|
|
|
|
|
|
|
|
|
Тексерілді_____________ |
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
Сабақ №11 Тіктөртбұрыш, ромб, квадрат және |
Мектеп№30 Көктөбе орта мектебі |
|
|||||||||
|
олардың белгілері мен қасиеттері |
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
Күні: 10.10.17 |
|
Мұғалімнің аты-жөні: |
|
Ж.Күлімбек |
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Сынып: 8 |
|
Қатысқан оқушы саны: |
|
|
Қатыспаған оқушы саны: |
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
Осы сабақта қол |
Оқушылар: осы тақырып бойынша білу, түсіну, талдау, қолдану, анализ, |
|
|||||||||
|
жеткізілетін оқу |
синтез ойлау дағдыларын қалыптастырады. |
|
|
|
|
||||||
|
мақсаттары |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Сабақтың мақсаты |
Тақырып аясында берілген есептерді шығара алады, яғни теориялық алған |
|
|||||||||
|
білімін практикада қолдана алады. |
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
Жетістік |
|
Оқушылар осы тақырып бойынша білу, түсіну, талдау, қолдану, анализ, |
|
||||||||
|
критерийлері |
|
синтез ойлау дағдыларын қалыптастыруы тиіс. |
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
Осы тақырыпқа қатысты терминдерді үш тілде меңгереді, қазақ, орыс, |
|
|||||||
|
|
|
|
ағылшын тіліндегі әдебиеттердегі материалдарды меңгере алады. Ол үшін |
|
|||||||
|
|
|
|
мынадай сөздіктер қолданамын. |
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Қазақша |
|
Русский |
|
English |
|
||
|
|
|
|
|
Барлық бұрыштарының |
|
Сумма всех углов |
|
Sum of all angles |
|
||
|
|
|
|
|
қосындысы |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Төртбұрыш диагоналы |
|
Диагонал |
|
Diagonal of quadrilateral |
|
||
|
Тілдік мақсат |
|
|
|
|
четыреугольника |
|
|
|
|
||
|
|
|
Ромб |
|
Ромб |
|
Rhombus |
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
Квадрат |
|
Квадрат |
|
Square |
|
||
|
|
|
|
|
Трапеция |
|
Трапеция |
|
Trapezoid |
|
||
|
|
|
|
|
Тең бүйірлі |
|
Равнобедренная |
|
Isosceles |
|
||
|
|
|
|
|
Тік |
|
Прямая |
|
Right |
|
||
|
|
|
|
|
Ортық қабырға |
|
Общая сторона |
|
Common side |
|
||
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
Болашаққа бағдар: Рухани жаңғырудың 6 негізгі бағыты - бәсекеге |
|
|||||||
|
Құндылықтарды |
қабілеттілік, прагматизм, білімнің салтанат құруы, сананың ашықтығы, Туған |
|
|||||||||
|
дамыту |
|
жер бағдарламасы, латын әліпбиіне көшу, «100 жаңа оқулық» аясында |
|
||||||||
|
|
|
|
патриоттыққа тәрбиелеу |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Пәнаралық |
|
Геометрия, тұрмыста қолдана алу |
|
|
|
|
|||||
|
байланыс |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
АКТ қолдану |
|
Интерактивті тақста, интернет ресурстары (сайттар, видеолар, есептер), |
|
||||||||
|
дағдылары |
|
таратпа материалдар, көрнекі-демонстрациялық құралдар, фигуралар |
|
||||||||
|
Бастапқы білім |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
Сабақ барысы |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Сабақтың |
|
Сабақта орындалатын іс-әрекеттер |
|
|
Оқыту |
|
|||||
|
кезеңдері |
|
|
|
ресурстары |
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
Басы |
|
Ұйымдастыру сәті |
|
|
|
|
|
|
|
||
|
3 минут |
|
Үй жұмысын тексеру |
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
Математикалық логикалық есептер беру арқылы «Миға шабуыл» |
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

Негізгі бөлім Тақырыпты ашу
-
минут
Анықтама: Барлық бұрыштары тік болатын параллелограмды тіктөртбұрыш деп атайды.
