 Na ионы ішке кіреді, 2К+ сыртқа шығады Е) 2 Na ионы ішке кіреді, 3К+ сыртқа шығады F) алмасу диффузиясы жүреді
17. 3 Na+ сыртқа шығып, 2K+ жасуша ішіне тасымалдау нәтижесінде пайда болады А) жеңілдетілген диффузия В) электр потенциал айырмасы С) су потенциалы Д) концентрация градиенті
5- бөлім. Тыныс алу
5.1. Аденозинүшфосфаттың құрылысы және қызметі. Аденозинүшфасфат қышқылын синтездеу: глюкозаның анаэробты және аэробты кезеңі. Метаболизм түрлері. Митохондрияның құрылымдық компоненттері және олардың қызметтері. Кребс циклі. Электрон тасымалдаушы тізбек. 10сынып
1.Макроэргиялық байланыс терминін алғаш ашқан
А) П.Ж. Пелетье В ) Ф.Липман С) Ж.Кавенту Д ) Николсен
2.Химиялық табиғаты жағынан АТФ
А) фермент В ) май С) көмірсу Д ) нуклеотид
3.АТФ-ң нуклеотидтен айырмашылығы , онда фосфор қышқылының қалдығы
А) 1 В ) 3 С) 2 Д ) 4
4) АТФ құрылымы:
А.) азотты негіз- аденин В) көмірсу-рибоза С) көмірсу- дезоксирибоза Д ) 2 фосфор қышқылының қалдығы Е) 3 фосфор қышқылының қалдығы F) азотты негіз – гуанин
5.Фосфор қышқылының арасындағы байланыс
А.) пептидтік В ) сутектік С) макроэргиялық Д ) фосфорлық
6. АТФ синтезі жүреді
А.) ядрода В ) лизосомада С. пластидте Д ) митохондрияда 7. Анаэробты гликолиз ( глюкозаның оттексіз ыдырауы)
А) цитоплазмада жүреді В ) сутек акцепторы ретінде НАД қолданылады С) АТФ 2молекуласы түзіледі Д ) АТФ 36 молекуласы түзіледі Е) оттек қатысады F) АТФ 38 молекуласы түзіледі
8.АТФ-ң ең көп мөлшері кездеседі
А) қаңқа бұлшықеті В ) жүрек бұлшықеті С) бауырда Д ) мида
9.Глюкозадан пирожүзім қышқылының түзілуінің екі кезені А) глюкозаның 1,6 бифосфатының фруктозаға айналуы В ) сутек акцепторы ретінде НАД қолданылуы С) пирожүзім қышқылына айналатын екі үшкөміртекті сүт қышқылына ыдырауы Д ) АТФ 36 молекуласы түзілуі Е) сутек тасымалдаушының тотықсызданған түрі НАД*Н2 түзілуі F) 2 молекула СО2 түзілуі
10. Глюкозаның аэробты ыдырауы жүреді
А) ядрода В ) митохондрияның сыртқы мембранасы С) цитоплазмада Д ) митохондрияның ішкі мембранасы
11. Глюкозаның аэробты ыдырау кезеңінде бөлінеді
А.) 2 АТФ В ) 34АТФ С) 36АТФ Д) .38АТФ
12. Кребс циклі жүзеге асады
А) лизосомада В ) митохондрияның сыртқы мембранасы С) тегіс ЭПТ-да Д ) митохондрияның ішкі мембранасы
13. Кребс циклінің соңында қайта қалпына келетін зат
А.) қымыздық сірке қышқылы В ) АТФ-ң 3 молекуласы С) лимон қышқылы Д ) кетоглутарлы қышқыл 14. Ацетил КоА-ң тотыққан әрбір молекуласынан түзіледі
А) 36 АТФ, Н2О В ) 38 АТФ ,2СО2 С) 2 АТФ, Н2О Д) 1АТФ, 2СО2, 4жұп Н2
15. Кребс циклі мен тыныс алу тізбегінен тұрады
А) глюкозаның аэробты ыдырау кезеңі В ) глюкозаның анаэробты ыдырау кезеңі С) глюкозаның аэробты және анаэробты ыдырау кезеңі Д ) су фотолизі 16. Кребс циклінде жүзеге асатын процестердің ең маңыздысы
А) НАДН молекуласының түзілуі В ) 2 молекула СО2 түзілуі С) ФАД молекуласының түзілуі Д) су фотолизі 17 .Тірі организмдердегі белгілі бір тәртіппен кезектесіп жүретін әртүрлі химиялық реакциялардың жиынтығы А) метаболизм В ) катаболизм С) анаболизм Д) ассимиляция 18. Күрделі молекулалардың жай молекулаларға ыдырау реакцияларының жиынтығы
А) метаболизм В ) катаболизм С) анаболизм Д ) ассимиляция Е) диссимиляци F) энергетикалық алмасу
19. Бауыр жасушасында жүзіп жүретін органоид
А) ЭПТ В) лизосома С) митохондрия Д ) гольджи жиынтығы
20. Организмдердің ішкі параметрлерін өзгеріссіз сақтау қабілеті А) метаболизм В ) гомеостаз С) гликолиз Д ) осмос 21. Ферменттердің көмегімен және энергияның бөлінуімен жүретін глюкозаның ыдырау процесі
А.) метаболизм В ) гомеостаз С) гликолиз Д) осмос 22. Ферменттердің әсерінен фосфор қышқылының бір молекуласы гидролизденсе бөлінетін энергия
А) 30,6кДж/ моль В) 80кДж/ моль С) 200кДж/ моль Д ) 100кДж/ моль 23. Митохондрияны ең алғаш жәндіктердің бұлшықетінен анықтап, 1850 ж оны « саркосома» деп таған
А) Р.А.Келликер В) Р.Альтман С) К.Бенда Д ) Михаэлис
24. Митохондрияға 1894 ж «биопласт» деп атау берген .
А) Р.А.Келликер В ) Р.Альтман С) К.Бенда Д ) Михаэлис 25. Митохондрия деген атауды 1847 ж берген .
А) Р.А.Келликер В ) Р.Альтман С) К.Бенда Д) Михаэлис
26. Гликолиздің толық ыдырауы кезінде түзілерін АТФ мөлшері
А) 2 АТФ1420кДж В ) 34АТФ 1420кДж С) 36АТФ 1520кДж Д) 38АТФ 1520кДж 27. Митохондрияның сыртқы мембранасына тән
А.) өзек түзуші нәруыз порин болады В ) монооксигеназа, фосфолипаза ферменті болады С) монооксигеназа, каталаза ферменті болады Д) өзек түзуші транслоказа болады Е) ЭПТ мембранасымен әрекеттесеу мүмкін F) криста деп аталатын тарақ тәрізді қатпарлар түзеді
28. Митохондрияның ішкі мембранасына тән
А) өзек түзуші нәруыз порин болады В ) монооксигеназа, фосфолипаза ферменті болады С) АТФ синтетаза орналасатын криста деп аталатын қатпар болады Д ) молекулалар мен иондарды тасымалдайтын арнайы тесік болмайды Е) молекулалар мен иондарды тасымалдайтын арнайы тесік болады
29. Электронды тасымалдайтын ұзын тізбек
А) тыныс алу тізбегі В) Кребс циклі С) лимон қышқылының айналымы Д ) катализдік цикл Е) гликолиз
30. Кребс циклі :
А) лимон қышқылы циклі деп те атайды В) цикл соңында қымыздық сірке қышқылы қайта қалпына келеді С) ацетилкофермент қосылысы түріндегі қайта өңдеу өнімі кірмейді Д) ацетилкофермент қосылысы түріндегі қайта өңдеу өнімі кіреді Е) гликолиз деп те атайды F) су фотолизі жүреді
31. Митохондрияның сыртқы мембранасында триптофанның тотығуын катализдейтін фермент
А) оксидаза В) каталаза – оны селектив деп атайды С) протеаза Д) моноаминооксидаза- оны фермент маркер деп атайды
32. Глюкоза тотығуының соңғы кезеңі
А.) лимон қышқылы циклі - митохондрия кристасында өтеді В ) Кребс циклі –матриксте өтеді С) электрон тасымалдау тізбегі- митохондрия кристасында өтеді Д ) дайындық кезеңі - асқорыту мүшелерінде өтеді Е) гликолиз –цитоплазмада өтеді
33) АТФ-ң 34 молекуласын береді
А) тыныс алу тізбегі В) Кребс цикл С) гликолиз Д ) лимон қышқылының айналымы 34. Химиялық энергия АТФ түрінде жинақталады және содан кейін пайдалы жұмыс үшін жұмсалады деген қағидаға сәйкес биоэнергетиканың негізгі заңын тұжырымдады
А) Р.А.Келликер В )Р.Альтман С) К.Бенда Д) Липман 35. Төмен молекулалы жай заттардан күрделі молекулалы заттардың түзілуі
А.) пластикалық алмасу В ) катаболизм С) анаболизм Д ) ассимиляция Е) диссимиляци F) энергетикалық 36.Кребс циклінің басталуында түзілетін зат
А) ПЖҚ В ) ФАД С) НАДН+ Д ) А-КоА
37. Қымыздық сірке қышқылындағы көміртек атомының саны
А) 4 В ) 2 С) 6 Д) 1
38. С6Н12О6+38Н3РО4+38АДФ+6О2 = 38 АТФ+44Н2О+6СО2
А) глюкозаның оттекті ыдырауы В) глюкозаның оттексіз ыдырауы С) энергетикалық алмасу кезеңдерін толық көрсететін теңдеу Д ) электронды тасымалдау тізбегі
6- бөлім. Бөліп шығару.
6.1. Терінің құрылысы мен қызметі. Тері аурулары. 8 сынып .
1.Адам терісінің сыртқы қабаты
А.) эпидермис
В) дерма
С) нағыз тері
Д) тері асты май жасунығы
2.Эпидермистің сыртқы қабаты
А) шел
В) дерма
С) мүйізді
Д) торлы
3. Эпидермис жасуша құрамында болатын пигмент
А) меланин
В) кератин
С) гемоглобин
Д) родопсин
4.Тығыз дәнекер ұлпасынан тұратын терінің қабаты
А) шел
В) дерма
С) мүйізді
Д) торлы
5.Дерма қабатының қызметі
А) беріктік пен эластикалық қасиет береді
В) теріге түс береді
С) амортизатор
Д) қоректік заттар қоры
6.Тері асты май жасұнығы қабаты
А) дәнекер ұлпасынан тұрады
В) бұлшықет ұлпасынан тұрады
С) жылу оқшаулағыш
Д) амортизатор
Е) тыныс алу
F) эпителий ұлпасынан тұрады
7.Қантамырлар мен лимфа тамырлары болатын тері қабаты
А) дерма
В) эпидермис
С) шел
Д) тері асты май жасұнығы
8.Күн сәулесінің әсерінен теріде синтезделетін дәрумен
А) ретинол
В) цианокобаламин
С) кальциферол
Д) токоферол
9.Терінің қорғаныштық қызметі
А) сыртқы әсерден қорғау
В) меланин пигментін синтездеу
С) Д дәруменін синтездеу
Д) қор жинау
10.Терінің қызметі
А) тыныс алу
В) бөліп шығару
С) гемоглобин нәруызын синтездеу
Д) гормон бөлу
Е) термореттелу
F) .қоректік заттарды сіңіру
11.Теріге зиян келтіретін кене тудырады
А) қышыма қотыр
В) теміреткі
С) безеу
Д) пеллагра
12.Паразит саңырауқұлақ тудыратын тері ауруы
А) қышыма қотыр
В) теміреткі
С) безеу
Д) пеллагра
13.Бұл витамин жетіспегенде тері құрғап, жарылады
А) Д
В) А
С) С
Д) В2
6.2. Нефронның құрылы мен қызметі. Бүйрек қызметіне әсер ететің факторлар.Тірі ағзалардың бөліп шығару өнімдері. 8-9 сынып
1.Бүйректің қызметтік және құрылымдық бірлігі:
А) миоцит
В) остеоцит
С) нейрон
Д) нефрон
2.Қуықтың сыйымдылығы
А) 1 л
В) 500 мл
С) 1,5 л
Д) 2,5 л
3.Бүйрек орналасады
А) кеуде қуысында
В) құрсақ қуысында
С) бел омыртқасының екі жағында
Д) тік ішектің алдында
4. Тәулігіне бүйрек арқылы бөлінетін бірінші реттік зәр мөлшері .
А) 1 20-150мл
В) 500 мл
С) 1,5 л
Д) 150-170л
5.Нефрон капсуласын торлап жатыр
А) вена
В) капилляр
С) артерия
Д) көктамыр
6.Әрбір бүйректе нефронның саны
А) 500 млн
В) 1000
С) 1 млн
Д) 50 млн
7.Зәр шығару мүшелерінің сыртын қаптайтын ұлпа
А) эпителий
В) дәнекер
С) бұлшықет
Д) түзуші
8.Зәр шығару мүшелерінің ең ішкі қабатын қаптайтын ұлпа
А) эпителий
В) дәнекер
С) бұлшықет
Д) түзуші
9.Қуыс ішкі мүшелер
А) бүйрек
В) несепағар
С) қуық
Д) зәр шығару түтігі
Е) боумен капсуласы
F)нефрон
10.Микроскопсыз көрінетін, бүйректің ішкі қабатында жинақталатын жіңішке жіпшелер.
А) бүйрек пирамидалары
В) бүйрек астаушасы
С) тостағанша
Д) боумен капсуласы
11 Ми қабатынан басталатын, несепағар шығатын кішкентай қуыс.
А) астау
В) тостағанша
С) өзекше
Д) пирамида
12.Бүйректің сырты
А) бозғылт
В) дөңес
С) қоңыр-қызыл түсті
Д) ашық қоңыр түсті
Е) қыртысты
F) ми қабат
13.Зәр шығару рефлексінің орталығы.
А) жұлынның арқа бөлімінде
В) сопақша мида
С) жұлынның бел бөлімінде
Д) жұлынның сегізкөз бөлімінде
. 14.Қуықтың ішінде сілемейлі (эпителий) қабат
А) оратылады
В) тегіс болады
С) қатпар түзеді
Д) ширатылады
15.Тәулігіне бүйрек арқылы түзілетін екінші реттік зәр мөлшері
А) 150-170л
В) 1,5л
С) 2,5л
Д) 500мл
16.Бүйректің қызметі.
А) қанды сүзу
В) зәрді уақытшы сақтау
С) зәрді түзу
Д) зәр шығару
Е) зәрді жылжыту
F)қандағы артық глюкозаны ыдырату
17.Өрмекшітәрізділердің бөліп шығару өнімі
А.несепнәр
В. гуанин
С. зәр қышқылы
Д. аммиак
18.Несептас ауруының алдын алу шаралары
А) жаңғақ ,құлпынайды шектеу керек
В) балық,саңырауқұлақты шектеу керек
С) С дәруменін шектеу керек
Д) В дәруменін шектеу керек
Е) белокты шектеу керек
F) шоколад, саумалдықты шектеу керек
19.Бүйрек капсуласының эпителий жасушалары зақымданбаған жағдайда нефрон ішіне өткізбейді
А) қан жасушалары
В) альбумин, глобулин
С) С дәрумені
Д) фибриноген
Е) иондар
F) глюкоза
20.Бірінші реттік зәр түзілу үдерісі
А) ультрасүзілу
В) реабсорбция
С) секреция
Д) кері сіңіру
21.Сүзілу үдерісі болмаса
А) бірінші реттік зәр түзілмейді
В) ағза уланады
С) сұйықтықты жоғалтады
Д) глюкозаны жоғалтады
Е) иондарды жоғалтады
F).дәрумендерді жоғалтады
22.Кері сүзілу болмаса
А) бірінші реттік зәр түзілмейді
В) ағза уланады
С) шлак қанда қалады
Д) глюкозаны жоғалтады
Е) иондарды жоғалтады
F) сусызданады
23.Өрлеме жұқпа зақымдайтын мүше (мүшелер)
А) зәр шығару өзегі
В) несепағар
С) қуық
Д) бүйрек
Е) нефрон
F)өкпе
24.Қуықтың қабынуы
А) цистит
В) пиелонефрти
С) энурез
Д) уролитиаз
25.Зәр қышқылы
А) .кристалды қатты зат
В) сұйық
С) өткір иісті
Д) ылғал үнемдейтін ағзаларға тән
Е) құстар , жорғалаушыларға тән
F)судың артық мөлшерін сезінбейтін ағзаларға тән
26.Тұщы суда өмір сүретіндердің бөліп шығару өнімі
А) аммиак
В) зәр қышқылы
С)гуанин
Д) несепнәр
6.3. Абсорбция және реабсорбция. Су алмасуды реттеу. Гипофункция. Гиперфункция. Адам денесіндегі қан мен басқа сұйықтықтарды жасанды тазарту.
10 сынып
1 Зәр түзілу механизмінің кезеңдері.
А) абсорбция (фильтрация) В).репликация
С) секреция бөлу Д) дегенерация
Е) реабсорбция (қайта сіңірілу) F) коньюгация
2 Бүйректің негізгі құрылымдық және қызметтік бірлігі
А) гистон В) нейрон
С) нефрон Д) миоцит
3. Екі бүйрек арқылы 1 минутта ....... қан өтеді
А)1300мл В)1200мл
С) 1400мл Д) 1500мл
4.Адам бойында минутына ..................сүзінді алынады
А)125мл В)120мл
С) 140мл Д)150мл 5..Бүйрек өзекшелерінен заттардың капиллярларға, перитубулярлы капиллярларға кері қозғалысы
А) реабсорбция В)абсорбция
С) репарация Д) репликация
6)Су-тұз гомеостазының маңызды параметрлері
А) жасуша ішілік және жасушадан тыс сұйықтық көлемі В) жасушаішілік сұйықтық көлемі
С) осмостық қысым Д) рН Е) тығыздық F)температура
7. Реабсорбцияға қатысады
А) Генле ілмегі В) проксимальды өзекше
С) дисталды ирек өзекше Д) Боумен капсуласы Е) нефрон F) алып шығатын артериола
8.Су-тұз гомеостазының параметрлерінің өзгеруі ....әкеледі
А) ұлпалардың ісінуіне В) жүйкенің қызметінің бұзылуы
С) сусыздануға Д) зәрдің шықпай қалуы Е) артериялық қысымның өзгеруіне F) тыныс алу жүйесі қызметінің бұзылуына
9.Су алмасуды реттеу жүйелері
А) орталық буын В) шеткі буын
С) афференттік буын Д) эффференттік буын Е) аралық буын F) алдыңғы буын
10. Орталық буын:
А) гипоталамуытың алдыңғы бөлігіндегі нейрондар В) бауыр, жүрек кіреді
С) бұл орталық үлкен ми қыртысы аймақтарымен байланысқан Д) сезімтал жүйке ұштары( рецепторлар) Е) бүйрек,тер бездері, ішек, өкпе кіреді F)шөлдету орталығы
11. Афференттік буын:
А.) гипоталамустың алдыңғы бөлігіндегі нейрондар В) бауыр, жүрек кіреді С) бұл орталық үлкен ми қыртысы аймақтарымен байланысқан Д) сезімтал жүйке ұштары( рецепторлар) Е) бүйрек,тер бездері, ішек, өкпе кіреді F) алдыңғы буын
12. Эфференттік буын:
А) гипоталамуытың алдыңғы бөлігіндегі нейрондар В) бауыр, жүрек кіреді С) бұл орталық үлкен ми қыртысы аймақтарымен байланысқан Д) сезімтал жүйке ұштары( рецепторлар) Е) бүйрек,тер бездері, ішек, өкпе кіреді F) алдыңғы буын
13.Су-тұз тепе-теңдігін реттеуге қатысатын, дистальды иректелген өзекшелер мен бүйректің жинағыш түтіктеріне әсер ететін гормон
А) тимозин В) антидиуретикалық гормон(АДГ) С) паратгормон Д) кортикоидтар Е) тироксин F) адреналин
14.Антидиуретикалық гормон деп аталу себебі:. А) концентрациясы төмен зәрдің көп көлемін сыртқа шығару жүзеге асатындықтан В) концентрациясы жоғары зәрдің аз көлемін сыртқа шығару жүзеге асатындықтан С) концентрациясы жоғары зәрді сыртқа шығару жүзеге асатындықтан Д) зәрді жинау жүзеге асатындықтан
15.Жоғары қан қысымынан зардап шегетін мүшелер
А) аралық мүшелер В) қуыс мүшелер С) нысана мүшелер Д) ішкі мүшелер 16.Нысана мүшелерге жатады
А) жүрек,қантамырлар В) өкпе С) асқазан Д) бүйрек Е) ми, көз F) ішек
17. Зәр бөлуді азайтып, артериялық қысымның жоғарылауына әкелетіндіктен гормон атауы А) инсулин
В) вазопрессин С) тироксин Д) тимозин
18. Қан сүзіндісінің өнімі түседі А).қуыққа
В) Боумен капсуласына С) бүйрек өзекшелеріне Д) несепағарға
19.Жасанды бүйрек қондырғысы (қондырғылары)
А) гемодиализ В) спирометр С) тонометр Д) динамометр 20. Екінші реттік зәр шығару жолы А) бүйрек астауы-несепағар-қуық-зәр шығару өзегі
В) бүйрек-қуық-несепағар-зәр шығару өзегі С) несепағар-қуық-зәр шығару өзегі- Д) қуық-несепағар-зәр шығару өзегі
21. АДГ негізгі атқаратын қызметі А ) суды сақтау және қантамырларын тарылту
В) қантамырларын кеңейту С) зәрді сүзу Д) зәрді жинау
22. Зәрдің көп шығарылуы А ) полиурия
В) полидипсия С) энурез Д) иперкинезия
23. Шөлдей беру А ) полидипсия
В) полиурия С) никтурия Д) энурез
24. Антидиуретикалық гормонның жетіспеушілігінен туындайтын ауру түрі А) Пархон синдромы
В) Қантсыз диабет С) Никтурия Д) Рахит
25. Антидиуретикалық гормонының гиперфункциясы нәтижесінде туындайтын ауру түрі А) Пархон синдромы
В) Қантсыз диабет С) Клайнфельтер Д) Никтурия
26. Диабетті қантсыз және қантты деп екіге бөлді А) Т. Уиллис
В) Ф.Липман С) Д.Уотсон Д) Л.Пастер
27. Пархон синдромының белгілері А) гипонатриемия
В) әрдің осмостық қысымы артып, диурез азаяды С) полиурия тудырады Д) тахикардия Е) салмағы артады F) сусыздану
28. Бүйрек жетіспеушілігінің негізгі себептері
А) В,С вирусты гепатит
В) тұмау С) созылмалы пиелонефрит Д) гастрит Е) 1-2 типті қант диабеті F) миокард инфаркт
29. Қантсыз диабет ауруының белгілері А) гипонатриемия
В) зәрдің осмостық қысымы артып, диурез азаяды С) полиурия тудырады Д) полидипсия Е) салмағы артады F)сусыздану
30. Бүйректің артериялық қысымға жауапты қан мен судың тепе-теңдікте болуына жауап беретін оь гормоны А) тимозин
В) тироксин С) адреналин Д) ренин
31. Диализдің жұмыс істеу принципі негізделген заң А) осмос және диффузия
В) Харди-Вайнберг заңы С) Морган заңы Д) Мендель заңдары 32. Перитонеалдық диализ А) алдын ала суды жүктеу
В) қанды сүзу С) катетр арқылы диализдейтін ерітіндімен құрсақ қуысын шаю Д) альбумин, гемодез, протеин заттарын пайдалану арқылы
33. Гемодилюция әдісі А) алдын ала суды жүктеу
В) қанды сүзу С) катетр арқылы диализдейтін ерітіндімен құрсақ қуысын шаю Д) альбумин, гемодез, протеин тәрізді плазманың орнын басатын ерітінділерді пайдалану әдісі
7-бөлім .Жасушалық цикл.
