ОҚО Кентау қаласы мамандандырылған

«Дарын» мектеп-интернаты

АШЫҚ САБАҚ

Тақырыбы: § 5.8 . Термодинамиканың бірінші заңын изороцестерге қолдану.

Дайындаған:М.Зайниддинов

Физика пән мұғалімі

Кентау 2017 ж

Сабақ тақырыбы:§ 5.8 . Термодинамиканың бірінші заңын изороцестерге қолдану.

Сабақ мақсаты:

Білімділік:Изопроцестер туралы түсінік қалыптастыруды әрі қарай жалғастыру, термодинамиканың бірінші заңын изопроцестерге қолдану. Осы тақырып бойынша ҰБТ есептерін шығарып үйрену.

Дамытушылық: Оқушылардың жеке ой қабілеттерін дамыту, белсенділік пен қызығушылықтарын арттыру.

Тәрбиелік: Оқушылардың ғылыми дүниетанымын қалыптастыру, жауапкершілікке, тиянақтылыққа, еңбекқорлыққа тәрбиелеу.

Сабақ әдісі: сұрақ-жауап, баяндау.

Сабақ түрі:аралас

Сабаққа керекті құралдар: интерактивті тақта,

Сабақ барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

ІІ. Үйге берілген тапсырмалардың тексеру.

Физикалық диктант

1. Ішкі энергия температураға тәуелді ме ?

2. Температура, көлем,қысым термодинамикалық параметрлер ме ?

3. Мына тәсілдер ішкі энергияны өзгерте ала ма?

жұмыс жасау және жылу беру

4. А=p∆v. Механикалық жұмыстың формуласы ма?

5. Ішкі энергияның өлшем бірлігі Дж ма ?

6. Термодинамика нені зерттейді?

7. Ішкі энергия дегеніміз не?

8. Бір атомды идеал газдың ішкі энергиясының формуласын жазыңдар

9. Термодинамиканың бірінші заңының формуласын жаз.

10. Термодинамикалық жұмыстың формуласын жаз.

ІІІ. Жаңа сабақ.

Изохоралық процесс.

Изохоралық процесс кезінде газға берілетін энергия:

Тұрақты көлемдегі газдың меншікті жылу сыйымдылығы:

Изохоралық процесс кезіндегі берілген жылу мөлшері:

Бір атомды идеал газ үшін:

Изобаралық процесс.

Изобаралық процесс үшін термодинамиканың бірініш заңы:

Изобаралық процесс кезіндегі берілген жылу мөлшері:

Бір атомды идеал газдың меншікті жылу сыйымдылығы:

Сонда изобаралық процесс кезінде берілген жылу мөлшері:

Екі атомды идеал газбен жұмыс істесек:

Изотермиялық процесс.

Изотермиялық процесс үшін термодинамиканың бірінші заңы:

Газдың осы процестегі жылу сыйымдылығы шексіздікке тең.

Идеал газдың изобаралық және изохоралық процестеріндегі меншікті жылу сыйымдылықтарының арасындағы байланыс:

-тұрақты қысым кезіндегі мольдік жылу сыйымдылық.

-тұрақты көлем кезіндегі мольдік жылу сыйымдылық.

-Майер формуласы.

ІV.

Есептер шығару.

1. Изотермиялық процесс кезінде газға 2∙108 Дж жылу мөлшері берілген.Ішкі энергияның өзгерісін анықтаңыз?

2. Термодинамиканың бірінші заңы ∆U=Q теңдеуімен өрнектелетін процесті ата?

3. Массасы 20г белгісіз газды тұрақты қысымды 10 К ге қыздыру үшін 182,4 Дж ,ал тұрақты көлемде қыздыру үшін 129,8 Дж жылу мөлшері қажет.Бұл газ қандай газ?

3. Болған соң интерактивті тақтада тест тапсырмасын орындайды.

