Курс

1

Топ

ОП-24-11-2

Күні

Модуль /пән атауы

Пойыздардың тартылысың негіздері бойынша есеп шығару

Педагогтің Т.А.Ә.

(бар болса)

Садық Нұрбек Жандарбекұлы

Сабақтың тақырыбы:

Локомотив бөлшектерінің тозулардың себептері мен түрлері, олардың көлемін анықтау

1.Жалпы мәліметтер

Сабақтың түрі

Аралас сабақ

2. Сабақтың мақсаттары, міндеттері:

Доңғалақ жұбы. Түрі және қалыптастыру, куәләндіру және таңбалау жайында түсіндіру

3. Оқу процесінде білім алушылар меңгеретін, күтілетін нәтижелер

Доңғалақ жұбы. Түрі және қалыптастыру, куәләндіру және таңбалау жайында біледі

4. Қажетті ресурстар:

Компьютер,интерактивті тақта,оқулық,плакаттар,стендтер

5. Сабақтың барысы:

Кезең

Іс-ірекеттер мен тапсырмалар

Ресурстар

Жоспарлау кезеңі

20 мин.

• Оқыту әдістері

(Функционалдық сауаттылықты дамытуды ескере отырып, ұлттық құндылықтарды дамыту)

• Бағалау әдістері, құралдарымен таныстыру

• Үй тапсырмасы

1.Білім алушылармен амандасу, топ студенттерін түгендеу

2. Өзіңе сен, өзіңді алып шығар,
Еңбегің мен ақылың екі жақтап.

3.Сұрақ-жауап арқылы Үй тапсырмасын қайталау

Журнал

Оқыту (ұйымдастыру, өткізу)

50 мин.

• Материалын ұсыну

• Цифрлық білім беру ресурстарды және қосымша дереккөздерді қолдану

Жаңа материалды бекіту кезеңі. (Практикалық, зертханалық жұмысты тапсыру кезеңі) (20 минут)

Доңғалақ жұптары - вагондарды рельс бойымен бағыттауға және кузовтан түскен әр түрлі күштерді рельске және рельстен вагонға келетін күштерді өзіне қабылдап жіберу үшін арналған.

Доңғалақ жұптары екі доңғалақ бір біліктен тұрады. Доңғалақ жұптарының типі, негізгі өлшемдері және дайындалатын техникалық жағдайы мемлекеттік стандартпен белгіленеді, ал оларды жөндеу және техникалық қызмет көрсету теміржолды техникалық пайдалану ережелерімен, доңғалақ жұптарын жөндеу және куәләндіру нұсқаулығымен жүзеге асады.

Доңғалақ жұбының типтері біліктін типімен доңғалақтың диаметрімен анықталады. Роликті подшипниктерге арналған доңғалақ жұптары бірынғайландырылған, жолаушы және жүк вагондарында да қолданылады.

РУ1-950, РУ-950 және РУ-1050 типті доңғалақ жұптарында өстін шетіне подшипниктерді бұранда арқылы бекітсе, ал РУ1Ш-950 доңғалақ жұбында шайба арқылы бекітіледі. Бұндағы Ш әрпі « шайба» сөзін білдіреді.
Р- роликті

У- бірыңғайландырылған (унифицированный)

1-біліктің (ось)типі

Ш- шайба

950,1050- доңғалақтың диаметрі
Вагондағы доңғалақ жұптарының типі

Доңғалақ жұптары вагонның ең негізгі бөлшектерінің бірі оның қалыпты жұмыс жағдайы пойыздың қауіпсіз қозғалысын қолайлы етеді. Сол себепті олар белгілі бір талаптарға сәйкес болуы керек.

Доңғалақ жұптарына қойылатын негізгі талаптар:
Беріктігі жеткілікті болу керек

Тозуға төзімді болуы керек

Салмағы аз болуы керек (доңғалақ жұбының салмағы аз болса вагонның тарасы жеңілдейді, тара жеңілдегеннен вагонның қозғалысы кезінде жолдың үстіңгі қабатына түсетін динамикалық әсер азаяды)
Пойыздардың қалыпты қозғалысы үшін доңғалақтарды білікке суық күйде пресстің көмегімен берік қылып орнатады. Доңғалақ жұптарының ішкі жағының ара қашықтығы: жаңадан шыққан жылдамдығы 120 км/сағ дейін жүретін вагондарда 1440+3 мм. 120 км/сағ-тан 160 км/сағ дейін 1440 +3,-1 мм. Бағыттамалық бұрмада доңғалақ жұбымен рельстердің жақсы жанасуы үшін өлшемдердің ең төменгі ауытқу - 1 мм болып табылады. Күштердің доңғалақ жұптарына бірқалыпты жіберілуі үшін өстің шеткі жағынан доңғалақтың ішкі жағына дейінгі ара-қашықтықтың айырмашылығы 3 мм аспауы керек. Бір өске бекітілген доңғалақ жұбының диаметрлерінің айырмашылығы 1 мм аспауы қажет.
Доңғалақ жұптарын өлшеуге арналған шаблондар:
Штихмас – доңғалақ жұбының ішкі жағының ара-қашықтығын өлшеуге арналған шаблон.
Абсолютті шаблон – гребеннің қалындығын өлшеуге арналған.
Кронциркуль – ободтың енін өлшеу үшін арналған.
ДК (скоба) – доңғалақтың диаметрін өлшеуге арналған.
Доңғалақ.
Доңғалақ үш бөліктен тұрады: Обод, диск, ступица.
Айналу шеңбері (круг катания) - дөңгелектің ішкі жағынан 70 мм қашықтықта орналасқан . Айналу шеңберімен дөңгелектің диаметрі және обыттың қалыңдығы өлшенеді. Ободттың ені – 130 мм.ободттың қалындығы 25 мм төмен болмауы керек. Доңғалақтың диаметрі 950,1050 мм.
Гребень – ободтың негізгі бір бөлшегі. Гребеннің қалындығы өшенеді. Жолаушы вагондарында 120 км/сағ тан 140 км/сағ дейін эксплуатацияга рұқсат етілген гребеннің ең төменгі қалындығы 28 мм, 140км/сағ тан 160 км/сағ дейін 30 мм.Жаңадан шыққан вагондарда 33 мм.
Білік.Білік доғалақтарды орналастыруға арналған доңғалақ жұбының негізгі бір бөлшегі. Ол төрт бөліктен тұрады.

Білік
Шейка біліктің ортаңғы бөлігі алдын ала қол жетімділік бөлігі қол жетімділік бөлігі

Слайд Стенд Бейне ролик https://youtu.be/ZmY2uExhvlI?si=3XMFjBV0dsC13AgK

Бағалау бөлімі

10 мин.

Термин сөздермен жұмыс, қосымша ақпарат көздерінен іздену.

Рефлексия

Білемін Білдім Білгім келеді

Үй тапсырмасы

10 мин.

- Бақылау сұрақтары:

- Жаңа сабақ бойынша конспект жазу

- Термин сөздермен жұмыс, қосымша ақпарат көздерінен іздену

1. Қауіпсіздік ережелер не үшін қажет?.

2. Станса деген не?

3.Қандай жүйелерді білесің?

Курс

1

Топ

ОП-24-11-2

Күні

Модуль /пән атауы

Пойыздардың тартылысың негіздері бойынша есеп шығару

Педагогтің Т.А.Ә.

(бар болса)

Садық Нұрбек Жандарбекұлы

Сабақтың тақырыбы:

Букстар мен подшипниктер

1.Жалпы мәліметтер

Сабақтың түрі

Аралас сабақ

2. Сабақтың мақсаттары, міндеттері:

Букстар мен подшипниктер жайында түсіндіру

3. Оқу процесінде білім алушылар меңгеретін, күтілетін нәтижелер

Букстар мен подшипниктер жайында біледі

4. Қажетті ресурстар:

Компьютер,интерактивті тақта,оқулық,плакаттар,стендтер

5. Сабақтың барысы:

Кезең

Іс-ірекеттер мен тапсырмалар

Ресурстар

Жоспарлау кезеңі

20 мин.

• Оқыту әдістері

(Функционалдық сауаттылықты дамытуды ескере отырып, ұлттық құндылықтарды дамыту)

• Бағалау әдістері, құралдарымен таныстыру

• Үй тапсырмасы

1.Білім алушылармен амандасу, топ студенттерін түгендеу

2. Біріңді қазақ, бірің дос, көрмесең істің бәрі бос!3.Сұрақ-жауап арқылы Үй тапсырмасын қайталау

Журнал

Оқыту (ұйымдастыру, өткізу)

50 мин.

• Материалын ұсыну

• Цифрлық білім беру ресурстарды және қосымша дереккөздерді қолдану

Жаңа материалды бекіту кезеңі. (Практикалық, зертханалық жұмысты тапсыру кезеңі) (20 минут)

Букстер вагон жүріс бөліктерінің ең маңызды элеметтерінің бірі. Оның сенімді жұмыс істеуіне пойыздар қозғалысы қауіпсіздігі тікелей байланысты (көп жағдайларда). Букстер доңғалақ жүптары осьтерінің мойнына подшипниктер арқылы отырғызылған және де ол айналмалы қозғалысын вагонның ілгерілмелі қозғалысқа айналдырады және әртүрлі жылдықтарында жүмыс істейді. Букстер қабылдайды және доңғалақ жұптарына береді: жүк тиілген шанақтың салмағын сондай-ақ вагонның жүріс кездерінде пайда болған динамикалық күштерді. Букстер доңғалақ жұптарын осьтерін зақымданудан қорғайды.

2- сурет. Буксаның құрылысы

Букстар вагон жүріс бөліктерінің ең маңызды элементтерінің бірі. Оның сенімді жұмыс істеуіне байланысты (көп жағдайда ). Букстер доңғалақ жұптары осьтерінің мойнына подшипниктер арқылы отырғызылған және доңғалақ жұп айналмалы қлзғалысын вагонның ілгермелі қозғалысқа айналдырады және әр түрлі жылдылдықтарында жұмыс істейді. Букстар қабылдайды және доңғалақ жұптарына береді: жүк тиелген шанақтың салмағын сондай –ақ вагонның жүріс кезінде пайда болған динамикалық күштерді береді. Букстар доңғалақ жұптарын осьтерін ластанудан және зақымдандаудан қорғайды, майлау үшін резервуар және подшипниктің тұратын орны болып табылады. Олар доңғалақ жұп арбаша рамасына қатысты бойлық және көлденең жылжуларын шектейфйді. Оларға қойылатын талаптар:

-Олар қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз етуге тиіс,

-Олардың сенімділігі жоғары болуы керек, доңғалақ жұптардың айналуына аз керегі туғызуы керек

Слайд Стенд Бейне ролик UCCBq2nsJh0JCfumfel3scgQ

Бағалау бөлімі

10 мин.