Анықтамадан тіктөртбұрыш параллелограмның дербес жағдайы екені белгілі, олай болса параллелограмның барлық қасиеттері тіктөртбұрыштың қасиеттері болады. Онда «параллелограмм» сөзінің орнына «тіктөртбұрыш» деп қойып қасиеттерін айтып шығыңдар. (Оқушылардан сұралады)
1-қасиет: Тіктөртбұрыштың қарама-қарсы қабырғалары тең 2-қасиет: Диагональдары оны тең екі үшбұрышқа бөледі 3-қасиет: Диагональдары қиылысу нүктесінде тең екіге бөлінеді. 4-қасиет: Бір бұрышының биссектрисасы тең бүйір үшбұрыш түзеді. Осы қасиеттерден басқа тіктөртбұрышқа тән қасиеттер: «Тіктөртбұрыштың диагональдары тең болады.»
БерілгенАВСД- тіктөртбұрыш
Д/К: АС
Дәлелдеу
Бұл тік бұрышты үшбұрыштарды <А=<Д=900
АВ=ДС. АД-ортақ. Екі катеті бойынша ВАД мен СДА. Онда оның қалған элементтері де тең, гипотенузалары ВД=АС: бізге дәлелдеу керегі де осы еді.
Тік төртбұрыштың белгілері:
-
белгісі: Егер параллелограмның диагональдары тең болса, онда ол тіктөртбұрыш болады.
Тексерілді_____________
![]()
Берілгені: АВСД

параллелограмм
АС=ВД
Дәлелдеу керек:
-
А= В= С= D =900
Дәлеледеу: АС= BD - шарт бойынша, параллелограмм қасиеттері бойынша АО=ОС, ВО= OD , АО=ОС=ВО. ВОС, АОВ- теңбүйірлі үшбұрыштар, бұдан <2=<4. <1=<3. Ал АВС- ның ішкі бұрыштарының қосындысы
<3+<1+<2+<4=1800
2 (<1+<2)=1800
<1+<2=900 <АВС=900
Онда А= В= С= D =900 теорема дәлелденді.
-
белгісі: Егер параллелограмның бір бұрышы тік болса, онда ол тіктөртбұрыш болады.
-
белгісі: Егер төртбұрыштың үш бұрышы тік болса, онда ол тік төртбұрыш болады.
Тіктөртбұрыштың төбелері арқылы өтетін шеңбер болады. Оның центрі диагоналдардың қиылысу нүктесі болады.

|
|
|
|
R= |
1 |
АС= |
1 |
ВД |
|
|
|
||||
|
|
|
|
2 |
2 |
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
Р=2 (АВ+АД) |
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Топпен |
1. Кестені төртбұрыштардың белгілеріне сәйкес «+» и «-» |
|
|
|||||||||||
|
жұмыс |
таңбаларымен толтырыңыз. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
25 минут |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Белгілер: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
![]()
Қарама-қарсы қабырғалары
параллель
Барлық қабырғалары тең
![]()
Қарама-қарсы бұрыштары
тең, іргелес бұрыштарының
қосындысы 1800
Барлық бұрыштары тік
Диагоналдары қилысып,
қилысу нүктесінде қақ
бөлінеді
Диагоналдары тең
Диагоналдары өзара
перпендикуляр және сәйкес
бұрыштарының
биссектрисасы болады
-
Квадраттың анықтамасын тұжырымдаңыз. Квадраттың қасиеттері мен белгілерін қорытып шығарыңыз. Сәйкес сызба салыңыз.
-
Ромбының анықтамасын тұжырымдаңыз. Ромбының қасиеттері мен белгілерін қорытып шығарыңыз. Сәйкес сызба салыңыз.
-
Тіктөртбұрыштың анықтамасын тұжырымдаңыз. Тіктөртбұрыштың қасиеттері мен белгілерін қорытып шығарыңыз. Сәйкес сызба салыңыз.
-
Тіктөртбұрыштың диагоналдары тең екендігін дәлелдеңіз.
-
Екі іргелес қабырғалары тең болатын параллелограмның ромб болатынын дәлелдеңіз.
-
Қабырғасы және екі диагональ бойынша параллелограмм салыңыз.
-
Көршілес екі қабырғасы арқылы тіктөртбұрыш салыңыз.
-
Қабырғасы және арасындағы бұрыш арқылы ромб салыңыз.
-
Диагональдары бойынша квадрат салыңыз.
