"Тіл" туралы

Тіл үйренушіге қажет ақпарат

Егер сіз қазақ тілін үйреніп, сол тілге деген қызығушылығыңыз артса, онда мына төмендегі кеңестерге назар аударыңыз:

Алдымен, сәлемдесу , амандасу сөздерін жақсылап жаттап алыңыз. Себебі алдымен амандасып барып , жөн сұрасқанға не жетсін? Қазақ «Сәлем сөздің –анасы» - деп , алдымен амандасқанды жөн көреді. Бала жастан үлкендер бірінші болып қол алысып амандасуды үйреткен. Қыз балаға – «Сәлеметсіз бе!», ұл балаға - «Ассаламағалейкум»! деп қол алысып немесе «Амансыз ба! Есенсіз бе!» -деген сияқты амандасу әдебі мен ретін көрсетіп отырған. Әрине, бірінші болып жасы кіші амандасады. Ол – үлкенге деген құрметті білдіреді. Сондай-ақ, үлкендермен амандасқанда қалжыңдап, қылжақтап , ерсі қылық көрсетуге болмайды. Ол нағыз тәрбиесіздіктің белгісі. Ал жасы үлкен ата-әжелеріміз – «Есенсің бе, шырағым !» - деп жылулық танытып, өзінен кіші адамның есендігін сұраған !

Тек адамдармен ғана амандасып қана қоймай , бөтен үйге кірген болсаңыз , ол шаңыраққа да «Ассаламағалейкум!» -деп, сәлем беріп кіруді ұмытпағаныңыз жөн. Қазақ халқы бағзы заманнан бері шаңырағын қастерлеп келген. Шаңыраққа сәлем беру ерекше сый – құрметтің белгісі.

Ал, құрметті тіл үйренуші, сіз амандасу әдептерін оқып-білдіңіз. Ендігі кезекте қазақтың салт-дәстүрлерін қызықтауға шақырамын!

Қазақ - қонақжай халық. Қонақпен бірге «құт» келеді деп білген. Егер сіз қазақтың үйіне қонаққа бара қалсаңыз, сізді құшақ жая қарсы алатынына күмәніңіз болмасын. Шаңыраққа кірген бойда «Төрлетіңіз!» деген жылы қабақ байқайсыз. Сыйлы қонағын дастарханға жайғастырады. Үлкен ас әкеліп, онымен қоса «қойдың басы» беріледі. «Қойдың басы» сіздің сол үйге ерекше құрметті екеніңіздің белгісі. Құрт-майы мен ірімшігін , қымыз , шұбат сияқты ұлттық тағамдарын дастарханға толтырады да , қонақтың көңілін ары қарай әсем әнмен жалғастырып әкетеді. Айтпақшы, қайтар кезде сөмкеңіз бос кетпейді, сізге толтырып тұрып «сарқыттан» аямай салып береді. «Сарқыт» алу - сол үйдің адамындай дәрежелі болу, үлкеннің жолын, абыройын берсін,-деген жақсы ырым. Осындай сан сырлы салт – дәстүрге бай қазақ халқының тілі –әуезді әрі шешен тіл.