Термин сөздермен жұмыс, қосымша ақпарат көздерінен іздену.

Рефлексия

Білемін Білдім Білгім келеді

Үй тапсырмасы

10 мин.

- Бақылау сұрақтары:

- Жаңа сабақ бойынша конспект жазу

-Термин сөздермен жұмыс, қосымша ақпарат көздерінен іздену

1. Қауіпсіздік ережелер не үшін қажет?

2. Станса деген не?

3. Қандай жүйелерді білесің?

Курс

1

Топ

ОП-24-11-2

Күні

Модуль /пән атауы

Пойыздардың тартылысың негіздері бойынша есеп шығару

Педагогтің Т.А.Ә.

(бар болса)

Садық Нұрбек Жандарбекұлы

Сабақтың тақырыбы:

Рессор аспаның ілмесі

1.Жалпы мәліметтер

Сабақтың түрі

Аралас сабақ

2. Сабақтың мақсаттары, міндеттері:

Рессор аспаның ілмесі жайында түсіндіру

3. Оқу процесінде білім алушылар меңгеретін, күтілетін нәтижелер

Рессор аспаның ілмесі жайында біледі

4. Қажетті ресурстар:

Компьютер,интерактивті тақта,оқулық,плакаттар,стендтер

5. Сабақтың барысы:

Кезең

Іс-ірекеттер мен тапсырмалар

Ресурстар

Жоспарлау кезеңі

20 мин.

• Оқыту әдістері

(Функционалдық сауаттылықты дамытуды ескере отырып, ұлттық құндылықтарды дамыту)

• Бағалау әдістері, құралдарымен таныстыру

• Үй тапсырмасы

1.Білім алушылармен амандасу, топ студенттерін түгендеу

2.Адамға — ақыл керек, іс керек, мінез керек.3.Сұрақ-жауап арқылы Үй тапсырмасын қайталау

Журнал

Оқыту (ұйымдастыру, өткізу)

50 мин.

• Материалын ұсыну

• Цифрлық білім беру ресурстарды және қосымша дереккөздерді қолдану

Жаңа материалды бекіту кезеңі. (Практикалық, зертханалық жұмысты тапсыру кезеңі) (20 минут)

Арбаша ілмесінің түрлері:

Жәй дара рессорлық ілме – рессор үстіндегі көлденең арқалық астына орналасқан.

Қос рессорлық ілменің бір жүйесі рессор үстіндегі арқалық астына, ал екіншісі – букс үстіне орналасқан. Олар қос доңғалаққа қысымды біртіндеп береді. Мұндай арбаша жолаушылар вагонында қолданылады. Үш қатарлы ілмелі арбаша өте аз пайдаланылады.

3- сурет. Арбашаның рессорлы ілмесінің сызбасы:

А) дара түрі Б) қос түрі

Рессорлар мен серіппелер соққыларды жұтуға және олардың вагон детальдарына әсерін азайтуға арналған.

Листтік рессорлар листтер санымен және олардың қималарымен ажыралады. Бұл вагон типтерімен және олардың жүк көтергіштігімен анықталады. Ортасында листтер шпилка-заклепкамен және оларға мықтап отырғызылған (кигізілген) қамытпен қосылады.

4 – сурет. Галаховтың эллиптикалық рессор:

 1, 5 – наконечник; 2 – заклепка; 3 – сухарь; 4 – вырез

Листтердың бірнеше қатарынан тұратын, иілген жақтарымен бір-біріне қараған және ұштары арнайы наконечниктермен қосылған рессор эллипстік деп аталады. Ең көп тараған және жасалынуы қарапайым Галаховтың эллипстік рессоры болып табылады. Ол түбірлік листтен, листтер жиынтығынан, қамыттан, жоғарғы және төменгі наконечниктерден тұрады. Эллипстік рессор листтерінің арасындағы үйкеліс мәжбүрлік үйкеліс амплитудаларын азайтады. Түскен жүктеменің әсерінен рессордың түзуленуі жүреді. Жүктемеден болатын оның иілуінің шамасы иілу стреласы (жебесі) деп аталады, ал фабрикалық жебе мен иілу жебесінің айырмасы- рессордың иілуі деп аталады. Мұндай рессорлады жүк, ескі құрылған жолаушы және изотермиялық вагондардың арбашаларында қолданады.

Серіппелері төрт, алты және сегіз осьті жүк вагондарының, сондай –ақ жолаушы және изотермиялық вагондар арбашалаларында цилиндрлі серіппелер сыналы фрикционды тербеліс сөндірушілермен комплект етіп қойылған.Мұндай сөндіргіштерді рессорлық аспалардың тербелу амплитудаларының шамадан тыс артып кетулерін болдырмау үшін қойылады. Олар жылжуларға пропорционал үйкеліс күштерін туғызады.

ЦНИИ-ХЗ-О арбашасының рессорлық комплектісінде серіппелер және тербелістіңғ сына сөндіргіштері бар. Қазіргі жолаушы вагондарында осындай мақсат үшін тербелістің гидравликалық сөндіргіштері қойылады, мұндағы пайда болатын кедергі күш жылжу жылдамдығына пропорционал.

Одан басқа букстық асу серіппелері ішіне фрикционды тербеліс сөндіргіштері қойылған.

3 3–

5-сурет. Эллипстік рессордың құрылысы

1 – түпкі рессор, 2- лист қабаты, 3- хомут 4,5 жоғарғы және төменгі наконечниктер

Слайд Стенд Бейне ролик https://youtu.be/XYixniDo2d4?si=nHxaxsBDDcPPly6Y

Бағалау бөлімі

10 мин.

Термин сөздермен жұмыс, қосымша ақпарат көздерінен іздену.

Рефлексия

Білемін Білдім Білгім келеді

Үй тапсырмасы

10 мин.

- Бақылау сұрақтары:

- Жаңа сабақ бойынша конспект жазу

-Термин сөздермен жұмыс, қосымша ақпарат көздерінен іздену

1.Букса торабының қызметі қандай?

2.Букса торабының ішінде қандай бөлшектер болуы мүмкін?

3.Букса торабы вагонның қай жерінде орналасқан?

Курс

1

Топ

ОП-24-11-2

Күні

Модуль /пән атауы

Пойыздардың тартылысың негіздері бойынша есеп шығару

Педагогтің Т.А.Ә.

(бар болса)

Садық Нұрбек Жандарбекұлы

Сабақтың тақырыбы:

Арбаша, рама, шанақ

1.Жалпы мәліметтер

Сабақтың түрі

Аралас сабақ

2. Сабақтың мақсаттары, міндеттері:

Арбаша, рама, шанақ жайында түсіндіру

3. Оқу процесінде білім алушылар меңгеретін, күтілетін нәтижелер

Арбаша, рама, шанақ жайында біледі

4. Қажетті ресурстар:

Компьютер,интерактивті тақта,оқулық,плакаттар,стендтер

5. Сабақтың барысы:

Кезең

Іс-ірекеттер мен тапсырмалар

Ресурстар

Жоспарлау кезеңі

20 мин.

• Оқыту әдістері

(Функционалдық сауаттылықты дамытуды ескере отырып, ұлттық құндылықтарды дамыту)

• Бағалау әдістері, құралдарымен таныстыру

• Үй тапсырмасы

1.Білім алушылармен амандасу, топ студенттерін түгендеу

2. Еккенің тікен болса, орғаның балауса болмас.3.Сұрақ-жауап арқылы Үй тапсырмасын қайталау

Журнал

Оқыту (ұйымдастыру, өткізу)

50 мин.

• Материалын ұсыну

• Цифрлық білім беру ресурстарды және қосымша дереккөздерді қолдану

Жаңа материалды бекіту кезеңі. (Практикалық, зертханалық жұмысты тапсыру кезеңі) (20 минут)

Жалпы қызметке арналған жабық вагон (әмбебап деп аталатын),моделі

II - 217 Алтай вагон жасау зауыты жасап шығарған,шанағының көлемі 120м³.

Оның шанағы екі жақты жылжымалы есіктермен 10 жабдықталған, шатырында 43 және бүйір қабырғаларында 6 жүк артуға арналған люктер бар.Жоғарғы шеткі жүктеу люктері пештік бөліктермен жабдықталған, ол қыс кезінде адамдарды тасу қажет болған жағдайда пеш орнатуға арналған.

6- сурет. Жабық вагонның суреті

1-шанақ, 2- соғу тартым соққылары; 3- тежеу қондырғылары; 4- жүріс бөлігі.

7- сурет. Хоппер вагонның құрылысы

Шанақ рамасы пісіріп қосылған хребтовой (жоталық)балкадан 18, екі бүйірлік бойлық 4, екі шкворендік 16, екі ұштық , 26 көлденең арқалықтардан тұрады. Шкворендік арқалықтар арасында екі негізгі (есіктік)және жеті аралық 14, сондай-ақ бойлық арқалықтыр 15 орналасқан.Олар еден төсенішін ұстап тұруға арналған.Есік өйығы астында екі жағынан да төменге түсуруге болатын аяқ қойғыштар(подножкалар )бар ,олар вагонда жумыс істеушілердің түсіп шығулары үшін орнатылған.Раманың консольді бөлігінің роскостар 17,сондай-ақ бойлық 19 және қысқа 20 арқалықтар орнатылған.