7.1. Интерфаза, оның кезеңдері. Митоз және мейоз, фазалары. Өсімдіктер мен жануарлардағы гаметогенез. Өсімдіктердегі спорогенез. Онкологиялық жаңа түзілулердің пайда болуы. Қартаю процесі туралы теориялар. 9 -10 сынып
1 . Жыныссыз жасушалардың бөлінуі
А) митоз
В).мейоз
С)амитоз
Д партеногенез
2 . Митоз нәтижесінде түзілетін жасуша саны
А) 4
В) 3
С) 2
Д) 1
3 . Мейоз нәтижесінде түзіледі
А) диплоидты хромосомалы 2 жасуша
В) аналық хромосома саны сақталған 4жасуша
С) хромосома саны 2 есе азайған 2 жасуша
Д) хромосома жиынтығы гаплоидты 4 жасуша
4.Профазаға тән
А) хромосомалар бір-бірінен ажырап, жеке хромосомаларға айналады
В) бөліну ұршығы түзіле бастайды
С) хромосомалар қысқарып, жуандайды
Д )ядрошықтар мен ядро қабықшасы бұзылады
Е) цитокинез процесі жүреді
F) бөліну жіпшелерінің түзілуі аяқталады
5. Ахроматин жіпшелеріне бекінген хроматидтер бір-бірінен ажырап, жеке хромосомаға айналатын кезең
А) профаза
В) анафаза
С) телофаза
Д) метафаза
6. Метафазаға тән
А) хромосомалар бір-бірінен ажырап, жеке хромосомаларға айналады
В) бөліну ұршығы түзіле бастайды
С) қысқарған хромосомалар экватор сызығы бойына жинақталады
Д) ядрошықтар мен ядро қабықшасы бұзылады
Е) ахроматин жіпшелеріне жабысып, екі жақ полюске жылжиды
F) бөліну жіпшелерінің түзілуі аяқталады
7. Митоздың қай кезеңінде хроматидалар екі жақ полюске тартыла отырып, теңдей бөлінеді
А) профаза
В) метафаза
С) телофаза
Д) анафаза
8. Телофаза кезінде жүретін процестер
А) хромосомалар бір-бірінен ажырап, жеке хромосомаларға айналады
В) цитокинез, кариокинез процесі жүреді
С) қысқарған хромосомалар экватор сызығы бойына жинақталады
Д) ядрошықтар мен ядро қабықшасы бұзылады
Е) ахроматин жіпшелеріне жабысып, екі жақ полюске жылжиды
F) жас жасушалардың сыртқы мембранасы қалыптасады
9. Хромосманың шиыршығы жазылады, біртіндеп жіңішкеріп ұзарады
А) профаза
В) метафаза
С) телофаза
Д) анафаза
10. Гаметогенез дегеніміз не?
А) жасушаның енуі
В)жыныс жасушаларының түзілу процесі
С) гаметалардың жойылуы
Д) жасушаның бөлінуі
11.Ұрықтанбаған жұмыртқа жасушадан жаңа аналық организмнің даму процесі қалай аталады?
А) гаметогенез
В) овогенез
С) сперматогенез
Д) партеногенез
12. Гаметогенез процесінің қай кезеңінде мейоз жүреді?
А) қалыптасу
В) өсу
С) көбею
Д) пісіп-жетілу
13. Аталық жыныс жасушасының даму процесі
А) овогенез
В) сперматогенез
С) партеногенез
Д) онтогенез
14. Аналық жыныс жасушасының даму процесі
А) овогенез
В) сперматогенез
С) партеногенез
Д) онтогенез
15. Гаметогенез процесі басталатын кезең
А) өсу кезеңі
В) көбею
С) қалыптасу
Д пісіп-жетілу
16. Сперматогонийлер түзіледі
А. қалыптасу кезеңі
В.өсу кезеңі
С.көбею кезеңі
Д)пісіп-жетілу кезеңі
17. Оогенез нәтижесінде түзіледі
А) екі сперматогоний
В) бір қалдық денешік
С) үш жұмыртқа жасушасы
Д) бір жұмыртқа жасушасы
18. Жыныс жасушалары митоздық жолмен бөлінетін кезең
А) қалыптасу кезеңі
В) өсу кезеңі
С) көбею кезеңі
Д) пісіп-жетілу кезеңі
19. Өсу кезеңі
А) мейоз процесі жүреді
В) митоз бен мейоз аралығындағы интерфаза кезеңі
С) ДНҚ екі еселенеді
Д) бірішілік сперматоциттерге айналады
Е) екіншілік сперматоциттер түзіледі
F) митоздық бөліну жүреді
20. Сәулелі тәж
А) жыныс жасушасы
В) сперматозоидтың басы
С) сперматозоидтың құйрығы
Д) .жұмыртқа жасушасының қоректік қор заты
21. Партеногенез құбылысы тән ағза (ағзалар)
А) бақбақ,қызылша, темекі
В) біте,дафния
С) балара ,жабайы ара
Д) бақбақ,қызылша, күнбағыс
Е) бақа,дафния
F.өрмекші,шаян
22. Партеногенездік жолбек жібек құртын алды
А) Б.Л.Астауров
В) А.Леван
С) Луи Пастер
Д) Д.Тио
23.Митозға қатысушы жасуша хромосомасы 2n4c болса, митоз соңында түзілген жасушалардағы хромосома саны
А) 1n2c
В) 2n2c
С) 2n4c
Д) nc
24. 2-реттік овоциттердің хромосома жиынтығы
А) 1n2c
В) 2n2c
С) 2n4c
Д) n2c
25 .Сперматогониялардың көбеюі жүреді
А. 11-15жасқа дейін
В эмбриональды кезеңінен
С бүкіл репродуктивті кезеңде
Д жатырда
26.Овогонийдің көбеюі жүреді
А) 11-15жасқа дейін
В ) эмбриональды кезеңінен
С) бүкіл репродуктивті кезеңде
Д) жатырда
27. 1-ші реттік овоцит формуласы
А) 1n2c
В) 2n2c
С) 2n4c
Д) n2c
28.Қатерлі ісік ауруының пайда болу процесі
А) контрацепция
В) эмбриогенез
С) канцерогенез
Д) эпигенез
29.Қатерлі ісік ауруының жасушаларының ерекшелігі:
А) белгілі бір мөлшерде бөлінеді
В) санаулы рет бөінеді
С) шексіз бөлініп,өсуге қабілетті
Д) метастаз береді
Е) көбеймейді
F) метастаз бермейді
30.Қатерлі ісік ауруының пайда болу себебі
А) бактерия
В) гендер қызметінің реттелу механизмінің бұзылуынан
С) комбинативтік өзгергіштік
Д) соматикалық мутация
Е) вирустар
F)қарапайымдылар
31. Фанкони анемиясының белгілері
А) аутосомды доминантты жолмен беріледі
В) сүйектерде кемік жасушалары түзілмейді
С) қаңқа, әсіресе саусақ сүйектерінің құрылысы бұзылады
Д) тор қабықта ісік пайда болады
Е) шашы ағарып, түсе бастайды
F. 10-20 жаста жүрек инфарктісіне әкеледі
32.Аутосомды доминантты тұқым қуалайтын, 13-ші хромосоманың ұзын иінінде орналасқан балаларда кездесетін қатерлі ісік ауруы
А) ретинобластома
В ) Фанкони анемиясы
С) Вернер синдромы
Д) Гетчинсон-Гилфорд синдромы
33. Кері транскриптаза ферментін ашқан ғалым (ғалымдар)
А) М.Готье және Р.Тюрпен
В) А.Леван және Д.Тио
С) Г.Темин және Д.Бальтимор
Д ) И.Ушмут пен Ж.Лежен
34. Жасушаны «қоздырып» обыр жасушасына айналдыратын гендер
А) онкогендер v-onc
В) протоонкогендер c-onc
С) ретровирустар
Д) доминантты гендер
35. Обыр тудырмайтын заттар
А) гормондар
В) .канцерогендер (химиялық заттар)
С) сәуле шоқтары
Д) вирустар
Е) бактериялар
F) онкогендер
36. Адам организмінде обыр ауруын туғызатын вирустар
А.Эпштейн- Бар вирусы
В .В,С гепатит вирусы
С.Вернер синдромы
Д. ретинобластома
Е. тұмау
F. папиломалы вирус
37. Генде мутация жүргізетін факторлар
А.темекі шегу
В .спирттік ішімдік
С.зиянды өндіріс қалдықтары
Д. майлар
Е. В,С вирусы
F. арахис
38.Обырдың пайда болуына ықпал ететін заттар
А.темекі шегу
В .спирттік ішімдік
С.зиянды өндіріс қалдықтары
Д. майлар
Е. консервіленген тағам
F. арахис, бидай дақылы
39.Қартаю проблемаларын зерттейтін ғылым
А) Вернер синдромы
В) прогерия
С) геронтология
Д) эпидемиология
40. Геронтология терминін ашқан ғалым
А) М.Готье
В ) А.Леван
С) И.Л.Нашер
Д) И.И. Мечников
41. «Гериатрия: егде адамдардың аурулары және оны емдеу» кітабының авторы
А.) М.Готье
В ) А.Леван
С) И.Л.Нашер
Д) И.И. Мечников
42.Қартаюдың түрлері
А) физиологиялық қартаю
В) қуаттық қартаю
С) ерте қартаю
Д) кеш қартаю
Е) ұзақ қартаю
F) психологиялық қартаю
43. Қалыптан тыс ерте қартаю
А) геронтология
В) прогерия
С)Вернер синдромы
Д) акромегалия
44. Балаларда аутосомдық рецессивті жолмен ұрпақтан-ұрпаққа берілетін ауру түрі
А) Прогерия
В) Гетчинсон –Гилфорд синдромя
С) Вернер синдромы
Д).ретинобластома
45. Ерте қартаюдың негізгі себебі (себептері)
А) қозғалудың азаюы
В) көп қозғалу
С) гиподинамия
Д).гипердинамия
Е)гипотония
F) гипертония
46. Қуаттық қатраю теориясының авторы
А.) М.Готье
В ) М.Рубнер
С) И.Л.Нашер
Д И.И. Мечников
47.Адам ағзасындағы кәрілік гені
А) клото
В ) гото
С) гем
Д) тезис
48. Қартаю себептері организмдегі ұлпааралық әрекеттердің бұзылуы деп болжаған ғалым
А) А.А. Богомолец
В) М.Рубнер
С) И.Л.Нашер
Д) И.И. Мечников
49. «Интоксикациялық теориясының » авторы
А) А.А. Богомолец
В) М.Рубнер
С) И.Л.Нашер
Д) И.И. Мечников
50. « Қартаю жасушада нәруыз молекуласының синтезделуінің бұзылуы салдарынан болады деп болжаған ғалым
А) А.А. Богомолец
В) М.Рубнер
С) А.В. Нагорный
Д) И.И. Мечников
51. Қазіргі қартаю теориясы
А) М.Рубнердің « Қуаттық қартаю теориясы»
В) Л.Хейфликтің лимитіне негізделген А.Оливниковтың «теломерлік гипотезасы»
С) И.П. Павловтың «Физиологиялық теориясы»
Д) И.И. Мечниковтың «Интоксикациялық теориясы»
52. 100 жылға дейін өмір сүретін адамда Хейфлик лимиті
А) 30-ға тең
В) 40-қа тең
С) 25-ке тең
Д) 50-ге тең
53. Хромосома саны екі есе кемитін мейоздық бөліну
А) редукциялық
В) эквационды
С) интерфаза
Д) профаза
54. Коньюгация процесі жүреді
А) I профаза
В) II профаза
С) I анафаза
Д) II метафаза
55.Гомологты хромосомалардың жақындау үдерісі
А) коньюгация
В) кроссинговер
С) эквационды
Д) супрессор
56.Оогенездің сперматогенезден айырмашылығы
А) мейоздық бөліну құрсақта даму кезінде басталады,алғаш рет жыныстық жетілу кезеңінде, соңғы рет менопауза алдында аяқталады
В) жыныстық жетілуге жеткенде басталады, өмір бойы сақталады
С) жетілген жыныс жасушалары үздіксіз жүреді
Д) кішкентай қозғалғыш жасуша
Е) ең ірі жасуша
F) сыртқы ортаның ықпалына көбірек ұшырайды
57. Бөліну ұршығы түзілетін, жиырылғыш нәруыздар жинақталады
А) G1 жас
В) S синтетикалық
С) G2 бөлінуге дайындық кезеңі
Д) S2 бөліну кезеңі
58.Мейоздағы ең ұзақ фаза
А) I профаза
В) II профаза
С) II метафаза
Д) .I анафаза
59.Гомологты хромосомалар бөліктерінің алмасу үдерісі
А) коньюгация
В) кроссинговер
С) эквационды
Д) супрессор
60. Мейоздық бөліну тұрады
А) 1 бөліну 2 фаза
В) 1 бөліну 4 фаза
С) 2 бөліну 4 фаза
Д) 2 бөліну 8фаза
61. Жасушалардың өсуі, органоидтардың санының қалпына келуі
А) G1 жас
В) S синтетикалық
С) G2 бөлінуге дайындық кезеңі
Д) S2
62. ДНҚ репликациясы жүретін кезең
А.) G1 жас
В) S синтетикалық
С) G2 бөлінуге дайындық кезеңі
Д)S2
63. Сперматогенездің оогенезден айырмашылығы
А) түзілу кезеңі бар ,яғни 4 кезең
В).түзілу кезеңі жоқ, яғни 3 кезең
С) өсу кезеңі қысқа
Д) өсу кезеңі ұзақ
Е) полярлы денешік бар
F) қосалқы жасушалары жоқ
8-бөлім. Координация және реттелу.
8.1.Нейрондардың түрлері мен қызметі. Тірі ағзалардағы электр үдерістері. Ми мен копьютер арасындағы ақпарат алмасу жүйесі. Өсімдіктің өсуі мен дамуын реттегіштер. 9 сынып.
1.Қозған жасушалар араасында жүйке импульсін беру қызметін атқаратын түзілістер
А) синапс
В) медиатор
С) спайк
Д)метаболит
2.Егер нейрон безді эпителий жасушасымен байланысса, бұл синапс
А) нейрон-бұлшықет
В)нейрон-нейрон
С) секреторлық
Д) .нейрон-безді
3..Синапс арқылы белгілерді беру жүзеге асады
А) синапстар арқылы
В) медиаторлар арқылы
С) нейрондар арқылы
Д) нейроглия арқылы
4.Миелин синтезіне жауапты
А.)Шваннов жасушалары
В) миелинді қабықша
С) жарқ еткен жарыққа қарау
Д) Ранвье қағып алуы
5. Миелинденген талшықтарда жүйке импульсін өткізу жылдамдығы
А.секундына 120метр
В. секундына 0,5 метр
С.секундына 0,2метр
Д.секундына 110 метр
6. Балықтардың электрлік рецептор мүшесі
А) қозғыш жасушалар
В) желбезек
С) торсылдақ
Д. бүйір сызығы
7. Стимулдайтын фитогормондар
А) триптофан туындылары
В) ауксин
С) гиббереллин
Д) цитокинин E) этилен F) абсциз қышқылы
8. Тамырдың түзілуі, жапырақтың пайда болуы және өсуіне әсер ететін фитогормон (фитогормондар)
А) триптофан туындылары
В) ауксин
С) гиббереллин
Д) цитокинин E) этилен F) абсциз қышқылы
9. Жеміс пен тұқымның пісіп жетілуіне әсер ететін фитогормон (фитогормондар)
А) триптофан туындылары
В) ауксин
С) гиббереллин
Д) цитокинин E ) этилен F) абсциз қышқылы
10. Гибереллин әсер етеді
А) төбе меристемасының өсуі,тамырдың түзілуі
В) жемістің пісіп жетілуіне
С) жапырақтың сарғаюы мен түсуіне
Д) сабақтың өсуі E ) тамырдың өсуі мен созылуы F) тұқымның пісіп жетілуі
11. Ми мен электрондық құрылғы арасындағы ақпарат алмасатын техникалық жүйе
А) электроэнцефалограмма
В) кохлеарлы имплан
С) нейропротездеу
Д) нейрокомпьютерлік интерфейс
12. Жүйке жүйесінің бұзылған қызметін қалпына келтіруге арналған жасанды құрылғы
А) электрокардиограмма
В) электроэнцефалограмма
С) нейропротездеу
Д) нейрокомпьютерлік интерфейс
13. Жердің магниттік өрісін қабылдау және басқа электрлік дараларды анықтау үшін қолданылатын жануарлардағы сезімтал түзілім
А) электрорецепторлар
В) электроэнцефалограмма
С) бүйір сызығы
Д) нейрокомпьютерлік интерфейс
14. Аксонды қаптайтын,электр оқшаулайтын липопротеид
А) нейроглия
В) .миелин
С).Шваннов жасушалары
Д) Ранвье қағып алуы
15. Электрлік белсенділікті зерттеу әдісі ( әдістері)
А) электрорецептор
В) электроэнцефалограф
С) спирометр
Д) нейрокомпьютерлік интерфейс E) электрокардиограф
F) танометр
16. Қоршаған су қысымының өзгеруіне әсер көрсетеді
А.) проприорецептор
В) терморецептор
С) барорецептор
Д.) механорецептор
17. Жыланбалықта электр разряды
А) 300В
В) 650В
С) 600В
Д) 450В
18Ағзаның ішкі орта тұрақтылығын сақтау қабілеті
А.)гомеостаз
В) өзгергіштік
С.адаптация
Д) катаболизс
19. Мембрананың екі жағындағы иондар потенциалдарының тұрақты айырмашылығы сақталатын потенциал түрі
А) мембрана потенциалы
В) рефрактерлік кезең
С) тыныштық потенциалы
Д) әрекет потенциалы
8.2. Мембраналық потенциал. Әрекет потенциалы. Рефрактерлік кезең. Орталық жүйке жүйесінің құрылысы. Механорецепторлардың түрлері. Холинергиялық синапс құрылысы мен қызметінің байланысы.
10 сынып
1.Мидың салмағы
А) 1200-1500гр
В)1100-1300гр
С) 1400-1700гр
Д) 1500-1800гр
2.Нейронның негізгі қабылдаушы алаңы
А) аксон
В)дендрит
С) дене
Д) ядро
3. Құрылысы бойынша нейрондар бөлінеді
А) униполярлық
В) биполярлық
С) псевдоуниполярлық
Д) бейполярлық E) полиполярлық
F) мультиполярлық
4. Шайнау бұлшықеттерінің проприоцепциялық сезімталдығын қамтамасыз етеді
А) униполярлық
В) биполярлық
С) псевдоуниполярлық
Д) мультиполярлық
5. Биполярлық нейрондар
А) бір аксон, бір дендрит болады
В) бірнеше дендрит, бір аксон болады
С) үшкіл жүйкенің мезэнцефаликалық ядросында кездеседі
Д) көру, есту, иіс сезу жүйелерінде кездеседі
E) шаайнау бұлшықеттерінің проприоцепциялық сезімталдығын қамтамасыз етеді
F) ауырсынуды, жанасу,тербеліс сезімталдығынқабылдауды қамтамасыз етеді
6. Тек үшкіл жүйкенің мезэнцефаликалық ядросында болатын нейрон типі
А) униполярлық
В) биполярлық
С) псевдоуниполярлық
Д) мультиполярлық
7. Бірнеше дендриттері мен бір аксоны болатын нейрон типі
А.) униполярлық
В) биполярлық
С) псевдоуниполярлық
Д) мультиполярлық
8. Суретте көрсетілген нейрон типі
А) униполярлық
В) биполярлық
С) псевдоуниполярлық
Д) мультиполярлық
9. Мультиполярлы нейронның ерекшелігі
А) бір аксон, бір дендрит болады
В) бірнеше дендрит, бір аксон болады
С) ұршық, жұлдызша, себетше тәрізді
Д) көру, есту, иіс сезу жүйелерінде кездеседі
E) шаайнау бұлшықеттерінің проприоцепциялық сезімталдығын қамтамасыз етеді
F) ауырсынуды, жанасу,тербеліс сезімталдығынқабылдауды қамтамасыз
10. Нейрондағы бірқатар заттың гидролизін қамтамасыз етеді
А) лизосома
В) сома
С) нейротүтікшелер
Д) митохондрия
11.Дендриттер мен аксонның өсуін қамтамасыз етеді
А) лизосома
В).сома
С) нейротүтікшелер
Д) митохондрия
12. Сигналдық рөл атқаратын жүйке немесе бұлшықет импульстерінің физикалық негізі
А) мембрана потенциалы
В) рефрактерлік кезең
С) тыныштық потенциалы
Д. әрекет потенциалы
13. Әрекет потенциалының кезеңдеріне жатпайды
А) спайк
В) теріс іздік потенциал
С) предспайк
Д) оң іздік потенциал
E) жәй потенциал
F) үдемелі потенциал
14. Мембрананың ауыспалы деңгейге дейін баяу деполяризациялану процесі
А) спайк
В) теріс іздік потенциал
С) предспайк
Д) оң іздік потенциал
15. Өрлеме бөліктен және төмен түсетін бөліктен тұратын кезең
А) спайк
В) теріс іздік потенциал
С) предспайк
Д) оң іздік потенциал
16. Жүйке жасушасы мен бұлшықет талшықтарының әрекет потенциалының туындауынан кейін мүлдем қозу болмаған жағдайы
А) рефрактерлік кезең
В) теріс іздік потенциал
С) тыныштық потенциал
Д) әрекет потенциалы
17. Қабықшасы электр тогына күшті кедергі болатын миелинденген жүйкелердің бойымен жүйке импульсін өткізу
А) рефрактерлік кезең
В) теріс іздік потенциал
С) тыныштық потенциал
Д) сальтаторлық өткізу 18.Ми діңіне жатады:
А) сопақша ми
В) ортаңғы ми
С) мишық
Д) үлкен ми сыңары
Е) аралық ми
F) көпір
19.Қимылды үйлестіру, тепе-теңдекті сақтау :
А.) сопақша ми
В) ортаңғы ми
С) мишық
Д) үлкен ми сыңары
20.Ортаңғы ми қызметі
А) статикалық рефлекстер
В) статокинетикалық рефлекс
С) басты тез бұрып қарау
Д) қимыл қозғалыс
Е) көру орталығы
F) тыныс алу орталығы
21. Аралық мидың көру төмпешігі:
А) сезімтал нейрондар барлық рецепторлардан қозуды жеткізеді
В) қозғалтқыш нейрондар тері бұлшықет топтарына бағытталады
С) жарқ еткен жарыққа қарау
Д) дене температурасын тұрақты сақтау орталығы
22.Аралық мидың төмпешік асты аймағы:
А) сезімтал нейрондар барлық рецепторлардан қозуды жеткізеді
В) қозғалтқыш нейрондар тері бұлшықет топтарына бағытталады
С) ішкі секреция бездерінің қызметін реттеу
Д) жылуды реттеу, дене температурасын тұрақты сақтау орталығы
Е) беттің бозаруы,қызаруы
F) ойлау әрекеттерін реттеу
23.Аралық мидың солғын денесі
А) сезімтал нейрондар барлық рецепторлардан қозуды жеткізеді
В) қозғалтқыш нейрондар тері бұлшықет топтарына бағытталады
С) ішкі секреция бездерінің қызметін реттеу
Д) жылуды реттеу, дене температурасын тұрақты сақтау орталығы
Е) беттің бозаруы,қызаруы
F) ойлау әрекеттерін реттеу
24.Үлкен ми сыңарының шүйде бөлігінде орналасқан:
А) есту орталығы
В) күрделі қимыл-қозғалыс
С) сөйлеу
Д) көру орталығы
25.Үлкен ми сыңарының самай бөлігінде орналасқан:
А) есту орталығы
В) күрделі қимыл-қозғалыс
С) сөйлеу
Д) ойлау әрекеттерін реттеу
26.Үлкен ми сыңарының маңдай бөлігінде орналасқан:
А) есту орталығы
В) еркін қозғалысты үйлестіру
С) сөйлеу аппаратын реттеу
Д) ойлау әрекеттерін реттеу орталығы
Е) көру орталығы
F) тері-бұлшықет сезімталдығы
27.Жұлын ұзындығы:
А) 40-45 см
В) 40-42см
С) 40-41см
Д) 40-43см
28.Жұлындағы сегменттер саны
А) 32
В)33
С) 31
Д) 42
29.Абстрактілі-логикалық ойлау типі тән мидың бөлімі
А) үлкен ми сыңарының сол бөлігі
В)үлкен ми сыңарының оң бөлігі
С) үлкен мисыңарының шүйде бөлігі
Д)үлкен ми сыңарының маңдай бөлігі
30.Жұлынның мойын бөліміндегі сегменттер саны
А) 3 жұп
В)8 жүп
С) 5
Д) 4жұп
31. Жұлынның алдыңғы түбірінен шығатын нейрондар
А) қозғалтқыш
В) сезімтал
С) аралас
Д) алдыңғы
32. Көкеттің жұмысын реттейтін орталық орналасқан
А) жұлының мойын сегментінде
В) жұлынның бел сегментінде
С) жұлынның сегізкөз сегментінде
Д) жұлынның кеуде сегментінде
33. Қуық, тік ішек, жыныс мүшелерінің жұмысын реттейтін орталық орналасқан
А) жұлының мойын сегментінде
В) жұлынның бел-сегізкөз сегментінде
С) жұлынның сегізкөз сегментінде
Д) жұлынның кеуде сегментінде
34. Қарашықты кеңейтетін орталық орналасқан
А) жұлының мойын сегментінде
В) жұлынның X сегментінде
С) жұлынның VIII сегментінде
Д) жұлынның кеуде сегментінде
35.Баяу бейімделетін тері рецепторлары
А)Пачини денешігі
В)Мейснер денешігі
С)Меркель дискісі
Д) Проприорецептор
Е) Руффини денешігі
F) Гольджи сіңірлі мүшесі
36.Дұрыс тұжырымды тап:
А)Мойын бөлімінің сегментінен 8 жүп
В)Құйымшықтан 2 жұп
С) Бел және сегізкөзден 5 жұп
Д) Кеудеден 12 жұп
Е) Белден 6 жұп жұлын түбірлері түзіледі
37. Адамның тегіс терісінде болатын рецепторлар:
А)Пачини денешігі
В)Мейснер денешігі
С)Меркель дискісі
Д) Проприорецептор
Е) Барорецептор
Е) вестибулорецептор
38.Жылдам бейімделетін тері рецепторлары
А)Пачини денешігі
В)Мейснер денешігі
С)Меркель дискісі
Д) Фолликулярлы түктердің рецепторлары
Е) Руффини денешігі
F) проприорецепторлар
39.Барорецепторлар:
А)қантамырларда, жүректе, бірыңғай салалы бұлшықетті қуыс мүшелерде орналасады
