Сабақтың тақырыбы:

Толық механикалық энергияның сақталу заңы.

мектеп: №23 мектеп-лицей

Күні:

Оқытушының аты-жөні:

Әбен Айжан

Сынып: 7

Қатысушылар саны:

қатыспағандар:

Осы сабақ арқылы жүзеге асырылатын оқу мақсаттары

-әр түрлі энергия түрлеріне,олардың өзгеруіне және сақталуына мысалдар келтіру;

-сонымен қатар энергияның сақталу заңын қарапайым мысалдарда қолдану.

Сабақтың мақсаты

Барлық оқушылар білуі тиіс: Потенциалдық және кинетикалық энергиялардың анықтамаларын білуі тиіс.

Оқушылардың көпшілігі орындай алады: Потенциалдық және кинетикалық энергиялардың формулаларына байланысты есептер шығара алады.

Кейбір оқушылар орындай алады: Толық механикалық энергияға байланысты формулаларды түрлендіре біледі.

Тілдік мақсаттар

Алдыңғы білім

Потенциалдық энергия. Ауырлық және серпімділік күшінің потенциалдық энергиясы.

Жоспар

Сабақ қезеңдері

Сабақта орындалуы тиіс іс - әрекеттер

Ресурстар

2-минут

Сабақ басында мұғалім:

1. Атмосфералық ортаны қалыптастыру

15-минут

25 минут

10 минут

10 минут

5 минут

10 минут

1. Үй тапсырмасын пысықтау.

1. Энергияның түрлерін ата?

2. Потенциялық энергия дегеніміз не?

3. Кинетикалық энергия дегеніміз не?

4. Ауырлық күші энергияның қай түрімен байланысты?

5. Кинетикалық энергияның грекше мағынасы?

6. Энергия өзгерісі дегеніміз не?

7. Жұмыс пен энергияның бірліктері қандай?

8. Массасы 100 кг дене 10 м биіктіктен биіктігі 3 м үйдің төбесіне құлап түсті. Ауырлық күшінің істеген жұмысы қандай?

9.800 м биіктіктегі тау шоқысының төбесінде алма ағашы өсіп тұр. Биіктігі 5 м алма ағашының бұтағындағы массасы 0,5 кг алманың Жер бетімен және ағаш түбімен салыстырғандағы потенциялдық энергиясы қандай?

10.Сырдария су электр станциясында (СЭС) су 275 м биіктіктен құлап ағады. Әрбір секунд сайын СЭС-тің бір турбинасынан 155м³ су ағып өтеді. Бұл турбинада 1 с ішінде қанша энергия өндіріледі.

11.Дененің Жер және Ай беттерінде бірдей биіктіктегі потенциялдық энергиялары тепе-тең бола ма?

12.Қатаңдығы 2000Н/м серіппе серпімділік күшінің әрекетінен 3 см-ге ұзарады. Сығылғын серіппенің потенциалдық энергиясы қандай?

2. Жаңа білімді игеру

1. Толық механикалық энергия .

Потенциалдық энергия немесе кинетикалық энергия тек белгілі бір денеге ғана тән емес. Кез келген дене, кейбір жеке жағдайларды ескермегенде, энергияның 2 түрін бірдей иемдене алады. Дененің потенциалдық және кинетикалық энергияларының қосындысы механикалық энергия деп аталады.

W=E_k +E_п

Мұндағы W – механикалық энергия. Механикалық энергия дененің жылдамдығында орналасқан қалпына да байланысты өзгереді.

Табиғатта да, тұрмыста да механикалық энергияның бір түрі екінші түріне үздіксіз айналып отырады. Мысалы тербеліп тұрған маятникте энергияның бір түрі 2-шісіне ауысып отырады.

Енді біз 2 денеден тұратын жүйені қарастырайық.Бұл жерде ауырлық күші мен серпімділік күштері ғана әрекет етсін. Бірде бір сыртқы күш сондай ақ ауаның кедергісі және үйкеліс күштері әрекет етпейтін болсын.Тысқарғы күштермен әрекеттеспейтін денелердің осындай идеал жүйесін тұйық жүйе деп аталады.

Шар h биіктікте қозғалмай тұрған кезде оның кинетикалық энергиясы 0-ге тең кезде, ал механикалық энергиясы тек потенциалдық энергиядан тұрады. Шар құлаған кезде оның потенциалдық энергиясы бірте бірте кемиді, ал кинетикалық энергиясы, керісінше арта береді. Себебі шар төмендеген сайын оның арналу биіктігі кемиді де, потенциалдық энергиясы азаяды.