5-сурет. Жолаушы вагон

1 — тамбур тормозного конца вагона 2 — кладовая

3 — служебное отделение 4 — купе для отдыха проводников

5 — пассажирские купе 6, 7 — туалетные кабины

8 — тамбур нетормозного конца вагона 9 — малый коридор

10- үлкен дәріз — косой коридор

8- сурет. Жолаушы вагонның құрылысы

Арбашалар вагонның рельс жолы бойымен бағытталған қозғалысын қамтамаыз ету, барлық жүктемелерді бөлу және жалға беруді қамтамасыз ету үшін, сондай –ақ тартым және тартым тежеу күштерін қабылдауға арналған. Жүк вагондары астына екі –үш –төрт және көп өсті арбашалар қояды. Соңғылары жоғары жүк көтергішті арнайы вагондар – транспортерлерде қолданылады. Негізінен екі ості арбашалар қолданылады.Вагон арбашасы әдетте, мынадай бөліктерден тұрады: доңғалақ жұптардан, буксадан, рамадан (рама немесе бүйірліктер доңғалақ жүптарын біріктіреді, рессор аспаларынан рессор үсті арқалықтарды тіректерімен), тежеу жабдықтарынан.Жүк вагондары арбашаларын бір рет асылулы (әдетте орталық) етіп орындайды. Жолаушы және изотермиялық вагондар арбашалары – екі рет аспалы (орталық)Кезінде жолаушы вагондарының кейбір типтерінде үш аспалы арбашалар да қолданылған.Жүк вагондары үшін негізінен ЦНИИ-ХЗ-О типті арбашалар қолданылады. Оның бүйір рамасы құйылып жасынған. Арбашаның орта бөлігінде ойық жасалынған, онда екі қатарлы серіппелерден тұратын рессорлы комплексті орнатады. Тербелістің сына тәрізді сөндіргіштері рессор үстілік арқалықтың ұясына орналасқан, олар тік шеттерімен ауыспалы фрикционды планкалармен жанасады, соңғысы бүйірлік колонкплпрына бекітілген. Бүйірліктер ұштарында букстар үшін ойықтар жасалынған. Пайдалануда сондай –ақ ескі типті жүк арбашалары МТ -50де бар

Слайд Стенд Бейне ролик https://youtu.be/ZmY2uExhvlI?si=3XMFjBV0dsC13AgK

Бағалау бөлімі

10 мин.

Термин сөздермен жұмыс, қосымша ақпарат көздерінен іздену.

Рефлексия

Білемін Білдім Білгім келеді

Үй тапсырмасы

10 мин.

- Бақылау сұрақтары:

- Жаңа сабақ бойынша конспект жазу

- Термин сөздермен жұмыс, қосымша ақпарат көздерінен іздену

Курс

1

Топ

ОП-24-11-2

Күні

Модуль /пән атауы

Пойыздардың тартылысың негіздері бойынша есеп шығару

Педагогтің Т.А.Ә.

(бар болса)

Садық Нұрбек Жандарбекұлы

Сабақтың тақырыбы:

Жүк және жолаушы вагондары шанақтарының қызметі мен типтері олардың құрылысы

1.Жалпы мәліметтер

Сабақтың түрі

Аралас сабақ

2. Сабақтың мақсаттары, міндеттері:

Жүк және жолаушы вагондары шанақтарының қызметі мен типтері олардың құрылысы жайында түсіндіру

3. Оқу процесінде білім алушылар меңгеретін, күтілетін нәтижелер

Жүк және жолаушы вагондары шанақтарының қызметі мен типтері олардың құрылысы жайында біледі

4. Қажетті ресурстар:

Компьютер,интерактивті тақта,оқулық,плакаттар,стендтер

5. Сабақтың барысы:

Кезең

Іс-ірекеттер мен тапсырмалар

Ресурстар

Жоспарлау кезеңі

20 мин.

• Оқыту әдістері

(Функционалдық сауаттылықты дамытуды ескере отырып, ұлттық құндылықтарды дамыту)

• Бағалау әдістері, құралдарымен таныстыру

• Үй тапсырмасы

1.Білім алушылармен амандасу, топ студенттерін түгендеу

2. Ұл тәрбиелей отырып, халықты тәрбиелейміз, қыз тәрбиелей отырып, ұлт тәрбиелейміз. 3.Сұрақ-жауап арқылы Үй тапсырмасын қайталау

Журнал

Оқыту (ұйымдастыру, өткізу)

50 мин.

• Материалын ұсыну

• Цифрлық білім беру ресурстарды және қосымша дереккөздерді қолдану

Жаңа материалды бекіту кезеңі. (Практикалық, зертханалық жұмысты тапсыру кезеңі) (20 минут)

Конус пішінді доңғалақ тоғыны рельсті табанды жолда вагоншаларды центрлеуге мүмкіндік жасайды.

Екі білікті доңғалақтар үшін ең маңыздысы нығыздамалардың сенімділігі, бұлар майлардың ағып кетуін жəне подшипниктерге шаңның, балшықтардың, ылғалдардың кіріп кетуін болдырмайды.

Вагоншалардың шанағын қалындығы 5-6 мм болатын болат табақшалардан дəнекерлеу арқылы дайындалады. Шанақ пішіні вагон габариттерін толық пайдалану талаптарын қанағаттандыруы керек.

Шанақтардың қажалудан жəне коррозиядан тозуын төмендету үшін оларды төменгі қоспалы болаттардан, қыздырылып мырышталған немесе басқа берік металлдар қосылған мырышпен, сол сияқты арнайы лактар жағу арқылы жасайды. Болашағы зор бағыттардың бірі шанақтарды алюминий қоспаларынан дайындау. Соңғы уақыттарда кеніштік вагоншалардың шанағы əйнекті пластиктерменжасалған тəжірибелік үлгілері дайындалып шығарылды. Мұндай шанақтар металл шанақтарға қарағанда жеңіл жəне қызмет жасау мерзімі анағұрлым жоғары.

Буферлер вагондардың бір-бірімен соққыларын амортизациялау(жұмсарту) үшін қажет жəне оларды тіркегенде немесе ажыратқанда қолайлы. Буферлер конструкциясы бойынша қатаң жəне иілгіш болып бөлінеді. Иілгіш буферлер вагоншалар соққыларын серіппе не резенкелі төсемдер көмегімен жұмсартып отырады. Буферлер вагоншалардың алдыңғы немесе артқы қабырғасынан кемінде 100 мм шығып тұруы керек.

Тіркеме құрылғылары вагоншаларды құрамға қосу үшін жəне тартқыш күштерді беріп отыру үшін қызмет атқарады. Олар өте берік, сенімді жəне құрамдарды тез тіркеуге жəне ажыратуға ыңғайлы болуы керек. Тіркемелер әсер ету принципі бойынша автоматты болып, ал конструкциясы бойынша айналатын және айналмайтын болып бөлінеді. Автоматты тіркемелер сол сияқты буферлер қызметін атқарады, вагоншалар соқтығысқан кезде автоматты түрде тіркеліп, ал ажырату кезінде құлыпты қолмен əсер ету арқылы ашу керек. Айналмалы айналмалы тіркемелер айналмалы вагон аударғыштарға құрамды ажыратусыз вагонды айналдырып жүкті түсіре береді. Тіркеме конструкциясы вагоншалар арасында вертикальды жəне горизонтальды бағыттарда кейбір«ойнамалы» саңылаулар жасап отырады, сонымен қатар құрам орнынан қозғалғанда жəне тоқтағанда болатын үлкен соққыларға алып келетін вагондар арасындағы үлкен саңылауларды болдырмай отырады. Вагоншалардың кейбір түрлерін қолмен немесе бүкіл құрам бойынша автоматты түрде қосатын тежеуіштермен жабдықтайды.

Жалпы қызметке арналған жабық вагон (әмбебап деп аталатын),моделі II - 217 Алтай вагон жасау зауыты жасап шығарған,шанағының көлемі 120м³. Оның шанағы екі жақты жылжымалы есіктермен 10 жабдықталған, шатырында және бүйір қабырғаларында 6 жүк артуға арналған люктер бар.Жоғарғы шеткі жүктеу люктері пештік бөліктермен жабдықталған, ол қыс кезінде адамдарды тасу қажет болған жағдайда пеш орнатуға арналған.

Шанақ рамасы пісіріп қосылған хребтовой (жоталық)балкадан 18, екі бүйірлік бойлық 4, екі шкворендік 16, екі ұштық , 26 көлденең арқалықтардан тұрады. Шкворендік арқалықтар арасында екі негізгі (есіктік) және жеті аралық 14, сондай-ақ бойлық арқалықтыр 15 орналасқан.Олар еден төсенішін ұстап тұруға арналған.Есік өйығы астында екі жағынан да төменге түсуруге болатын аяқ қойғыштар(подножкалар) бар ,олар вагонда жумыс істеушілердің түсіп шығулары үшін орнатылған.Раманың консольді бөлігінің роскостар 17,сондай-ақ бойлық 19 және қысқа 20 арқалықтар орнатылған. Раскостар 17 соққы-тартым аспаптарына бойлық күштердің бір бөлігін шквареньдік арқалыққа беру және бойлық күшті шанақ рамасының орта бөлігіне бір келкі таратуға арналған. Жоталық арқалықтың 18 консольдік бөлігінде автоіліністің артқы тіреуші 22 орнатылған. Олар өзара шкварень тарабының күшейтуші пятник үсті қорабы мен біріктірілген. Сондай-ақ автоіліністің соққы разеткасымен 25 біріктірілген алдыңғы тірегіштерде 24 орнатылған. Артқы және алдыңғы тіреуштер аралығында жоталық арқалықтардың вертикаль(тік) қабырғаларында қорғауыш планкалар 23 орнатылған.

Слайд Стенд Бейне ролик UCUTvgnur0EPP5IuLJTDxMAg

Бағалау бөлімі

10 мин.

Термин сөздермен жұмыс, қосымша ақпарат көздерінен іздену.

Рефлексия

Білемін Білдім Білгім келеді

Үй тапсырмасы

10 мин.

- Бақылау сұрақтары:

- Жаңа сабақ бойынша конспект жазу

- Термин сөздермен жұмыс, қосымша ақпарат көздерінен іздену

Курс

1

Топ

ОП-24-11-2

Күні

Модуль /пән атауы

Пойыздардың тартылысың негіздері бойынша есеп шығару

Педагогтің Т.А.Ә.

(бар болса)

Садық Нұрбек Жандарбекұлы

Сабақтың тақырыбы:

Вагондардағы белгілер мен жазбалар

1.Жалпы мәліметтер

Сабақтың түрі

Аралас сабақ

2. Сабақтың мақсаттары, міндеттері:

Вагондардағы белгілер мен жазбалар жайында білу

3. Оқу процесінде білім алушылар меңгеретін, күтілетін нәтижелер

Вагондардағы белгілер мен жазбалар жайында біледі

4. Қажетті ресурстар:

Компьютер,интерактивті тақта,оқулық,плакаттар,стендтер

5. Сабақтың барысы:

Кезең

Іс-ірекеттер мен тапсырмалар

Ресурстар

Жоспарлау кезеңі

20 мин.