В)қан қысымының өзгеруі кезінде қарын мен ішекте газ жиналғандаға созылуларға жауап қайтарады
С)бұлшықет-буын аппаратында орналасады
Д) қаңқа бұлшықеттерінің жиырылуы немесе босаңсуы кезіндегі созылуларға жауап береді
Е) басты ию кезіндегі жылдамдық пен тербелістерге жауап береді
F) пайда болған тербелістерге жауап береді
40.Проприорецепторлар:
А)қантамырларда, жүректе, бірыңғай салалы бұлшықетті қуыс мүшелерде орналасады
В)қан қысымының өзгеруі кезінде қарын мен ішекте газ жиналғандаға созылуларға жауап қайтарады
С)бұлшықет-буын аппаратында орналасады
Д) қаңқа бұлшықеттерінің жиырылуы немесе босаңсуы кезіндегі созылуларға жауап береді
Е) басты ию кезіндегі жылдамдық пен тербелістерге жауап береді
F) пайда болған тербелістерге жауап береді
41. М1 холинорецепторлар:
А)вегетативті ганглиялар мен ОЖЖ де орналасқан, синапстан тыс локацияланған
В)жүректе орналасқан,кейбіреуі ацетилхолиннің босап шығуын төмендетеді
С)бірыңғай салалы бұлшықеттерде және көп бөлігі эндокринді бездерде орналасқан
Д) жүректе, өкпе альвеоларында орналасқан
Е) көздің сыртқы мөлдір қабығында, сілекей безде орналасқан
F) мононуклеарлы қан жасушаларында орналасқан
42. М2 холинорецепторлар:
А)вегетативті ганглиялар мен ОЖЖ де орналасқан, синапстан тыс локацияланған
В)жүректе орналасқан,кейбіреуі ацетилхолиннің босап шығуын төмендетеді
С) көздің сыртқы мөлдір қабығында, сілекей безде
Д) бірыңғай салалы бұлшықеттерде және көп бөлігі эндокринді бездерде орналасқан
Е) жүректе, өкпе альвеоларының қабырғасында орналасқан
F) мононуклеарлы қан жасушаларында орналасқан
43. М5холинорецепторлар:
А)вегетативті ганглиялар мен ОЖЖ де орналасқан, синапстан тыс локацияланған
В)жүректе орналасқан,кейбіреуі ацетилхолиннің босап шығуын төмендетеді
С)бірыңғай салалы бұлшықеттерде және көп бөлігі эндокринді бездерде орналасқан
Д)мононуклеарлы қан жасушаларында
Е) көздің сыртқы мөлдір қабығында, сілекей безде
F) жүректе, өкпе альвеоларының қабырғасында орналасқан
44. Мембрана деполяризациясының ауыспалы кезеңінен поляризацияның бастапқы кезеңіне дейінгі кезең
А. спайк
В.теріс іздік потенциал
С. предспайк
Д. оң іздік потенциал
45. Мембраналық потенциалдың ұлғаюы және оның біртіндеп бастапқы көлеміне қайту кезеңі
А. спайк
В.теріс іздік потенциал
С. предспайк
Д. оң іздік потенциал 46.Вестибулорецепторлар:
А)қантамырларда, жүректе, бірыңғай салалы бұлшықетті қуыс мүшелерде орналасады
В)қан қысымының өзгеруі кезінде қарын мен ішекте газ жиналғандаға созылуларға жауап қайтарады
С)бұлшықет-буын аппаратында орналасады
Д) қаңқа бұлшықеттерінің жиырылуы немесе босаңсуы кезіндегі созылуларға жауап береді
Е) басты ию кезіндегі жылдамдық пен тербелістерге жауап береді
F)саусақ таңбаларын қалыптастыратын тері бездермен кешенді жұмыс жасайды
47.Пачини денешігі:
А)қантамырларда, жүректе, бірыңғай салалы бұлшықетті қуыс мүшелерде орналасады
В)қан қысымының өзгеруі кезінде қарын мен ішекте газ жиналғандаға созылуларға жауап қайтарады
С)саусақ таңбаларын қалыптастыратын тері бездермен кешенді жұмыс жасайды
Д) қаңқа бұлшықеттерінің жиырылуы немесе босаңсуы кезіндегі созылуларға жауап береді
Е)пайда болған тербелістерге жауап қайтарады
F)тек пайдалы дабылдарды таңдауға жағдай туғызады
48. М3 холинорецепторлар:
А)вегетативті ганглиялар мен ОЖЖ де орналасқан, синапстан тыс локацияланған
В)жүректе орналасқан,кейбіреуі ацетилхолиннің босап шығуын төмендетеді
С)бірыңғай салалы бұлшықеттерде және көп бөлігі эндокринді бездерде орналасқан
Д) жүректе, өкпе альвеоларында
Е) көздің сыртқы мөлдір қабығында, сілекей безде
F) мононуклеарлы қан жасушаларында орналасқан
49. М4 холинорецепторлар:
А)вегетативті ганглиялар мен ОЖЖ де орналасқан, синапстан тыс локацияланған
В)жүректе орналасқан,кейбіреуі ацетилхолиннің босап шығуын төмендетеді
С)бірыңғай салалы бұлшықеттерде және көп бөлігі эндокринді бездерде орналасқан
Д) жүректе, өкпе альвеоларының қабырғасында орналасқан
Е) көздің сыртқы мөлдір қабығында, сілекей безде
F) мононуклеарлы қан жасушаларында орналасқан
50. Иондар оңай диффузияланатын нейрон бөлігі
А)аксон
В) дене
С) Шваннов жасушалары
Д)Ранвье бунағы
51. Вегетативті жүйке жүйесінің жоғарғы мүшесі
А)мишық
В) көру төмпешігі
С) солғын дене
Д)төмпешікасты аймақ
52. Маңдай мен төбе бөліктерін ажырататын жүлге
А)орталық
В) шеткі
С) бүйірлік
Д) төбе
53. Самай мен төбе бөліктерін ажырататын жүлге
А)орталық
В) шеткі
С) бүйірлік
Д) төбе
54. Геринг-Брейер рефлексін тудыратын рецепторлар
А)вестибулорецептор
В) Проприорецептор
С) Барорецептор
Д) баяу бейімделетін механорецептор
55. Парасимпатикалық жүйке жүйесінің медиаторы
А)адреналин
В) АДГ
С) мелатонин
Д) ацетилхолин
56. Холинергиялық синапс
А) нейрон мен дабыл қабылдайтын эффекторлық жасушалардың түйіскен жері
В) латентті кезең
С) нейронның негізгі қабылдаушы алаңы
Д) жетілмеген сіреспе
57. Никотинге сезімтал холинорецепторлар
А) М- холинорецептор
В) Н-холинорецептор
С) А-холинорецептор
Д) Р-холинорецептор
58. Тітіркендіргіш әсер еткеннен бұлшықет реакциясы басталған мезетке дейінгі уақыт
А) латентті кезең
В) тісшелі сіреспе
С) жетілмеген сіреспе
Д)жекелеген жиырылу
59. Сіреспелі жиырылуға қабілетті бұлшықет
А) бауыр
В) қаңқа
С) ішек
Д)жүрек
60. Буын қимылының шектеліп қатып қалуы
А) жекелеген жиырылу
В) сіресім қатпабуыны
С) тісшелі сіреспе
Д) жетілмеген сіреспе
61. Жоғары дәрежеде болған ұзақ үздіксіз жиырылу
А) жетілген сіреспе
В) сіресім қатпабуыны
С) тісшелі сіреспе
Д) жетілмеген сіреспе
62. Жүйке бұлшық өткізгіштігін бұғаттауға қабілетті
А) никотин
В) бадам
С) кураре
Д) құрма
63. 4 санымен берілген жүйке бөлігі
А)аксон
В) дендрит
С) ядро
Д) Ранвье бунағы
64. Суретте жұлын өзегі көрсетілген сан
А) 1
В) 3
С) 2
Д) 4
65. Суретте көрсетілген рецептор
А) Меркель дискісі
В) Мейснер денешігі
С) Фатера-Пачини денешігі
Д) Руффини денешігі
8.3. Биологиядағы басқару жүйесі. Басқару жүйесінің негізгі компоненттері. Температураның,көмірқышқыл газының, глюкозаның деңгейлерінің реттелу мысалына кері байланыс принципі. Мембраналық рецепторлар арқылы гормондық сигналдардың берілуі. Инсулин мен экстроген мысалында гормондардың нысана-жасушаларға әсер ету механизмі.Өсіргіш заттар. 11 сынып
1.Ортаның тұрақтылығын қамтамасыз ететін, ішкі орта жағдайларына бейімделетін организмнің барлық құрылымдары мен физиологиялық процестердің жиынтығы
А) координация В) биологиядағы басқару жүйесі
С) гомеосстаз Д) метаболизм
2.Басқару жүйесінің негізгі компоненті
А) коррекция В) модулятор
С) поляризация Д) промотор
3..Басқару жүйесінің негізгі компоненттеріне жатпайды
А) детектор В) реттеуші
С) эффектор Д) кіруі
Е) шығуы
F) коорекция
4.Қандағы глюкозаның жоғарылауы
А) гипергликемия В) гипогликемия
С) гликозурия Д) полиурия
5. Тірі организм-күрделі жекеленген жүйе, яғни ондағы ішкі күштер әрдайым сыртқы орта күшімен теңеседі» деп пікір айтқан
А) Р.А.Келликер В) Р.Альтман
С) И.П.Павлов Д) К.Бенда
6. Күрделі жүйелердегі басқару заңдылығын зерттейді
А) эффектор В) диффузия
С) кибернетика Д) инсерсия
7. Тірі организмдерде басқарудың негізгі тәсілдері
А) кибернетика В) корреция
С) координация Д) диффузия
Е) инициация
F) коррекция
8.Зат алмасу барысында пайда болған аралық өнім
А) метаболит В) метаболизм
С) глюкоза Д) нуклеотид
9. Гендердің кіруі мен шығуы бақыланатын жүйе
А) индукция В) корреция
С) координация Д) репрессия
Е) инициация
F) коррекция
10. Қандағы маңызды метаболиттердің бірі
А) крахмал В) көмірсу
С) белок Д) глюкоза
11..Қандағы глюкозаның төмендеуі
А) гипергликемия В) гипогликемия
С) гликозурия Д) полиурия
12. Бір нейроннан екінші нейронға сигнал беретін мидағы химиялық зат-
А) натрий В) меристема
С) нейротрансмиттер Д) нейрон
13 . Инсулиннің бөлінуін реттейтін ұйқы безінің гормоны (гормондары)
А) гликоген В) адреналин
С) инсулин Д) самостатин
Е) тимозин
F) глюкагон
14 . Инсулинге қарсы әрекет ететін гормон
А) гликоген В) глюкагон
С) инсулин Д) самостатин
15..Бауырдағы гликогеннің ыдырауын, глюкозаның қанға түсуін қамтамасыз етеді
А) гликоген В) глюкагон
С) инсулин Д) самостатин
16..Глюкозаның несеппен шығарылуы
А) гипергликемия В) гипогликемия
С) полиурия Д) гликозурия
17.Аналық безді жұмыртқа түзуге дайындайды
А) эстрадиол В) тестостерон
С) прогестерон Д) тимозин
18.Несептің көп шығарылуы
А) гипергликемия В) гипогликемия
С) полиурия Д) гликозурия
19. Артық тамақты тұтынуды білдіретін патология А) гипергликемия В) полифагия
С) полиурия Д) гликозурия
20 . Біріншілік тасымалдаушылар гормондар
А) цитокинин В) нейротрансмит
С) диацилглицерол (ДАГ),Са 2+ , NO
Д) өсу факторы
Е) ц ГМФ(циклдік гуанозинмонофосфат),
F) ц АМФ(циклдік аденозинмонофосфат),
21. Өсіргіш заттардың рөлін сипаттап энергетикалық материал екенін, өсімдік организмі үшін қажет екенін анықтаған
А) Р.А.Келликер В) Р.Альтман
С) Н.Лунин Д) И.П.Павлов
22. Ауксинге жатады
А) индолил сірке қышқылы В) гиббереллин қышқылы
С) никотин
Д) цитокинин
23 . Ауксиннің ерекшелігі
А) сабақтың өсу нүктесінде басталады В) жасушаның қартаю процесін баяулатады
С) қиылған гүлдердің сақтау мерзімін ұзарту үшін пайдаланылады
Д) крахмалды ыдыратып, өнімдерін өсімдіктің өсуіне жұмсайды
24 . Лептесіктердің жабылуын, жапырақтың түсуін стимулдайды
А) ауксин В) гиббереллин
С) абсциз қышқылы
Д) цитокинин
25.Ауксиннің өсу нүктесінен негізіне төмен қарай жылжуы
А) базипетальды В) фототропизм
С) акропетальды
Д) полюстік
26.Өсімдіктің түбінен өсу нүктесіне (жоғары) қарай жылжуы
А) базипетальды В) фототропизм
С) акропетальды
Д) полюстік
27.Жіктелу аяқталған өсімдік ұлпасына әсер етпейді
А) ауксин
В) этилен
С) гибереллин
Д) цитокинин
9- бөлім. Тұқымқуалаушылық пен өзгергіштік заңдылықтары
9.1. Мендель ашқан белгілердің тұқым қуалау заңдылығы. Моногибридті будандастыру. Дигибридті будандастыру. Аллельді гендердің әрекеттесуі. Талдаушы шағылыстыру. Жыныс генетикасы. Адам қан топтарының тұқым қуалау заңдылықтары. Адам генетикасы және оның зерттеу әдістері.Адамның тұқым қуалайтын ауруларының алдын алу. 9 сынып
1.Талдаушы будандастырудың маңыздылығы
А) гомозиготалы ағзаларды анықтау
В) рецессивті аллельдерді анықтау
С) доминантты аллельдерді анықтау
Д) гетерозиготалы ағзаларды анықтау
2. Ата аналық дарақтардың таңбасы
А) P
В) F
С) F1
Д) A
3. Мендельдің бірінші заңы
А) ажырау
В) басымдылық заңы
С) тәуелсіз тұқымқуалау заңы
Д) тіркес тұқым қуалау заңы
4.Гомологті хромосомалардың бірдей үлескілерінде орналасқан және қандай дабір нәруыздың синтезіне жауапты гендер
А) тақ ген
В) аллельді
С) рецессивті
Д) доминантты
5.Түн аруы гүлінің қызыл түсі ақ түске толымсыз доминантты. Осы өсімдіктерді өзара будандастырғанда қызғылт гүл алынады.F2 де ұрпақтар қалай ажырады
А)35 %,50 %,15 %
В) 25%,25 %,50 %
С) 25 %,50 %,25 %
Д) 22%,25 %, 53 %
6. Егер анасының қаны IIIvтоп, әкесінің қан тобы IV топ, екеуінікі де гетерозиготалы болған жағдайда ұрпақтарының қан тобының ықтималдылығы?
А) I, II
В) II ,III ,IV
С) I ,IV
Д) II, III,I
7. Гомозиготалы рецессивті ген
А.) Аа
В) АА
С) аа
Д) АаВв
8.Мендельдің екінші заңы
А) біркелкілік заңы
В) ажырау заңы
С) тәуелсіз тұқым қуалау
Д) тіркес тұқым қуалау
9. Генетика ғылымы зерттейді
А) тұқымқуалаушылық пен өзгергіштікті
В) тек өзгергіштікті
С) тек тұқымқуалаушылықты
Д) селекцияны
10.АаВВ генотипі бар өсімдік түзетін гамета
А) Аа,ВВ
В) Аа,аВ
С) АВ,аВ
Д) АВ,АВ
11.Барлық қан тобы кедесетін генотиптердің әрекеттесуі
А) JAJA мен JAJB
В) JОJО мен JВJB
С) JAJО мен JВJО .
Д) JAJО мен JAJB
12.Ата анадан алынған гендердің толық жиынтығы
А) генотип
В) фенотип
С) генофонд
Д) аллель
13.Сабалақ жүнді теңіз шошқасын тегіс жүнді теңіз шошқасымен будандастырғанда 28 сабалақ жүнді, 26 тегіс жүнді ұрпақ алынды. Ата-аналары мен ұрпақтарының генотипі
А) аа, Аа
В) АА,АА
С) аа,аа
Д )АА,аа
14.Плазмасында a және B аглютининдердің екеуі де болмайтын қан тобы
А) III
В) I
С) II
Д) IV
15. Көк көзді жігіт қоңыр көзді қызға үйленеді.Қыздың әкесінің көзі көк болған. Осы отбасында қоңыр көзді бала дүниеге келеді. Баланың генотипі
А) аа
В) АА
С) Аа
Д) АВ
16.Фенотипі бойынша 3:1 қатынасындай ажырайтын будандастыру типі
А) моногибридті
В) дигибридті
С) полигибридті
Д) талдаушы
17.Бұршақты зерттеу нысаны ретінде алудағы 3 артықшылығы
А)белгілер саны көп
В) белгілер саны аз
С) барлығы екі баламалы белгісі
Д) желмен тозаңданады
Е) өздігінен тозаңданады
F) айқас тозаңданады
18.Мендельдің қолданған әдісі
А) әріден
В) гибридологиялық
С) алыстан
Д) талдаушы
19.Фенотипі бойынша 3:1 қатынасындай болатын Мендельдің заңы.
А) басымдылық
В) ажырау
С) тәуелсіз тұқымқуалау
Д) тіркес тұқымқуалау
20.Генетикалық белгілердің сырттай көрінуі
А) генотип
В) фенотип
С) аллель
Д гомозигота
21. Фенотипі бойынша 9: 3:3:1 қатынасындай болатын Мендельдің заңы
А) басымдылық
В) ажырау
С) тәуелсіз тұқымқуалау
Д) тіркес тұқымқуалау
22.Дигетерозиготалы генотип
А) AABB
В) ffdd
С) DDSS
Д) AaDd
23.Аналық жынысы гомогаметалы ағзалар
А) сүтқоректі, дрозофила шыбыны, шекшек,кандала
В) сүтқоректі,кандала, құс
С) шекшек,кандала,құс,көбелек
Д) құс,көбелек,кандала,шекшек
24.У хромосомасы мүлдем болмайтын ағзалар
А) шекшек,кандала
В) құс,кандала
С) сүтқоректі,көбелек
Д) дрозофила, шекшек
25 Аналық жынысы гетерогаметалы ағзалар
А) сүтқоректі, дрозофила шыбыны
В) сүтқоректі,кандала,
С) шекшек,кандала
Д) құс,көбелек
. 26 Аталық жынысы гетерогаметалы ағзалар
А) сүтқоректі, дрозофила шыбыны
В) сүтқоректі,кандала,
С) шекшек,кандала
Д) құс,көбелек
27.Жыныспен тіркес тұқымқуалайтын аурулар
А) гемофилия,дальтонизм
В) гемофилия,анемия
С) дальтонизм, Патау синдромы
Д) Даун синдромы
28.Эритроцитінде аглютиноген болмайтын ағзалар
А) III
В ) I
С) II
Д) IV
29.Даун ауруының хромосомалық табиғатын анықтады
А) М.Готье мен Р.Тюрпен,Ж.Лежен
В) А.Леван мен Д.Тио
С) Луи Пастер
Д) И.Ушмут пен Ж.Лежен, РД.Тио
30. Пенетранттыққа байланысты туындайтын қиындық кездесетін зерттеу әдісі
А) цитогенетикалық
В) генеалогиялық
С) биохимиялық
Д) егіздік
31.Егіздер тобындағы ұқсастық дәрежесі
А) конкорданттылық
В) дискорданттылық
С) полеонтроптық
Д) неонтроптық
32 .Шежірені талдау әдісі
А) цитогенетикалық
В) генеалогиялық
С) биохимиялық
Д) егіздік
33 .Хромосоманың өлшемі, құрылысы, мөлшері немесе пішінінің өзгеруіне байланысты ауруларды анықтауға мүмкіндік береді
А) цитогенетикалық
В) генеалогиялық
С) биохимиялық
Д) егіздік
34. Иммунологиялық әдістің ерекшелігі
А) шежіре талдауына байланысты
В) генетикалық үйлесімділік дәрежесін талдайды
С) ағза ферменттердің жұмысын биохимиялық талдау
Д) гетерозиготалылардың зиянды басылыңқы белгілердің санын математикалық жолмен есептеп
шығару
35. Популяциялық статистикалық әдістің ерекшелігі
А) шежіре талдауына байланысты
В) генетикалық үйлесімділік дәрежесін талдайды
С) ағза ферменттердің жұмысын биохимиялық талдау
Д) гетерозиготалылардың зиянды басылыңқы белгілердің санын математикалық жолмен есептеп
шығару
36. Осы зерттеуге байланысты отбасын жоспарлауға және резус-конфликт туындаған жағдайда ұрықтың өлімінің алдын алуға болатын әдіс
А) цитогенетикалық
В) генеалогиялық
С) биохимиялық
Д) иммуногенетикалық
37. Қазіргі кезде ағзаның иммундық реакцияларының тұқым қуалау типтерін зерттеу кезінде қолданылатын әдіс
А. цитогенетикалық
В генеалогиялық
С биохимиялық
Д иммуногенетикалық
38. Биохимиялық әдістің артықшылығы
А) нәруыз-фермент зақымдалғанын анықтауға мүмкіндік береді
В) генетикалық үйлесімділік дәрежесін талдайды
С) ағза ферменттердің жұмысын биохимиялық талдау
Д) гетерозиготалылардың зиянды басылыңқы белгілердің санын математикалық жолмен есептеп
шығару
39. Биохимиялық әдіс қолданылады
А). нәруыз-фермент зақымдалғанын анықтауға мүмкіндік береді
В) фенилкетонурияны анықтауға
С) фруктозаны туабітті қабылдамау
Д) гетерозиготалылардың зиянды басылыңқы белгілердің санын математикалық жолмен есептеп
шығаруға
E) қант диабетін анықтау үшін
F).дискорданттылықты анықтауға
40. Фенилкетонурия
А).инсулиннің жетіспеушілігі
В) фенианин аминқышқылын тирозинге айналдыра алмау
С) фруктозаны қабылдау
Д) трансплантация жасау
41. Қандайда аллельді тасымалдап,жеткізушінің мөлшерін және әр алуан генотиптердің пайыздық арақатынасын айқындауды зерттейтін әдіс
А).популяциялық- статистикалық
В) генеалогиялық
С) биохимиялық
Д) иммуногенетикалық
42. Мутация мөлшерін саналы түрде арттыру
А).гетерозис
В) бағытталған мутагенез
С )жасанды мутагенез
Д) полиплоидия
43. Буданның өнімділігін, тіршілік қабілетін, өсімталдығын арттыру
А).гетерозис
В) бағытталған мутагенез
С) жасанды мутагенез
Д) полиплоидия
44.Қызынықтың қызыл түсі сары түстен басым. Қызыл гетерозигота мен сары дарадан қандай ұрпақ күтуге болады?
А) 1:1
В). 3.1
С) 9:3:3:1
Д) 2:1
45. Егер анасының қаны II топ , әкесінің қан тобы III топ болған жағдайда ұрпақтарының қан тобының ықтималдылығы?
А) I, II
В) II ,III ,IV
С) II ,IV
Д) II, III,I, IV
9.2. Модификациялық өзгергіштік. Жыныспен тіркесіп тұқым қуалау. Аллельді және аллельді емес гендердің әрекеттесуі. Хуго Де Фриздің мутациялық теориясы. Нүктелік, геномдық, хромосомалық, цитоплазмалық мутация түрлері. 10 сынып
1.Организмнің бойындағы түрлі белгілеер мен қасиеттердің сыртқы орта факторларынң әсерінен өзгеруі
А) тұқымқуалаушылық
В) өзгергіштік
С) бейімдеушілік
Д) сұрыпталу
2.Организм белгілерінің сыртқы орта жағдайына байланысты өзгеруі
А.)генотиптік өзгергіштік
В) мутациялық өзгергіштік
С)модификациялық өзгергіштік
Д)үйлесімділік өзгергіштік
3. Модификациялық өзгергіштіктің ерекшелігі
А.)тұқым қуаламайды, тез және көп өзгереді
В) тұқым қуалайды
С) белгілі бір реакция нормасымен шектеледі
Д) генде өзгеріс болады
Е) ДНҚ молекуласыныңбелгілі бір бөлігінде нуклеотидтің қатар тізбегі өзгереді
F) ферменттердің қызметіне әсер етеді
4.Организмнің түрліше белгілері мен қасиеттерінің сыртқы орта жағдайларына байланысты белгілі бір шамада өзгере алу қабілеті
А)реакция мөлшері
В) вариация
С)вариант
Д) локус
5.Әкесі ауру, ал шешесі гемофилия гені бойынша тасымалдаушы. Отбасында дүниеге келген ұл-қыздардың генотиптері
А)ХH XH, XHУ,XhXh, XhУ
В) ХH Xh, XHУ,XhXh, XhУ
С) Хh Xh, XhУ,XhXh, XhУ
Д)ХH XH, XhУ,XhXh, XhУ
6 . Модификациялық өзгергіштіктің шегі
А) статистикалық
В) локус
С) реакция мөлшері
Д) сандық
7. Белгі дамуының жеке көрінісі
А).вариант
В).вариация
С) генотип
Д) фенотип
8.Крисс- кросс тұқым қуалау
А) белгілердің шешесінен ұлдарына, әкесінен қыздарына берілуі
В.)белгілердің шешесінен қыздарына, әкесінен ұлдарына берілуі
С) белгілердің шешесінен қыздарына және ұлдарына берілуі
Д) белгілердің тек қыздары мен ұлдарына берілуі
9 . Адамдардың эритроцитінде аглютиноген болмайтын қан тобы
А) I
В.) II
С) III
Д) IV
10. Адамдардың қан плазмасында аглютинин болмайтын қан тобы
А) I
В) I
С) III
Д)IV
11.Адамдардың эритроцитінде А аглютиноген, плазмасында bb аглютині болатын қан тобы
А) I
В) II
С) III
Д) IV
12. Шешесінің қан тобы II топқа ал әкесінің қан тобы III топқа жатады. Балаларының қан тобын анықтаңдар.