![]()
|
Соңы |
Сабақты қортындылау |
|
|
|
|
2 минут |
Бағалау |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Үйге тапсырма: №76,90 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз
Тіктөртбұрыш, ромб, квадрат және олардың белгілері мен қасиеттері
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Тексерілді_____________ |
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
Сабақ №11 Тіктөртбұрыш, ромб, квадрат және |
Мектеп№30 Көктөбе орта мектебі |
|
|||||||||
|
олардың белгілері мен қасиеттері |
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
Күні: 10.10.17 |
|
Мұғалімнің аты-жөні: |
|
Ж.Күлімбек |
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Сынып: 8 |
|
Қатысқан оқушы саны: |
|
|
Қатыспаған оқушы саны: |
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
Осы сабақта қол |
Оқушылар: осы тақырып бойынша білу, түсіну, талдау, қолдану, анализ, |
|
|||||||||
|
жеткізілетін оқу |
синтез ойлау дағдыларын қалыптастырады. |
|
|
|
|
||||||
|
мақсаттары |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Сабақтың мақсаты |
Тақырып аясында берілген есептерді шығара алады, яғни теориялық алған |
|
|||||||||
|
білімін практикада қолдана алады. |
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
Жетістік |
|
Оқушылар осы тақырып бойынша білу, түсіну, талдау, қолдану, анализ, |
|
||||||||
|
критерийлері |
|
синтез ойлау дағдыларын қалыптастыруы тиіс. |
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
Осы тақырыпқа қатысты терминдерді үш тілде меңгереді, қазақ, орыс, |
|
|||||||
|
|
|
|
ағылшын тіліндегі әдебиеттердегі материалдарды меңгере алады. Ол үшін |
|
|||||||
|
|
|
|
мынадай сөздіктер қолданамын. |
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Қазақша |
|
Русский |
|
English |
|
||
|
|
|
|
|
Барлық бұрыштарының |
|
Сумма всех углов |
|
Sum of all angles |
|
||
|
|
|
|
|
қосындысы |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Төртбұрыш диагоналы |
|
Диагонал |
|
Diagonal of quadrilateral |
|
||
|
Тілдік мақсат |
|
|
|
|
четыреугольника |
|
|
|
|
||
|
|
|
Ромб |
|
Ромб |
|
Rhombus |
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
Квадрат |
|
Квадрат |
|
Square |
|
||
|
|
|
|
|
Трапеция |
|
Трапеция |
|
Trapezoid |
|
||
|
|
|
|
|
Тең бүйірлі |
|
Равнобедренная |
|
Isosceles |
|
||
|
|
|
|
|
Тік |
|
Прямая |
|
Right |
|
||
|
|
|
|
|
Ортық қабырға |
|
Общая сторона |
|
Common side |
|
||
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
Болашаққа бағдар: Рухани жаңғырудың 6 негізгі бағыты - бәсекеге |
|
|||||||
|
Құндылықтарды |
қабілеттілік, прагматизм, білімнің салтанат құруы, сананың ашықтығы, Туған |
|
|||||||||
|
дамыту |
|
жер бағдарламасы, латын әліпбиіне көшу, «100 жаңа оқулық» аясында |
|
||||||||
|
|
|
|
патриоттыққа тәрбиелеу |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Пәнаралық |
|
Геометрия, тұрмыста қолдана алу |
|
|
|
|
|||||
|
байланыс |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
АКТ қолдану |
|
Интерактивті тақста, интернет ресурстары (сайттар, видеолар, есептер), |
|
||||||||
|
дағдылары |
|
таратпа материалдар, көрнекі-демонстрациялық құралдар, фигуралар |
|
||||||||
|
Бастапқы білім |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
Сабақ барысы |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Сабақтың |
|
Сабақта орындалатын іс-әрекеттер |
|
|
Оқыту |
|
|||||
|
кезеңдері |
|
|
|
ресурстары |
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
Басы |
|
Ұйымдастыру сәті |
|
|
|
|
|
|
|
||
|
3 минут |
|
Үй жұмысын тексеру |
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
Математикалық логикалық есептер беру арқылы «Миға шабуыл» |
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

Негізгі бөлім Тақырыпты ашу
-
минут
Анықтама: Барлық бұрыштары тік болатын параллелограмды тіктөртбұрыш деп атайды.