• Оқыту әдістері

(Функционалдық сауаттылықты дамытуды ескере отырып, ұлттық құндылықтарды дамыту)

• Бағалау әдістері, құралдарымен таныстыру

• Үй тапсырмасы

1.Білім алушылармен амандасу, топ студенттерін түгендеу

2. Өмірдің екі тірегі: үйренуден жалықпау, үйретуден аянбау. 3.Сұрақ-жауап арқылы Үй тапсырмасын қайталау

Журнал

Оқыту (ұйымдастыру, өткізу)

50 мин.

• Материалын ұсыну

• Цифрлық білім беру ресурстарды және қосымша дереккөздерді қолдану

Жаңа материалды бекіту кезеңі. (Практикалық, зертханалық жұмысты тапсыру кезеңі) (20 минут)

Вагондардағы белгілер жазулар

Жолаушылар вагонының механикалық жабдығы

Барлық теміржол вагондары екі паркке бөлінеді: жүк және жолаушылар. Жолаушылар паркін жолаушылар вагондары, пошта, багаж вагондары, мейрамхана вагондары, қызметтік-техникалық вагондар құрайды.

Ішкі орналасуы бойынша жолаушылар вагондары бөлінеді:

Білемін Білдім Білгім келеді купе

Білемін Білдім Білгім келеді плацкартные (ашық түрі)

Білемін Білдім Білгім келеді жұмсақ

Білемін Білдім Білгім келеді облысаралық байланыс

Барлық жолаушылар вагондары шанақтан, Рамадан, жүріс бөліктерінен, соққы-тарту аспаптарынан, тежегіштерден тұрады.

Толық металл вагонның корпусы рамамен бір бөлікті құрайды.

Бойлық және көлденең Арқалықтардан дәнекерленген вагон жақтауы дененің негізі болып табылады. Ол тарту және соққы күштерін, вагон корпусынан жүктемені қабылдайды.

Вагонның жүріс бөліктеріне негізгі тораптары арба жақтауы, доңғалақ жұптары, бесік құрылғысы, роликті мойынтіректері бар осьтер, серіппелер мен серіппелер болып табылатын арбалар жатады.

Соққы-тарту құрылғылары (автотіркеу жабдығы, өтпелі алаңдар, буферлер) вагондарды бір-бірімен және локомотивпен байланыстыруға, тарту және қысу күштерін бір вагоннан екіншісіне беруге, сондай-ақ вагондарды бір-бірінен белгілі бір қашықтықта ұстауға қызмет етеді.

Жылжымалы құрам, оның ішінде вагондар белгілі бір көлемде салынады. Теміржол көлігіндегі өлшемдерді сақтау-қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз етудің маңызды шарттарының бірі. Теміржол өлшемдері екі түрге бөлінеді: жылжымалы құрамның өлшемі және құрылымның жақындау өлшемі.

Жылжымалы құрамның өлшемі шекті көлденең контур деп аталады, оның ішінде тікелей көлденең жолға орнатылған жүктелген, сондықтан бос жылжымалы құрам орналастырылуы керек.

Құрылымның жақындау габари шекті көлденең контур деп аталады, оның ішіне жылжымалы құраммен тікелей өзара әрекеттесуге арналған құрылымдар мен құрылғылардың ешбір бөлігі кірмеуі керек.

Вагондардағы белгілер жазулар

ТМД жолдарында барлық жолаушылар вагондары үшін бірыңғай міндетті белгілер мен жазулар орнатылған, олар құрылыс және жөндеу кезінде қолданылады. Корпустың бүйір қабырғаларына Ресей Федерациясының Елтаңбасы, МПС белгісі, вагонның зауыттық нөмірі, жолдың шартты белгісі тіркемелер, вагон түрі, орындар саны, вагон ыдысы қолданылады. Шанақтың шеткі қабырғасына вагонның тіркеу пункті, зауыттық жөндеудің, деполық жөндеудің орындалатын орны мен уақыты, техникалық тексерулердің түрлері көрсетілген жазулар жазылады.

Білемін Білдім Білгім келеді Жолаушылар вагондарының Бүкіл паркі келесідей нөмірленген:

Әрбір жолаушылар вагонында 8 таңбалы нөмір бар, ол вагон шанағына терезе саңылауларының арасына 2 жолдан салынады:

1 - ші сан вагон түрі ( 0-жолаушы)

2, 3 сандар-тіркеу жолының индексі

4 – ші сан – вагон түрі (0 – жұмсақ "СВ", 1 – купе, 2 – плацкарт, отыруға арналған орындары бар 3 – облысаралық, 4 – почта, 5 – багаж және почта – багаж, 6 – вагон – мейрамхана, 7 – қызметтік – техникалық, 8-басқа министрліктердің вагондары ведомстволардың)

5,6,7 - ші сан-вагонның реттік нөмірі

8 – ші сан-бақылау, вагон нөмірін оқудың дұрыстығын анықтау үшін

Слайд Стенд Бейне ролик https://youtu.be/6XT2ZjxqJ2s?si=zYN--f9ol79_lEnC

Бағалау бөлімі

10 мин.

Термин сөздермен жұмыс, қосымша ақпарат көздерінен іздену.

Рефлексия

Білемін Білдім Білгім келеді

Үй тапсырмасы

10 мин.

- Бақылау сұрақтары:

1.Арбашаның қызметін сипаттап бер?

2. Арбаша вагонның қай жерінде орналасады?

3. Арбаша түрлерін атап бер?

4. Арбаша қандай болып келеді?

5. Арба шақасиеттерін сипаттап бер?

- Жаңа сабақ бойынша конспект жазу

- Термин сөздермен жұмыс, қосымша ақпарат көздерінен іздену.

Курс

1

Топ

ОП-24-11-2

Күні

Модуль /пән атауы

Пойыздардың тартылысың негіздері бойынша есеп шығару

Педагогтің Т.А.Ә.

(бар болса)

Садық Нұрбек Жандарбекұлы

Сабақтың тақырыбы:

Автоілініс қызметі мен құрылысы

1.Жалпы мәліметтер

Сабақтың түрі

Аралас сабақ

2. Сабақтың мақсаттары, міндеттері:

Автоілініс қызметі мен құрылысы жайында түсіндіру

3. Оқу процесінде білім алушылар меңгеретін, күтілетін нәтижелер

Автоілініс қызметі мен құрылысы ситпаттау жайында біледі

4. Қажетті ресурстар:

Компьютер,интерактивті тақта,оқулық,плакаттар,стендтер

5. Сабақтың барысы:

Кезең

Іс-ірекеттер мен тапсырмалар

Ресурстар

Жоспарлау кезеңі

20 мин.

• Оқыту әдістері

(Функционалдық сауаттылықты дамытуды ескере отырып, ұлттық құндылықтарды дамыту)

• Бағалау әдістері, құралдарымен таныстыру

• Үй тапсырмасы

1.Білім алушылармен амандасу, топ студенттерін түгендеу

2. Алдыңғы жақсы артқы жасқа тәлім айтпаса, ел болғаның қайсы. 3.Сұрақ-жауап арқылы Үй тапсырмасын қайталау

Журнал

Оқыту (ұйымдастыру, өткізу)

50 мин.

• Материалын ұсыну

• Цифрлық білім беру ресурстарды және қосымша дереккөздерді қолдану

Жаңа материалды бекіту кезеңі. (Практикалық, зертханалық жұмысты тапсыру кезеңі) (20 минут)

Автотіркегіш құрылғының қызметі мен типтері. Автотіркегіш құрылғының соғу-тарту жабдықтарына жатады және вагондардың өзара, не локомотивтер мен ілінісуіне, оларды бір-бірінен белгілі бір қашықтықта устауға арналған және де қозғалыс кезінде пайда болатын созу, қысу күштерін жұмсарту және беруді қабылдауға арналған. Бұл жабдықтың қалпына пойыздар қозғалысының қауіпсіздігі тәуелді.

Бұл жабдық біріккен құрылғыларға жатады, онда соғу және тарту-тіркеу құралдарының барлық функциялары қосылған. Темір жолдардың жылжымалы құрамын автотіркегішке ауыстыруға дейін ол бөлек құралдармен жабдықталған, онда соғу құралдары ретінде буферлік жинақтар орнатылатын, ал тіркегіш құралдар ретінде -шұралы упряжь орнатылатын. Қазіргі конструкциялы вагонның әрқайсысында автотіркегіш құрылғының екі жиынтығы орнатылған, олар вагон рамасының ұштарына орналастырған.

Жылжымалы құрамды автотіркегішке ауыстыру локомотивтердің тарту күшін тиімді падалануға, пойыз салмағын ұлғайтуға және темір жолдардың тасу және өткізу қаблеттілігін арттыруға, тіркеушінің ауыр да қиын еңбегін жеңілдетуге, пойыздардың құрастырылу процесі мен вагон айналымын жылдамдатуға, буферлік жиынтықтарды алып тастау есебінен вагон ыдысын азайтуға, бүйірлік және ұштық арқалықтарын женілдетуге мүмкіндік береді.

Автоматтық тіркегіштер үш типке бөлінеді: қатты емес, қатты және жартылай қатты. Автотіркегіште ілініскен корпустардың вертикальды бағытта қатыстық жылжуы болады.

Автотіркегіш механизмі (4- сурет) дегеніміз – құлып 1, құлып ұстағыш 2, өзінен өзі ажыраудан сақтандырғыш 3, құлыпты көтергіш 4, көтергіш валигі 5 және болт 6.

Құлып 1 екі ілініскен автотіркегішті жабуға арналған. Ол – конфигурациясы күрделі бөлшек. Оның жабу бөлігінің қалыңдауы құлыптың ашадан сығылуына кедергі жасайды. Құлыптың үсті сақтандырғышты асып қою үшін қызмет ететін шиппен б жабдықталған. Құлыптың астында радиальды беті а бар, ол қалтаның түбіне тіреледі және онымен домалай алады.

Құлыптың ортаңғы бөлігінде сопақ саңылау в бар, ол арқылы көтергіш валигі өткізіледі. Құлыптың астында бағыттағыш тіс г және сигналдық өскін д орналасқан, ол қызыл түске боялған.