А) I, II III, IV
В) II, I
С)III ,IV
Д) тек IV
13.Геннің хромосомадағы нақты тұрақты орны
А) синдром
В) геном
С) локус
Д) фенотип
14.Жыныспен тіркескен тұқым қуалау ауруларына жатады
А) гемофилия
В).дальтонизм, кемақыл
С) уремия
Д)рахит,бауыр циррозы
Е)Клайнфельтер
F)Даун ауруы
15. Жыныспен тіркескен белгілердің тұқым қуалау типінің белгілері
А) аурулар келеі ұрпақта Х хромосомада көрінеді
В) аурулар келесі ұрпақта У хромосомада көрінеді
С) науқас әйелден тек ұлдарына беріледі
Д) науқас әйелден әрі ұлдарына, әрі қыздарына беріледі
Е) науқас ер адамнан тек қыздарына беріледі
F)Клайнфельтер ауруы
16.Тұқымқуалаушылықтың хромосомалық теориясын ашты
А) А. Богомолец ,М.Рубнер, И.Павлов
В )Т.Морган, Г.Меллер,А.Стертевант
С) А.В. Нагорный, Т.Морган
Д) И.И. Мечников,А.Богомолоец, М.Рубнер
17.Тіркесу топтарының саны
А) гаплоидты жиынтыққа тең
В)диплоидты жиынтыққа тең
С) дрозофила шыбынында 8 тіркесу тобы
Д ) жүгеріде 20 тіркесу тобы
18.Жүгерінің екі сорт тармағын будандастырғанда барлығы 1000 дән алынса,оның 200-і кроссоверлі болған. Сонда айқасудың немесекроссинговердің мөлшері
А) 30 %
В)15%
С).25 %
Д ) 20%
19 . Екі немесе бірнеше аллельді емес доминантты гендердің бірін-бірі толықтырып, жаңа белгіні жарыққа шығаруы
А) эпистаз
В)полимерия
С) комплементарлы
Д) полимерия
20.Бір ген екінші генді басып озады. Бұл құбылыс комплементарлы әрекеттесуге кері жүреді.
А) эпистаз
В )полимерия
С)комплементарлы
Д)полимерия
21. Супрессор дегеніміз
А.) басылыңқы қасиет көрсететін ген
В) басымдылық қасиет көрсететін ген
С) көрінбейтін ген
Д) аралық сипаттағы ген
. 22..Аллельді емес гендердің әрекеттесуі
А) эпистаз
В) комплементарлық
С) супрессор
Д) көп аллельділік
Е) толымсыз доминаттылық
F)толымды доминанттылық
. 23. Бір белгінің қалыптасуына бірігіп әсер ететін бірнеше аллельді емес гендердің бірігуі
А) эпистаз
В )комплементарлық
С) полимерия
Д) көп аллельділік
24. Полимерия құбылысын 1909ж ашты.
А) И.Павлов
В) Т.Морган
С) А.В. Нагорный,
Д) Н.Г. Нильсон-Эле
25. Полимерия жолымен тұқым қуалайтын белгі қасиеттер
А) өсімдіктің ұзындығы
В) биохимиялық реакциялардың жүру жылдамдығы
С) адам терісінің түсі
Д) сүт мөшері
E) қан тобы
F)сүттің майлылығы
26. Мынадай генотипі бар өсімдіктің дәнінің түсін анықта ааВв
А.) қызыл
В) солғын қызыл
С) ақ
Д) қою қызыл
27. Ғылымға мутация терминін 1901жылы енгізген ғалым
А) Хуго Де.Фриз
В) Т.Морган
С)А.В. Нагорный,
Д) Н.Г. Нильсон-Эле
28. Мутацияның пайда болуына әсер етуші факторлар
А) мутаген
В) химикат
С) пестицид
Д) гербицид
29. Физикалық мутагендерге жатады
А) лазер сәулесі
В) сүйекте жиналатын стронций
С) радиоактивті сәуле
Д) этиленимин
E) колхицин
F) ультракүлгән сәуле
30. Табиғи жағдайда кенеттен пайда болған мутация түрі
А) секірмелі
В) индукциялық
С) генеративтік
Д) сомалық
31. Бір геннің өзгеруінен организмнің бірнеше белгілерінің өзгеруі
А) секірмелі
В) индукция
С) плейотропия
Д)доминантты
32. ДНҚ молекуласының белгілі бір бөлігінде нуклеотидтердің қатар тізбегінің өзгеруінен болатын мутация түрі
А) гендік
В) геномдық
С) цитоплазмалық
Д) хромосомалық
33. Химиялық мутагендерге жатады
А) лазер сәулесі
В) сүйекте жиналатын стронций
С) радиоактивті сәуле
Д)этиленимин
E) колхицин
F) никотин қышқылы
34. Хромосома терминін ашты
А) Хуго Де.Фриз
В)Т.Морган
С) В. Вальдейер
Д) Н.Г.Нильсон-Эле
35. Хромосомалардың құрылымы өзгеретін мутация
А) гендік
В) хромосомалық
С) геномдық
Д) цитоплазмалық
36. Хромосома ұштарының жетіспеушілігі
А) дефишенсия
В) делеция
С) инверcия
Д)транслокация
37. Хромосоманың бір бөлігінің үзіліп түсіп қалуы
А) дефишенсия
В).делеция
С) инверcия
Д) транслокация
38. Биологиялық мутагендерге жатады
А) лазер сәулесі
В) сүйекте жиналатын стронций
С) радиоактивті сәуле
. Д) этиленимин
E). колхицин
F)ыдырау өнімдері
39. Мутагендерің арнайы әсер етуі арқылы пайда болған мутация түрі
А) секірмелі
В) индукциялық
С)генеративтік
Д) сомалық
40. Генотиптің өзгеру сипатына қарай мутациялар бөлінеді
А) гендік
В) хромосомалық және цитоплазмалық
С) геномдық
Д) модификациялық
E).фенотиптік және генотиптік
F) мутациялық
41.Хромосома бөлігінің 180 –қа бұрылуына байланысты гендердің орналасу ретінің өзгеруі
А.)делеция
В)дефишенсия
С) инверcия
Д) транслокация
42. Хромосомаішілік мутацияға жатпайды
А) инверcия
В) делеция
С) сақина тәрізді хромосома
Д) дефишенсия
E)транслокация
F).дупликация
43. Жасушадағы хромосомалар санының өзгеруіне байланысты организмнің белгілері мен қасиеттерінде пайда болатын өзгергіштік
А) нүктелік мутация
В) хромосомалық мутация
С) геномдық мутация
Д) цитоплазмалық мутация
44. Хромосомааралық мутацияға жатады
А) инверcия
В) транслокация
С) сақина тәрізді хромосома
Д) дефишенсия
E.)делеция
F)дупликация
45 Организмдердегі хромосомалар саны гаплоидты жиынтыққа еселеріп көбеюі
А) полиплоидия
В) анеуплоидия
С) гетероплоидия
Д) дефишенсия
46. Организмдердегі хромосомалар санының гаплоидты жиынтыққа еселенбей өзгеруі
А) полиплоидия немесе анеуплоидия
В) анеуплоидия немесе гетероплоидия
С) полиплоидия
Д) транслокация
47. Қарабидайдың тетраплоидты формасын ашты
А) Хуго Де.Фриз
В) В.Федоров
С) В. Вальдейер
Д) Н.Г. Нильсон-Эле
48. Әртекті түрлердің геномдарының еселеніп көбеюінің нәтижесінде пайда болатын полиплоидты организмдер
А)автополиплоидия
В) аллополиплоидия
С) полиплоидия
Д) тетраплоидты
49,Нәтижесінде организм биохимиялық, физиологиялық, морфологиялық өзгерістерге ұшырайтын мутация түрі
А) нүктелік
В.)хромосомалық
С) цитоплазмалық
Д) геномдық
50. Пластидтер мен митохондрияларда болатын плазмогендердің өзгеруіне баланысты мутация түрі
А) нүктелік
В. хромосомалық
С) цитоплазмалық
Д) геномдық
51. 13 жұп аутосомалар бойынша трисомияны көрсететін хромосомалық аномалия
А) Патау синдромы
В) Даун синдромы
С) Клайнфельтер синдромыч
Д) Эдвардс сндромыы
52. Даун синдромының белгілері
А) акыл-есі кем
В) құлақтары кішкентай
С) бойы аласа, шүйдесі тегіс
Д) көздері қысыңқы.
E).аяқ-қолы шамадан тыс ұзын
F) құс тұмсық
53.18 жұп аутосомалар бойынша трисомияны көрсететін хромосомалық аномалия
А) Патау синдромы
В) Даун синдромы
С) Клайнфельтер синдромыч
Д) Эдвардс сндромы
54. Эдвардс синдромының белгілері
А) акыл-есі кем
В) бас сүйегі, құлақтары кішкентай
С.) бойы аласа, шүйдесі тегіс
Д) 2-5 саусағы ерекше орналасқан
E) аяқ-қолы шамадан тыс ұзын
F) құс тұмсық
55. Аллельді емес полимерлі дәндері солғын қызыл түсті екі бидайдан алынған ұрпақтың фенотипі
А) 25% қызғылт, 50% солғын қызыл,25% ақ түсті
В) 50% солғын қызыл, 50% ақ түсті
С) 25% қызыл, 50% қызғылт, 25% солғын қызыл
Д) 25% қызғылт, 25% солғын қызыл
56.Жыныстық хромосомасы ХО болып келетін ауру түрі
А) .Патау синдромы
В)Эдвардс синдромы
С)Шерешевский –Тернер синдромы
Д) Клайнфельтер синдромы
57. Суретте берілген аурудың белгілері
А) акыл-есі кем
В) .бас сүйегі, құлақтары кішкентай
С) бойы қысқа, салмағы жеңіл
Д )4-5 саусақтарының қысқаруы
E)аяқ-қолы шамадан тыс ұзын
F) сыртқы құрылыс жағынан ер адамға ұқсас
58. Суретте берілген аурудың белгілері
А) акылы кем
В) .бас сүйегі, құлақтары кішкентай
С) жыныс бездері дұрыс жетілмейді
Д) 2-5 саусағы ерекше орналасқан
E).аяқ-қолы шамадан тыс ұзын F) құс тұмсық
9.3.Дезоксирибонуклеин қышқылының кездейсоқ мутациясы. Генетикалық процестердің: репликацияның, репарацияның рекомбинацияның қателіктері.
Белгілердің тұқым қуалауының нақтылығын талдаудың статистикалық әдістері (х2 критерий, t критерий).
«Адам геномы» жобасы. Адамның геномдық ДНҚ-сын секвенирлеу. 11 сынып
1.ДНҚ молекуласындағы комбинация нәтижесінің «Р» қателігі
А) терминация
В)рекомбинация
С) транслокация
Д) трансляция.
Е) репликация
F) репарация
2.Бағытын өзгертпейтін нуклеотидтер (АТ ЦГ) жұбының орын алмасуы
А) транзиция
В) делеция
С)трансверсия
Д) дупликация
3.Бағытын өзгертетін нуклеотидтер (АТ ЦГ) жұбының орын алмасуы
А) транзиция
В) делеция
С) трансверсия
Д) дупликация
4.Молекулада сутек жағдайының өзгеруіне байланысты химиялық қасиеттердің өзгеруі
А) транзиция
В) таутомерлену
С) трансверсия
Д) дупликация
5.ДНҚ репликациясына байланысты мутациялық процесті зерттеу барысында анықталған мутагендер
А) N-нитрозогуанин
В) М -метил-N-нитро-N-нитрозогуанидин
С) М-метил
Д) N-нитро
. 6.Эволюция процесінде гендердің тұрақтылығын ұстап тұру үшін туындайтын жүйе
А) репарация
В) репликация
С)рекомбинация
Д )дупликация
7. 1998 жылы алғаш рет геномы секвенирленген көпжасушалы организм (организмдер)
А) айқұлақ
В) жауын құрт
С) таспа құрт
Д).нематода
Е).жұмырқұрт
F) сүлік
8. 1996 жылы бірінші геномы картаға түсірілген эукариотты жасуша
А) ашытқы
В) мүк
С) аспергил
Д) түбіртек
9. 1976 жыл Аллан Максам және Уолтер Гилберг ойлап тапқан әдіс
А) химиялық деградация әдісі
В) ферменттік әдіс
С).дидезоксисеквенирлеу
Д) тізбекті үзу
10. Химиялық әдістің мәні
А) ДНҚ-ң абелгіленген аймақтарын химиялық әсермен ыдырату
В) синтезді тоқтату
С) тізбекті үзу
Д) дидезонуклеотидті қосу
11. Ферменттік әдістің мәні
А) ДНҚ-ң абелгіленген аймақтарын химиялық әсермен ыдырату
В) электрофарез көмегімен жүргізіледі
С) нуклеотидтер модификацияланатындай етіп таңдайды
Д) дидезонуклеотидті қосу жолымен синтезді тоқтату
12.1977 жылы Фредерик Сенгер ойлап тапқан әдіс
А) химиялық деградация әдісі
В) химиялық әдіс
С) дидезоксисеквенирлеу
Д) ферменттік әдіс
Е) тізбекті үзу
F) Максам-Гилберт әдісі
13. ДНҚ молекуласындағы нуклеотидтердің реттілігін анықтауға мүмкіндік беретін әдістердің жалпы атауы
А) химиялық деградация әдісі
В) секвенирлеу
С) таутомерлену
Д) ферменттік әдіс
14. Екі немесе бірнеше салыстырмалы көрсеткіш айырмашылығының статистикалық маңыздылығын бағалауға мүмкіндік беретін әдіс
А) химиялық деградация
В) Пирсон х2 критерийі
С) Стьюденттің t- критерийі
Д) ферменттік әдіс
15. Орташа мәндердің айырмашылығының статистикалық маңыздылығын анықтау үшін қолданылады
А) химиялық деградация
В) Пирсон х2 критерийі
С) Стьюденттің t- критерийі
Д) ферменттік әдіс
10-бөлім. Эволюциялық даму. Селекция негіздері. Тірі организмдердің көптүрлілігі.
10.1. Жердегі тіршіліктің қалыптасуы.Ч.Дарвиннің эволюциялық ілімінің негізгі қағидалары. Тіршілік үшін күрес.Табиғи сұрыпталу, оның түрлері.Т.р, оның критерийлері мен құрылымы. «Түр түзілу» ұғымы. 9 сынып.
1.1 млрд жылға созылған эра
А) архей
В) полеозой
С)протерозой
Д)кайнозой
2.Әр түрлі шымшықтардың бір –біріне кедергі келтірмей бір ағашты мекендеудегі бейімделу бағыты.
А) демонстрация
В) бүркеніш рең
С) қоректік мамандану
Д) мимикрия
3. 2 млрд жылдан артық уақытқа созылған эра
А) архей
В) полеозой
С)протерозой
Д) кайнозой
4. Тірі ағзалардың құрлыққа шығуымен белгілі эра
А) архей
В) полеозой
С) протерозой
Д) кайнозой
5. Диназаврлар эрасы
А) архей
В) полеозой
С) протерозой
Д) мезозой
6.Мезозой эрасының ерекшелігі
А) құстар пайда болды
В) гүлді өсімдіктер пайда болды
С) сүтқоректілер пайда болды
Д) омыртқасыздардың барлық типі түзілді
Е) өсімдіктерден тек балдырлар болды
F) тіршіліктің және тірі ағзаның негізгі қасиеттерінің пайда болуы
7) Ашықтұқымдылар дамыған эра
А) протерозой
В) полеозой
С) мезозой
Д )архей
8.Жоғары сатыдағы споралы өсімдіктер пайда болған эра
А) архей
В) протерозой
С) полеозой
Д) кайнозой
9. Омыртқасыздардың барлық типтері түзілді
А) протерозой
В) полеозой
С) мезозой
Д) архей
10. К. Линнейдің негізгі ғылыми еңбектері:
А) өсімдіктер мен жануарлардың ең жақсы жүйелінімін жасады
В) градация түсінігін қалыптастырды
С) бинарлы номенклатураны пайдаланды
Д) адамды адам тәрізді маймылға жатқызды
Е) «Зоология философиясы»
F) омыртқасыздарды 10 класқа бөлді
11. Дарвиннің негізгі қозғаушы күштері
А) тұқымқуалайтын өзгергіштік
В) түр ішілік күрес
С) түр аралық күрес
Д) табиғи сұрыпталу
Е) тіршілік үшін күрес
F) қолдан сұрыптау
12.Тіршілік үшін күрестің нәтижесі
А) тұқымқуалайтын өзгергіштік
В) табиғи сұрыпталу
С) түр ішілік күрес
Д) тіршілік үшін күрес
13. Бір түрге жататын даралардың арасындағы күрес
А) түр аралық
В) түр ішілік
С) паразиттік
Д) жыртқыштық
14. «Табиғи сұрыпталудың генетикалық теориясы» еңбегінің авторы
А) Дж. Хаксли
В) Ж.Б.Ламарк
С) Дж.Симпсон
Д) Р.Фишер
15.Түр ішілік күреске мысал
А) арамшөп пен мәдени шөптер арасындағы күрес
В) шөлді жерлердегі өсімдіктер жапырағының тікенге айналуы
С) ормандағы қарағайлардың жарық үшін бәсекелестігі
Д) желді жерлердегі құстардың қанаттарының мықты болуы
16.Табиғи сұрыпталудың нәтижесі
А) тұқымқуалайтын өзгергіштік
В) абиғи сұрыпталу
С) бейімделгіштік
Д) тіршілік үшін күрес
17. Дененің рең тұтастығы жойылады
А) бөлшектену реңі
В) бүркеніш рең
С) көлегейлену типі
Д) мимикрия
18. Жарық пен көлеңкенің құбыла көрінуі
А) бөлшектену реңі
В) бүркеніш рең
С) көлегейлену типі
Д) мимикрия
19. Жарық пен көлеңкенің құбыла көрінуі
А) бөлшектену реңі
В.бүркеніш рең
С.көлегейлену реңі
Д. мимикрия
20. Қарсыласын үркіту немесе абдырату әдісі
А) бөлшектену реңі
В) демонстрация
С) көлегейлену реңі
Д) мимикрия
21. Мимикрия
А) қоршаған орта түсіндей болуы
В) дененің рең тұтастығы жойылады
С) атбасбалық балдырға ұқсайды
Д) қарсыласын үркіту немесе абдырату әдісі
22. Көптеген балықтардың бауыры ақ, жоны су түбінің реңіне ұқсас болады
А) бөлшектену реңі
В) демонстрация
С) көлегейлену реңі
Д) мимикрия
23. Қауіп тудырып тұрған батбат кесіртке
А) бөлшектену реңі
В) демонстрация
С) көлегейлену реңі
Д) мимикрия
24. Морфологиялық критерий сипаттамасы
А) сыртқы және ішкі құрылысындағы ұқсастық
В) түрдің таралу аймағын, табиғи жағдай кешенін қарастырады
С) хромосома өлшемі, саны және пішіні ,еркін шағылысуы және өсімтал ұрпақ беруі
Д) күйлеу кезіндегі мінез-қылығы, яғни көбеюге қатынасының барлығы жатады
25. Генетикалық критерий сипаттамасы
А) сыртқы және ішкі құрылысындағы ұқсастық
В) түрдің таралу аймағын, табиғи жағдай кешенін қарастырады
С) хромосома өлшемі, саны және пішіні ,еркін шағылысуы және өсімтал ұрпақ беруі
Д) күйлеу кезіндегі мінез-қылығы, яғни көбеюге қатынасының барлығы жатады
E) биохимиялық талдауларды қолдануға негізделген
F) физиологиялық параметрлерді салыстыруға негізделген
26. Үнемі еркін будандаса алатын, таралу аймағының белгілі бір бөлігінде тіршілік ететін бір түр дараларының тобы
А) популяция
В) демонстрация
С) биоценоз
Д) биогеоценоз
27. Физиологиялық критерий сипаттамасы
А) сыртқы және ішкі құрылысындағы ұқсастық
В) түрдің таралу аймағын, табиғи жағдай кешенін қарастырады
С) хромосома өлшемі, саны және пішіні ,еркін шағылысуы және өсімтал ұрпақ беруі
Д) күйлеу кезіндегі мінез-қылығы, яғни көбеюге қатынасының барлығы жатады
E) биохимиялық талдауларды қолдануға негізделген
F) физиологиялық параметрлерді салыстыруға негізделген
28. Түр ареалының бірнеше оқшауланған бөлікке бөлінуінен басталатын түр түзілу түрі
.А) симпатриялық
В) аллопатриялық
С) экологиялық
Д) физиологиялық
29. Қой шаруашылығында трансплантация жүргізген ғалым
А) Ф.М. Мұхамедқалиев
В) Р.А.Оразалиев
С) В.П.Кузьмин
Д) В.Бальмонт
30. Табиғи сұрыпталудың типтері
А) қозғаушы сұрыпталу
В) тұрақтандырушы сұрыпталу
С) эндемиктер
Д) дизруптивті сұрыпталу
E) экологиялық сұрыпталу
F) генетикалық сұрыпталу
31. Орташа көрсеткіштері бар даралар сақталатын, ал шеткі ауытқушы белгілері бар даралар жойылатын жерде жүретін сұрыпталу
А) қозғаушы сұрыпталу
В) тұрақтандырушы сұрыпталу
С) эндемиктер
Д) дизруптивті сұрыпталу
32. Шеткі көрсеткіш бойынша орташа нормадан ауытқуы бар даралар артықшылыққа ие болып сақталатын сұрыпталу
А) қозғаушы сұрыпталу
В) тұрақтандырушы сұрыпталу
С) эндемиктер
Д) дизруптивті сұрыпталу
10.2. Тұқымқуалайтын өзгергіштік- эволюция негізі. Гендер дрейфі. Популяциялық толқын. Эволюцияның дәлелдемелері. Түр түзілу механизмі. 10 сынып
1. Биологиялық эволюцияның бағыттарын анықтады
А) Н Северцов пен И.И Шмальгаузен
В) А.Н. Северцов пен С.Райт
С) С.Райт пен С.Четвериков
Д) С.Четвериков пен Ч.Лайель
2. Организмдердің құрылысында күрделі өзгерістер байқалады,яғни даралардың құрылым деңгейінің күрделенуі
А) идиоадаптация
В) ароморфоз
С) идиоадаптация
Д) аллогенез
3. Ароморфозға мысал
А) скат пен камбала балықтарының су түбіне бейімделіп,жалпақ пішінді болуы
В) жануарлардың бүркеніш реңі
С) жалпақ құрттарда мезодерма қабатының пайда болуы
Д) жалпақ құрттарда сезім мүшелерінің жойылуы
Е) хордалыларда ішкі қаңқаның жетілуі
F) омыртқалы жануарларда жүрек құрылысының күрделенуі
4.Түр аралық буданнан ұрпақ қалмау себебі
А) таралу аумағы әртүрлі
В) хромосомасы ұқсас
С) хромосомалары гомологты емес
Д) сыртқы құрылысы әртүрлі
5. Бір түр популяциясының белгілі аумаққа бөлетін мекен ету жағдайларының кешені
А) биологиялық оқшаулану
В) экологиялық оқшаулану
С) географиялық оқшаулану
Д. этологиялық оқшаулану
6. Идиоадаптацияға мысал
А) скат пен камбала балықтарының су түбіне бейімделіп,жалпақ пішінді болуы
В) жануарлардың бүркеніш реңі
С) жалпақ құрттарда мезодерма қабатының пайда болуы
Д) жалпақ құрттарда сезім мүшелерінің жойылуы
Е) өсімдіктердің тікенектері, безді түктер
F) омыртқалы жануарларда жүрек құрылысының күрделенуі
7. Жалпақ құрттардың асқорыту мүшелерінің жойылуы
А) дегенерация
В) аллогенез
С) арогенез
Д) ароморфоз
8. «Тіршілік толқыны» ұғымын енгізген ғалым
А) И.И Шмальгаузен
В) С.Райт
С) С.Четвериков
Д) Ч.Лайель
9. Көбею мерзіміндегі айырмашылық немесе тозаңдық түтікте өнуі
А) анатомиялық себеп
В) физиологиялық себеп
С) этологиялық себеп
Д) экологиялық себеп
10. Саны аз оқшауланған популяциялардағы аллельдер жиілігінің кездейсоқ, бағытсыз өзгеруі
А) популяциялық толқын
В) гендер дрейфі
С) экологиялық оқшаулану
Д) этологиялық оқшаулану
11. Макроэволюция терминін енгізген ғалым
А) А.Н.Северцев
В) Ю.А.Филипченко
С) Н.В. Тимофеев-Ресовский
Д) С.Четвериков
12. Түрден де жоғары деңгейдегі таксондардың қалыптасуынаықпал ететін процесс
А) микроэволюция
В) макроэволюция
С) эволюция
Д) дегенерация
13. Микроэволюция терминін енгізген ғалым
А) А.Н.Северцев
В) Ю.А.Филипченко
С) Н.В. Тимофеев-Ресовский
Д) С.Четвериков
14.Популяциялардың гендік қорының өзгеруіне және жаңа түрлердің пайда болуына алып келетін эволюциялық процестердің жиынтығы
А) микроэволюция
В) макроэволюция
С) эволюция
Д) дегенерация
15. Организмнің бойындағы түрлі белгілер мен қасиеттердің сыртқы орта факторларының әсерінен өзгеруі
А) тұқымқуалаушылық
В) өзгергіштік
С) эволюуия
Д) селекция
16. Өзгергіштіктің неше түрі бар?