Анықтамадан тіктөртбұрыш параллелограмның дербес жағдайы екені белгілі, олай болса параллелограмның барлық қасиеттері тіктөртбұрыштың қасиеттері болады. Онда «параллелограмм» сөзінің орнына «тіктөртбұрыш» деп қойып қасиеттерін айтып шығыңдар. (Оқушылардан сұралады)
1-қасиет: Тіктөртбұрыштың қарама-қарсы қабырғалары тең 2-қасиет: Диагональдары оны тең екі үшбұрышқа бөледі 3-қасиет: Диагональдары қиылысу нүктесінде тең екіге бөлінеді. 4-қасиет: Бір бұрышының биссектрисасы тең бүйір үшбұрыш түзеді. Осы қасиеттерден басқа тіктөртбұрышқа тән қасиеттер: «Тіктөртбұрыштың диагональдары тең болады.»
БерілгенАВСД- тіктөртбұрыш
Д/К: АС
Дәлелдеу
Бұл тік бұрышты үшбұрыштарды <А=<Д=900
АВ=ДС. АД-ортақ. Екі катеті бойынша ВАД мен СДА. Онда оның қалған элементтері де тең, гипотенузалары ВД=АС: бізге дәлелдеу керегі де осы еді.
Тік төртбұрыштың белгілері:
-
белгісі: Егер параллелограмның диагональдары тең болса, онда ол тіктөртбұрыш болады.
Тексерілді_____________
![]()
Берілгені: АВСД

параллелограмм
АС=ВД
Дәлелдеу керек:
-
А= В= С= D =900
Дәлеледеу: АС= BD - шарт бойынша, параллелограмм қасиеттері бойынша АО=ОС, ВО= OD , АО=ОС=ВО. ВОС, АОВ- теңбүйірлі үшбұрыштар, бұдан <2=<4. <1=<3. Ал АВС- ның ішкі бұрыштарының қосындысы
<3+<1+<2+<4=1800
2 (<1+<2)=1800
<1+<2=900 <АВС=900
Онда А= В= С= D =900 теорема дәлелденді.
-
белгісі: Егер параллелограмның бір бұрышы тік болса, онда ол тіктөртбұрыш болады.
-
белгісі: Егер төртбұрыштың үш бұрышы тік болса, онда ол тік төртбұрыш болады.
Тіктөртбұрыштың төбелері арқылы өтетін шеңбер болады. Оның центрі диагоналдардың қиылысу нүктесі болады.

|
|
|
|
R= |
1 |
АС= |
1 |
ВД |
|
|
|
||||
|
|
|
|
2 |
2 |
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
Р=2 (АВ+АД) |
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Топпен |
1. Кестені төртбұрыштардың белгілеріне сәйкес «+» и «-» |
|
|
|||||||||||
|
жұмыс |
таңбаларымен толтырыңыз. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
25 минут |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Белгілер: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
![]()
Қарама-қарсы қабырғалары
параллель
Барлық қабырғалары тең
![]()
Қарама-қарсы бұрыштары
тең, іргелес бұрыштарының
қосындысы 1800
Барлық бұрыштары тік
Диагоналдары қилысып,
қилысу нүктесінде қақ
бөлінеді
Диагоналдары тең
Диагоналдары өзара
перпендикуляр және сәйкес
бұрыштарының
биссектрисасы болады
-
Квадраттың анықтамасын тұжырымдаңыз. Квадраттың қасиеттері мен белгілерін қорытып шығарыңыз. Сәйкес сызба салыңыз.
-
Ромбының анықтамасын тұжырымдаңыз. Ромбының қасиеттері мен белгілерін қорытып шығарыңыз. Сәйкес сызба салыңыз.
-
Тіктөртбұрыштың анықтамасын тұжырымдаңыз. Тіктөртбұрыштың қасиеттері мен белгілерін қорытып шығарыңыз. Сәйкес сызба салыңыз.
-
Тіктөртбұрыштың диагоналдары тең екендігін дәлелдеңіз.
-
Екі іргелес қабырғалары тең болатын параллелограмның ромб болатынын дәлелдеңіз.
-
Қабырғасы және екі диагональ бойынша параллелограмм салыңыз.
-
Көршілес екі қабырғасы арқылы тіктөртбұрыш салыңыз.
-
Қабырғасы және арасындағы бұрыш арқылы ромб салыңыз.
-
Диагональдары бойынша квадрат салыңыз.
![]()
|
Соңы |
Сабақты қортындылау |
|
|
|
|
2 минут |
Бағалау |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Үйге тапсырма: №76,90 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
шағым қалдыра аласыз