Құлып ұстағыш 2 сақтандырғышпен бірге 3 құлыпты астыңғы қалыпта ілініскен автотіркегіштерде ұстап тұрады, ал көтергішпен 4 бірге оны істіңгі қалыпта ажыратылған автотіркегіштерде вагондарды оталдыруға дейін фриксациялайды. Құлып ұстағыштың лапасы ж, сопақ саңылаулы с және тең салмағы т бар. Құлып ұстағыштың лапасы қатарлас автотіркегішпен өзара әсерлеседі. Жиналған механизмде лапа теңсалмақтың әсерімен автотіркегіш ашасына шығады. Сопақ саңылау с құлып ұстағышты шипке асу үшін қызмет етеді, ол корпус қалтасының ішінде орналасқан.

Сопақ саңылаудың астында ажыратқыш бұрыш р бар, ол құлып көтергішімен өзара әсерлеседі.

Сақтандырғыш 3 екі иінді рычаг формасында болады. Автотіркегіштің ілініскен қалпындағы үстіңгі иіннің бүйір жағы құлып ұстағыш тең салмағының тіреуімен жабылады да, құлыптың қалта ішіне кетуіне кедергі жасайды және автотіркегішті өзін-өзі ажырап кетуден сақтайды.

қамтамасыз етеді: вагондардың ұрылысуы кезіндегі автоматтық ілініс; жылжымалы құрамды адамның вагондар арасына кіруінсіз-ақ ажырату және механизмді ажыратылған қалыпта ұстап тұру; механизмді ілініске дайын қалыпқа қайтару; кездейсоқ ажыраған автотіркегіштерді қалпына келтіру; маневрлік жұмыстар жасау («буфер! қалпына), ол кездегі ұрылысуда автотіркегіштер жалғанбаулары тиіс.

11-сурет. Автотіркеу құрылысы

І - артқы тірек; 2- бекітпе; 4-көмекші тақтайшасы; '5-баяулатқыш аппарат, 6-жетек қамыты; 7-тірек тақтасы; 8-сына; 9-алдыңғы тірек және соққы корабы; 10-ұстағыш;11 -маятпик ілмешегі; 12-орталықтандыру арқалық; 14-тізбск; 15-кіші тісі

Слайд Стенд Бейне ролик https://youtu.be/ZmY2uExhvlI?si=3XMFjBV0dsC13AgK

Бағалау бөлімі

10 мин.

Термин сөздермен жұмыс, қосымша ақпарат көздерінен іздену.

Рефлексия

Білемін Білдім Білгім келеді

Үй тапсырмасы

10 мин.

- Бақылау сұрақтары:

- Жаңа сабақ бойынша конспект жазу

- Термин сөздермен жұмыс, қосымша ақпарат көздерінен іздену

Курс

1

Топ

ОП-24-11-2

Күні

Модуль /пән атауы

Пойыздардың тартылысың негіздері бойынша есеп шығару

Педагогтің Т.А.Ә.

(бар болса)

Садық Нұрбек Жандарбекұлы

Сабақтың тақырыбы:

Электрленген темір жолдың жұмыс принципі

1.Жалпы мәліметтер

Сабақтың түрі

Аралас сабақ

2. Сабақтың мақсаттары, міндеттері:

Электрленген темір жолдың жұмыс принципі жайында түсіндіру

3. Оқу процесінде білім алушылар меңгеретін, күтілетін нәтижелер

Электрленген темір жолдың жұмыс принципі жайында біледі

4. Қажетті ресурстар:

Компьютер,интерактивті тақта,оқулық,плакаттар,стендтер

5. Сабақтың барысы:

Кезең

Іс-ірекеттер мен тапсырмалар

Ресурстар

Жоспарлау кезеңі

20 мин.

• Оқыту әдістері

(Функционалдық сауаттылықты дамытуды ескере отырып, ұлттық құндылықтарды дамыту)

• Бағалау әдістері, құралдарымен таныстыру

• Үй тапсырмасы

1.Білім алушылармен амандасу, топ студенттерін түгендеу

2. Өмірдің екі тірегі: үйренуден жалықпау, үйретуден аянбау. 3.Сұрақ-жауап арқылы Үй тапсырмасын қайталау

Журнал

Оқыту (ұйымдастыру, өткізу)

50 мин.

• Материалын ұсыну

• Цифрлық білім беру ресурстарды және қосымша дереккөздерді қолдану

Жаңа материалды бекіту кезеңі. (Практикалық, зертханалық жұмысты тапсыру кезеңі) (20 минут)

Электрлі жылжымалы құрам деп электр энергиясын түйіспе желісінен алып жұмыс істейтін электр қозғалтқыштары бар локомотиті немесе вагондарды айтады. Электрлі жылжымалы құрам электровоздардан, электр скцияларынан және электрпойыздардан тұрады. Олардың жұмыс істеу принципі: электр энергиясы қосалқы тартым электр станцияларынан түйіспе желісіне қоректендіреді. Түйіспе желісінен ток қабылдағыштар арқылы электр энергиясын электровоздар алады. Электр энергиясы элекетровоздардағы аппараттар арқылы тартым электр қозғалтқыштарына өтеді. Тартым электр қозғалтқыштары электр энергиясын механикалық қозғалтқыштары электр энергиясын механикалық энергияға айналдырады және тісті берілістер арқылы доңғалақ жұптарын айналдырады.

Электровоз деп электр қозғалтқыштарымен қозғалысқа келтірілетін локомотивті атайды, олар электр энергиясын контакт желісінен тоқ қабылдағыш арқылы алады, тоқ қабылдағыш тарту подстанциясына қосылған: пайдаланылатын тоқтың тегіне қарай электровоздарды ауыспалы тоқ электровоздары, тұрақты тоқ электровоздары, қосалқы қорек алатын электровоздар деп бөледі. Электровоздардың жабдықтары күрделі механикалық, электрлік және пневматикалық болады. Электровоздардың механикалық бөлігіне кузов, арба,рамалары, дөңгелектрер жұбы, тарту жетегі, рессорлық ілме, тежегіш жабдықтар жатады. Электровоз кузовы арнайы тіреулермен (2,3 сурет) кейде рессорлармен арбалардың рамаларына сүйенеді. ТМД елдерінде шығарылған электровоздардың секциялар санына қарай екі немесе төрт арбасы болады. Екі арба болса олардың әрқайсысы үш дөңгелектер жұбын (сегіз осьті электровоздар) орнатады. Рессорлардың арасында электровоздардың жолға тигізетін әсері азайтылады, электрвоз жабдықтары азырақ тозады. Дөңгелектер жұбы тартқыш деп аталатын қозғалтқыштармен айналдырылады. Қозғалтқыштар білікте дөңгелектер жұбының осьтерімен тісті бергіштермен (редукторлармен) жалғайды. Тартқыш қозғалтқыштармен айналдырылатын дөңгелектер жұбын қозғалушылар деп атайды.

Жеке тарту жетегі қазір кеңінен қолданылады, онда әр дөңгелектер жұбы өзінің тарту қозғалтқышымен айналады. Бірақ бір тарту жетегі арнайы редуктордың көмегімен екі не үш дөңгелектер жұбын айналдыра алады – моножетек деп аталады.

Электровоздардың электрлік бөлігі (тарту қозғалтқыштарынан басқа), тарту қозғалтқыштарын қосуға, локомотив қозғалысының жылдамдығы мен бағыты өзгертуге, электрлік тежеуге, жабдықты асқын салмақтан, асқын кернеулерден және қысқа тұйықталған тоқтардан сақтауға арналған көптеген аппараттардан құралады. Бұл аппараттардың конструкциясы пайдаланылатын тоқ тегіне байланысты болады. Жоғарғы кернеуде жұмыс істейтін электровоздың электр жабдықтары екі электрлік жоғарғы вольтті тізбекке біріккен.

Электровоз шанағы доңғалақ арбашаларына отырғзылған. Электровозда екі және үш білікті арбашалар пайдаланылады.Арба- шалардың әрбір білігіне жетек қозғалтқыштары орналастырылған. Тісті берілістің көмегімен олардан айналту иінкуші қос доңғалаққа беріледі.Шанақтың қорабы арнайы тірек құрылғылары арқылы арбашаларға отырғызылады.Электровоз арбашасы қораптан,буксті қос доңғалақтардан, рессорлар мен тежеуіш жабдықтардан тұрады.Арбашаларға жетек қозғалтқыштары бекітіледі.Арбашаның қорабы—өте курделі құрылыс,ол ұзына бойындағы екі арқалықтан және оларды қосып ұстайтын көлденең арқалықтардан тұрады.Рессорлық аспасы—Электровоздар мен электропоездардың қозғалыстары кездерінде жолда кедір-бұдырлар,рельстер түиіспе- лері,стрелка крестовиналары кездеседі.Олар элекртр жылжымалы құрамның бөлшектері мен жол жоғарғы құрылымының тозуын тездетеді.Осындай зиянды әсерлерді азайту үшін рессор аспалары қолданылады.Олардың элементтері вертикаль және горизонталь күштерді жутады немесе азайтады. Рессор аспасы мынадай негізгі элементтерден тұрады: лисстік рессордан, цилиндр серіппелерден, балансирлерден, аспалардан,чектерден,наклаткалардан және т.б.

Электрлі жылжымалы қурамда тартым электр қозғалтқыштың тіректік-остік және рамалық асуларын қолданады. Соңғысы,ереже ретінде маторлы вагондар мен жолаушы электровоздарында қолданады. Мұндай асу жоғары жылдамдықтарда механикалық бөліктің сапасын жақсартады. Электровоздың шанағы электр аппаратуралары мен басқа да жабдықтарды орналастыруға арналған.

Слайд Стенд Бейне ролик https://youtu.be/pZEFVbgPkHA?si=yBdaoqwHVUmCGMeD

Бағалау бөлімі

10 мин.

Термин сөздермен жұмыс, қосымша ақпарат көздерінен іздену.

Рефлексия

Білемін Білдім Білгім келеді

Үй тапсырмасы

10 мин.

- Бақылау сұрақтары:

- Жаңа сабақ бойынша конспект жазу

- Термин сөздермен жұмыс, қосымша ақпарат көздерінен іздену

Курс

1

Топ

ОП-24-11-2

Күні

Модуль /пән атауы

Пойыздардың тартылысың негіздері бойынша есеп шығару

Педагогтің Т.А.Ә.