1. Көлем тұрақты болған жағдайда процесс қалай аталады?

А) Изотермиялық

Б) Изохоралық

В) Изобаралық

Г) Адиабаталық

2. Гей - Люссак қай жылы газ заңын тағайындады және процесс қалай аталады?

А) Изобаралық, 1802 ж

Б) Изотермиялық, 1822 ж

В) Изохоралық, 1800 ж

Г) Адиабаталық, 11832ж

3. Берілген газдың массасы үшін бір параметр өзгермейтін процесс қалай аталады?

А) Изотермиялық

Б) Температуралық

В) Изопроцесс

Г) Термостат

4. Р1/Т1= Р2/Т2 теңдеуін тағайындаған кім?

А) Шарль

Б) Гей - Люссак

В) Менделеев

Г) Бойль - Мариотт

5. Макродененің күйін сипаттайтын параметрлер қандай?

А) Р, Т, М

Б) P, V, M

B) P, V, Т

Г) P, T, R

Топтарға тапсырмалар

1топ. Зат мөлшері 3 моль гелий жабық ыдыста тұр.Газға

3 кДж жылу берілсе ыдыстағы температура қандай?

2топ. Массасы 1,6 кг сутегі газын изобаралық қыздыру үшін

9,4 МДж жылу мөлшері кетті.Газдың жұмысын табыңдар.

3топ. Массасы 1кг газды 1 К-ге қыздыру үшін

тұрақты қысымда 912 Дж жылу мөлшері қажет.Ал тұрақты көлемде қыздыру үшін қажетті жылу мөлшері 649 Дж. Бұл қандай газ?

№1. 127 ⁰С температурадағы массасы 4г гелийдің ішкі энергиясы неге тең? (М(Не)=4*10^-3 кг/моль)

№2. Бір атомды идеал газдың 2 молін 50 К-ге қыздырған. Газдың ішкі энергиясының өзгерісі? (R=8,31 Дж/моль )

№3. Молекулаларының саны 10²⁸ бір атомды идеал газдың температурасы 73°С-дан 127°С -ға дейін артқанда ішкі энергиясының өзгерісі неге тең?

№4. 500 г темір кесегін -10⁰С-тан +10⁰С-қа дейін қыздыру үшін қажетті жылу мөлшері (темірдің меншікті жылу сыйымдылығы 780Дж/кг⁰С)

№5. Газдың 800 молін 500 К-ге изобаралық қыздырған. Газдың жұмысын анықтаңыз? (R=8,31 Дж/моль )

№6. Массасы 4 кг гелийді 100 К-ге изохоралы қыздыру үшін қажетті жылу мөлшерін және газдың жұмысын анықтаңыз? ( М=4*10^-3 кг /моль);

1. Жаңа сабақтың тақырыбы бойынша

• не түсіндіңіз?

• 2. Термодинамиканың бірінші заңын изопроцестер үшін тұжырымдаңдар.

Бағалау.

Үйге тапсырма.

§ 5.8 .

Талапкердің есептерінен өтілген тақырып бойынша 10 есеп шығару.

Майер формуласын қорытып шығарып келу.

«Семантикалық картаны толтыру». Сұрақ пен дұрыс жауаптың қилысына «+» таңбасын қойыңыз. (екі сұрақтың жауабы біреу болуы мүмкін)

V. Қорытындылау. &57,11 жаттығу 14-16.

Оқушылар «Кері байланыс» тақтасына ойларын білдіреді.

VIІ.Бағалау.

Бағалау парағы. Физика. Сынып 10 А Оқушы._________________________

Қорытынды баға:___________

Дұрыс жауап, жақсы қатысқаны-1 ұпай

Толық емес -0,5 ұпай

Жауап жоқ немесе қатыспады-0 ұпай

Ұпай бойынша бағалау

VIІІ.Үйге тапсырма: §§5.7. 5.8 .11-жаттығу. №14, №15, №16.