А) 3
В) 2
С) 4
Д) 5
17. Мутациялық өзгергіштік
А) гендер мен хромосомалардың құрылысының өзгеруіне байланысты кездейсоқ орын алып тұқым қуалайтын өзгергіштік
В) гендер мен хромосомалар құрылысының өзгеруіне алып келмейтін, тек гендердің әртүрлі болуынан олардың әр алуан комбинациялар құруына байланысты кездейсоқ орын алатын жағдай
С) сыртқы орта жағдайына байланысты өзгергіштік
Д) генде өзгеріс болмайды
18.Тұқымқуалайтын өзгергіштіктегі ұқсас қатарлар заңын ашты
А.) А. А.Н.Северцев
В) Ю.А.Филипченко
С) Н.И.Вавилов
Д) С.Четвериков
19. Гомологтік хромосомалардың бір-біріне тәуелсіз ажырауы және ұрықтану кезінде гаметалардың кездейсоқтық қосылуының нәтижесінде пайда болады
А) мутациялық өзгергіштік
В) комбинативтік өзгергіштік
С) модификациялық өзгергіштік
Д) фенотиптік өзгергіштік
20. Қатты бидайдың қылтанақты түрлерін тапты
А) А.П. Шехурдин
В) Ю.А.Филипченко
С) Н.И.Вавилов
Д) С.Четвериков
21. Жұмсақ бидайдың қылтанақсыз сортын ашты
А) А.П. Шехурдин
В) Ю.А.Филипченко
С) Н.И.Вавилов
Д) С.Четвериков
22.Тіршілік үшін күрестің түрі (түрлері)
А) сыртқы ортаның қолайсыз жағдайларына қарсы күрес
В) түр ішілік күрес
С) түр аралық күрес
Д) паразиттік жағдайдағы бәсекелес
E) комменсализм
F) мутуализм
23.Түр ішілік күрес жүреді
А) қорек
В) екі түр арасында
С) кеңістік
Д) жұп құру
Е) өлі табиғатпен күрес
F) паразиттік бәсекелес
24.Түр аралық күрес
А) қасқыр мен түлкі арасындағы бәсекелестік
В) қарағайлы ормандағы өсімдіктердің жарық үшін бәсекелестігі
С) өрмелегіш өсімдіктер (лианалар)
Д) жыртқыш жағдайдағы бәсекелестік
Е) табиғи апат
F. тасқын су
25. Табиғи сұрыпталудың қолдан сұрыптаудан айырмашылығы
А) тіршілікке бейімділік дәрежесі жоғары
В) тіршілікке бейімділік дәрежесі төмен
С) жүздеген немесе мыңдаған жылдарға созылады
Д) бірнеше жылдан бірнеше ондаған жылдарға созылады
Е) өсімдіктер іріктемесі, жануарлар қолтұқымы түзіледі
F) қоршаған орта жағдайларына жақсы бейімделген даралар тірі қалады
26. Тірі организмдердің әртүрлі табиғи кедергілердің салдарынан еркін шағылыса алмай бөлініп қалуы
А) популяция
В) оқшаулану
С) гендер дрейфі
Д) популяция толқыны
27. Популяция оқшауланғанда аллельдер жиілігінің кездейсоқ аутқуына байланысты аллельдер не толық бекіп, не популяция генофондына жойылып кетеді
А) популяция
В) оқшаулану
С) гендер дрейфі (ығысуы)
Д) популяция толқыны
28. Шағылысуға мүмкіндік бермейтін жыныстық, мінез-құлықтық айырмашылық
А) этологиялық себеп
В) анатомиялық себеп
С) физиологиялық себеп
Д) биологиялық себеп
29. Жыныстық үйлеспеу
А) этологиялық себеп
В) анатомиялық себеп
С) физиологиялық себеп
Д) биологиялық себеп
30. Бір аймақта тіршілік ететін бір түрдің популяциясын бөліп тастайтын мекен ету жағдайларының жиынтығы
А) географиялық оқшаулану
В) экологиялық оқшаулану
С) биологиялық оқшаулану
Д) анатомиялық оқшаулану
31.Атавизм белгілері
А) көп емшектілік
В) құйрықтың болуы
С) киттің жамбас сүйегі
Д) киттің артқы аяғы
Е) соқыр ішек
F) үшінші қабақ
32. Рудиментті белгілер
А) көп емшектілік
В) құйрықтың болуы
С) пияздың түбіртегі
Д) киттің артқы аяғы
Е) соқыр ішек
F) үшінші қабақ
33. Гомологиялық мүшелер
А) құстың қанаты мен көбелектің қанаты
В) кактустың тікені
С) киттің артқы аяғы
Д) картоптың түйнегі
Е) інжугүлдің тамырсабағы
F) көбелектің қанаты мен жарғанаттың қанаты
34. Аналогиялық мүшелер (мүшелер)
А) құстың қанаты мен көбелектің қанаты
В) кактустың тікені
С) киттің артқы аяғы
Д) картоптың түйнегі
Е) .інжугүлдің тамырсабағы
F) соқыр ішек
35 Биогенетикалық заңды енгізді.
А) А.П. Шехурдин,. Ю.А.Филипченко
В) Э.Геккель,Ф.Мюллер
С) Н.И.Вавилов, . С.Четвериков
Д) С.Четвериков
36.Онтогенез дегеніміз-филогенезді қысқаша және толық емес қайталау
.А) дивергенция заңы
В) биогенетикалық заң
С) конвергенция заңы
Д ).ұрықтық ұқсастық заңы
37. Тіршілік атаулының тарихи даму прцесі
А) филогенез
В) онтогенез
С) эмбриогенез
Д) постэмбриогенез
38. Жойылып кеткен тірі организмдердің қазынды қалдықтарына негізделген
А.) эмбриологиялық дәлелдеме
В) полеонтологиялық дәлелдеме
С) салыстырмалы-анатомиялық дәлелдеме
Д) биогеографиялық
39. Екі ірі жүйелік топтың белгілерін үйлестіретін организмдер
А) өтпелі форма
В) филогенездік қатар
С) генетикалық қатар
Д) анатомиялық қатар
40. Жер шарындағы тірі организмдердің және олардың топтарының таралуы мен орналасу заңдылықтарын зерттейтін ғылым саласы
А) полеонтология
В) антропология
С) биогеография
Д) эволюция
41) Аймақтық биогеография қарастырады
А) организмдердің флоралық және фауналық аудандастырылуын қарастырады
В) Жер шарындағы әртүрлі организмдер түрлерінің таралу аймағын анықтап, сол аймақтағы орналасу ерекшелігін зерттейді
С) әртүрлі биогеографиялық аймақтағы организмдер топтарының биоценоздағы рөлін биомассасын анықтайды
Д) организмдердің жер бетіндегі таралуын нақты аймақтың геологиялық тарихымен байланыстырып зерттейді
42. Ареалогиялық биогеография қарастырады
А) организмдердің флоралық және фауналық аудандастырылуын қарастырады
В) Жер шарындағы әртүрлі организмдер түрлерінің таралу аймағын анықтап,сол аймақтағы орналасу ерекшелігін зерттейді
С) әртүрлі биогеографиялық аймақтағы организмдер топтарының биоценоздағы рөлін биомассасын анықтайды
Д) организмдердің жер бетіндегі таралуын нақты аймақтың геологиялық тарихымен байланыстырып зерттейді
43. Ағылшын ғалымы А.Р.Уоллес көрсеткен биогеографиялық аймақ
А) неоарктикалық,полеарктикалық
В) эфиопиялық ,неотропиктік
С) аустралиялық,үндімалайзиялық
Д) неотропиктік,африкалық
E) эфиопиялық, еуразиялық
F) аустралиялық, америкалық
44. Тарихи биогеография қарастырады
А) организмдердің флоралық және фауналық аудандастырылуын қарастырады
В) Жер шарындағы әртүрлі организмдер түрлерінің таралу аймағын анықтап,сол аймақтағы орналасу ерекшелігін зерттейді
С) әртүрлі биогеографиялық аймақтағы организмдер топтарының биоценоздағы рөлін биомассасын анықтайды
Д) организмдердің жер бетіндегі таралуын нақты аймақтың геологиялық тарихымен байланыстырып зерттейді
45. Экологиялық биогеография қарастырады
А) организмдердің флоралық және фауналық аудандастырылуын қарастырады
В) Жер шарындағы әртүрлі организмдер түрлерінің таралу аймағын анықтап,сол аймақтағы орналасу ерекшелігін зерттейді
С) әртүрлі биогеографиялық аймақтағы организмдер топтарының биоценоздағы рөлін биомассасын анықтайды
Д) организмдердің жер бетіндегі таралуын нақты аймақтың геологиялық тарихымен байланыстырып зерттейді
46. Өтпелі формаларға жатпайды
А) жасыл эвглена
В) үйректұмсық
С) түрпі
Д) археоптерикс
E) гаттерия
F) көртышқан
47. Жер ғаламшары пайда болды
А) 4,5-5 млрд жыл бұрын
В ) 4-5 млрд жыл бұрын
С) 3-3,5 млрд жыл бұрын
Д) 6-6,5млрд жыл бұрын
48.«Тіршілік жер бетінде мәңгілік» деген теорияны ұсынған ғалым
А) В.Прейер
В) Л.Пастер
С) С.Аррениус
Д) Ф.Реди
49. Панспермия тұжырымын қолдады
А) В.Прейер
В) Л.Пастер
С) С.Аррениус
Д) Ф.Реди
50. «Тіршілік ғарыш кеңістігінде күн сәулелерінің қысымы арқылы бір аспан денелерінен екіншісіне ауысып отырады деген теория»
А) виталистік
В) панспермия
С) тіршілік жер бетінде мәңгілік
Д) абиогенді синтез
51.Тіршіліктің өздігінен пайда болмайтынын тәжірибе жүзінде S тәрізді түтігі бар ыдысты пайдаланып, .дәлеледеген ғалым
А) В.Прейер
В) Л.Пастер
С) С.Аррениус
Д) Э.Пфлюгер
52.Тіршіліктің қалыптасу кезеңдері
А) 1-кезең Абиогенді синтез
В) 2-кезең Коацервация эволюциясы
С) 3- кезең Алғашқы прокариоттардың пайда болуы
Д) 4-кезең Абиогенді синтез
E) 5- кезең Эукариотты көпжасушалылардың пайда болуы
F) 3-кезең Коацерваттар эволюциясы
53. Тіршіліктің қалыптасуының 2-кезеңі
А) Абиогенді синтез
В) Коацерваттар эволюциясы
С) Алғашқы прокариоттардың пайда болуы
Д) Коацервация процесі
54.Тіршілік өздігінен пайда болды деген теорияға қарсы шыққан ғалым
А) Аристотель
В) Л.Пастер
С) С.Аррениус
Д) Франческо Реди
55. Жер бетінде тіршіліктің пайда болуы туралы дұрыс гипотезаны 1922-1924 ж ұсынған
А) Джон Холдейн
В) Стенли Миллер
С) Джон Тиндаль
Д) А.И.Опарин
56. Опариннің ойын 1925-1929 жылдары әрі қарай дамытқан ағылшын биологі
А) Джон Холдейн
В) Стенли Миллер
С) Джон Тиндаль
Д) А.И. Опарин
57. Туыс формалардағы белгілердің ажырауы
А) дивергенция
В) конвергенция
С) паральлелизм
Д) атавизм
58. Организмдердің туыстық жағынан алыс болғанымен, мекен ету ортасына байланысты сыртқы пішінінің бір-біріне ұқсас болуы
А) дивергенция
В) конвергенция
С) паральлелизм
Д) атавизм
59 . Бірнеше ұрпақ бойы түр түзілу өте тез жүретінің растайтын эволюциялық теория
А) сальтацианизм
В) полиплоидия
С) гибридтеу
Д) катагенез
60 . Бір популяция аумағындағы жақын түрлердің будандасуы
А) сальтацианизм
В) инбридинг
С) гетерозис
Д) аутбридинг
61 . Туыс емеc дербес организмдердің будандасуы
А) сальтацианизм
В) инбридинг
С) гетерозис
Д) аутбридинг
62. Гетерозис құбылысын жүгері өсімдігінен байқаған ғалым
А) В.Шелл
В) Стенли Миллер
С) Джон Тиндаль
Д.)Г.Д.Карпеченко
63. Бірінші ұрпақ буданының ата-анасымен салыстырғанда өнімділігінің, ауруға төзімділігінің арту
А) гетерозис
В. аутбридинг
С. инбридинг
Д. биотехнология
64. Адамдардың әлеуметтік құрылымдарының сұрыпталуын қамтамасыз ететін сұрыптау
А) топтық
В) әлеуметтік
С) жеке
Д) жартылай
65. Орамжапырақ пен тұрыптың өнімді түрі-рафанобрассиканы алған ғалым
А) В.Шелл
В) Стенли Миллер
С) Джон Тиндаль
Д) Г.Д.Карпеченко
66. Физикалық және химиялық мутагендердің көмегімен мутацияларды жасанды жолмен алу әдісі
А) гендік инженерия
В) биотехнология
С) жасанды мутагенез
Д) микробиологиялық синтез
67. Жасушаларды организмнен тыс, арнайы жасанды ортада өсіріп, ұлпа культурасын алу
А) гендік инженерия
В) жасушалық инженерия
С) жасанды мутагенез
Д) микробиологиялық синтез
68.Геномның жасанды жолмен өзгертілуі.
А) гендік инженерия
В) жасушалық инженерия
С) жасанды мутагенез
Д) микробиологиялық синтез
69.Ағаштан, тастан құралдар жасай алды, отты пайдаланып тамақ пісіре бастады
А) протоантроптар
В) архантроптар
С) неонтроптар
Д) полеонтроптар
70. Қазіргі адамдар
А) протоантроптар
В) архантроптар
С) неонтроптар
Д) полеонтроптар
71.Адамның шығу тегін, даму тарихын, адамның жеке түр болып қалыптасуын зерттейтін негізгі слала .
А) антропология
В) антропогенез
С) геронтология
Д) териология
72. Адамның морфофизиологиялық ерекшеліктерін қалыптастыратын сұрыптау
А. топтық
В. әлеуметтік
С. жеке
Д. жартылай
10.3. Филогенетикалық шежіре ағашы. Кладограмма. Кладограмма мен филогенетикалық ағаштың маңызы.
1. Организмдер ұрпағының бір ататектен шығуы
А. монофилия
В. полифилия
С. парафилия
Д. полирибосома
2. Организмдер ұрпағының әртүрлі ататектен шығуы
А. монофилия
В. полифилия
С. парафилия
Д. полирибосома
3. Филогенетикалық ағашты сүлба түрінде бейнелеуді білдіретін ортақ термин
А.дендрограмма
В. филограмма
С. кладограмма
Д. парафилия
4. Бұтақтардың ұзындығын көрсететін мағлұматы бар филогенетикалық ағаш
А.дендрограмма
В. филограмма
С. кладограмма
Д. хронограмма
5. Бұтақтар ұзындықтары эволюциялық уақытты көрсететін филограмма
А.дендрограмма
В. филограмма
С. кладограмма
Д. хронограмма
6. Бұтақтардың ұзындықтарын көрсететін мағлұматсыз ағаш
А.дендрограмма
В. филограмма
С. кладограмма
Д. хронограмма
7. Шежіре ағаштың төбесі тұрады
А.түйінді байланыстыратын сызық
В. түйін аралығы
С. тамыр
Д. нодтардан
E. жапырақ
F.түйін
8. Тірі организмнің түрін көрсетеді
А.жапырақ
В. түйін аралығы
С. түйін
Д. тамыр
9. Эволюциялық жағдайды сипаттайды
А.жапырақ
В. түйін аралығы
С. түйін
Д. тамыр
10. Бүкіл түрлердің ататегін бейнелейді
А.жапырақ
В. түйін аралығы
С. түйін
Д. тамыр
11. Организмдер ұрпақтарының көпшілігі бір ататектен, кейбірі әртүрлі ататектен шығуы
А. монофилия
В. полифилия
С. парафилия
Д. полирибосома
12. Қандай да бір топтың эволюциялық дамуының өзгеруін ескермей, әртүрлі организм топтарының тарихи даму заңдылықтарына сүйеніп олардың таксономиялық тобын анықтау
А. филогенетикалық жүйеленім
В. фенетикалық жүйеленім
С. эволюциялық жүйеленім
Д. филогенетикалық ағаш
13. Ата-тектері ортақ түрлердің ортасындағы өзара эволюциялық байланысты көрсетеді
А. филогенетикалық жүйеленім
В. фенетикалық жүйеленім
С. эволюциялық жүйеленім
Д. филогенетикалық ағаш
14. Генетикалық тұрғыдан зерттеуге қиындық келтіретін түрлерге мән беріп, математикалық өңдеуден өткізу
А. филогенетикалық жүйеленім
В. фенетикалық жүйеленім
С. эволюциялық жүйеленім
Д. филогенетикалық ағаш
15. Туыс формадағы белгілердің ажырауы
А. дивергенция
В. конвергенция
С. адаптация
Д. коагуляция
11-бөлім. Қозғалыс
11.1. Көлденең жолақты бұлшықет ұлпаларының құрылысы Миофибрилл құрылысы.
Бұлшықет талшықтарының жиырылу механизмі.Бұлшықет талшықтарының Т- жүйесі. Жылдам және баяу жиырылатын бұлшықет ұлпаларының құрылысы, оқшаулануы және жалпы қасиеті.
Актинге байланысты қаңқа бұлшықеттерінің типтері. 10сынып
1. Эластинді қозуға қабілетті мембрана
А) мебрана
В) саркомер
С) анизатроп
Д) сарколемма
2. Бұлшықет талшықтарының жиырылу аппараты
А) триада
В) миофибрилла
С) коллаген
Д) сарколемма
3. Жуан протофибриллалар
А) миозин
В) актин
С) оссеин
Д) фиброин
4 Бұлшықет талшықтарының цитоплазмасы
А) диктиосома
В) саркоплазма
С) саркосома
Д) сарколемма
5. Жіңішке протофибриллалар
А) кератин
В) актин
С) миозин
Д) оссеин
6. Т-жүйе мен цистернедан құралған кешен
А) саркосома
В) триада
С) анизотроп
Д) изотроп
7. Саркоплазмалық ретикулум цистерналары арасында орналасады
А) анизотроп
В) сарколемма
С) Т-жүйе
Д) триада
8.Ек Z тізбегі арасындағы миофибриллалар бөлігі
А) анизотроп
В) саркомерлер
С) саркосома
Д) плазмолемма
9. Бұлшықет талшықтарын бастапқы қалпына келтіруге кететін уақыт
А) изометриялық кезең
В) рефрактерлік кезең
С) изотониялық кезең
Д) .қалыптасу кезеңі
10. Актинді молекулалардың барлық кешені
А) триада
В) I-диск
С) F-актин
Д) анизатроп
11.Тиісті бұлшықеттердің барлық жиырылуын жазу
А) электрокардиография
В) миограмма
С) кардиограмма
Д) УЗИ
12. Бұлшықеттің қысым қалыптаспай қысқаруы(сіңірдің үзілуі кезінде)
А) изотоникалық
В) рефрактерлік
С) изометриялық
Д) ауксотоникалық
13. Баяу талшықтардың түсінің қызыл түсті болуы
А.) миолобин пигменттері көп
В) миоглобин пигменттері мүлдем жоқ
С) цитохром пигменттері аз
Д) миоглобин және цитохром пигменттері көп
14. Қысым артқан сайын бұлшықет ұзындығының өзгеруі арқылы жиырылуы
А.) изотоникалық
В) рефрактерлік
С) изометриялық
Д) ауксотоникалық
15. Бұлшықеттің көтере алмайтын жүкті көтеру кезіндегі ұзындығының өзгеріссіз қалып қысқаруы
А) .изотоникалық
В) рефрактерлік
С) изометриялық
Д) ауксотоникалық
16..Баяу жиырылатын бұлшықеттердің физикалық талшықтардан ерекшелігі
А) .митохондрия мөлшері көп
В) дененің беткі жабынында орналасқан
С) бұлшықеттердің терең қабатында орналасқан
Д) саркоплазмалық ретикулум әлсіз жетілген
E) төменгі дәрежелі аэробты төзімділікке ие
F) митохондрия мөлшері аз
17. Жазылу бұлшықеттерінде көп болып келетін бұлшықет талшықтары
А) аралық
В) тонустық
С) физикалық
Д) жылдам
18..Физикалық талшықтардың тонустық талшықтардан ерекшелігі
А.миоглобин мөлшері өте аз немесе мүлдем жоқ
В) дененің беткі жабынында орналасқан
С) бұлшықеттердің терең қабатында орналасқан
Д) саркоплазмалық ретикулум әлсіз жетілген
E) бүгілу бұлшықеттерінде көп
F) митохондрия мөлшері көп
19.Саркомердегі жуан филаменттердің орталығын қамтамасыз етеді,саркомердің керілуіне жол бермейді
А) эластин
В) тропомиозин
С) небулин
Д) титин
20.Талшықтардың бүйір жақтарын және жіңішке филаменттердің ұзындығын реттейді
А) эластин
В) тропомиозин
С) небулин
Д) титин
21. Төменгі аэробты төзімділікке ие бұлшықет талшықтары
А) физикалық
В) тонустық
С) баяу талшықтар
Д) бүйірлік
12-бөлім.Көбею. Өсу.Даму.
12.1. Адамның жыныс жүйесінің құрылысы мен қызметі. Екінші реттік жыныс белгілері, жыныстық жетілу. Жыныс жолдары арқылы берілетін аурулар. 9 сынып
1. Аталық жыныс жасушаның даму процесі.
А) сперматогенез
В) овогенез
С) сперматоцит
Д) сперматид
2. Оогенез нәтижесінде түзіледі
А) 4 сперматид
В) 2 қалдық денешік
С) 1 жұмыртқа жасушасы
Д) 4 сперматозоид
3.Аналық жыныс жасушасы
А) овогенез
В) овоцит
С) сперматид
Д) полярлыденешік
4.Гаметогенез процесінің қай кезеңінде мейоз процесі жүреді
А) өсу
В) көбею
С) пісіп жетілу
Д) даму
5. Қыз балада екінші реттік жыныстық белгілердің дамуына қатысады
А) экстроген
В) тестостерон
С) андроген
Д) сары дене
. 6. Гаметогенез процесінің қай кезеңінде митоз процесі жүреді
А) өсу
В) көбею
С) пісіп жетілу
Д) даму
7.Сыртқы аталық мүшелер
А) ұма
В) аталық без
С) қуық асты без
Д) жыныстық мүше
Е) ұрықтық көпіршік
F) шәует шығаратын түтік
8. Сыртқы аналық мүше (мүшелер)
А) үлкен жыныстық жапсар
В) қынап
С) кіші жыныстық жапсар
Д) аналық без
Е )жатыр
F) шүртекей (клитор)
9. Ішкі аталық мүше (мүшелер)
А) ұма
В) қуық асты без
С жыныстық мүше
Д.ұрықтық көпіршік
Е.шәует шығаратын түтік
F.қынап
10.Ішкі аналық мүшелер
А) үлкен жыныстық жапсар
В) қынап
С) кіші жыныстық жапсар
Д) аналық без
Е) жатыр
F) шүртекей (клитор)
11.Аталық бездің салмағы
А) 15-30г
В) 5-8г
С) 10-15г
Д) 15-20.