(бар болса)

Садық Нұрбек Жандарбекұлы

Сабақтың тақырыбы:

Тепловоздың негізгі бөліктері, олардың қызметі

1.Жалпы мәліметтер

Сабақтың түрі

Аралас сабақ

2. Сабақтың мақсаттары, міндеттері:

Тепловоздың негізгі бөліктері, олардың қызметі жайында түсіндіру

3. Оқу процесінде білім алушылар меңгеретін, күтілетін нәтижелер

Тепловоздың негізгі бөліктері, олардың қызметі жайында біледі

4. Қажетті ресурстар:

Компьютер,интерактивті тақта,оқулық,плакаттар,стендтер

5. Сабақтың барысы:

Кезең

Іс-ірекеттер мен тапсырмалар

Ресурстар

Жоспарлау кезеңі

20 мин.

• Оқыту әдістері

(Функционалдық сауаттылықты дамытуды ескере отырып, ұлттық құндылықтарды дамыту)

• Бағалау әдістері, құралдарымен таныстыру

• Үй тапсырмасы

1.Білім алушылармен амандасу, топ студенттерін түгендеу

2. Серт адамды байлайды,
Ер жігіт серттен таймайды.

3.Сұрақ-жауап арқылы Үй тапсырмасын қайталау

Журнал

Оқыту (ұйымдастыру, өткізу)

50 мин.

• Материалын ұсыну

• Цифрлық білім беру ресурстарды және қосымша дереккөздерді қолдану

Жаңа материалды бекіту кезеңі. (Практикалық, зертханалық жұмысты тапсыру кезеңі) (20 минут)

Тепловозға жабдықтарды орналастырумен 2ТЭ10В жүк тепловозының мысалында танысамыз, ол 2ТЭ10Л тораптары жоғары деңгейде унификацияланған, сериялы магистральдық тепловоз негізінде жасалған. 2ТЭ10В тепловозы екі секциялы., яғни бір бірімен өзара байланысты 2 секция автотіркегіштерінен тұрады, ал секциялар рамасы үш осьтік екі арбаға тіреледі, арбалық роликті буксалары бар. Кузовтың опртаңғы бөлігінде дизель 7 және тұрақты тоқтың тарту генераторы 6 орналасады. Дизель мен генератор валдары жартылай қатты пластиналы муфтамен жалғасқан. Секцияның алдыңғы ұшында машинист кабинасы орналасқан, онда тексергіші және тексеру - өлшеу құралдары бар басқару пульті, автостопы және локомотив бағдаршамы бар атмосфералық локомотив сигнализациясы, радиостанция және басқа көмекші құралдар орнатылған. Машинаист кабинасында шу оқшаулаушы бар. Кабинаның артында екі жоғары вольтті камера орналасқан, оларда тепловоз қозғалысының бағытын өзгертуге арналған реверсор, түрлі релелер және басқа электр аппаратураларыорнатылған.

Дизель жүйесіндегі су мен майды салқындататын тепловоз сеекциясының артқы бөлігінде орналасқан. Тепловоздағы аккумуляторлық батарея дизельді қосуға, басқару тізбегін қоректендіруге және жарық беруге арналған. Негізгі бак астына отын багі ілінген.

Аккумуляторлық батареядан 32 дизельді электрлік қосу тоқ аккумуляторлық негізгі генераторының негізгі полюстерінде орналасқан.тарту генераторымен шығарылатын электр энергиясы кабельдерімен тарту электр қозғалтқыштарына 14 түседі. жәкірдің айналуы тартқыш тиісті бергіш арқылы тепловоздың дөңгелектер жұбына беріледі.

Ауа атмосферадан екі ауа тазартқышы арқылы екі автономды, параллельдіжұмыс істейтін ТЧ234Н-ОЧЧС типті турбокомпрессорларға 8 түседі (қысудың бірінші сатысы), ондағы ауаның қысымы 0,17 МП тдейін көтеріледі. Турбокомпрессордан қысылған ауа орталық жүретін басқышқа 4 келеді. (қысудың екінші сатысы), онда ауа 0,22 бМП 130 оС дейін көтеріледі..

Тежеу желісі мен электропневматикалық аппараттарға қорек беру үшін тепловозда екі сатылы ауа компрессоры 36 (КТ7 типті) орнатылған, ол тарту генераторының валынан алдыңғы таратқыш редуктор 35 және пластиналық муфта арқылы жұмыс істейді. Осы редуктордан кардан валдары және аралық тіреу арқылы екі машиналы агрегат 37 жұмыс істейді, ол гидромуфта арқылы 35 алдыңғы арбаның тартқыш электр тартқыштарының салқындату вентиляторы 20 жұмыс істейді.

Артқы тартқыш бір сатылы редуктор 24 валынан пластикалық муфта арқылы жұмыс істейді. Редуктордан 24 айналу артқы арбаның тартқыш электр қозғалтқыштары салқындататын желдеткішке 20 беріледі және май насосына беріледі, ал кардан валдары арқылы желдеткіш дөңгелегінің гидрожетегіне 13 беріледі. Редуктор қосарланғантығыз муфта арқылы айналуды синхрондық қоздырғыш валына 26 береді.

Салқындату жүйесіндегі судың айналуы үшін дизельдің алдыңғы бүйіріне екі су насосы салынған, олар дизельвалына жұмыс істейді. Су багі 10 екі бөлікке бөлінген – біреуінің сыйымдылығы 0,106 м, екіншінікі – 0,230 м. Бак қысымы резервуар қызметін атқарады, одан су жүйесі толтырылып отырады.

Жұмысшы бөлшектерді шестерняның май насосынан майлайды. Мұндағы дизель бөлшектерін майлауға арналған және піспектерді салқындатуға арналған май дизель мен су-май жылу айырбастағыштары 27 арасында айналады. Майды дизель арқылы шайқау үшін дизельдің жанында тепловоз рамасында май шайқайтын агрегат 22 орнатылған. Таратқыш редукторы картерінен май насостарымен дизель асты рамасына шығарылады. Дизельде түсетін май, үш типті дизельдермен тазартылады. Тепловоздың артқы бөлігінде салқындатқыш құрылғы орналасқан, ол су секцияларынан 12 және желдеткіштен 11 құралған. Салқындату жүйесіндегі су мен май температурасы желдету дөңгелегінің айналу жиілігін сатысыз автоматтық өзгерту есебінен реттеліп отырады. Қысқымерзімде реттеуді жеңілдету мақсатында жалюзиге механикалық жетегі бар жылыту чехолдарын жауып қояды.

Шанақтың негізгі бөлігінде басқару пульті бар кабина орналасқан 1. Кабинада агрегаттар жұмысын бақылауға арналған құралдар, ЖР – 3М радиостанциясы, автоматтық лок омотивсигнализациясы (АЛСН -1), локомтив бағдаршамы, жылдамдық өлшегіш СЛ-2М орнатылған. Тепловоздың әр секциясындағы басқару пультында агрегаттары жұмысын бақылауға арналған кейбір құралдар орнатылған.

Слайд Стенд Бейне ролик https://youtu.be/G_iU74SWdPE?si=MpaARh9POc0In6fN

Бағалау бөлімі

10 мин.

Термин сөздермен жұмыс, қосымша ақпарат көздерінен іздену.

Рефлексия

Білемін Білдім Білгім келеді

Үй тапсырмасы

10 мин.

- Бақылау сұрақтары:

- Жаңа сабақ бойынша конспект жазу

- Термин сөздермен жұмыс, қосымша ақпарат көздерінен іздену

Курс

1

Топ

ОП-24-11-2

Күні

Модуль /пән атауы

Пойыздардың тартылысың негіздері бойынша есеп шығару

Педагогтің Т.А.Ә.

(бар болса)

Садық Нұрбек Жандарбекұлы

Сабақтың тақырыбы:

Электрленген темір жолды электрмен қамтамасыз ету жүйесі

1.Жалпы мәліметтер

Сабақтың түрі

Аралас сабақ

2. Сабақтың мақсаттары, міндеттері:

Электрленген темір жолды электрмен қамтамасыз ету жүйесі жайында түсіндіру

3. Оқу процесінде білім алушылар меңгеретін, күтілетін нәтижелер

Электрленген темір жолды электрмен қамтамасыз ету жүйесі жайында біледі

4. Қажетті ресурстар:

Компьютер,интерактивті тақта,оқулық,плакаттар,стендтер

5. Сабақтың барысы:

Кезең

Іс-ірекеттер мен тапсырмалар

Ресурстар

Жоспарлау кезеңі

20 мин.

• Оқыту әдістері

(Функционалдық сауаттылықты дамытуды ескере отырып, ұлттық құндылықтарды дамыту)

• Бағалау әдістері, құралдарымен таныстыру

• Үй тапсырмасы

1.Білім алушылармен амандасу, топ студенттерін түгендеу

2. Күшіңе сенбе, адал ісіңе сен. 3.Сұрақ-жауап арқылы Үй тапсырмасын қайталау

Журнал

Оқыту (ұйымдастыру, өткізу)

50 мин.

• Материалын ұсыну

• Цифрлық білім беру ресурстарды және қосымша дереккөздерді қолдану

Жаңа материалды бекіту кезеңі. (Практикалық, зертханалық жұмысты тапсыру кезеңі) (20 минут)

Теміржол көлігінде пойыздар жүрісі жылжымалы құрамның тартым күші – локомотивтермен іске асырылады. Жұмыс түріне қарай локомотивтер: жүк пен жолаушылар тасымалдайтын және маневр жасайтын болып үшке бөлінеді.

Конструкциялары және бірінші қозғалтқыштарының түріне қарай локомотивтер электровоздар (олардың түрлері), моторлы вагондар (электрички), тепловоздар (дизельді пойыздар, мотовоздар, автомотрисалар) паровоздар, газотурбовоздар болып бөлінеді.

Электровоз дегеніміз – ол тартым күші түйіспе желісі арқылы электрмен қоректенетін тартым қозғалтқыштары бар локомотив.

Тепловоз дегеніміз - тартым күші онда орнатылған дизельмен жүзеге асырылады.

Автомотриса дегеніміз – іштен жанатын қозғалтқышы бар дизель немесе карбюратор типті өзі жүретін вагон.Мотовоз дегеніміз – қуаты аздау локомотив.Газотурбовоз деп – қозғалтқышы газ турбинасынан тұратын локомотивті айтады.

Электровоздың 3₀+3₀ деген біліктік сипаттамасы оның үш білікті екі арбашаларының қосақталғанын, әр қос доңғалақ жеке тартым күшімен жабдықталғанын көрсетеді. Тепловоздың 2(3₀+3₀) деген сипаттамасы, екі секциялы тепловоз, әр секциясы үш білікті екі арбашадан тұратынын, әрбір қос доңғалақ жеке тартым күшімен жабдықталғанын, әр секциясының жеке жұмыс істей алатынын көрсетеді.