Шар тақтаның бетіне жанасар кезде оның жылдамдығы ең үлкен шамаға жетеді. Сөйтіп, шардың потенциалдық энергиясы тұтасымен оның кинетикалық энергияға айналады.

Шар тақтаға соғылған кезде шар да тақта да деформацияланады, яғни соғылады. Сөйтіп шардың кинетикалық энергиясы тұтасымен сығылған шар мен тақтаның потенциалдық энергиясына айналады.

E_k1 + E_п1= E_k2 + E_п2 =…… E_kn + E_пn = const

Механикалық энергияның сақталу заңы былай тұжырымдалады: тұйық жүйені құрпайтын денелер арасында тек қана ауырлық күші мен серпімділік күші әрекет ететін болса, онда тұйық жүйенің механикалық энергиясы тұрақты сақталады.

2.Дұрыс формуланы көрсет.

Дұрыс Қате

3. Ойын.

Оқушыларды 4 топқа бөлу және әр топ экранда тұрған ұяшықты қалауынша таңдайды. Әр ұяшықта бір-бір сұрақ бар.

1 ұяшық

1. Механикалық энергия дегеніміз?

2 ұяшық

1. Тұйық жүйе дегеніміз не?

3 ұяшық

1.Механикалық энергияның анықтамасы

4 ұяшық

1. Механикалық энергияның сақталу заңы қалай тұжырымдалады?

1.Механикалық энергияны табу.

2.

Механикалық энергияны табу.

3.

Механикалық энергияны табу.

4.

Механикалық энергияны табу.

4.Физикалық диктант.

Өлшем бірліктерді еске түсіру.

5.Өзіндік жұмыс

1.Жалпы массасы 50т реактивті ұшақты ұшқыш Жермен салыстырғанда 300 м/с жылдамдықпен басқарып келеді. ұшақтың кинетикалық энергиясы қандай?[2]

2.Массасы 1,5кг дене 3м биіктіктен еркін құлады. Оның потенциялдық энергиясын табыңдар?[2]

3.Кинетикалық энергиясы 32,3 Дж ,ал потенциалдық энергиясы 31,5 Дж болатын дененің механикалық энергиясын табыңдар?[2]

4.Тарту күші 60000Н болатын машинаның жылдамдығы 2м/с –тен 8м/с-ке дейін артады. Машинаның жалпы массасы 8т. Машинаның кинетикалық энергиясының өзгерісін, тарту күшінің жұмысын және оның орын ауыстыру аралығын табыңдар. Үйкеліс есептелмейді.[3]

5.Жұмыс пен энергияның өзара байланысына қандай мысалдар келтіріп көрсетуге болады? Жұмыс пен энергияның бірліктері қандай?[1]

6.Қандай жағдайда дененің энергиясы бар деп айтуға болады? [1]

7.Энергия дегеніміз не? Энергияның қандай түрлері бар?

[1]

http://files.school-collection.edu.ru/dlrstore/669b5264-e921-11dc-95ff-0800200c9a66/5_6.swf

3 минут

Үйге тапсырма:Толық механикалық энергияның сақталу заңын қайталау.

Қосымша ақпарат

Дифференциалды оқыту – Көбірек қолдау көрсету үшін не істейсіз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндеттер қоюды жоспарлайсыз?

Бағалау – Оқушылардың берілген материалды меңгеру деңгейін қалай тексересіз?

Пәнаралық байланыс

Денсаулық және қауіпсіздік ережелері

АКТ

Құндылықтармен байланыс

(тәрбиелік элемент)

Рефлексия

Сабақ мақсаттары/оқыту мақсаттары жүзеге асырымды болды ма? Бүгін оқушылар нені үйренді? Оқыту ортасы қандай болды? Менің бөліп оқытқаным өз мәнінде жүзеге асты ма? Мен өз уақытымды ұтымды пайдалана алдым ба? Мен жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неліктен?

Төменде берілген бос орынды өз сабағыңызға рефлексия жүргізу үшін пайдаланыңыз. Сабағыңызға қатысты сол жақта келтірілген сұрақтарға жауап беріңіз.

Қорытынды бағалау

Ең жақсы өткен екі тапсырманы атап көрсетіңіз (оқытуға және үйренуге қатысты)

1:

2:

Қандай екі нәрсе немесе тапсырма сабақтың одан да жақсы өтуіне ықпалын тигізер еді (оқытуға және үйренуге қатысты)?

1:

2:

Осы сабақтың барысында барлық сынып немесе жекелеген оқушылар туралы менің келесі сабағыма қажет болуы мүмкін қандай ақпаратты білдім?