12.Аталық бездің ағзадағы қызметі (қызметтері)
А) спермазоидтар түзу
В) жыныс гормоны-эстрадиол бөлу
С)мжыныс гормоны-тестостерон бөлу
Д) тимозин гормонын бөлу
Е) паратгормон бөлу
F) жұмыртқа жасушасын түзу
. 13. Ұрық көпіршіктері және қуық асты безінен бөлінентін сұйықтық
А) шәует
В) сперматозоид
С) жұмыртқа жасушасы
Д) .сары дене
14.Қуықтың артқы тұсында жамбас қуысында орналасқан алмұрт пішінді бұлшықетті мүше (мүшелер)
А) үлкен жыныстық жапсар
В) жатыр
С) кіші жыныстық жапсар
Д) аналық без
Е) қынап
F) шүртекей (клитор)
15.Нәресте туғанға дейін ұрық дамиды
А) жатыр түтігінде
В) жатырда
С) қынапта
Д) аналық безде
16.Аталық жыныс мүшелерінің ауруларын емдейтін дәрігер
А) гинеколог
В) офтальмолог
С) отоларинголог
Д) андролог-уролог
17.Жасөспірімдік кезең қыз бала мен ұл балада
А) 11-15 жас
В) 12-16 жас
С) 13-17 жас
Д) 14-18 жас
Е) 15-20 жас
F) 16-22 жас
18.Овуляция кезеңі
А) эндометрияның бөлінуінен басталады
В) жатырдың сілемейлі қабығы қалпына келеді
С) жатырдың сілемейлі қабығы қоректік сұйықтық бөледі
Д) сары дене бөледі
19.Менструация циклінің екінші фазасы.
А) фолликулдық
В) жатырдың сілемейлі қабығы қалпына келеді
С) жатырдың сілемейлі қабығы қоректік сұйықтық бөледі
Д) сары дене бөледі
Е) эндометрияның бөлінуінен басталады
F) тыныштық фазасы
20. Жүктілік гормоны.
А) эстроген
В) прогестерон
С) тестостерон
Д) андроген
21.Қоздырушысы спирохета болып табылатын жұқпалы ауру
А.) соз
В) мерез
С) гепатит
Д) ЖИТС
22 Гонореяның қоздырушысы
А) спирохета
В) шар тәрізді гонококк
С) вирус
Д) бацилла
23. Жыныстық жолдар арқылы жұқпайтын ауру (аурулар)
А) ЖИТС
В) соз
С) мерез
Д) гепатит В
Е) гепатит С
F) тұмау
24. Аталық жыныс безінде түзілетін спермада сперматозоид саны
А) 200 млн
В) 300млн
С) 30 млн
Д) 300мың
25.Сперматозоидтардың ұрықтандыру қабілеті сақталады
А) 20-22 сағ
В) 24-28 сағ
С) 12-14 сағ
Д) 23-26 сағ
26.Ұрықтану жүзеге асады
А) жатырда
В) қынапта
С) жатыр түтігінде
Д) аналық безде
27.Ана мен шарана ағзасы арасын байланыстыратын мүше
А) 2 артерия
В) кіндік венасы
С) плацента
Д) аналық без
28. 3 айдан бастап туғанға дейінгі кезең.
А) эмбриональды
В) шараналық
С) плацента
Д ) сәби
12.2. Өсу және даму
Бағаналы жасушалар ұғымы және олардың қасиеттері.
Бағаналы жсушалардың түрлері:эмбриональды және соматикалық.Практикада қолданылуы.Этикалық аспектісі.
11 сынып
1. Организмнің кез келген жасушаларына бастау бере алатын жасушалар.
А) сомалық
В) бағаналы
С) ісік
Д) жыныс
2.Бағаналы жасушалардың ядросында сақталған генетикалық ақпараттың ерекше қасиеті
А) есептеудің нөлдік нүктесінде болады
В) бұл кезде жасушалардың бір ғана жұбы бөлінеді
С) бір бағаналы жасуша және екі біршама арнайыланған жасушаға бөлінеді
Д) ересек организмдерде мүлдем кездеспейді
3. Бағаналы жасушаны ересек сүйек кемігінің мезенхимасында анықтаған ғалым
А) А.Я. Фриденштейн
В) Т.Морган
С) К.Пирсон
Д) У.Госсет
4. Бағаналы жасушалар алу көзіне байланысты топтарға бөлінеді
А) тотипотенттік
В) хоуминг
С) постнаталдық
Д) плюропотенттік
E) эмрионалды
F) фетальды
5. Тератома күрделі ісіктерді түзуге қабілетті
А) эмбрионалды бағаналы жасушалар
В) феталды бағаналы жасушалар
С) постнаталдық бағаналы жасушалар
Д) ересек адамдардың бағаналы жасушалары
6. Бағаналы жасушалардың потенттілік қасиеті
А) жасушалардың арнайы түрі ретінде ұрпақ беру қабілеті
В) өзгермейтін фенотипті сақтау қабілеті
С) өздігінен жаңару
Д) зақымдау аймағын тауып,сол жердің қызметін қалпына келтіру
7. Эмрионалды бағаналы жасушалар түзеді
А) ішкі жасуша массасын және эмбриобласты түзеді
В) гаструланы түзеді
С) нейруланы түзеді
Д) мультипотентті
8.Бағаналы жасушаларды организмге енгізгенде зақымдану аймағын тауып, жойылған қызметін қалпына келтіру
А) .хоуминг
В) тотипотенттік
С) плюропотенттілік
Д) теломераздық белсенділік
9.Тұтас организм түзіп жіктелу қабілеті (ұрықтанғаннан кейін 11 күн)
А) хоуминг
В) тотипотенттік
С) плюрипотенттілік
Д) теломераздық белсенділік
10. Жасуша типінің кез келгенінен ересек организм түзу қабілеті
А) хоуминг
В) тотипотенттік
С) плюрипотенттілік
Д) теломераздық белсенділік
11 . Сансыз көп жасуша бөлінуін жүзеге асыруға қабілетті, мәңгі өлмейтін жасушалар
А) хоуминг
В) тотипотенттік
С) плюрипотенттілік
Д) теломераздық белсенділік
12. Феталды бағаналы жасушалар алынады.
А) құрсақ ішінде дамудың 9-12 аптасында
В) құрсақ ішінде дамудың 30-32 аптасында
С) ұрықтанғаннан кейін 11 күн
Д) туғаннан кейін 1айында
13. Феталды бағаналы жасушаларды пайдалану мүмкіндігін зерттейді .
А) инсультты емдеу үшін
В) ишемияны емдеу үшін
С) стенокардияны емдеу үшін
Д) миокард инфарктін емдеу үшін
14. Ересек адамдардың бағаналы жасушаларының негізгі топтары
А) гемопоэздік
В) мультипотентті мезенхималық
С) хоуминг
Д) арнайы ұлпаға арналған ізашар жасушалар
E) тотипотенттік
F) плюрипотенттік
15. Бағаналы жасушалар табысты емдеуде қолданылып жүрген аурулар
А) жедел миелобласты лейкоз , жедел лимфобласты лейкоз
В) миокард инфаркт,стенокардия, ишемия
С) Эдварс синдромы,Патау синдромы
Д) Клайнфельтер ауруы
E) Гюнтар ауруы, Моркио ауруы
F) иммундық жүйенің бұзылуынан туындайтын тұқым қуалайтын аурулар
16. Әртүрлі ұлпа жасушаларына жіктелу қабілеті бар жасушалар
А) хоуминг
В) тотипотенттік
С) плюрипотенттілік
Д) мультипотентті
17. Нейралды жасушалардың жиынтығы i
А).нейроглия
В) нейрон
С) нейросфера
Д) эмбриоидты
13-бөлім. Биомедицина және биоинформатика
13.1. Работотехникада биомеханиканы қолдану. Медициналық биомеханика. Жүректің өткізгіш жүйесі. Электрокардиография және оның диаагностикалық маңызы. Жүректе өтетін өлектрлік процесті зерттеу.
10 сынып.
1.Тірі организмдердің қозғалыс мүмкіндіктерін және қозғалу әрекетін зерттейтін ғылым саласы
А) эргономика
В) работотехника
С) биомеханика
Д) биотехнология
2. «Жануарлар қозғалысы» кітабының авторы
А)И.М.Сеченев
В) Джованни Альфонсо Борелли
С) А.А.Ухтомский
Д) П.Ф.Лесгафт
3.Ауа бұлшықетін ұсынған ғалым
А) Дж.Л.Мак Киббен
В) Джованни Альфонсо Борелли
С) А.А.Ухтомский
Д) П.Ф.Лесгафт
4.Ауа бұлшықетін қолданады
А)работотехникада
В) биомеханикада
С) эргономикада
Д) жасанды аяқ-қол протездерін жасауда
Е) биотехнологияда
F) молекулалық биологияда
5.Ауа бұлшықеттері тұрады
А) жұмсақ резеңке түтікше
В) қатты резеңке түтікше
С) торлы ұяшықты жеңі
Д) электр тогын өткізетін сымдар
Е) жіңішке сымдар
F)жуан сымдар
6. «Есте сақтау» қабілеті бар материалдар класына жататын қоспа
А)нитинолды сымдар
В) ауа бұлшықеттері
С) азотты қосылыс
Д) никотин қышқылы
7. Омыртқаның бел және кеуде бөлімі қалыпты жағдайда болса, ротация және бүйірге иілу қарама-қарсы бағытта жүзеге асады.
А) Фрайеттің бірінші заңы
В) Фрайеттің екінші заңы
С) Фрайеттің үшінші заңы
Д) Фрайеттің төртінші заңы
8. Фрайеттің екіші заңы
А) Омыртқаның бел және кеуде бөлімі қалыпты жағдайда болса, ротация және бүйірге иілу қарама-қарсы бағытта жүзеге асады.
В) )Кез келген кеңістіктегі омыртқа сегменті қозғалғанда қозғалыс өзгереді, қозғалыс бұл сегменттің басқа кеңістіктегіқозғалысын өзгертпейді
С) Кез келген кеңістіктегі омыртқа сегменті қозғалғанда қозғалыс өзгереді, қозғалыс бұл сегменттің басқа кеңістіктегі қозғалысын өзгертеді
Д) Омыртқаның бел және кеуде бөлімі алға және артқа иілгенде ротация мен сайдбендинг бір бағытта жүреді
9. Фрайеттің үшінші заңы
А) Омыртқаның бел және кеуде бөлімі қалыпты жағдайда болса, ротация және бүйірге иілу қарама-қарсы бағытта жүзеге асады.
В) Омыртқаның бел және кеуде бөлімі алға және артқа иілгенде ротация мен сайдбендинг қарама- қарсы бағытта жүреді
С) Кез келген кеңістіктегі омыртқа сегменті қозғалғанда қозғалыс өзгереді, қозғалыс бұл сегменттің басқа кеңістіктегі қозғалысын өзгертеді
Д) Омыртқаның бел және кеуде бөлімі алға және артқа иілгенде ротация мен сайдбендинг бір бағытта жүреді
10. Организмнің бір орыннан екінші орынға ауысуы
А)нитинолды сымдар
В) локомоция
С) локус
Д)автоматия
11. Жүректің ырғақты жиырылуы оның жүйке импульстерімен байланысты деп есептейтін теория
А) панспермия теориясы
В) миогендік теория
С) нейрогендік теория
Д) креоцинизм теориясы
12. Қозу импульстері жүрек бұлшықетінің өзінде пайда болады деп есептейтін теория
А) панспермия теориясы
В) миогендік теория
С) нейрогендік теория
Д) креоцинизм теориясы
13.Миогендік теорияны ұсынған ғалым
А) Дж.Л.Мак Киббен
В) Джованни Альфонсо Борелли
С) Прохаска мен Мюллер
Д) Гаскелл мен Энгельман
14.Нейрогендік теорияны ұсынған ғалым
А) Дж.Л.Мак Киббен
В) Джованни Альфонсо Борелли
С) Прохаска мен Мюллер
Д) Гаскелл мен Энгельман
15..Қуысты веналар сағасында, яғни веналық синустарда орналасқан түйін
А) Кийс-Флек
В) Ашофф-Тавар
С) Гисс шоғы
Д) Пуркинье талшығы
Е) синоартриалдық
F) атриовенрикулярлық
16.Құлақша аралығындағы перденің төменгі бөлігінде орналасатын түйін
А) Кийс-Флек
В) Ашофф-Тавар
С) Гисс шоғы
Д) Пуркинье талшығы
Е) синоартриалдық
F) атриовенрикулярлық
17.Гис шоғы аяғының тармақталған ұшы
А) Кийс-Флек
В) Ашофф-Тавар
С) Гисс шоғы
Д) Пуркинье талшығы
18.Қарынша миокардының жиырылғыш жасушаларының түйісуін жүзеге асырады
А) Кийс-Флек
В) Аштофф-Тавар
С) Гисс шоғы
Д) Пуркинье талшығы
19.Жүректің негізгі қызметіне жатпайды
А) тасымалдау
В) өткізгіштік
С) қозғыштық
Д) автоматизм
20.Атриовентрикулярлық түйіннен келіп,екі аяққа бөлінеді
А) Кийс-Флек
В) Аштофф-Тавар
С) Гисс шоғы
Д) Пуркинье талшығы
21 .Станниус пен Гаскелл тәжірибелерінің негізінде 2-қатардағы автоматия орталығы
А) Атриовентрикулярлық
В) Аштофф-Тавар
С) Гисс шоғы мен Пуркинье талшығы
Д) Синоатриалдық
22 .Станниус пен Гаскелл тәжірибелерінің негізінде 3-қатардағы автоматия орталығы
А) Атриовентрикулярлық
В) Аштофф-Тавар
С) Гисс шоғы мен Пуркинье талшығы
Д) Синоатриалдық
2 3 .Станниус пен Гаскелл тәжірибелерінің негізінде 1-қатардағы автоматия орталығы
А) Атриовентрикулярлық
В) Аштофф-Тавар
С) Гисс шоғы мен Пуркинье талшығы
Д) Синоатриалдық
24 шл. Жүректің электр белсенділігін жазып алу
А) электрокардиограмма
В) электрокардиография
С) УЗИ
Д) томография
13.2. Электромагнитік және дыбыс толқындарының адам организміне әсер ету ерекшелітері. «Эпигенетика» ұғымы. Дезоксирибонуклеин қышқылының метилденуі.Экстракорпоральды ұрықтандыру әдісі және оның маңызы.Монокланды антиденелердің маңызы . 11 сынып.
1.Электромагниттік сәулеленудің негізгі сипаттамалары
А) қисықтығы
В) жалпақтығы
С) полюстігі
Д) полюссіздігі
E) ұзындығы
F) толқын жиілігі
2. Қуатты сәуле шығаратын теле және радиоантенналарға жақын орналасқан аудандарда жапон ғалымдары анықтаған ауру түрі
А)остеопатия
В) миопия
С) көз глаукомасы
Д) көз катарактасы
3.Жоғары жиіліктегі тербеліс
А) ультрадыбыс
В) инфрадыбыс
С) ультракүлгін
Д) инфрақызыл
4.Төмен жиіліктегі дыбыс
А) инфрақызыл
В) ультракүлгін
С) ультрадыбыс
Д) инфрадыбыс
5.Адамға зиянсыз шу деңгейі
А)80дБ
В) 150дБ
С) 130дБ
Д) 20-30дБ
6.Адам төзе алмайтын шу деңгейі
А)80дБ
В) 150дБ
С) 130дБ
Д) 20-30дБ
7.Адамда ауырсыну сезімін тудыратын шу деңгейі
А)80дБ
В) 150дБ
С) 130дБ
Д) 20-30дБ
8. Генетиканың организмнің дамуы немесе жасушаның бөлінуі кезінде гендердің белсенділігінің тұқым қуалау өзгерістерін зерттейтін саласы
А) эпигенетика
В) биотехнология
С) жасушалық цикл
Д) эпигеномика
9.Эпигенетика терминін ұсынған ғалым
А) Дж.Л.Мак Киббен
В) Джованни Альфонсо Борелли
С) Прохаска
Д) Конрад Уоддингтон
10. Эпигенетикалық этиологиялы иппритинг ауруларына жатады
А)Прадера-Вилли синдромы
В) Гетчитчон-Гилфрод синдромы
С) Ангелман синдромы
Д) Беквитб-Видеман синдромы
E) ретинобластома
F) Вейер синдромы
11.Әкелік15-хромосоманың делециясынан туындаған импритинг ауруы
А)Прадера-Вилли синдромы
В) ретинобластома
С) Ангелман синдромы
Д) Беквит-Видеман синдромы
E) Вейер синдромы
F) Патау синдромы
12.Аналық 15-хромосомада орналасқан шекті делеция аймағы
А)Прадера-Вилли синдромы
В) Вейер синдромы
С) Ангелман синдромы
Д) Беквит-Видеман синдромы
E) ретинобластома
F)Клайнфельтер
13. 11 –хромосоманың қысқа иығындағы метилденудің бұзылуынан туындаған импритинг ауруы
А)Прадера-Вилли синдромы
В) Вейер синдромы
С) Ангелман синдромы
Д) Беквит-Видеман синдромы
E) Даун синдромы
F)Патау синдромы
14. Эпигеномға әсер ететін маңызды фактор (факторлар)
А) тамақтану
В) физикалық белсенділік
С) бактерия
Д) никотин қышқылы
E)токсиндер, вирустар
F)майлы тағамдар
15. Жасушаның генетикалық материалының эпигенетикалық өзгерістерінің толық жиынтығы
А) эпигеномика
В) эпигенетика
С) биоинформатика
Д) молекулалық биология
16. Хроматиннің құрылымына әсер етіп, транскрипциялық репрессорды бұғаттайды
А) геномдық импритинг
В) ацетилдену
С) эпигеном
Д) ДНҚ-ның метилденуі
17. Биоинформатика ғылым саласының бағыттары
А) тізбектер биоинформатикасы
В) құрылымдық биоинформатика
С) эпигенетика
Д) копьютерлік геномика
E)эргономикалық
F)инженерлік
18. Тізбектер биоинформатикасы
А) туыстас нәруыздардың құрылымдарын салыстырмалы талдау
В)геномды салыстырмалы талдау
С) тізбектегі гендерді болжау
Д) нуклеотидті және нәруызды тізбектерді талдаумен айналысады
E)кеңістіктегі нәруыз құрылымы негізінде нәруыздарды жіктеу
F)ген қызметін реттеуді зерттеу
19. Құрылымдық биоинформатика
А) туыстас нәруыздардың құрылымдарын салыстырмалы талдау
В)геномды салыстырмалы талдау
С) тізбектегі гендерді болжау
Д) нуклеотидті және нәруызды тізбектерді талдаумен айналысады
E)кеңістіктегі нәруыз құрылымы негізінде нәруыздарды жіктеу
F) ген қызметін реттеуді зерттеу
20. Копьютерлік геномика
А) туыстас нәруыздарды салыстырмалы талдау
В)геномды салыстырмалы талдау
С) тізбектегі гендерді болжау
Д) нуклеотидті және нәруызды тізбектерді талдаумен айналысады
E)кеңістіктегі нәруыз құрылымы негізінде нәруыздарды жіктеу
F)ген қызметін реттеуді зерттеу
21. Экстрокарпоральды ұрықтандыру алғаш рет жасалды
А) 1968ж Швецарияда
В)1974 ж Ресейде
С) 1975ж Қытайда
Д) 1978ж Англияда
22. Қазақстанда алғашқы сынауықтан шыққан сәби дүниеге келді
А) 1995ж
В)1994ж
С) 1992ж
Д) 1996ж
23. Биологиялық зертханада қажетті реагенттердің бірі
А) ооцит
В)монокланды антидене
С) гистон
Д) гибридома
24. Монокланды антиденелерді алу мәселелерін шешуге мүмкіндік береді
А) бұлшықет жасушалары
В)жыныс жасушалары
С) ісік жасушалары
Д) қан жасушалары
14 -бөлім. Биотехнология
14.1. Өндірісте, ауыл шаруашылығында, медицинада, тұрмыста микроорганизмдерді қолданудың артықшылықтары мен кемшіліктері. Полимеразды тізбекті (ПТР) реакцияны қолдану. Гендік-инженериялық манипуляция кезеңдер. Генетикалық инженерияның маңызы.Гендік модификацияланған организмдердің оң және теріс тұстар. 10 сынып.
1.Топырақ микроорганизмдерінің түзу қабілеті бар заттары
А) витаминдер,ферменттер
В) амнқышқылдары
С) элементтер,ферменттер
Д) өсіргіш заттар
E)липидтер
F)майлар
2. Бірнеше нуклеотидтен тұратын ДНҚ құрылымын «in vitro» жағдайында сынауықта көшірмесін жасау әдісі
А) ПТР
В) гендік инженерия
С) биомеханика
Д) биотехнология
3.ПТР-ді ұсынған ғалым
А) Дж.Л.Мак Киббен
В) Джованни Альфонсо Борелли
С) А.А.Ухтомский
Д) Кэрри Муллис
4.Матрицалық ДНҚ-ға комплементарлы ДНҚ жіпшелері ұзаратын полимеризация циклінің кезеңі
А)еру
В) гибридизация
С) элонгация
Д) ДНҚ-ның праймермен күйдірілуі
5.Зерттелетін екі тізбекті ДНҚ денатурацияланып, бір жіпшелі формаға ауысатын полимеризация циклінің кезеңі
А)еру
В) гибридизация
С) элонгация
Д) ДНҚ-ның праймермен күйдірілуі
6 . Температураны төмендету нәтижесінде праймерлердің матрицалық ДНҚ тізбектерімен комплементарлы байланысуы
А)еру
В) гибридизация
С) элонгация
Д) қалыпқа келу
7. Егер ДНҚ-ны эукариотты жасушаларға енгізсе, бұл шара аталады
А) трансдукция
В) транскрипция
С) элонгация
Д) трансформация
8. ДНҚ-ны клондау кезінде вектор ретінде пайдаланады
А) плазмидтер
В) саңырауқұлақтар
С) бактериялар
Д)эукариоттар
E) фагтар
F) аденовирустар
9. Мақсатты функционалдық белсенді генетикалық құрылыстың рекомбинатты ДНҚ молекуласы негізінде өзгеруі
А) жасушалық инженерия
В) биомеханика
С) биотехнология
Д)гендік инженерия
10. Генетикалық инженерияның негізі
А) түрдің фенотипін өзгерту
В) генетикалық кодты өзгерту
С) генетикалық кодты өзгертпеу
Д)бастапқы түрді өзгертпеу
11. Әкелікті анықтау мақсатында ДНҚ үлгілерінің салыстырылуы
А) геномдық дактилоскопия
В) дербес медицина
С) трнсформация
Д)гендің инженерия
12. Эмбрион жасушаларын клоундаудан алынған АҚШ-ғы ең жоғары жетістік
А) ақбас бұзау
В) арқар меринос
С) Ген атты бұзау
Д)Долли қойы
14.2. Қоректік ортаның түрлері. Грамм оң және грамм теріс бактериялар және олардың құрылысының ерекшеліктері. «Клондау «ұғымы. «Микроклонды көбейту» ұғымы.11 сынып.