Мысалы, айнымалы (бір фазалы) токты электровоздардың серияларына мынандай нөмірлер берілген: төрт біліктісіне сегіз біліктісіне ВЛ80 нен ВЛ99 ға дейін.

Реостатты тежеуіші бар ВЛ80 электровозы ВЛ 80^т деп, ал рекуперативті тежеуішті болса – ВЛ 80^р деп белгіленеді.

Электровоздар мен моторлы вагондар электрлі жылжымалы құрамды құрайды. Пайдаланатын токтың түріне қарай электровоздар айнымалы токты, тұрақты токты және қос қоректі болып бөлінеді.

Техникалық сөздер

ТҚК – техникалық қызмет көрсету

КЖ – күрделі жөндеу

АЖ- ағымдық жөндеу

ТР текущий ремонт – АЖ ағымдық жөндеу

КР- капитальный ремонт – КЖ күрделі жөндеу

Слайд Стенд Бейне ролик https://youtu.be/ZmY2uExhvlI?si=3XMFjBV0ds

Бағалау бөлімі

10 мин.

Термин сөздермен жұмыс, қосымша ақпарат көздерінен іздену.

Рефлексия

Білемін Білдім Білгім келеді

Үй тапсырмасы

10 мин.

- Бақылау сұрақтары:

- Жаңа сабақ бойынша конспект жазу

- Термин сөздермен жұмыс, қосымша ақпарат көздерінен іздену

Курс

1

Топ

ОП-24-11-2

Күні

Модуль /пән атауы

Пойыздардың тартылысың негіздері бойынша есеп шығару

Педагогтің Т.А.Ә.

(бар болса)

Садық Нұрбек Жандарбекұлы

Сабақтың тақырыбы:

Түйіспе желінің қондырғысы, түйіспе ілмелерінің түрі

1.Жалпы мәліметтер

Сабақтың түрі

Аралас сабақ

2. Сабақтың мақсаттары, міндеттері:

Түйіспе желінің қондырғысы, түйіспе ілмелерінің түрі жайында түсіндіру

3. Оқу процесінде білім алушылар меңгеретін, күтілетін нәтижелер

Түйіспе желінің қондырғысы, түйіспе ілмелерінің түрі жайында біледі

4. Қажетті ресурстар:

Компьютер,интерактивті тақта,оқулық,плакаттар,стендтер

5. Сабақтың барысы:

Кезең

Іс-ірекеттер мен тапсырмалар

Ресурстар

Жоспарлау кезеңі

20 мин.

• Оқыту әдістері

(Функционалдық сауаттылықты дамытуды ескере отырып, ұлттық құндылықтарды дамыту)

• Бағалау әдістері, құралдарымен таныстыру

• Үй тапсырмасы

1.Білім алушылармен амандасу, топ студенттерін түгендеу

2.Ақырын жүріп,анық бас,
Еңбегің кетпес далаға.

3.Сұрақ-жауап арқылы Үй тапсырмасын қайталау

Журнал

Оқыту (ұйымдастыру, өткізу)

50 мин.

• Материалын ұсыну

• Цифрлық білім беру ресурстарды және қосымша дереккөздерді қолдану

Жаңа материалды бекіту кезеңі. (Практикалық, зертханалық жұмысты тапсыру кезеңі) (20 минут)

Тартым күші желісі түйіспе және рельс желісінен, қоректендіруші және сорушы желіден тұрады. Түйіспе желісі өткізгіштердің, конструкциялар мен жабдықтардың жиынтығы болып саналады. Ол электр энергиясын қосалқы тартым станциясынан жылжымалы құрамның ток қабылдағышына жеткізіп, локомотивтің барлық атмосфералық жағдайда және жоғары жүріс жылдамдығында токты үздіксіз қабылдауын қамтамасыз етеді.Магистральді темір жолдарда қосалқы атмосферадан электр энергиясын электровоздар мен электрпойыздардың ток қабылдағыштарына ауалық түйіспе желісі бойынша алып келеді. Түйіспе желісінің резерві болмағандықтан оның құрылғыларына жоғары талаптар қойылады. Олар өте сенімді және кез келген атмосфералық жағдайларда ток қабылдауды қамтамасыз етулері, ұзақ мерзімді және құрылымы қарапайым болуы тиіс. Түйіспе желісінің сенімділігі оның құрылымдық элементтерінің механикалық беріктігімен, түйіспе желісінің тозуға төзімділігімен, аралықтар мен станцияларда өзара байланыспаған жекелей телімдерге (жол топтары, парктері және т.б.) бөлінумен (секцияларға бөлінуімен) қамтамасыз етіледі.

Түйіспе желісінің негізгі элементтеріне көтеріп алып жүруші түйіспелік және күшейтуші өткізгіштер, бұл өткізгіштерді бекітетін бөлшектермен ажыратқыштар (изоляторлы), ұстап тұрушы құрылғылар мен тіректер жатады. Темір жолдарда негізінн тізбекті шынжырлы түйіспе асылулары қолданылад

13 – сурет. Түйіспе желісінің сұлбасы

Контактілі қосылыстардың (КС) көмегімен электр тізбегінің элементтері бір-бірімен және электр энергиясының көздері мен тұтынушыларымен байланысады.

Электрлік байланыс-бұл электр тізбегінің үздіксіздігін қамтамасыз ететін элементтердің жанасуы. Басқаша айтқанда, бұл контактіні, байланысты құрайтын құрылымдық түйін.

Өткізгіштер арасында электр байланысы бір ток өткізгіш элементті екіншісіне басқан кезде болттар, бұрандалар, қысқыштар, серіппелер, тойтармалар, бірлескен деформация (престеу, бұрау), сондай – ақ дәнекерлеу, дәнекерлеу немесе адгезиялық ілінісу-желімдеу арқылы жүзеге асырылады.

Байланыс қосылыстары бөлінбейтін, жиналмалы және ажыратылатын болып бөлінеді. Бөлінбейтін түйіспелі қосылыстар-бұл мүмкін емес қосылыстар

Біріктірілетін бөлшектердің немесе біріктірілетін материалдың (дәнекерленген, дәнекерленген, тойтарылған, сығылған және желімделген қосылыстар) кем дегенде біреуін бұзбай бөлшектелген.

Жиналмалы түйіспелі қосылыстар-қосылатын бөлшектерді (болт, бұрандалы және сына қосылыстары) бұзбай бөлшектеуге болады.

Ажыратылатын байланыс қосылымдары-штепсель мен розеткадан тұратын құрылғылар. Ток өткізгіш бөліктердің байланыс түріне байланысты қосылыстарды бөлуге болады

Физикалық дәнекерленген контактісі бар және механикалық (сығымдалған) контактісі бар сығымдалған толық металл. Сығымдалған қосылыстар қарапайым және күрделі болуы мүмкін. Біріншісі екі қатты құрылымды өткізгіштер арасында, екіншісі көп сымды сым мен ұшы (жеңдер және т.б.) арасында немесе екі көп сымды сымдар арасында қалыптасады.

Мақсаты бойынша ашық және жабық тарату құрылғыларында жұмыс істейтін байланыс қосылыстары қосылыстарға, қосылыстарға және тармақтарға бөлінеді.

Қалыпты режимдегі токтардың және авариялық режимдердің қысқа мерзімді токтарының ұзақ уақыт өткізілуі үшін электр қондырғыларының ток өткізгіш бөліктерінің түйіспелі қосылыстары, стандарттар мен техникалық шарттарға сәйкес келетін параметрлер мен сипаттамалар қолданылады.

Контактілі қосылыстың кедергісі оны дайындағаннан кейін бүкіл өткізгіштің эквивалентті бөлігінің кедергісінен аспауы керек. Егер контактілі қосылыс әртүрлі материалдардан жасалған өткізгіштерден пайда болса, оның кедергісі өткізгіштің өткізгіштігі төмен эквивалентті бөлігінің кедергісімен салыстырылуы керек.

Жұмыс барысында контактілі қосылыстың кедергісі бүкіл ядроның кедергісінің 1,8 мәнінен аспауы керек.

Слайд Стенд Бейне ролик https://youtu.be/X_Xju_mfSmQ?si=Cl_RWB5X2O7iFYIk

Бағалау бөлімі

10 мин.

Термин сөздермен жұмыс, қосымша ақпарат көздерінен іздену.

Рефлексия

Білемін Білдім Білгім келеді

Үй тапсырмасы

10 мин.

- Бақылау сұрақтары:

- Жаңа сабақ бойынша конспект жазу

- Термин сөздермен жұмыс, қосымша ақпарат көздерінен іздену

1.CА-3 автотіркеуішінің қызметін айтып бер?

2.Са-3 автотіркеуішінің құрылғыларын сипаттап бер?

Курс

1

Топ

ОП-24-11-2

Күні

Модуль /пән атауы

Пойыздардың тартылысың негіздері бойынша есеп шығару

Педагогтің Т.А.Ә.

(бар болса)

Садық Нұрбек Жандарбекұлы

Сабақтың тақырыбы:

Электровоздың құрылғысының жалпы схемасы мен жұмысы

1.Жалпы мәліметтер

Сабақтың түрі

Аралас сабақ

2. Сабақтың мақсаттары, міндеттері:

Электровоздың құрылғысының жалпы схемасы мен жұмысы жайында түсіндіру

3. Оқу процесінде білім алушылар меңгеретін, күтілетін нәтижелер

Электровоздың құрылғысының жалпы схемасы мен жұмысы жайында біледі

4. Қажетті ресурстар:

Компьютер,интерактивті тақта,оқулық,плакаттар,стендтер

5. Сабақтың барысы:

Кезең

Іс-ірекеттер мен тапсырмалар

Ресурстар

Жоспарлау кезеңі

20 мин.

• Оқыту әдістері

(Функционалдық сауаттылықты дамытуды ескере отырып, ұлттық құндылықтарды дамыту)

• Бағалау әдістері, құралдарымен таныстыру

• Үй тапсырмасы

1.Білім алушылармен амандасу, топ студенттерін түгендеу

2. Қарап отырма, бiр нәрсеге жарап отыр, кәсiп болмай, нәсiп болмас. 3.Сұрақ-жауап арқылы Үй тапсырмасын қайталау

Журнал

Оқыту (ұйымдастыру, өткізу)

50 мин.