V. Қорытындылау. &57,11 жаттығу 14-16.

Оқушылар «Кері байланыс» тақтасына ойларын білдіреді.

VIІ.Бағалау.

Бағалау парағы. Физика. Сынып 10 А Оқушы._________________________

Қорытынды баға:___________

Дұрыс жауап, жақсы қатысқаны-1 ұпай

Толық емес -0,5 ұпай

Жауап жоқ немесе қатыспады-0 ұпай

Ұпай бойынша бағалау

VIІІ.Үйге тапсырма: §§5.7. 5.8 .11-жаттығу. №14, №15, №16.

10-сынып.

Сабақ тақырыбы:§§5.7. 5.8 . Термодинамиканың бірінші заңын изороцестерге қолдану.

Сабақ мақсаты:

• Изопроцестер туралы түсінік қалыптастыруды әрі қарай жалғастыру, термодинамиканың бірінші заңын изопроцестерге қолдану, заттың жылу сыйымдылығының өтіп жатқан процестерге тәуелділігі, туралы түсінік беру.

• Оқушылардың өз бетімен ғылым ой қорытындыларын жасай білуге жетелеу.

• Оқушылардың ғылыми дүниетанымын қалыптастыру, жауапкершілікке, тиянақтылыққа, еңбекқорлыққа тәрбиелеу.

Сабақ әдісі: сұрақ-жауап, баяндау.

Сабақ түрі:аралас

Сабаққа керекті құралдар: компьютер, видеопроектор, слайдтар.

Сабақ барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

ІІ. Үйге берілген тапсырмалардың орындалуын тексеру. Тақырып бойынша қойылатын сұрақтар:

• Румфорд, Дэви және Джоуль тәжірибелерінің жылу табиғатын зерттеудегі рөлі қандай?

• Оларды жүргізгеннен кейін қандай қорытындылар жасалды?

• Майер мен Гельмгольцтың жылулық құбылыстарды зерттеуге сіңірген еңбектері қандай?

• Энергияның сақталу және түрлену заңы неліктен әмбебап сипат алады?

ІІІ. Жаңа ұғым беру.

Изохоралық процесс.

Изохоралық процесс кезінде газға берілетін энергия:

Тұрақты көлемдегі газдың меншікті жылу сыйымдылығы:

Изохоралық процесс кезіндегі берілген жылу мөлшері:

Бір атомды идеал газ үшін:

Изобаралық процесс.

Изобаралық процесс үшін термодинамиканың бірініш заңы:

Изобаралық процесс кезіндегі берілген жылу мөлшері:

Бір атомды идеал газдың меншікті жылу сыйымдылығы:

Сонда изобаралық процесс кезінде берілген жылу мөлшері:

Екі атомды идеал газбен жұмыс істесек:

Изотермиялық процесс.

Изотермиялық процесс үшін термодинамиканың бірінші заңы:

Газдың осы процестегі жылу сыйымдылығы шексіздікке тең.

Идеал газдың изобаралық және изохоралық процестеріндегі меншікті жылу сыйымдылықтарының арасындағы байланыс:

-тұрақты қысым кезіндегі мольдік жылу сыйымдылық.

-тұрақты көлем кезіндегі мольдік жылу сыйымдылық.

-Майер формуласы.

Адиабаталық процесс.

Адиабаталық процесс үшін термодинамиканың бірінші заңы:

Адиаталық процесс Пуассон теңдеуімен сипатталады:

деп идеал газдың тұрақты қысым кезіндегі жылу сыйымдылығының идеал газдың тұрақты көлем кезіндегі жылу сыйымдылығына қатынасын түсінеді:

ІV. Есептер шығару. 11-жаттығу. №14 №15, №16.

VI. Қорытындылау.

VIІ.Бағалау.

VIІІ.Үйге тапсырма: :§§5.7. 5.8 .11-жаттығу. №17, №18, №21.