1. Микроорганизмдерді өсіру үшін қажет ерекше субстрат
А) қоректік орта
В) жасанды орта
С) құрғақ қоспа
Д)аралас орта
2. Консистенциясы бойынша қоректік орта түрі (түрлері)
А) жартылай сұйық
В) құрғақ қоспа
С) сұйық
Д)тығыз
E) жасанды
F) табиғи
3. Бастапқы компоненттер бойынша қоректік ортаны жіктеу
А) жартылай сұйық
В) құрғақ қоспа
С) сұйық
Д)тығыз
E) жасанды
F) табиғи
4. Дайындау дәрежесі бойынша қоректік орта түрлері
А) жартылай сұйық
В) құрғақ қоспа
С) дайын қоректік орта
Д)тығыз
E) жасанды
F) табиғи
5. Қарапайым қоректік орта
А) ет- пептонды сорпа
В) дәрумендер
С) ет- пептонды агар
Д)шоколадты агар
E) қоректік желатин
F) пептонды су
6. Жұқпалы ауру қоздырғыштарды таратушыларды жою
А) дератизация
В) антисептик
С) дезинсекция
Д)дезинфекция
7. Кеміргіштер тарататын түрлі аурулардың қоздырғыштарын жою
А) дератизация
В) антисептик
С) дезинсекция
Д)дезинфекция
8. Грамм оң бактериялар түрі (түрлері)
А) стрептококк,стафилакокк
В)диплококтар
С) спирохета,сальмонелла
Д)бацилла, клостридия
E) спирохета, коринобактериялар
F) Listeria, коринобактериялар
9. Спора түзбейтін грамм оң бактериялар түрі (түрлері)
А) стрептококк
В)диплококтар
С) сирохета
Д) клостридия
E) коринобактериялар
F) Listeria
10. Спора түзетін грамм оң бактериялар түрі (түрлері)
А) стрептококк
В)бацилла
С) сирохета
Д) клостридия
E) коринобактериялар
F) Listeria
11. Эндотоксин бөлетін грамм оң бактериялар түрі
А) стрептококк
В)бацилла
С) сирохета
Д) клостридия
E) коринобактериялар
F) Listeria,
12. Грамм теріс бактериялар түрі (түрлері)
А) стрептококк,стафилакокк
В)диплококтар
С) сирохета,сальмонелла
Д)бацилла, клостридия
E) стрептакокк, коринобактериялар
F) Listeria, коринобактериялар,
13. Грамм оң бактериялардың ерекшелігі
А) жасуша қабықшасы 2 қабаттан тұрады
В)жасуша қабықшасы 3 қабаттан тұрады
С) эндотоксиндері жоқ
Д) липид мөлшері аз
E) пориндік өзектері бар
F)периплазмалық кеңістік бар
14. Грамм теріс бактериялардың ерекшелігі
А) жасуша қабықшасы 2 қабаттан тұрады
В)жасуша қабықшасы 3 қабаттан тұрады
С) эндотоксиндері жоқ
Д) липид мөлшері аз
E) пориндік өзектері бар
F)периплазмалық кеңістік жоқ
15. Лизоцим мен пенициллин әсеріне төзімді бактериялар
А) стрептококк
В)диплококк
С) сирохета
Д) сальмонелла
E) коринобактериялар
F) Listeria
16. Ағылшынша cloning cөзінің мағынасы
А) тамыр
В) шөп
С) ағаш
Д) бұта
17.Монозиготалы егіздердің дүниеге келуі
А) табиғи клоундау
В) молекулалы клоундау
С) репродуктивті клоундау
Д) ішінара клоундау
18 . Ең ұсақ биологиялық нысандарды клоундау технологиясы
А) табиғи клоундау
В) молекулалы клоундау
С) репродуктивті клоундау
Д) ішінара клоундау
19. Тұтас организм толықтай қалпына келтірілетін клоундау түрі
А) табиғи клоундау
В) молекулалы клоундау
С) репродуктивті клоундау
Д) ішінара клоундау
20 . Кейбір ұлпалары ғана қалпына келтірілетін клоундау түрі
А) табиғи клоундау
В) молекулалы клоундау
С) репродуктивті клоундау
Д) ішінара клоундау
21 . Тірі организмнің дәл генетикалық көшірмесі
А) клон
В) репарация
С) рекомбинация
Д) геном
22 . Алғаш ядроны ауыстыру әдісі арқылы клоундалды
А) ақбас бұзау
В) арқар меринос
С) Ген атты бұзау
Д)Долли қойы
23. Клон терминін ұсынған ғалым
А) Дж.Л.Мак Киббен
В) Уэбстер
С) А.А.Ухтомский
Д) Кэрри Муллис
24. In vitro жағдайында өсіруге алынған өсімдіктің бөігі
А) плюропотентті
В) геномды
С) эксплантты
Д) имплантты
25.Өсімдіктерден эксплант ретінде алынады
А) жас, әлсіз жіктелген ұлпалар
В) жас, жақсы жетілген ұлпалар
С) кәрі, әлсіз жетілген ұлпалар
Д) өткізгіш үлпалар
26.Жіктелмеген жасушалар
А) фетальды
В in vitro
С) каллус
Д) клото
27. Каллус өсіндісі арқылы табысты көбейтуге болады
А) күнбағыс
В)алабота тұқымдастар
С) астық тұқымдастар
Д) қант қызылшасы
E) итмұрын
F) гүлшетен
28. Микрокөбейтуде қолданылатын негізгі әдіс
А)бұрыннан бар меристеманы белсендіру
В)индукциялау
С) соматикалық эмбриогенез
Д) репродуктивті
29. Жасушалар кристалл күлгінді жинап, көк түске боялатын бактериялар
А) стрептококк,стафилакокк
В)диплококтар
С) сирохета,сальмонелла
Д)бацилла, клостридия
E) спирохета, коринобактериялар
F) Listeria, коринобактериялар
30. Жасушалар кристалл күлгін этанолмен шайылып, сафранинмен қызыл түске боялатын бактериялар
А) стрептококк,стафилакокк
В)диплококтар
С) спирохета,сальмонелла
Д)бацилла, клостридия
E) стрептакокк, коринобактериялар
F) Listeria, коринобактериялар
31. Анықталмаған бактерияны зерттеу әдісі (әдістері)
А) грамм теріс
В) грамм оң
С) стерильдеу
Д)аспалы тамшы
E) бактериоскопия
F) жаншылған тамшы
32. Суретте 2 санымен берілген жасуша қабықшасының қабаты
А) цитоплазмалық мембрана
В)пептидогликан
С) периплазмалық кеңістік
Д)сыртқы мембрана
15-бөлім. Биосфера. Экожүйе.Популяция.
15.1. Экожүйе . Қазақстанның ереккше қорғалатын табиғи аумақтары 7 сынып .
1.Тірі организмдердің тіршілігіне әсер ететін кез келген орта жағдайларын немесе орта құрам бөліктері
А) экожүйе
В) экологиялық фактор
С) абиотикалық фактор
Д) антропогендік фактор
2. Экологиялық фактор қанша топқа бөлінеді?
А) бөлінбейді
В) 2
С) 3
Д) 4
3. Қоректік тізбекте энергияны алу тәсіліне байланысты организмдер ......... болып бөлінеді.
А) өсімдіктер және жануарлар
В) саңырауқұлақтар мен бактериялар
С) автотрофты және гетеротрофты
Д) табиғи және жасанды
4. Белгілі бір аумақтағы биоценоздардың табиғат факторларының немесе адам әрекетінің әсерінен бірізді ретпен ауысуы
А) бірінші реттік сукцессия
В) екінші реттік сукцессия
С) биоценоз
Д) экологиялық сукцессия
5. Экожүйе-
А) тұрақты күйге ұмтылатын, өзін-өзі реттейтін жүйе
В) тіршілік отасының өзгеру жүйесі
С) адамның шаруашылық іс-әрекеті жүйесі
В) биологиялық тепе-теңдік жүйесі
6. Қазақстан аумағында қанша қорық бар?
А) 10
В) 9
С) 8
Д) 7
7. Қазақстанның Қызыл кітабы ең алғаш қай жылы шықты?
А) 1963
В) 1978
С) 1981
Д) 1987
8. Қоректік заттар бұл ..........
А) еңбек етуі үшін қажет энергия
В) органикалық заттардың ыдырауы
С) организмді құрайтын құрылыс материалдары
Д) күрделі заттардың ыдырауы
9 . Табиғи резерваттарға жатады
А) Көлсай көлдері
В) Шарын
С) Ертіс орманы
Д) Жетісу Алатауы
10. Семей ядролық полигонын жабу туралы Жарлыққа қол қойылды
А) 1963 27тамыз
В) 1991 29 тамыз
С) 1981 28 тамыз
Д) 1987 29 тамыз
11. Ерекше қорғалатын аумақтар, онда кез-келген шаруашылық іс-әрекетке тыйым салынған
А) Мемлекеттік табиғи қорық
В) Мемлекеттік ұлттық табиғи саябақ
С) Табиғи қорықшалар
Д) Мемлекеттік табиғи ескерткіштер
12. Ұлттық саябақтар саны
А) 12
В) 14
С) 8
Д) 10
13.Елімізде ең алғаш ұйымдастырылған ұлттық саябақ
А) Шарын
В) Сайрам-Өгем
С) Көлсай көлдері
Д) Баянауыл
14.Биологиялық алуантүрлілікті сақтауға және оны қалпына келтіруге айрықша көңіл бөлінеді
А) Мемлекеттік табиғи қорық
В) .Мемлекеттік ұлттық табиғи саябақ
С)Табиғи резерваттар
Д) Мемлекеттік табиғи ескерткіштер
15. Ең алғаш құрылған қорық
А) Наурызым
В) Барсакелмес
С) Алматы
Д) Ақсу-Жабағылы
16. Жартылай шөлейттен альпілік ландшафт тән
А) Наурызым
В) Барсакелмес
С) Алматы
Д) Ақсу-Жабағылы
17. Іле Алатауында орналасқан қорық
А) Алматы
. В) Үстірт
С) Наурызым
Д) Қорғалжын
18.Қостанай облысында орналасқан қорық
А) Үстірт
. В) Барсакелмес
С) Наурызым
Д) Қорғалжын
19.Қорғалжын қорығының екінші атауы
А) аққулар мекені
В ) қоқиқаздар мекені
С) бірқазандар мекен
Д) барыстар мекені
20. Қорғалжын қорығы ұйымдастырылған аймақ
.А) Қостанай облысы
. В).Шығыс Қазақстан облысы
С) Ақмола облысы
Д) Түркістан облы
21. Маңғыстау облысында құрылған қорық
А) Үстірт
. В) Батыс -Алтай
С) Наурызым
Д) Қорғалжын
22. Марал тамыры, алтын тамыр, алтай, женьшень сияқты өсімдіктері бар
А) Наурызым
В) Батыс-Алтай
С) Алматы
Д) Ақсу-Жабағылы
23.Қызыл кітап атауын ұсынды
А) . П.Скот
В) В.Виноградский
С) С. Навашин
Д) И.Мечников
24.Қызыл кітаптың бірінші нұсқасы шықты
А) 1978
В) 1991
С) 1981
Д) 2010
25. Қазақстан Қызыл кітабының өсімдіктерге арналған басылымы шықты
А) 1996
В) 1991
С) 1981
Д) 2010
26.Ақсу Жабағылы қорығында тіршілік ететін жануарлар
А) барыс, аю, борсық
В) ақбөкен,құлан
С) үнді жайрасы,жұмақ құсы
Д) ұлар
E) сабаншы,күзен
F) аққұлақ,борсық
27. Алматы қорығының өсімдіктері
А) Грейг қызғалдағы
В )алтай тамыры, алтай сарғалдағы, женшень
С) Тянь-Шань шыршасы, жабайы алма,жабайы өрік
Д) Островский қызғалдағы
E ) жатаған шырша
F) асқабақ
28.Қаратау қорығының эндемиктері
А) Грейг қызғалдағы
В) Шренк тобылғысы
С) Островский қызғалдағы
Д) Бекарин терегі
E) жатаған шырша
F)алтай тамыры
29. Қазақстанның Қызыл кітабына енген эндемиктер:
А) жалман
B) Мензбир суыры, қарақұйрық
C) барыс
D) жетісулық бақатіс
E) ақбөкен,
F) аққұлақ,борсық
30. Агроценоз дегеніміз
А) жасанды экожүйе
В) мұхит экожүйесі
С) табиғи экожүйе
В) теңіздер экожүйесі
31Агроценозға жатады
А) жүзімдік
В) орман
С) тайга
Д) шөл дала
32 .Ең қуатты, алуан түрлі өнімді экожүйе
А ) экваторлық орман
В) шөлейт
С) шөл дала
Д) мұз белдеуі
33. Қазақстанның эндемик жануары жалманды тапқан қазақстандық ғалым
А ) В.А.Селевин
В) М.В.Бейерник
С) Д.И.Ивановский
Д) Н.М. Пржевальский
34. Өсімдіктер әлемі мен жануарлар дүниесі қатаң қорғауға алынған. Бірақ демалуға, спортпен айналысуға, таным-жорық ұйымдастыруға болатын жер
А ) қорық
В) ұлттық табиғи саябақ
С) табиғи ескерткіш
Д) қаладағы саябақ
35.Қазақстанның толықтырылған 4 ші басылымының шыққын жылы, омыртқалылардың ...... түрі енгізілді
А) 2004, 129түрі
В) 1997 ,215 түрі
С) 1981, 127 түрі
Д) 2010, 128 түрі
15.2. Жүйелеу. Тыңайтқыштар. 7 сынып .
1.Қоректік тізбекте энергияны алу тәсіліне байланысты организмдер ......... болып бөлінеді.
А) өсімдіктер және жануарлар
В) саңырауқұлақтар мен бактериялар
С) автотрофты және гетеротрофты
Д) табиғи және жасанды
2. Жүйелеудің негізгі бірлігі ретінде түр ұғымын ғылымға енгізген ғалым
А К.А. Тимирязев
В) Ч.Дарвин
С) К.Линней
Д) Ж.Б. Ламарк
3. Жануарларды жіктеудің сызбанұсқасын анықта
А) түр→туыс→тұқымдас→отряд→класс→тип→жануарлар дүниесі
В) туыс→тұқымдас→отряд→класс→тип
С) тұқымдас→отряд→класс→тип→жануарлар дүниесі
Д) түр→туыс→тұқымдас→отряд→класс
4. Тірі организмдердің патшалығын ата
А) вирустар, бактериялар, саңырауқұлақтар
В) саңырауқұлақтар, өсімдіктер, жануарлар
С) протистер, саңырауқұлақтар, прокариоттар, өсімдіктер, жануарлар
Д) жануарлар, құстар,сүтқоректілер
5. Жүйелеудің арнайы тарауы –
А) анықтама
В) номенклатура
С) бинарлық номенклатура
Д) биологиялық атау
6. Көпжасушалы организмдер үлкен екі бөлімге бөлінеді
А) біржасушалылар және көпжасушалылар
В) қосмекенділер және жорғалаушылар
С) омыртқасыздар және омыртқалылар
Д) құстар және сүтқоректілер
7. Қандай да болмасын белгінің сипаттамасы немесе қарама-қарсы белгінің сипаттамасы
А) вирус және антивирус
В) дене және антидене
С) фаг және антифаг
Д)теза және антитеза
8. Жасуша терминін ғылымға енгізген ғалым
А) Роберт Гук
В) Карл Линней
С) Ч.Дарвин
Д) Ж.Б.Ломарк
9. Жануарлар жасушасында пластидтер
А) болады
В) болмайды
С) түссіз
Д) дұрыс жауабы жоқ
10. Оттек, сутек, көміртек, азот жататын топ
А) макроэлементтерге
В) микроэлементтерге
С) тыңайтқыштарға
Д) биологиялық заттарға
11. Микроэлементтер тобын көрсетіңіз
А) оттек, сутек, азот, көміртек
В) мырыш, молибден, мыс, фтор, бор
С) марганец, алюминий, азот, калий
Д) натрий, сутек, оттек, мырыш
12. Тыңайтқыштар қаншаға бөлінеді?
А) 2
В) 3
С) 4
Д) бөлінбейді
13.Органикалық тыңайтқыштар-
А) көң, құс саңғырығы, шымтезек, қарашірік
В) шымтезек, азот, фосфор,селитра, калий
С) қарашірік, селитра, көң
Д) құссаңғырығы, шымтезек, селитра
14.Азот, фосфор, калий тыңайтқыштың қай түріне жатады?
А) органикалық
В) минералды
С) калийлі
Д) азотты
15.Органикалық заттарға жатпайды
А) нәруыз
В) нуклеин қышқцлы
С) көмірсу
Д) оттек
16.Тірі ағзаларды сипаттайтын және топ бойынша бөлетін биология бөлімі
А) систематика
В) экология
С) геология
Д) биогеография
17.Систематиканың негізін қалаған ғалым
А) К.Линней
В) Ж.Ламарк
С) Р.Гук
Д) А.Левенгук
18.Ең ірі жүйелік категория
А) отряд
В) патшалық
С) түр
Д) туыс
19.Прокариот ағза
А) мүк
В) бактерия
С) қына
Д) вирус
20..Прокариоттардың басты айырмашылығы
А) ядросы жоқ
В) ядросы жетілген
С) жасушасыз құрылым
Д) көпжасушалы
21.Эукариоттардың ең кіші жүйелік категориясы
А) түр
В) отряд
С) тұқымдас
Д) туыс
22.Өсімдіктер жүйелік категориясына жатпайды
А) дүние
В) бөлім
С) класс
Д отряд
23.Дихотомиялық тірек сөздерді ұсынған ғалым
А) Ж.Ламарк
В) Д.Рей
С) К.Линней
Д) Р.Гук
24.Жануарлар жүйелік категориясына жатпайды
а) қатар
ә) тип
б) класс
в) отряд
25.Өсімдіктерді жіктеудің сызбанұсқасын анықта
А)түр→туыс→тұқымдас→отряд→класс→тип→ дүние
В) туыс→тұқымдас→отряд→класс→тип
С) тұқымдас→отряд→класс→тип→жануарлар дүниесі
Д) түр→туыс→тұқымдас→қатар→класс →бөлім→ дүние
26. Ең алғаш құрлыққа шыққан омыртқалы жануарларлар
А) қосмекенділер
В) сүтқоректілер
С) жорғалаушы
Д)құстар
27. Нағыз құрлық жануарлары
А) қосмекенділер
В) сүтқоректі
С) жорғалаушы
Д) құстар
28. Хлорофил құрамына кіреді
А) магний
В) хлор
С) фосфор
Д) кальций
29 .ДНҚ құрамына кіреді
А) магний
В) фосфор
С) темір
Д) кальций
30.Жануарларда жүндердің түсуіне алып келеді:
А) селен
В) фосфор
С) мыс
Д) кальций
31. Құстарда ....... жетіспесе перозис ауруына алып келеді
А) селен
В) фосфор
С) марганец
Д)кальций
32. Азот жетіспесе
А) тамырлар нашар өседі
В) жапырақтар бозарады
С) жанама бұтақтар дамымайды
Д) түйнектер баяу дамиды
E) тірек ұлпасы жетілмейді
F) жасуша қабықшасы түзілмейді
33. Калий :
А) түйнектер мен пиязшықтың өсуіне жағдай жасайды
B) суыққа төзімділігін арттырвды
C) жанама бұтақтар дамиды
Dжемістің салмағына әсер етеді
E) тірек ұлпасы жетіледі
F) жасуша қабықшасын түзеді
34. Өсімдіктердің қорегіндегі ең басты эементтер:
A) магний
B) хлор
C) фосфор
D) кальций
E) калий
F) азот
35. Фосфор жетіспесе
А) өсімдіктің өсуі, гүлдеуі тоқтайды
B) жеміс пен тұқым беруі тоқтайды
C) жанама бұтақтар дамымайды
D) түйнектер баяу дамиды
E )тірек ұлпасы жетілмейді
F )жасуша қабықшасы түзілмейді
36. Калий жетіспесе
А) тамырлар нашар өседі
В) жеміс пен тұқым беруі тоқтайды
С) жанама бұтақтар дамымайды
Д) түйнектер, пиязшықтар баяу дамиды
E )жапырақтаң жиегінде күйік тәрізді дақ пайда болады
F) жасуша қабықшасы түзілмейді
15.3. Экожүйелердің құрамбөліктері. Популяция оның экологиялық сипаттамасы. Тірі ағзалардың өзара қарым-қатынас түрлері. 8 сынып
1.Қоректік тізбекте бірінші қоректік деңгейде болады
А) консументтер
В) продуценттер
С) редуценттер
Д) детриттер
2.Үшінші реттік консументке жатады
А) өсімдік
В) қоян
С) түлкі
Д) бүркіт
3. Ең соңғы қоректік деңгейде болады
А) консументтер
В) продуценттер
С) редуценттер
Д) трофикалық тізбек
4.Бір-бірінен органикалық заттар мен энергияны жүйелі түрде алып отыратын тірі ағзалар қатары
А) трофикалық тізбек
В) жүйелеу
С) экожүйе
Д) дихотомиялық кілт
5.Қоректік тізбек тұрады
А).5-6 буын
В) 1-2буын
С) 4-5 буын
Д) 2-3 буын
6.Популяцияны зерттейтін экология бөлімі
А) синэкология
В) демэкология
С) әлеуметтік экология
Д) геоэкология
7.Бір географиялық нүктеде тіршілік ететін түрлер
А) консументтер
В) сапрофиттер
С) паразиттер
Д эндемиктер
8.Популяциялық өсім
А) бір жылдағы популяцида туған дара санын көрсетеді
В) бір жылдағы популяцияда тіршілігін жойған дара санын көрсетеді
С) уақыт бірлігіндегі туу мен өлім арасындағы айырмашылық
Д) популяциядағы әртүрлі жастағы даралар арасындағы қатынас
9. Популяция алатын аумақ пен оның құрамына кіретін ағзалардың саны арасындағы арақатынас
А) популяция тығыздығы
В). өсім қарқыны
С) өлім-жітім
Д) туу
10.Популяциядағы даралар ие барлық геннің, олардың түр өзгерістерінің жиынтығы
А) популяция генофонды
В) популяция тығыздығы
С) жастық құрам
Д) өсім қарқыны
11.К стратегия тән ағза (ағзалар)
А) бүрге
В) шегіртке
С).піл
Д) .кеміруші
Е) маймыл
F).мысықтұқымдас жыртқыш
12.Уақыт бірлігіндегі өсім
А) өсім-қарқыны
В) өлім -жітім
С) өсім
Д) жастық құрамы
13.R стратегия тән
А.) шегіртке
В) маймыл
С) кеміруші
Д) таракан
Е) мысықтұқымдас ірі жыртқыш
F) теңіз сүтқоректілері
14.Тірі ағзалардың бір-біріне жағымсыз әсерлері
А) жыртқыштық
В) симбиоз
С) бәсекелестік
Д) комменсализм
Е) паразиттік
F) мутуализм
15.Тиындар мен бұландардың бір орманда тіршілік етуі
А) паразиттік
В) бәсекелестік
С) жыртқыштық
Д) нейтрализм
16. Бір түрдің арасында бірін-бірі қорек етуі
А) каннибализм
В) нейтрализм
С) мутуализм
Д) комменсализм
17. Шөл жануарларының маңызды бейімделуі
А) ымыртта белсенділікке көшуі
В) ыстық құмға аунап салқындайды
С) қысқы ұйқыға көп уақыт бөледі
Д) сексеуілдің жапырағын қорек етеді
18.Етжеңді жапырақтарында ылғал жинайтын суккуленттер
А) агава
В ) алоэ
С) інжугүл
Д) саумалдық
Е) бозкілем
F) бидай
19. Ылғал сүйгіш ағзалар
А) бақа,құтан,үйрек
В) бірқазан,ондатр,құндыз
С) қамыс,қоға,күріш
Д) сарышаян,жылан,дуадақ
Е) кесіртке, түйе
F) сексеуіл, жантақ, жыңғыл
20.Жылу сүйгіш ағзалар
А) сексеуіл,жантаққ
В) піл,маймыл, керік
С) киік, пальма, какао
Д) қамыс, қоға
Е) ананас
F) морж
21.Гомойотермді жануарлар
А) балықтар
В) құстар
С) қосмекенділер
Д) жорғалаушылар
Е) сүтқоректілер
F) шөп бақа
22.Біркелкі температура оптимумы болады
А) ақ аю
В) қоян
С) морж
Д) аю
Е) піл
F) қайың
23. Дүниежүзілік тұқым банкінің мақсаты
А) апат болған жағдайда өсімдіктердің жабайы түрлері мен мәдени іріктемелерінің генетикалық әртүрлілік ақпаратын сақтап қалу
В) түрі жойылып бара жатқан өсімдік түрлерін сақтау
С) саны азайып бара жатқан мәдени өсімдік түрлерін сақтап қалу
Д) сирек кездесетін жануар түрлерін сақтау
24. Мутуализм
А) актиния қармалауыштарындағы «сайқымазақ» мылқау балық
В) қына
С) таңқы шаян мен актинияның селбесуі
Д) түйнек бактериясы мен бұршақтың селбесуі
25.Каннибализм тән ағза(ағзалар)
А) шортан
В) актиния
С) өрмекші
Д) таңқышаян
Е) түйнек бактериясы
F) морж
26. Комменсализм
А) тиіннің бұланға деген қатынасы
В) қына
С) таңқы шаян мен актинияның селбесуі
Д) теңіз тасбақасына ұшқыш балықтардың еріп жүруі
27. Тышқанның бақа арқылы тірі қалуы.