• Материалын ұсыну

• Цифрлық білім беру ресурстарды және қосымша дереккөздерді қолдану

Жаңа материалды бекіту кезеңі. (Практикалық, зертханалық жұмысты тапсыру кезеңі) (20 минут)

Электровоз-бұл электр тогын пайдаланып, оны байланыс желісінен, байланыс сымы арқылы алатын локомотив, сондықтан ол жұмыс істеуі үшін үлкен инфрақұрылымды қажет етеді: байланыс желісі, тартқыш қосалқы станциялар және т.б., бірақ ол қуаттылықта, жылдамдықта жақсы жеңеді және оны пайдалану үнемді. Біздің теміржолдарда электровоздарды қуаттандыру үшін екі ток жүйесі қолданылады: тұрақты және айнымалы. Тұрақты токтың байланыс желісіндегі кернеу — 3000 Вольт, ал айнымалы токтың байланыс желісінде – 25000 вольт.

бұдан шығатын болсақ, теміржолдарда токтың екі түрінің электровоздары қолданылады: тұрақты және ауыспалы, олардың дизайнында екі жүйені біріктіретін өкілдер бар, қос электровоздар деп аталады, Мен олар туралы төменде айтамын. Электровоздардың дизайнында не ортақ екенін қарастырайық.

Тартқыш электр қозғалтқыштары

Біз Электротехника негіздерін жадымызда аздап сергітеміз. Егер біз магнит өрісіне өткізгішті (жақтауды) қойып, оны айналдыра бастасақ, онда дәл осы жақтауда электр тогы пайда болады, осылайша біз генератор аламыз. Егер сіз осы жақтауда ток өткізсеңіз, онда сіз электр қозғалтқышын аласыз. Физика заңдарынан ток өткізгіштің айналасында магнит өрісі пайда болатыны белгілі – енді бұл екі магнит ағыны да қосылып, токпен жақтауды айналдырады. Бұл барлық электр қозғалтқыштарының жұмыс принципі.

Толығырақ: электровоздардың барлық тартқыш электр қозғалтқыштары (ТЭД) күрделі электр машиналары, тұрақты магниттермен біздің өнеркәсіп барлық электр машиналарын қамтамасыз ете алмайды, сондықтан арматураны айналдыру үшін қажетті магнит ағыны өткізгіштерде электр тогын өткізу арқылы жасалады, бұл деп аталады – қоздыру орамасы және ол электр қозғалтқышының қаңқасында орналасқан. оның бүкіл шеңбері. Бұл орамға негізгі полюстер, қосымша полюстер және компенсациялық орамалар кіреді. Тартқыш электр қозғалтқышының якорьі ядродан, коллектордан және өзек ойықтарына сәйкес келетін орамнан тұрады. Қоздыру орамасындағы және якорь орамасындағы ток мөлшері сәйкесінше якорьдің айналымы мен электр қозғалтқышының қуатымен реттеледі.

Реостатты және регенеративті тежеу режимі бар, яғни тартқыш электр қозғалтқышының арматурасынан (TED) ток өшіп, арматура қоздыру орамасының магнит өрісінде айналады және бұл қазірдің өзінде генератор. Генераторларда қарсы ЭҚК деп аталатын күш пайда болады, бұл күш әрқашан якорьдің айналуына қарсы бағытталған және ол өте үлкен. Сондықтан реостатты немесе регенеративті тежеу режимінде электровоз Автоматты тежегіштерді қолданбай, өзінің барлық ТЭД-ін тежейді, бұл ұзақ түсулерде өте тиімді және жүк және жолаушылар пойыздарының тегіс жүруін қамтамасыз етеді. Бұл электровоздың барлық жүйелері жұмыс істейді.

Екі ток жүйесінің барлық дерлік электровоздарында тұрақты токтың тартқыш электр қозғалтқыштары қолданылады. Бұл қозғалтқыш арматурасына ток беретін щеткасы бар коллекторлық қозғалтқыштар. Электровоздарда айнымалы токтың асинхронды тартқыш электр қозғалтқыштарын қолдану бойынша белсенді әзірлемелер жүргізілді, бұл локомотивтің құнын едәуір арзандатады және оның салмағын азайтады, бірақ бұл қозғалтқыштарды басқару жүйелерінде қиындықтар туындады. Қазіргі уақытта бұл мәселе шешілді және қазірдің өзінде асинхронды ТЭД бар электровоздар паркі жұмыс істейді..

Слайд Стенд Бейне ролик https://youtu.be/ZmY2uExhvlI?si=3XMFjBV0dsAgK

Бағалау бөлімі

10 мин.

Бағдаршам әдісі

Рефлексия

Білемін Білдім Білгім келеді

Үй тапсырмасы

10 мин.

- Бақылау сұрақтары:

- Жаңа сабақ бойынша конспект жазу

- Термин сөздермен жұмыс, қосымша ақпарат көздерінен іздену

Курс

1

Топ

ОП-24-11-2

Күні

Модуль /пән атауы

Пойыздардың тартылысың негіздері бойынша есеп шығару

Педагогтің Т.А.Ә.

(бар болса)

Садық Нұрбек Жандарбекұлы

Сабақтың тақырыбы:

Электровоздың арбашасы

1.Жалпы мәліметтер

Сабақтың түрі

Аралас сабақ

2. Сабақтың мақсаттары, міндеттері:

Электровоздың арбашасы жайында түсіндіру

3. Оқу процесінде білім алушылар меңгеретін, күтілетін нәтижелер

Электровоздың арбашасы жайында біледі

4. Қажетті ресурстар:

Компьютер,интерактивті тақта,оқулық,плакаттар,стендтер

5. Сабақтың барысы:

Кезең

Іс-ірекеттер мен тапсырмалар

Ресурстар

Жоспарлау кезеңі

20 мин.

• Оқыту әдістері

(Функционалдық сауаттылықты дамытуды ескере отырып, ұлттық құндылықтарды дамыту)

• Бағалау әдістері, құралдарымен таныстыру

• Үй тапсырмасы

1.Білім алушылармен амандасу, топ студенттерін түгендеу

2. Байлық - мұрат емес, жоқтық - ұят емес. 3.Сұрақ-жауап арқылы Үй тапсырмасын қайталау

Журнал

Оқыту (ұйымдастыру, өткізу)

50 мин.

• Материалын ұсыну

• Цифрлық білім беру ресурстарды және қосымша дереккөздерді қолдану

Жаңа материалды бекіту кезеңі. (Практикалық, зертханалық жұмысты тапсыру кезеңі) (20 минут)

Арбаша. Ол рамадан 1 (15сур), доңғалақ жұбынан 3, букстерден 4, рессорлық аспалардан 5, тартым электр қозғалтқыштарының аспаларынан, тежеу жүйесінен 6 және тісті берілістерден тұрады. Арбаша рамасы вертикаль күштерді шанақтан доңғалақ жұптарына және тартым және тежеу горизонталь күштерін береді, оларға тартым қозғалтқыштары 2 мен тежеу жабдықтары орнатылады

.

Арбаша рамасына соққы күштері мен қисық жолдарда пайда болатын бүйірлік күштер де әсер етеді.

Арбаша рамалары пісірмелі қосылысты мысалы ВЛ80 электровозының рамасы шкворендік 3 және екі ұштық көлденең брустармен пісіріп қосылған екі боковинадан (бүйірлік арқалықтан) тұрады.

Оларға әртүрлі қызметке арналған бөліктер бекітіледі.

Доңғалақ жұптары. Доңғалақ жұптары электровоздың (вагонның ) рельсті жол бойынша қозғалысын бағыттайды, тартым және тежеу күштерін береді, статикалық және динамикалық күштерді қабылдайды, тартым электрқозғалтқыштарының айналмалы қозғалысын электровоздың ілгерілемелі қозғалысына айналдырады. Олар экипаждың ең жауапты элементі, өйткені оның күйіне қозғалыс қауіпсіздігі тікелей байланысты.

Букс түйіндері. Букс арқылы доңғалақ жұптарына электровоз салмағынан верткаль жүктемелер (күштер) беріледі, ал доңғалақ жұптарынан арбаша рамасына – тартым, тежеу күштері және бүйірлік горизонталь күштер беріледі.

Электровоздар мен моторлы вагондарда букс түйіндерінің екі типі қолданылады: жақты (челюстные) және жақсыз (безчелюстные) және жақсыз (безчелюстные). Жақсыз букс түйіндері оларды пайдалану кезінде майлауды қажет етпейді, сондықтан қәзіргі электровоздарда тек қана жақсыз букс түйіндері қолданылады.

Рессор аспасы.

Электровоз шанағы доңғалақ арбашаларына отырғзылған. Электровозда екі және үш білікті арбашалар пайдаланылады.Арба- шалардың әрбір білігіне жетек қозғалтқыштары орналастырылған. Тісті берілістің көмегімен олардан айналту иінкуші қос доңғалаққа беріледі.Шанақтың қорабы арнайы тірек құрылғылары арқылы арбашаларға отырғызылады.Электровоз арбашасы қораптан,буксті қос доңғалақтардан, рессорлар мен тежеуіш жабдықтардан тұрады.Арбашаларға жетек қозғалтқыштары бекітіледі.Арбашаның қорабы—өте курделі құрылыс,ол ұзына бойындағы екі арқалықтан және оларды қосып ұстайтын көлденең арқалықтардан тұрады.Рессорлық аспасы—Электровоздар мен электропоездардың қозғалыстары кездерінде жолда кедір-бұдырлар,рельстер түиіспе- лері,стрелка крестовиналары кездеседі.Олар элекртр жылжымалы құрамның бөлшектері мен жол жоғарғы құрылымының тозуын тездетеді.

16 –сурет. Электровоздың сұлбасы

Слайд Стенд Бейне ролик https://youtu.be/G_iU74SWdPE?si=MpaARh9POc0In6fN

Бағалау бөлімі

10 мин.

Термин сөздермен жұмыс, қосымша ақпарат көздерінен іздену.

Рефлексия

Білемін Білдім Білгім келеді

Үй тапсырмасы

10 мин.

- Бақылау сұрақтары:

- Жаңа сабақ бойынша конспект жазу

- Термин сөздермен жұмыс, қосымша ақпарат көздерінен іздену

Курс

1

Топ

ОП-24-11-2

Күні