А) комменсализм
В) кооперация
С) мутуализм
Д) аменсализм
15.4.Тірі ағзалардың көптүрлілігі. 8 сынып
1. Төменгі сатыдағы өсімдік
А) мүк
В) қырықбуын
С) асқабақ
Д) балдыр
2.Жоғары сатыдағы споралы өсімдіктер
А) мүк
В) балдыр
С) қырықбуын
Д) қырықжапырақ
Е) шырша
F) алабота
3.Құрлықта өсуге бейімделген алғашқы өсімдіктердің бірі
А) мүк
В) балдыр
С) қырықбуын
Д) қырықжапырақ
Е) шырша
F) алабота
4.Саңырауқұлақтардағы жануарлардың белгісі
А) қоректік қор заты-гликоген
В) бүкіл тіршілік бойы өседі
С) жасуша қабықшасы хитиннен тұрады
Д) лизосомалары асқорыту вакуольі бар
Е) жасушасы қатты жасуша қабырғасымен жабылған
F)спораларымен көбейеді
5.Көк-жасыл немесе сары-жасыл түсті көпжасушалы саңырауқұлақ
А) пеницилл
В) түлкіжем
С) мукор
Д) ашытқы
6.Қантты сіңіріп, одан энергия алуға бейім саңырауқұлақ
А).пеницилл
В) түлкіжем
С) мукор
Д) ашытқы
7.Денесі балдыр мен саңырауқұлақтан тұратын ағза
А) қына
В) мүк
С) плаун
Д қырықбуын
8.Саңырауқұлақтардағы өсімдіктердің белгісі
А) қоректік қор заты-гликоген
В) бүкіл тіршілік бойы өседі
С) жасуша қабықшасы хитиннен тұрады
Д) лизосомалары асқорыту вакуольі бар
Е) жасушасы қатты жасуша қабырғасымен жабылған
F)спораларымен көбейеді
9. Антибиотик алынатын саңырауқұлақ
А) пеницилл
В) түлкіжем
С) мукор
Д) ашытқы
10.Бүршіктену жолымен көбейетін саңырауқұлақ
А).пеницилл
В) түлкіжем
С) мукор
Д) ашытқы
11. Даражарнақты өсімдіктерге жатады
А) арпа, сұлы
В) лалагүл,қызғалдақ
С) асқабақ, қарбыз
Д) құртқашаш, қасқыржем
Е) бұршақ, жержаңғақ
F) орман жаңғағы, пісте
12. Даражарнақты өсімдіктерге тән қасиет
А) тамыр жүйесі-шашақ
В) жапырақтың жүйкеленуі- доға немесе параллель
С) жапырақтың жүйкеленуі – торлы -қауырсынтәрізді не саусақтәрізді
Д) жай жапырақты
Е) жай және күрделі жапырақты
F) тостағанша және күлте жапырақшалары болады
13. Қосжарнақты өсімдіктерге тән қасиет
А) тамыр жүйесі-шашақ
В) күлте жапырақшаларының саны үш не екіге еселі
С) жапырақтың жүйкеленуі – торлы -қауырсынтәрізді не саусақтәрізді
Д) гүл бөліктерінің саны төрт не беске еселі
Е) жай жапырақты
F) тостағанша және күлте жапырақшалары болады
14. Торлы саусақ тәрізді жүйкелену тән
А) бегония, қазтабан, майсана
В) жүзім, емен, алма
С) жөке, қайың, үйеңкі
Д) түймедақ, қараағаш
15. Денесі үш бөліктен тұрады
А) бүрге
В) бүйі
С)қыршаян
Д) циклоп
Е) дәуіт
F) қоңыз
16.Ежелгі өрмекші
А) маса
В) семсерқұйрық
С) кене
Д) бүйі
17. Денесі екі бөліктен тұратын буынаяқтылар
А.) шегіртке
В)өзен шаяны
С) ақ бүйі
Д) таракан
Е) инелік
F) құмырсқа
18.Хелицера
А) тұтқыаяқ
В) күйіс аяқ
С) жүзетін аяқ
Д) жүретін аяқ
19.Желбезекпен тыныс алатын жануар
А) сазан
В) қоңыз
С) инелік
Д) кене
20. Буынаяқтылар типінің ерекшелігі
А) сыртқы қаңқасы- хитинді
В) жүйке түтігі бар
С) денесі сегменттерден тұрады
Д) денесі үш бөлімді
Е) барлығы 10 аяқты
F) ең алғаш жүйке торы пайда болды
15.5. Тірі ағзалардың көптүрлілігі. Биосфера және экожүйе. Адам іс әрекетінің қоршаған ортаға әсері.
9 сынып
1.Уақыт бірлігінде экожүйеде түзілетін органикалық заттардың мөлшері
А) сандық пирамида
В) биомасса өнімділігі
С) биомасса пирамидасы
Д экологиялық пирамида
2. Биомасса пирамидасы
А) уақыт бірлігінде экожүйеде түзілетін органикалық заттардың мөлшері
В) әртүрлі қоректік деңгейдегі ағзалар массасының арақатынасы
С) белгілі бір уақыттағы экожүйе күйін фотобейне ретінде сипаттайды
Д) әрбір деңгейдегі жеке ағзалардың санын көрсетеді
3. Әрбір қоректік деңгейден келесісіне өтетін энергия мөлшері
А) 1%
В) 10%
С) 0,5%
Д) 100%
4.Бірінші трофикалық деңгейге жататын ағзалар
А) продуценттер
В) консументтер
С) редуценттер
Д) тұтынушылар
Е) ыдыратушылар
F) өндірушілер
5.250кг жемшөп жеп,тұяқтылар популяциясы 30кг салмақ қосса, бұл қоректік деңгейдегі энергияның ауысу тиімділігі
А) 12,5 %
В) 20%
С) 14%
Д) 22%
6.Энергия пирамидасы заңын ашты
А) В.А.Селевин
В) М.В.Бейерник
С) Р.Линдеман
Д) Н.М. Пржевальский
7 Экологиялық пирамида заңы бойынша орман массасы 3,5 кг үкі өсіру үшін қанша дән керек, егер қоректік тізбек түрі мынадай болса: дәнді дақыл-тышқан - үкі.
А) 350 г
В) 350кг
С)3500 кг
Д) 35 кг
8.Жер бетіндегі негізгі жылыжай газдарына жатпайды
А) су буы
В) калий
С) озон,көмірқышқыл газы
Д) метан
Е) азот
F).оттек
9. Озон қалқанының бұзылуына негізгі себеп
А) фреонның қолданылуы
В) көмірқышқыл газымен ластану
С) ғарыш кемелерін ұшыру
Д) адамның тікелей іс әрекеті
Е) популяция тығыздығы
F)адамның жанама іс әрекеті
10.Азотты биологиялық бекіту
А) найзағай
В) фотосинтездеуші цианобактериялар
С) жанартау
Д) түйнек бактериялары
Е) таскөмір
F) мұнай
11.Диатом балдырларының сауытынан тұратын тау жынысы
А) таскөмір
В) диатомит
С) ұлутас
Д) бор
12.Табиғи кешендерді қазу жұмыстары жүргізілген соң қалпына келтіру
А) технологиялық қалдық
В) репарация
С) рекультивация
Д) кооперация
13.Ауылшаруашылығы өсімдіктерін қорғау үшін қолданылатын химиялық заттар
А) технологиялық қалдық
В) пестицид
С) белок
Д) инулин
14.Арамшөптерді жоюға бағытталған пестицид
А) инсектицид
В) пестицид
С) гербицид
Д) фунгицид
15.Фунгицидтер жояды
А) бунақдене
В) саңырауқұлақтар
С) арамшөп
Д) өрмекші
16.Инсектицидтер жояды
А) бунақдене
В) арамшөп
С) өрмекші
Д) кене
Е) бактерия
F) саңырауқұлақ
17.Пестицидтердің негізгі қасиеті (қасиеттері)
А) жаппай әсер ету
В) улылығы
С) таңдап әсер ету
Д) тұрақтылығы
Е) пессималдық фактор
F) жанама әсер ету
18.Пестицидтердің әсері зертханалық жағдайға қарағанда табиғатта жоғары болуына әсер етеді
А) жаппай әсер ету
В) пессималдық факторлар
С) таңдап әсер ету
Д) абиотикалық фактор
Е) климат
F)жанама әсер ету
15.6. Биосфера.Экожүйе.Популяция. 11 сынып
Экологиялық пирамида. Түрлердің алуантүрлілігі. Харди-Вайнбергтің генетикалық тепе-теңдік заңы. Өсімдіктер мен жануарлардың сирек кездесетін және жойылып бара жатқан түрлерін қорғау.
1.Жайылымдық қоректік тізбектің дұрыс нұсқасы
А) өсімдік материалы-шыбын-өрмекші-жерқазушы-жапалақ
В) өсімдік материалы--өрмекші- жапалақ -жерқазушы-шыбын
С) өсімдік материалы-шыбын-өрмекші- жапалақ-жерқазушы
Д) өсімдік материалы--өрмекші-жерқазушы-шыбын-жапалақ
2.Детриттік қоректік тізбектің дұрыс нұсқасы
А) орманның жапырақты жабыны-шұбалшаң-қарақарға-қырғи
В) шұбалшаң-қарақарға-қырғи-орманның жапырақты жабыны
С) орманның жапырақты жабыны-шұбалшаң—қырғи-қарақарға
Д) орманның жапырақты жабыны--қарақарға-қырғи-шұбалшаң
3.Екі түрдің бір аумақта бірдей экологиялық қуыста орналаса алмайтынын анықтайды
А) Р.Линдеман заңы
В) Харди-Вайнберг заңы
С) Гаузе заңы
Д) Мендель заңы
4.Ақкөбелектің тиінге қарым-қатынасы
А) мутуализм
В) кооперация
С) комменсализм
Д) нейтрализм
5. Суқоймасында массасы 8 кг болатын шортан өсуі үшін планктонның қанша мөлшері керек?
А) 0,8кг
В) 800кг
С) 8кг
Д) 80кг
6. Популяцияның маңызды белгісі
А) ареалдары әртүрлі
В) аймақтық оқшаулану
С) еркін шағылысу
Д) еркін шағылыспау
7. Харди-Вайнберг формуласы бойынша анықталады
А) аймақтық оқшаулану ерекшеліктері
В) түрлердің шағылысу мүмкіндігі
С) табиғи популяциядағы гендер жиілігі
Д) популяцияның туу көрсеткіші
8. Харди-Вайнберг формуласы бойынша генотиптердің жиіліктер жиынтығы тен
А) екіге
В) бірге
С) жүзге
Д) онға
9. Харди-Вайнберг формуласы бойынша доминантты гомозиготалылардың жиілігі
А) P2
В) q
С) Pq
Д) q2
10. Харди-Вайнберг формуласы бойынша рецессивті гомозиготалылардың жиілігі
А). P
В) q
С) Pq
Д) q2 11.Харди-Вайнберг формуласы бойынша гетерозиготалылардың жиілігі
А) P
В) q
С) 2 Pq
Д q2
12.Бір қаланың перзентханасында 1 жыл ішінде өмірге келген 2500 баланың 25-інде рецессивті белгі ауру бар делік.Харди-Вайнберг заңы бойынша осы мәліметтерді пайдаланып, доминантты гомозиготалылар жиілігін анықта
А.) 0,01
В) 81
С) 0,81
Д) 8,1
13. Қазақстанда ең сирек кездесетін жануарлар
А) гепард, қызыл қасқыр
В) сабаншы,Түркістан шағыл мысығы
С) сілеусін
D) түлкі, ор қоян
E) ақ аю, түлкі
F) жарғанат, бүркіт
14. Қазақстанда ең сирек кездесетін өсімдіктер
А) Биберштейн жауқазыны
В) Кәдімгі қарағай
С) Бесмүйізді қаттыбас
D) Жатаған шырша
E) Зеравшан аршасы
F) Көпжылдық арша
15..Жайылымдық қоректік тізбектің дұрыс нұсқасы
А).қызғылт бұтақ шырыны-күйе-қоңыз-өрмекші-жәндікқоректі құс-жыртқыш құс
В) қызғылт бұтақ шырыны- күйе- қоңыз- өрмекші - жыртқыш құс - жәндікқоректі құс
С) қызғылт бұтақ шырыны – күйе - қоңыз - жәндікқоректі құс -өрмекші-жыртқыш құс
Д) қызғылт бұтақ шырыны—қоңыз - өрмекші- жәндікқоректі құс- күйе - жыртқыш құс
.
Тұқымқуалаушылық және өзгергіштік. Селекция. 8 сынып
Тұқ
Координация және реттелу. Гормондар. 8 сынып
Қозғалыс. Биофизика. 8сынып
Сезім мүшелері. 8 сынып
Заттардың тасымалдануы.
Қоректену.
8сынып
Координация және реттелу. 7сынып
Көбею.Өсу және даму. 7 сынып
Тыныс алу. 7,8,9 сынып
Қоректену. Жапырақтың құрылысы. 7 сынып
1-бөлім . Молекулалық биология
1.1.
-
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
B
E
F
A
C
DA
B
D
B
D
EB
B
E
F
D
A
C
F
A
B
A
B
F
D
A
C
B
E
A
C
D
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
A
B
C
D
A
A
C
A
B
C
A
B
A
C
D
F
A
B
E
A
A
C
E
A
B
F
A
C
D
A
B
D
1.2.
-
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
A
B
C
D
C
E
A
A
B
D
B
C
D
A
B
E
C
D
A
B
C
B
A
B
C
A
D
E
F
D
A
16
17
18
19
20
21
22
23
B
B
A
B
A
A
C
D
A
B
D
B
C
1.3.
-
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
C
C
A
C
B
A
C
E
A
B
C
B
B
B
D
B
16
17
18
19
20
21
22
23
D
B
A
B
A
B
A
A
1.4.
-
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
B
D
A
C
E
F
C
C
F
A
D
E
B
B
C
A
B
F
A
A
A
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
B
A
D
В
С
E
C
B
A
B
C
D
B
A
C
C
B
31
32
33
34
A
C
E
D
C
A
2 – бөлім. Жасушалық биология
2.1.
-
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
А
B
CB
C
FC
D
EB
CC
D
D
D
A
B
C
A
B
C
A
B
CC
A
C
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
A
C
C
A
C
D
A
B
B
D
A
B
A
B
D
A
D
B
C
A
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
A
B
CB
CA
B
A
D
A
C
E
D
E
D
A
C
A
D
E
A
C
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
A
C
D
B
B
D
D
A
C
C
A
A
B
D
A
B
C
A
B
B
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
D
A
CB
D
A
C
DA
CA
D
B
C
B
D
B
E
E
C
DA
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
A
B
D
EB
A
D
A
C
DE
A
B
CA
D
B
A
D
EA
CC
A
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
B
D
A
B
D
A
A
C
D
C
A
C
DA
E
D
A
DA
B
D
2.2.
-
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
A
B
A
E
F
D
E
C
B
A
C
FC
3-бөлім . Қоректену
3.1.
-
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
A
D
C
B
A
A
B
C
DA
C
EA
C
DA
A
D
C
D
B
C
E16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
B
C
DD
A
B
EC
A
B
DE
B
C
B
A
A
B
DA
BD
A
B
FD
31
32
33
34
B
C
EA
A
C
EC
4-бөлім. Заттардың тасымалдануы
4.1.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
A |
B |
C |
D |
A |
D |
C |
D |
A |
A |
B |
A |
A |
B |
A |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
|
|
|
|
|
|
|
A |
D |
A |
D |
B |
C |
C |
C |
B |
|
|
|
|
|
|
4.2.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
B |
C |
A |
F |
B |
A |
A |
A |
B |
A |
D |
B |
D |
E |
C |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
29 |
30 |
|
B |
B |
B |
C |
A |
A |
B |
B |
A |
B |
A |
D |
A |
A |
B |
|
31 |
32 |
33 |
34 |
35 |
36 |
37 |
38 |
39 |
40 |
|
|
|
|
|
|
B |
B |
C |
A |
B |
B |
C |
A |
A |
C |
|
|
|
|
|
4.3.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
C D |
A |
A |
A |
A |
A |
C |
B |
D |
C |
B |
C |
D |
A |
A |
|
16 |
17 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
A C |
B |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5-бөлім. Тыныс алу
5.1.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
B |
D |
B |
A |
C |
D |
A |
А |
A |
D |
C |
D |
A |
D |
A |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
29 |
30 |
|
A |
A |
B |
C |
B |
C |
A |
A |
B |
C |
D |
A |
C |
A |
A |
|
31 |
32 |
33 |
34 |
35 |
36 |
37 |
38 |
|
|
|
|
|
|
|
|
D |
C |
A |
D |
A |
D |
A |
C |
|
|
|
|
|
|
|
6-бөлім. Бөліп шығару
6.1.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
|
|
|
A |
C |
A |
B |
A |
A C D |
A |
C |
A |
A B E |
A |
B |
B |
|
|
6.2.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
D |
B |
C |
D |
B |
C |
B |
A |
B |
A |
A |
C |
D |
C |
B |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
|
|
|
|
|
A C |
B |
A F |
A B D |
A |
A |
D |
A |
A |
A |
A |
|
|
|
|
6.3.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
A C |
C |
B |
A |
A |
A C |
A |
A |
A |
A |
D |
E |
B |
B |
C |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
29 |
30 |
|
A |
B |
C |
A |
A |
A |
A |
A |
B |
A |
A |
A |
A |
C |
D |
|
31 |
32 |
33 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
A |
C |
D |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7-бөлім. Жасушалық цикл.
7.1.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
A |
C |
D |
B |
B |
C |
D |
B |
D |
B |
D |
D |
B |
A |
B |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
29 |
30 |
|
C |
D |
C |
B |
D |
A |
A |
B |
D |
C |
B |
C |
C |
C |
B |
|
31 |
32 |
33 |
34 |
35 |
36 |
37 |
38 |
39 |
40 |
41 |
42 |
43 |
44 |
45 |
|
B |
A |
C |
A |
E |
A |
A |
D |
C |
D |
C |
A C |
B |
B |
A |
|
46 |
47 |
48 |
49 |
50 |
51 |
52 |
53 |
54 |
55 |
56 |
57 |
58 |
59 |
60 |
|
B |
A |
A |
D |
C |
B |
D |
A |
A |
A |
E |
C |
A |
B |
D |
|
61 |
62 |
63 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
A |
B |
C F |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8-бөлім. Координация және реттелу.
8.1.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
A |
D |
B |
A |
A |
D |
B |
D |
E |
D |
D |
C |
A |
B |
B |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
C |
B |
A |
C |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8.2.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
A |
B |
A |
A |
A |
A |
D |
D |
B |
A |
B |
D |
E |
C |
A |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
29 |
30 |
|
A |
D |
A |
C |
A |
A |
C |
B |
D |
A |
B |
A |
C |
A |
B |
|
31 |
32 |
33 |
34 |
35 |
36 |
37 |
38 |
39 |
40 |
41 |
42 |
43 |
44 |
45 |
|
A |
A |
B |
C |
C |
A |
A |
A |
A |
C |
A |
B |
D |
В |
D |
|
46 |
47 |
48 |
49 |
50 |
51 |
52 |
53 |
54 |
55 |
56 |
57 |
58 |
59 |
60 |
|
E |
C |
C |
D |
D |
Д |
A |
C |
D |
D |
A |
B |
A |
B |
B |
|
61 |
62 |
63 |
64 |
65 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
A |
C |
A |
C |
D |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8.3.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
B |
B |
F |
A |
C |
C |
C E F |
A |
A |
A |
B |
C |
C |
B |
B |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
|
|
|
|
D |
A |
C |
B |
A |
C |
A |
A |
C |
A |
C |
C |
|
|
|
9-бөлім. Тұқымқуалаушылық пен өзгергіштік заңдылықтары
9.1.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
B |
A |
B |
B |
C |
B |
C |
B |
A |
C |
C |
A |
A |
D |
C |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
29 |
30 |
|
A |
B |
B |
B |
B |
C |
D |
A |
A |
D |
A |
A |
B |
A |
B |
|
31 |
32 |
33 |
34 |
35 |
36 |
37 |
38 |
39 |
40 |
41 |
42 |
43 |
44 |
45 |
|
A |
B |
A |
B |
D |
D |
D |
A |
B |
B |
A |
B |
A |
A |
D |
9.2.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
B |
C |
A |
A |
B |
C |
A |
A |
A |
D |
B |
A |
C |
A |
A |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
29 |
30 |
|
B |
A |
D |
C |
A |
B |
A |
C |
D |
A |
B |
A |
A |
A |
A |
|
31 |
32 |
33 |
34 |
35 |
36 |
37 |
38 |
39 |
40 |
41 |
42 |
43 |
44 |
45 |
|
C |
A |
D |
C |
B |
A |
B |
B |
B |
A |
C |
C |
C |
B |
A |
|
46 |
47 |
48 |
49 |
50 |
51 |
52 |
53 |
54 |
55 |
56 |
57 |
58 |
|
|
|
B |
B |
B |
A |
C |
A |
A |
D |
B |
A |
C |
C |
A |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
9.3.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
B |
A |
C |
B |
B |
A |
D |
A |
A |
A |
D |
C |
B |
B |
C |
10- бөлім. Эволюциялық даму. Слекция негіздері
10.1.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
A |
C |
C |
B |
D |
A |
B |
C |
A |
A |
A |
B |
B |
D |
C |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
29 |
30 |
|
C |
A |
C |
C |
B |
C |
C |
B |
A |
C |
A |
E |
B |
A |
A |
|
31 |
32 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
B |
A |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
10.2.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
A |
B |
C |
C |
B |
A |
A |
C |
B |
B |
B |
B |
C |
A |
B |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
29 |
30 |
|
B |
A |
C |
B |
C |
A |
A B C |
A |
A |
A |
B |
C |
A |
B |
B |
|
31 |
32 |
33 |
34 |
35 |
36 |
37 |
38 |
39 |
40 |
41 |
42 |
43 |
44 |
45 |
|
A |
D |
B |
A |
B |
B |
A |
B |
A |
C |
A |
B |
A |
D |
C |
|
46 |
47 |
48 |
49 |
50 |
51 |
52 |
53 |
54 |
55 |
56 |
57 |
58 |
59 |
60 |
|
E |
A |
A |
C |
B |
B |
A |
D |
D |
D |
A |
A |
B |
A |
B |
|
61 |
62 |
63 |
64 |
65 |
66 |
67 |
68 |
69 |
70 |
71 |
72 |
|
|
|
|
D |
A |
A |
A |
D |
C |
B |
A |
B |
C |
B |
C |
|
|
|
10.3.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
A |
B |
A |
B |
D |
C |
C |
A |
C |
D |
C |
A |
D |
B |
A |
11-бөлім
-
Қозғалыс
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
D |
B |
A |
B |
В |
B |
C |
B |
B |
C |
B |
A |
D |
D |
C |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
A |
B |
A |
D |
C |
А |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
12-бөлім. Көбею. Өсу. Даму.
12.1.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
A |
C |
B |
C |
A |
B |
A |
A |
B |
B |
A |
A C |
A |
B |
B |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
|
|
|
D |
A |
C |
A |
B |
B |
B |
F |
B |
B |
C |
C |
B |
|
|
12.2.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
B |
A |
A |
C |
A |
A |
A |
A |
B |
C |
D |
A |
A |
A B |
A |
|
16 |
17 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
D |
C |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
13-бөлім. Биомедицина және биоинформатика.
13.1.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
С |
В |
A |
A |
A C |
A |
A |
D |
C |
B |
C |
B |
D |
C |
A E |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
|
|
|
|
|
|
|
B F |
D |
D |
А |
С |
А |
С |
Д |
А |
|
|
|
|
|
|
13.2.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
C E F |
D |
A |
D |
D |
B |
C |
A |
D |
A |
A |
C |
D |
A B E |
A |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
|
|
|
|
|
|
|
D |
A B D |
D |
A E |
B C F |
D |
D |
B |
C |
|
|
|
|
|
|
14-бөлім. Биотехнология
14.1.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
|
|
|
|
A |
A |
D |
C |
A |
B |
A |
A |
D |
В |
А |
С |
|
|
|
14.2.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
A |
A |
E |
B |
A |
C |
A |
A |
E |
B |
F |
B |
A |
B |
B |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
29 |
30 |
|
D |
A |
B |
C |
D |
A |
D |
B |
C |
A |
С |
A |
A |
А Д F |
B C |
|
31 |
32 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
D E |
B |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
15-бөлім. Биосфера. Экожүйе. Популяция
15.1.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
B |
C |
C |
D |
A |
A |
B |
C |
С |
B |
A |
A |
D |
C |
D |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
29 |
30 |
|
D |
A |
C |
B |
C |
A |
B |
A |
A |
C |
A |
C |
A |
A |
A |
|
31 |
32 |
33 |
34 |
35 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
A |
A |
A |
B |
D |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
15.2.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
C |
C |
A |
C |
B |
C |
D |
A |
B |
A |
B |
A |
A |
B |
B |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
29 |
30 |
|
A |
A |
B |
B |
A |
A |
D |
A |
A |
D |
A |
C |
A |
B |
A |
|
31 |
32 |
33 |
34 |
35 |
36 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
C |
B |
A |
C |
A |
A |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
15.3.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
B |
D |
C |
A |
C |
B |
D |
C |
A |
A |
C |
A |
A C |
A |
D |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
|
|
|
|
A |
A |
A |
A |
B |
B |
B |
A |
B |
A |
D |
B |
|
|
|
15.4.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
A |
A |
A |
A |
A |
D |
A |
B |
A |
D |
A |
A |
C |
A |
A |
|
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
B |
B |
B |
A |
A |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
15.5.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
B |
B |
B |
A |
A |
C |
B |
B |
A |
B |
B |
C |
B |
C |
B |
|
16 |
17 |
18 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
A |
B |
B |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
15.6.
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
A |
A |
C |
D |
D |
C |
C |
B |
A |
D |
C |
C |
A |
A |
A |
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
-
Биология. 7 сынып А.Р.Соловьева, Б.Т.Ибраимова, Ж.Ә.Алина. Алматы «Атамұра»
2017 ж
-
Биология. 7 сынып Е.А.Очкур, Ж.Ж. Құрманғалиева. Алматы «Мектеп»
2017 ж
-
Биология. 8 сынып А.Р.Соловьева, Б.Т.Ибраимова. Алматы «Атамұра»
2018 ж
4. Биология. 9 сынып Н.Г. Асанов, А.Р.Соловьева, Б.Т.Ибраимова. Алматы «Атамұра» 2019ж
5. Биология. 10 сынып 1,2 бөлім ЖМБ Е.А.Очкур, Ж.Ж. Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» 2019ж
6. Биология. 11сынып 1,2 бөлім ЖМБ Н.Абылайханова, А.Қалыбаева, А.Пәрімбекова, Б.Үсіпбек, Е.Швецова. Алматы «Мектеп» 2020ж
7. Ұлттық тестілеу орталығының тест кітапшалары
Жүктеу Бөлісу
ЖИ арқылы жасау
Файл форматы:
docx
23.12.2024
294
Жүктеу
ЖИ арқылы жасау
Жариялаған:
Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз,
шағым қалдыра аласыз
шағым қалдыра аласыз
